Persoonlijk vroeg ik me al af wanneer de huidige problemen met het TBS-systeem ter sprake zouden komen. De bovenstaande collumn vertelt het gevoel wat veel mensen hebben bij de huidige situatie. Die is echter niet terecht.

Om te beginnen: het is de taak van de advocaat van een verdachte de belangen van zijn of haar cliënt te verdedigen, niet om de maatschappij te dienen. Daar hebben we het OM en de officieren van justitie voor. Als een advocaat dus aanvoelt dat er een lange TBS aan zit te komen als verdachten meewerken aan een psychiatrisch onderzoek past het binnen de taak van de advocaat om de cliënt te adviseren hier niet aan mee te werken tenzij de advocaat vindt dat het wel de beste optie is voor de cliënt.

"Better safe than sorry" past niet binnen het TBS-systeem. Je bent behandeld en genezen of je bent dat niet. Er is geen tussenweg. Het kan niet zo zijn dat iemand genezen zou zijn maar voor de zekerheid nog maar een paar jaar doorbehandeld wordt. Dat past niet binnen de rechtsorde en past zeker niet binnen de geneeskunde. Want hoe je het ook wendt of keert, een TBS-kliniek is een ziekenhuis en ook daar geldt: "Doe geen schade". Zinloos behandelen is schade doen en dus in strijd met de Eed van Hippocrates. En daarnaast is het in strijd met de wet. De Nederlandse wet stelt dat artsen geen zinloos medisch handelen mogen uitvoeren op straffe van het verlies van hun medische vergunning.
Bovendien betekent TBS niet automatisch behandeling. TBS betekent opname in een psychiatrische inrichting. Niets meer. Daarom de toevoeging: "met dwangverpleging". Daarmee geeft de rechter toestemming een veroordeelde dader in bedwang te mogen houden. "Dwangbehandeling" bestaat niet, opnieuw omdat dat in strijd is met de Eed van Hippocrates.

Ten slotte zou ik wel eens willen zien hoe je iemand dwingt meer te werken aan een psychiatrisch onderzoek. Ik zal een ieder die daar een antwoord op probeert te verzinnen vast uit de droom helpen: dat kan je niet. Een psychiatrisch onderzoek dat niet uit volledige vrije wil ondergaan wordt, is nutteloos en dient geen gewicht te hebben in de rechtspraak.
Bovendien hebben we het hier over verdachten van een misdrijf, geen veroordeelde daders. Dat betekent dat iedere dader zijn mensenrechten onverminderd intact zijn en dat een verdachte zich dus ten alle tijden kan beroepen op de onschendbaarheid van het lichaam en de geest. Een "verplicht" psychiatrisch onderzoek is hiermee in strijd.

@ Gebuis, E.P.A.

Beste Edward,

Bedankt voor je reactie. Ik heb geprobeerd niet alleen maar het gevoel te verwoorden (dat hebben veel politici in de afgelopen jaren misschien wel teveel gedaan), maar ook gepoogd een verbetervoorstel te doen.

Ik spreek inderdaad niet de advocaten van de verdachten aan, die dienen het particuliere belang van de verdachte. Mijn punt is vooral dat deze praktijk, het legitieme en verdedigbare gedrag van advocaten en verdachten, onwenselijke effecten heeft voor de samenleving. Er komen nu veroordeelden op vrije voeten zonder TBS behandeling te hebben ontvangen, terwijl bij onderzoek zou zijn gebleken dat zij deze wel nodig hadden gehad. Deze fout ligt niet bij de advocaten en verdachten, sowieso helpt het niet echt om heel hard te roepen dat iemand hier fouten bij maakt, maar ongewenst is het in mijn ogen wel.

