Ga direct naar

Waarom een zakenkabinet niet werkt

harmjanvedder2donderdag 05 maart 2009 15:12 Dirk Scheringa, de grote baas de DSB-bank, liet deze week aan de Volkskrant weten dat hij met een zakenkabinet het land binnen een jaar weer op de rit zou kunnen krijgen en op de weg uit de economische crisis zou kunnen helpen. Nogal overmoedig als het gaat om de aanpak van de crisis. Het is echter regelrechte grootspraak als het gaat over de heilzame werking van een zakenman in het politiek bedrijf.

Voor veel mensen heeft het concept ‘zakenkabinet' een magische glans. Pim Fortuyn was er bijvoorbeeld voorstander van, maar ook nu klinkt de roep om een zakenkabinet nog regelmatig. Een team van professionals dat zich los kan maken van partij-politiek gehakketak en put uit een rijke ervaring in bedrijfsleven of maatschappij. Dat zou Nederland ten goede komen, zo is de gedachte. Hup, de problemen aanpakken!

Nee dus. Besturen bij de overheid is per definitie een politiek ambacht. Iemand als Scheringa zou met kracht besluiten doordrukken, maar daarmee de politieke verhoudingen in zijn nadeel verstoren. In het begin levert hem dat wellicht een heldenrol op, maar het kan zich elk moment tegen hem keren. Dat hoeft niet eens bij een moment van daadwerkelijke tegenslag te zijn. Er hoeft maar een ambtenaar iets te lekken en ‘het ontbreekt je aan steun van je ambtenaren'. Politiek gaat om beeldvorming. Als minister moet je bruggen slaan om die beeldvorming niet te instabiel te maken. Het is de vraag of een zakenman dat kan. In het bedrijfsleven gaat het er uiteindelijk om dat je feitelijk aan de goede kant zit. In de politiek gaat het uiteindelijk om de beeldvorming. Keert die zich eenmaal tegen je, dan is het maar zo einde oefening.

Neem Ella Vogelaar. Haar CV maakte van haar welhaast een zakenminister. Bestuurder bij FNV, actief bij zeer veel organisaties en een uitgebreid netwerk. En ook haar aanpak was in het begin vernieuwend. Ze bokste haar eigen geld bij elkaar (Wouter had, ondanks een grote mond over wijken, geen geld voor haar), maakte onderdelen van haar ministerie een stuk effciënter, zetten een vernieuwende bottom-up aanpak neer voor de wijkenproblematiek en vervulde bovendien een brugfunctie bij conflicten tussen andere ministers.

Toch struikelde Vogelaar op de beeldvorming rond haar persoon. In het begin was die positief, maar toen deze zich tegen haar keerden ging het mis. Beeldvorming lijkt me iets waarmee menig zakenkabinet niet uit de voeten kan. Het is een kunst, een kwestie van politiek gevoel. Tenzij Scheringa opzoek is naar een rol in het televisiefragment van het jaar, zou ik hem adviseren om het politiek ambacht niet te onderschatten. Wij, gewone mensen, kunnen dat niet...

Harmjan Vedder

Labels

«Terug

Reacties op "Waarom een zakenkabinet niet werkt"

