De grote vraag is natuurlijk hoeveel ruimte de lidstaten geven aan mevrouw Ashton, de nieuwe buitenlandvertegenwoordiger. Zij zal er een behoorlijke klus aan krijgen om de Europese lidstaten op belangrijke dossiers (Sudan, Iran, Israel/Palestina) op een lijn te krijgen. Hoe lastig dat is bleek bijvoorbeeld rondom de oorlog in Irak. Maar ook huidige ‘speciale EU-gezanten’, zoals bijvoorbeeld voor het Grote Merengebied in Afrika geven aan dat het buitengewoon moeilijk is één lijn te trekken namens de EU.

Misschien een goed moment om ons te bezinnen op de start van de EU. Begon de EU in 1952 niet vanuit de gedachte dat er ‘nooit meer oorlog’ mocht zijn? Dat samen werken en samen praten een beter idee was dan elkaar bevechten? En dat solidariteit en onderling vertrouwen de basis moesten vormen voor die samenwerking? Vertrouwen en solidariteit zijn naast democratie en mensenrechten kernwaarden van de EU gebleven. Bovendien zijn deze abstracte waarden door de EU steeds verder uitgewerkt en concreet vormgegeven. De EU heeft deze waarden in veel gevallen in de praktijk weten te brengen. Die gebruikerservaring mag nu worden ingezet.

Het zou daarom mooi zijn als Ashton van de lidstaten de ruimte krijgt om deze waarden concreet vorm te geven in het buitenlands beleid van de EU. Natuurlijk heeft ieder Europees land zijn eigen accenten, ook in het buitenlandbeleid. Maar ooit vonden die landen elkaar in gemeenschappelijke waarden die uiterst relevant zijn voor buitenlandbeleid. Nationale parlementen, bij uitstek de plaats waar deze gemeenschappelijke waarden steeds weer worden gevormd en geformuleerd, zouden er bij hun regering op aan moeten dringen dat Ashton de ruimte krijgt. De ruimte om Europese waarden tot de kern van Europees buitenlands beleid te maken.

Cor Oudes