Met ‘BSTS’ bedoel ik niet dat patiënten onnodig lang binnen het systeem worden gehouden, maar wel dat terughoudender zijn met het genezen verklaren. Er is altijd een mate van onzekerheid bij het genezen verklaren van een TBS-patiënt, het is nu eenmaal geen gebroken been dat je behandelt. Misschien wordt er in specifieke gevallen te lang getwijfeld en duurt de behandeling té lang (dat is niet goed), maar in het algemeen past wat mij betreft een grote zorgvuldigheid bij het terugbrengen van TBS-patiënten in de maatschappij. Dat rechtvaardigt geen ‘zinloos behandelen’, maar er is altijd een grijs gebied, enige onzekerheid over het succes van de behandeling. Als er dan nog even gewacht wordt met het genezen verklaren snap ik dat. Dat is het ‘BSTS’ waar ik het over had.

Ik zie ook wel hoe problematisch het is om het TBS traject te volgen met een onwillige verdachte. De consequentie vind ik echter onaanvaardbaar, mensen komen onterecht onbehandeld weer op straat. Dat zou ik veranderd willen zien. Wat zou je bijvoorbeeld vinden van deze methode, Edward?:

De veroordeling (schuldig of niet schuldig) kan uitgesproken worden zonder TBS onderzoek. Daarmee verandert iemand van verdachte in veroordeelde. De strafoplegging moet dan misschien volgtijdelijk opgelegd worden. Als uit de daad / getuigenverklaringen / bewijzen een redelijk vermoeden naar voren komt van een noodzaak tot TBS behandeling, maar de veroordeelde wil hier niet aan meewerken, moet dat verdisconteerd worden in de straf. Bijvoorbeeld: een gevangenisstraf van x jaar (huidige praktijk). Daarnaast wordt een psychiatrisch onderzoek ‘geïndiceerd’. Iemand krijgt dan pas de kans om weer op vrije voeten te komen wanneer meegewerkt wordt aan een onderzoek. Het onderzoek kan vervolgens wel / geen aanleiding geven tot opname in een TBS kliniek. Die beoordeling is aan de professionals. De mogelijkheid daartoe wordt gegeven door de uitspraak van de rechter, op basis van een redelijk vermoeden (wellicht gesteund door een deskundigen rapport).

Hierbij spelen twee problemen in mijn ogen:
- De veroordeelde werkt ogenschijnlijk mee aan het onderzoek, maar probeert dit te manipuleren. Dit is altijd een risico en het lijkt me dat onderzoekers hierop anticiperen
- Iemand volhardt in de weigering tot een onderzoek en veroordeelt zich daarmee bij wijze van spreken uiteindelijk tot levenslang. Daarom moet een ‘check’ in het systeem worden ingebouwd. Weigert iemand na het uitzitten van de gewone gevangenisstraf nog een x - periode (percentage van de opgelegde straf?) mee te werken, dan komt de zaak opnieuw voor de rechter. Er komt dan een nieuw beoordelingsmoment voor eventuele vervolgstappen.

Niet perfect misschien en ik ben benieuwd welke gaten jij hier vanuit jouw expertise in schiet, maar ik zou graag de huidige praktijk willen veranderen / verbeteren.

@ Peter de Kluijver:
Daar kleven diverse problemen aan.

Ten eerste blijft het feit dat TBS met dwangverpleging uiteindelijk niets betekent. De veroordeelde / patiënt kan ten alle tijden behandeling weigeren en weigeren mee te werken aan vervolgonderzoek. Veel mensen denken dat dat betekent dat de patiënt dan levenslang in een TBS-kliniek blijft maar dat is niet het geval. Bij weigering van behandeling of onderzoek kan het behandelend team geen oordeel vormen en komt de patiënt vrij.

Ten tweede moet het hele strafrecht worden veranderd om mogelijk te maken wat jij voorstelt. Je kunt maar 1 keer worden veroordeeld voor een misdrijf en in die veroordeling moet alles zijn opgenomen wat je de patiënt wil opleggen. Een trapsgewijze veroordeling zoals jij voorstelt, is binnen het Nederlands strafrecht onmogelijk. Bovendien blijf je zitten met het probleem dat een psychiatrisch onderzoek onder dwang (want dat blijft het) niets betekent.