Jong, J (Johannes) de
Geplaatst op: 05-03-2009 17:27Citeer
Ik denk niet dat beeldvorming als zodanig het struikelblok van een zakenkabinet is. Ik denk eerder dat veel mensen uit het bedrijfsleven zonder politieke ervaring grote moeite zullen hebben voldoende draagvlak te creeren. Ze zijn gewend dat hun besluiten zondermeer en zonder tegenspraak uitgevoerd worden maar zo werkt de politiek (gelukkig!) niet. Niet alleen heb je de steun nodig van de Tweede en Eerste Kamer maar ook heb je steun nodig van werkgevers en werknemersorganisaties. Daarnaast heb je vaak ook overleg op Europees niveau en ook daar moet je steun en draagvlak zoeken. En dan hebben we het nog niet gehad over de samenspraak met lagere overheden enz. enz. We hebben een paar bedrijfsleiders zonder politieke ervaring als minister gehad maar ze liepen simpelweg tegen deze problemen aan. Even snel een flink besluit nemen is er in bestuur en politiek er nu eenmaal niet bij.....
Gewijzigd
Jong, J (Johannes) de heeft dit bericht gewijzigd op: 05-03-2009 17:27
Dam, F (F) van
Geplaatst op: 05-03-2009 18:58Citeer
Beeldvorming van dit kabinet is belabbert.
Moeten wij iets van Balkenende verwachten? We zullen wel weer rommel acties krijgen. Het volk is weer de dupu
Gebuis, E.P.A. (Edward)
Geplaatst op: 05-03-2009 20:19Citeer
Ella Vogelaar had maar één ding tegen zich wat haar beeldvorming in haar nadeel beïnvloedde: Geert Wilders.
Op zich is dat niet vreemd. Ella Vogelaar en de Vogelaarwijken staan voor alles waar Wilders op tegen is: immigratie, Islamisering, hulp aan allochtone inwoners en de noodzaak belastinggeld te gebruiken om oude, verwaarloosde wijken weer leefbaar te maken. Wilders schiet er niets mee op als die oude wijken weer leefbaar worden want dan is hij een groot deel van zijn kiezers kwijt: nu stemmen deze immers op de PVV omdat ze de worst voorhoudt dat hun wijken vanzelf weer leefbaar worden als de moslims eruit vertrokken zijn. De hoger opgeleide PVV-kiezers raakt hij kwijt als blijkt dat de plannen van Ella Vogelaar zouden werken, waardoor duidelijk zou worden dat de PvdA iets nuttigs met belastinggeld doet en oude, historische delen van Nederland nieuw leven inblaast.
En hoe kan je dat in een democratie makkelijk voorkomen? Door de bedenker van het plan te vernietigen. Vanaf het moment dat Wilders Ella Vogelaar voor het eerst "knettergek" noemde, had de voorzitter van de Tweede Kamer in moeten grijpen en Wilders zijn spreekrecht in de Kamer moeten afnemen. Maar nee, Wilders mocht zijn gang gaan. En zo zocht Wilders de grenzen van het toelaatbare steeds verder op, zeker toen de grenzen van het fatsoen allang overschreden waren. En men liet hem steeds verder gaan tot het punt werd bereikt dat Wilders meer werd dan een beetje ergerlijk. De coalitiepartijen waren inmiddels zo bang voor Wilders geworden dat ze hem liever steunden dan hun minister en, om de schade voor de coalitie en de PvdA in het bijzonder te beperken, werd Ella Vogelaar geofferd aan de God van de Waterstofperoxide. Einde Ella Vogelaar. Einde Vogelaarwijken want haar opvolger laat zich nauwelijks zien of horen.
En dat is ook de reden waarom een zakenkabinet niet werkt in Nederland: er is altijd wel iemand op uit om je met de grond gelijk te maken omdat dat zijn/haar belangen of die van de partij dient. En als je dan ook nog eens hulp krijgt vanuit de media (met name Rutger van GeenStijl) is het pleit al snel beslecht, of je nu goede ideeën had of niet.
HarmjanVedder
Geplaatst op: 05-03-2009 22:54Citeer
@ Johannes: was ook mijn eerste gedachte, maar ik denk dat je dan onderschat wat een leider van een bedrijf moet doen om draagvlak te krijgen. Je moet je medewerkers meekrijgen, de ondernemingsraad, het bestuur, je directe collega's, de raad van toezicht, etc. Bedrijfsmensen zijn juist wel draagvlakmakers en netwerkers. Daar kunnen sommige politici nog wat van leren, denk ik.
P.A.
Geplaatst op: 06-03-2009 10:14Citeer
Ik ben op zich niet tegen de gedachte van een zakenkabinet. Ik denk evenwel dat het niet voldoende is om een minister zonder partij en met verstand op een bepaalde post neer te zetten. Daarnaast is denk ik ook noodzakelijk dat op dat beleidsterrein het parlement een bepaalde periode (2 maanden bijvoorbeeld) buitenspel wordt gezet. Dit is in november ook in Canada gebeurd. Daar kreeg het parlement met toestemming van de gouverneur, die verantwoording aflegt aan de koningin van Groot-Britannië, iets van 50 dagen vakantie zodat de regering de handen vrij had voor de economie. Hiermee voorkom je de problemen die Edward schetste en die ik onderschrijf.
Jong, J (Johannes) de
Geplaatst op: 06-03-2009 10:25Citeer
@ Harmjan: Daar heb je ook wel gelijk in maar in veel dagelijks werk is de baas ook weer de baas en dat zal voor een minister eigenlijk nooit echt gelden. Ja, je bent wel baas over je ambtenaren maar daarna stopt het terwijl het beleid wel verder gaat. Dat is denk ik het verschil met het bedrijfsleven, er is niet een poort of een klant waarna het werk simpelweg 'stopt' en je hebt ook niet een bepaald product dat je aflevert door middel van een proces. Het is in de overheid meer andersom; je begeleid een nimmer eindigend proces waarbij je beleid alleen maar een instrument is om dat proces te begeleiden (en niet een produkt dat je afzet). Ik denk dat dit gegeven het moeilijkst is voor een stel potentiele ondernemers in een zakenkabinet. Het houdt simpelweg niet op als je de 'flinke besluiten' genomen hebt.
Nyingi, K. (Kelele)
Geplaatst op: 06-03-2009 11:20Citeer
Probleem van de huidige politiek is nou juist, dat het alleen nog maar lijkt te gaan om de beeldvorming. De roep om een zakenkabinet, wat je daarvan ook vindt, is geboren uit de behoefte aan meer zakelijkheid en meer daadkracht bij de overheid en wat minder 'beeldvorming'.