Ook moet je er rekening mee houden dat artsen en verpleegkundigen in een TBS-kliniek gebonden zijn aan dezelfde eed als een cardioloog of huisarts. Veel psychiaters in TBS-klinieken hebben voor dat vak gekozen omdat ze geloven dat ze de patiënten kunnen helpen. Hun eerste verantwoordelijkheid hoort dan ook bij de patiënt te liggen en dat betekent dat zij een patiënt niet horen te onderzoeken of behandelen als de patiënt dat weigert. Iedere arts die dat wel doet, is onethisch bezig en hoort per direct uit zijn beroep gezet te worden.

Ik ben bang dat het huidige TBS-systeem niet te verbeteren is. Zoals je zelf al aangeeft, het gaat hier niet om een gebroken been dat je behandelt. Veel aandoeningen in de psychiatrie kunnen we nog niet eens met 100% zekerheid vaststellen laat staan behandelen. Een aandoening als schizofrenie, een veelvoorkomende oorzaak voor TBS, is vaak moeilijk vast te stellen, niet te behandelen en nauwelijks onder controle te krijgen. Zelfs patiënten die vrijwillig worden behandeld, weigeren na een tijd hun medicijnen waardoor de aandoening de kop weer opsteekt en het hele circus van voor af aan begint. Datzelfde zie je ook bij TBS-patiënten. de enige manier om dat tegen te gaan, is alle TBS-patiënten levenslang vast te zetten. Niet alleen is dat pas echt de doodklap voor het hele TBS-systeem maar ook medisch-ethisch totaal onacceptabel.

Door alle juridisering en allerlei ontwikkelingen streeft de mensheid naar een perfecte maatschappij zonder risico's.

Dat gaat niet!

We zullen moeten accepteren dat mensen fouten maken en dat niet alles is op te vangen met langer behandelen, straffen en meer regels.

Er zal een modus moeten blijven.

Als de rechter een TBS beschikking geeft, dien de veroordeelde dit te ondergaan. Zo niet dan blijft hij in het gevang tot dat hij mee werk in zijn eigen belang. Zo moeilijk is dat toch niet.

@ F. van Dam:
Ja, zo moeilijk is dat wel.

Ten eerste heeft ook een gevangene recht op bescherming van zijn rechten als mens. Onschendbaarheid van lichaam is zo'n grondrecht en dit betekent impliciet dat iedere behandeling geweigerd kan en mag worden zonder dat een gevangene / patiënt daarvan hinder mag ondervinden.
Als dit recht in de Nederlandse gevangenissen en TBS-klinieken geschonden zou worden, kunnen we net zo goed zaken als marteling en verkrachting toestaan. Ook dat zijn schendingen van hetzelfde grondrecht en mede daarom veroordelen we landen als China en Noord-Korea zo fel.

Ten tweede dient iedere arts, dus ook die in een TBS-kliniek, zich te houden aan de Eed van Hippocrates.

Vooral het deel

is in strijd met jouw idee dat we iemand die is veroordeeld tot TBS maar net zolang vast moeten houden tot hij/zij meewerkt. Net als dat advocaten in dit geval verplicht zijn het beste advies te geven aan hun cliënten, zijn artsen het om een TBS'er als hun patiënt te zien, ongeacht wat de samenleving daarvan vindt.

Iemand heeft een misdrijf gepleegd. Er wordt vastgesteld of tenminste vermoed, dat hij dit heeft gedaan onder invloed van een psychische stoornis. Er zijn drie opties:

1. vrijspraak. Niet erg waarschijnlijk, want zijn schuld aan het misdrijf staat vast.

2. in het cachot voor een (vantevoren vaststaand) aantal jaren. Daar komt hij waarschijnlijk beroerder uit dan hij er is in gegaan.

3. opsluiting in een psychiatrische inrichting voor onbepaalde tijd met de mogelijkheid resp. keuze om een psychiatrische behandeling, al dan niet aangevuld met medicatie, te ondergaan.