En als het een minister ontbreekt aan 'steun van zijn ambtenaren', lijkt mij dat deze ambtenaren hun hand overspelen en moeten worden teruggefloten en anders de laan moeten worden uitgestuurd. Al te lang wordt aan ambtenaren als een 'vierde macht' teveel ongecontroleerde invloed en macht toegestaan.
Gebuis, E.P.A. (Edward)
Geplaatst op: 06-03-2009 12:31Citeer
Citaat
Nyingi, K. (Kelele) schreef:
Probleem van de huidige politiek is nou juist, dat het alleen nog maar lijkt te gaan om de beeldvorming. De roep om een zakenkabinet, wat je daarvan ook vindt, is geboren uit de behoefte aan meer zakelijkheid en meer daadkracht bij de overheid en wat minder 'beeldvorming'.

De roep om een zakenkabinet komt vooral voor bij mensen die de politiek volgen en enig verstand van zaken hebben. Het merendeel van de kiezers vindt het wel prima zo en ook veel politici hebben geen enkele behoefte de status quo te doorbreken.
Citaat

En als het een minister ontbreekt aan 'steun van zijn ambtenaren', lijkt mij dat deze ambtenaren hun hand overspelen en moeten worden teruggefloten en anders de laan moeten worden uitgestuurd. Al te lang wordt aan ambtenaren als een 'vierde macht' teveel ongecontroleerde invloed en macht toegestaan.

Ik ben bang dat je de macht van de minister overschat en die van ambtenaren onderschat. Hoewel de minister het hoofd van het departement is, is hij/zij niet de baas over de ambtenaren. Dat is de secretaris-generaal van het departement en die zijn over het algemeen machtiger dan de minister of de staatssecretaris. Zij waren er namelijk al voordat de minister kwam en zullen er nog steeds zijn als de minister weer weggaat. In de praktijk zijn zij degenen die het departement echt besturen en zijn minister en staatssecretaris alleen het gezicht naar buiten toe. Er is voor de minister geen snellere manier om af te moeten treden dan de secretaris-generaal tegen je in het harnas te jagen.
Nyingi, K. (Kelele)
Geplaatst op: 06-03-2009 15:01Citeer
@ Edward Gebuis

Het komt inderdaad niet helemaal uit de verf, maar wat ik eigenlijk bedoel, is dat ambtenaren die macht, die zij inderdaad feitelijk hebben, moet worden afgenomen.
Gebuis, E.P.A. (Edward)
Geplaatst op: 06-03-2009 15:54Citeer
Citaat
Nyingi, K. (Kelele) schreef:
@ Edward Gebuis

Het komt inderdaad niet helemaal uit de verf, maar wat ik eigenlijk bedoel, is dat ambtenaren die macht, die zij inderdaad feitelijk hebben, moet worden afgenomen.

Ik begreep wel wat je bedoelde maar ik ben bang dat dat niet gaat. Juist de sterke wisseling van bewindslieden op een ministerie zorgt ervoor dat de secretaris-generaal zo machtig is. De bewindslieden hebben de secretaris-generaal namelijk nodig om het ministerie te kunnen overnemen van hun voorganger. Een starre houding van de secretaris-generaal zorgt ervoor dat een ministerie onbestuurbaar wordt wat over het algemeen leidt tot het aftreden van een minister of staatssecretaris.
De enige manier om de macht van de secretaris-generaal te beperken zou zijn deze ook te laten vertrekken met de bewindslieden maar dan krijg je de situatie dat een ministerie iedere 4 jaar (als de minister / staatssecretaris zo lang blijft zitten) alle wielen opnieuw moet gaan uitvinden. Dat is ook niet bevorderlijk voor het landsbestuur.
Smouter, G.L. (G.)
Geplaatst op: 06-03-2009 22:02Citeer
@ Dam, F van ,

Tussen de regels door in de bijdrage van Harmjan Vedder, proef ik ook dat er over beeldvorming is nagedacht.

Uw taxatie dat deze van dit kabinet belabbert is, deel ik niet. Natuurlijk is het belabbert dat juist dit Kabinet mee maakt dat de schemerzone rondom monetaire transacties transparanter gemaakt is. Nood breekt wet en al helemaal als er door onfatsoenlijk zakendoen provisie bijeen gegraaid worden.
De woekerpolis affaire en de noodgrepen van de heer Bos om meer stabiliteit in de bankwereld te brengen, doen juist extra glans afstralen op dit kabinet. Men komt in actie en zoekt 'het goede voor de burgers'!
Tsja, dat kon je van wijlen Pim niet zeggen, toch?

U bent waarschijnlijk een van die bofkonten, die zo slim is geweest niet in aandelen te beleggen en al helemaal niet via een Bank of tussenpersoon die dat in wapens of milieu aantastende derivaten stopte!

Gelukkig, dat buiten de Politiek om en mondiaal gezien nu zelfs afspraken gemaakt worden die er zelfs door een zaken kabinet nooit kunnen komen!

Strikt persoonlijk -ik neem maar aan dat andere CU denkers dit ook doen- ben ik dankbaar naar de levende god, dat Deze het nu wel 'genoeg gevonden heeft'voor de misleiding via beurs/bank/verzekering en natuurlijk ook via de Koranische doctrines. We moge en kunnen ons hierbij voelen als de muis, die tot de olifant zei: wat stampen wij he?
Als ons land zich met veerkracht door deze problemen heen worstelt, is er allereerst dankbaarheid naar God nodig.
Zeker niet naar mediamagnaten, die gretig winst slaan uit allerlei onreinheid.
Nyingi, K. (Kelele)
Geplaatst op: 07-03-2009 00:15Citeer
@ Edward Gebuis

Je beschrijft de huidige situatie op zich correct. Nietemin is het een neveneffect dat ondemocratisch en in mijn ogen ongewenst is. "Yes Minister" is heel komisch als tv-programma, maar een gruwel in werkelijkheid. Overigens sta ik ook een drastische inperking van de macht van ministers en een decimering van het aantal ambtenaren voor. Daarmee zou ook onder de huidige organisatie de macht van de ambtenaren al een stuk minder worden.
Hans
Geplaatst op: 08-03-2009 17:51Citeer
Citaat
P.A. schreef:
Ik ben op zich niet tegen de gedachte van een zakenkabinet. Ik denk evenwel dat het niet voldoende is om een minister zonder partij en met verstand op een bepaalde post neer te zetten. Daarnaast is denk ik ook noodzakelijk dat op dat beleidsterrein het parlement een bepaalde periode (2 maanden bijvoorbeeld) buitenspel wordt gezet. Dit is in november ook in Canada gebeurd. Daar kreeg het parlement met toestemming van de gouverneur, die verantwoording aflegt aan de koningin van Groot-Britannië, iets van 50 dagen vakantie zodat de regering de handen vrij had voor de economie. Hiermee voorkom je de problemen die Edward schetste en die ik onderschrijf.


Dat noemen we dacht ik een dictatuur?? Ik ken alleen niet zoveel goede.
Nieuw bericht

Archief > 2009 > maart