In principe heeft de rechter geen 'toestemming' van de verdachte nodig om hem te laten opnemen. Iemand van wie wordt 'vermoed' dat hij een gevaar is voor zichzelf of voor anderen, kan gedwongen worden opgenomen. Een advies van een advocaat aan zijn cliënt om niet aan TBS mee te werken hoeft dan ook geen beletsel te zijn om hem op te sluiten in een psychiatrische inrichting. Zodra hij daar in zit, is medewerking aan behandeling vooral in het voordeel van de patiënt. Zolang hij niet genezen is (voorzover dat al mogelijk is), en dus de reden waarom hij ooit is opgenomen blijft bestaan, zal hij niet worden vrijgelaten. Indien het een niet-behandelbare of -controleerbare aandoening betreft, moet je gaan nadenken over de wenselijkheid of onwenselijkheid van levenslange, gedwongen opname in een psychiatrische inrichting.

Er zit natuurlijk een ethische kant aan het levenslang opsluiten van psychiatrische patiënten, maar die zit evenzeer aan het in de samenleving loslaten van individuen, die op grond van een psychische aandoening een gevaar vormen voor anderen.

@ Kelele:
Wat jij bedoelt, is een In Bewaring Stelling of Rechterlijke Machtiging. Daar zijn echter wel een aantal aanvullende criteria voor nodig:

Dit is al niet duidelijk. Het misdrijf heeft al plaatsgevonden dus er is geen acute dreiging meer.

Om dit vast te stellen, is juist een psychiatrisch onderzoek noodzakelijk. Zolang dat niet is uitgevoerd, is er nooit zekerheid of er sprake is van een psychiatrische aandoening en is een gedwongen opname per definitie niet mogelijk.

Zolang de verdachte in voorarrest blijft en in afzondering wordt gehouden van de andere gevangenen, is het gevaar afgewendt.

Opnieuw juist de essentie van het huidige probleem. Als de patiënt mee zou willen werken, hadden we deze hele discussie niet.

Een echte vorm van Jeugd-TBS hebben we niet in Nederland dus dit criterium is niet nodig.

Zoals je ziet, kan de rechter niet iemand zomaar in een psychiatrische inrichting laten opnemen. Vooral de eisen dat er sprake moet zijn van acuut gevaar, een bewezen psychiatrische aandoening en geen enkele andere keuze dan een gedwongen opname wegen zwaar. Bij een verdachte die mogelijk in aanmerking komt voor TBS zijn deze 3 niet van toepassing.

Haken en ogen...

Als het plegen van het misdrijf (mede) een gevolg is van zijn geestelijke stoornis, lijkt het mij aannemelijk, dat hij weer in de fout zal gaan of zou kunnen gaan. Het feit dat hij al een misdrijf heeft gepleegd, maakt het m.i. juist aannemelijker, dat hij wederom in de fout zal gaan. Aan het criterium 'gevaar voor zijn omgeving' lijkt me dan ook wel te zijn voldaan, mits een deskundige kan vaststellen, dat de persoon lijdt aan een psychische stoornis.

Als uit een eerste observatie een vermoeden van zo'n stoornis bestaat, is er voldoende grond voor een psychiatrisch onderzoek. Voor een dergelijk onderzoek is de medewerking van de 'verdachté' natuurlijk wenselijk, maar niet per sé noodzakelijk.

Dat het gevaar is afgewend, zolang de verdachte geïsoleerd vast zit, moge zo zijn, maar voorarrest is niet 'voor eeuwig'. Zodra de verdachte in vrijheid wordt gesteld, is het gevaar weer acuut. Dus geen gedwongen opname tijdens zijn voorarrest, maar terstond na en aansluitend aan zijn voorarrest, zodra weer aan het vereiste van 'niet af te wenden door tussenkomst van personen of instelingen buiten het psychiatrisch ziekenhuis' is voldaan.

Dat de patiënt niet bereid is, zich te laten opnemen, is nou juist de essentie van de gedwongen opname. Anders was dwang niet nodig.


Wat ik in essentie bedoel, is dat het mij niet logisch voorkomt, dat de medewerking van de patiënt/verdachte zo centraal wordt gesteld. Als hij een psychische aandoening heeft, die hem tot een gevaar voor anderen maakt, dient de beslissing daarover hem uit handen te worden genomen. Het enige dat hem rest, is de beslissing om al dan niet aan een therapie mee te werken.

@ Kelele:
Ik zeg niet dat je geen gelijk hebt. Ik zeg alleen dat het wettelijk niet zo werkt. Aan deze 5 eisen moet worden voldaan. Wordt er aan 1 niet voldaan, vervalt de mogelijkheid tot een gedwongen opname in een psychiatrische instelling.

1 observatie is niet voldoende om vast te stellen dat er sprake is van een psychiatrische aandoening. Een psychiatrische diagnose mag alleen worden gesteld na gedegen psychiatrisch onderzoek waarbij aan alle voorwaarden volgens de DSM-IV moet zijn voldaan. Zolang dat niet is voltooid, is er geen sprake van een psychiatrische stoornis en is een gedwongen opname onmogelijk. Deze regels zijn in marmer gehouwen en absoluut onveranderbaar. Overtreden van deze regels is onrechtmatig, onethisch en daardoor ondenkbaar.

Bovendien herhaal ik mijn eerdere argument: wat denk je te kunnen bereiken met de resultaten van een psychiatrisch onderzoek dat onder dwang is afgenomen en waar de verdachte / patiënt geen medewerking aan heeft verleend maar mogelijk zelfs verzet heeft geboden?

@ Gebuis:
TBS beschikking is een hulpmiddel om ook op een andere manier te kijken naar een verdachte. Als de verdachte niet mee help is er sprake van verzet en geen zelfbeschikkings recht. De verdachte moet zoveel mogelijk mee helpen.

@ F. van Dam:
Hoe kom je in vredesnaam nu weer op dat belachelijke idee?
We kennen in Nederland verschoningsrecht voor familie, vrienden en partners (ofwel zij kunnen niet opgeroepen worden als getuige a charge) maar een verdachte zou wettelijk verplicht zijn om zichzelf het touw om de nek te leggen???
Kom even terug nadat je de feiten hebt opgezocht. Een verdachte is nergens toe verplicht en al zeker niet om mee te helpen zichzelf veroordeeld te krijgen!

F van Dam schept er blijkbaar telkemale genoegen in om zijn beperkte kennis van de materie, in korte bijdragen, maximaal naar voren te laten komen.

@ Gebuis:
De verdachte heeft het recht om te zwijgen. Doch, als je verdacht bent en je hebt het niet gedaan, zal je toch meewerken om de beschuldiging ongedaan te maken.

@ Bird:
Mijn korte bijdrage geeft aanleiding dat jij reageerd. De lange teksten die jij maakt komt geen (hond) mens uit. Les 1. Maakt korte teksten om de zaak duidelijk te maken. Doe je voordeel daarmee bird.

F. van Dam, we hebben het over een situatie, waarin de schuld van de betrokkene feitelijk vast staat. Pas dan kan eventueel sprake zijn van TBS. Het stadium van 'meewerken om de beschuldiging ongedaan te maken' lijkt me dan ook een gepasseerd station.

P.s. Ik hoop, dat deze reactie niet te lang voor je is...

@ F. van Dam:
We hebben het hier niet over schuld of onschuld maar over gek of niet gek. Het psychiatrisch onderzoek heeft helemaal niets te maken met de schuldvraag en alles met je mentale gestel.
Overigens, zat mensen werken mee omdat ze iets niet gedaan hebben en eindigen toch in de gevangenis. Zo zijn er de Twee van Putten, Lucia de B. en de veroordeelde voor de Schiedamse Parkmoord. Allemaal onschuldig aan het ten laste gelegde feit, allemaal meegewerkt met justitie om dat duidelijk te maken en allemaal jaren van hun leven kwijt. Kan je nagaan hoeveel jaar ze kwijt waren geweest als ze ook nog TBS hadden gekregen.

En natuurlijk zijn jouw stukjes kort. Ze bevatten geen argumenten, geen feiten en feitelijk geen gedachtegang. Wat ze wel bevatten, is klinkklare onzin!