Zeker in deze tijd een inspirerende collom, maar wel met een paar kanttekeningen.

Waar leg je de grens? Is het liefdadigheid als je 2 euro per week geeft aan de verkoper van het Straatjournaal terwijl je net voor 200 euro aan boodschappen hebt gedaan? Jij merkt het niet en de ontvanger feitelijk ook niet. Je hebt geen verschil in de wereld gemaakt. Feitelijk stelt je bijdrage niets voor.
De voedselbank in mijn woonplaats had vorig jaar een actie waarbij ze in de week voor Kerst waarin ze vroegen om producten als pasta en koffie mee te nemen als je boodschappen voor de Kerstdagen ging doen. Nu moet ik tot mijn schande bekennen dat ik tot die groep mensen behoor die niet op de kosten letten tijdens de feestdagen dus toen ik een pak macaroni in mijn winkelwagentje zette, voelde ik me toch wat lullig. Leuk, krijg je een Kerstpakket met een pak macaroni erin. Dus het pak macaroni ging eruit en er gingen een aantal producten in het karretje die wat luxer waren en, in mijn ogen, meer pasten bij de Kerstdagen. Is dat liefdadigheid? Geen idee, maar het lijkt me in ieder geval leuker om een Kerstpakket te krijgen met een doos Kerstchocola, speciale Kerstthee en een paar blikjes zalm en andere lekkernijen dan macaroni.
Ik hoop eigenlijk dat ze mijn suggestie overnemen mensen te vragen voor 1 gezin een Kerstpakket te vullen bij het doen van de boodschappen. Lijkt me nog leuker om voor een gezin dingen te kopen om de feestdagen gezelliger te maken.

Maar, en dat is een beetje mijn punt, ik vind het leuk om zoiets te doen en ben ook in staat om het te doen. Kijk ik in mijn niet zo verre omgeving zie ik zo al 4 gezinnen die zelf eerder in aanmerking komen voor een Kerstpakket van de voedselbank dan ze eraan bij kunnen dragen (wat ze, ondanks hun eigen slechte situatie, trouwens toch doen). En ik ken ook zat mensen die stellen dat liefdadigheid simpelweg niet nodig zou moeten zijn. Zoals Ebenezer Scrooge stelde in Dickens' A Christmas Carol: "Betaal ik niet al voldoende belasting voor alle armenhuizen?" vinden zij dat de overheid minder geld moet steken in nutteloze zaken als een HSL of de EU en meer in het onderhouden van onze eigen burgers.

Zoals jij het stelt, is liefdadigheid een morele plicht en dus geen vrije keuze. Dan is het geen liefdadigheid meer. Een ieder moet zelf kunnen blijven zeggen: "Dit doe ik wel en dit doe ik niet". Maar liefdadigheid (ontvangen) is geen recht, hooguit is het doen van liefdadigheid een voorrecht.

Het doen van vrijwilligerswerk is de laatste tijd steeds meer in de mode gekomen. Juist bij niet Christenen.

Maar de stelling van: "wat je wil dat jou geschied doe dat ook anderen", daar ben ik niet zo van.

Het is ook een verkwisting van energie, doordat er hulp wordt geboden aan mensen die het niet wensen te ontvangen. Dat is altijd jammer.

Toch heb ik altijd moeite met veel mensen die zeggen liefdadigheid te doen. Het moet vanuit het hart komen, en niet omdat het bijvoorbeeld in een bijbel staat. Het moet onbaatzuchtig zijn en niet als een soort legaat om later op zeker in de hemel te komen.

Mensen die opzichtig geven heb ik ook niet zoveel mee. Van die diners, waar voor veel geld een tafel wordt gekocht e.d. heeft mi. niks met liefdadigheid te maken, meer met marketing.

Hulp moet er zijn voor diegene die het nodig hebben. De basis is een last voor de overheid en moet onafhankelijk zijn.

@Edward: Mijn bedoeling van deze blog was eigenlijk de vrijblijvendheid van liefdadigheid weg te nemen. Zoals jij het je voorstelt past het helemaal bij onze cultuur. Ik ben niet te beroerd om iets over te hebben voor een ander maar het moet wel vrijwillig zijn. Stel je voor dat ik mij ergens aan bind, dan zit ik er aan vast. Nog erger, dan is het ook niet leuk meer.

Als je een partner lief hebt, hoef je dat ook niet altijd even leuk te vinden, toch houd je vol. Je bent aan die persoon gebonden. Je bent dan de vrijblijvendheid voorbij. Da's niet altijd even vervelend, dat kan ook best leuk zijn. Liefde tussen partners is niet vrijblijvend. Evenmin liefde voor de mensen om je heen.

@ laurens,

dat wat jij bedoeld is maatschappelijke verantwoordelijkheid. Voor zover nodig is deze door de overheid afdwingbaar via belastingen.

Dat wat jij beschrijft heeft met wat ik onder liefde niets te maken.

Mijn familie en vrienden (dierbaren) mogen inderdaad op me rekenen in voor en tegenspoed, maar niet elke zwerver op de hoek van de straat zal ik met liefde bejegenen.

vrijwilligerswerk is overduidelijk vrijwillig. Liefdadigheid moet dat ook zijn.

Waarom kan liefdadigheid niet én in de Bijbel staan, én uit het hart komen? Op dezelfde manier kan liefdadigheid én uit het hart komen, én door je ouders zijn aangeleerd. Daar is niks mis mee.

@ Laurens:
Misschien heb ik je een verkeerd beeld gegeven. Ik heb er niets op tegen om aan iets of iemand gebonden te zijn. Maar wel om aan iemand gebonden te worden tegen mij wil in.

Mijn partner en ik zijn inderdaad aan elkaar geboden. En dat betekent inerdaad dat onze liefde niet vrijblijvend meer is. Maar dat was wel onze keuze. Net als dat het doen van vrijwilligerswerk of een organisatie of persoon financieel steunen mijn keuze is. Maatschappelijke druk voel ik niet zo in dit soort situaties. Andere mensen kunnen zich beter druk maken om wat zij zelf wel en niet doen dan zich met mijn zaken bemoeien.

bird, Liefde zoals christenen die van God hebben leren kennen door Jezus is wat anders dan de romantische perversiteit die de wereld zo graag bezingt.

Hugo, ik ben benieuwd waar je 'liefdadigheid' in de Bijbel leest. Het zou in die context een pleonasme zijn, want liefde bestaat daar niet los van daden.
Je hebt trouwens natuurlijk wel helemaal gelijk als je zegt dat de bijbel ook vanuit het hart kan worden nageleefd. Ik meen zelfs dat het de enige juiste manier is om Jezus na te volgen.
Daarom denk ik dat bird wel gelijk heeft als hij zegt dat werkelijke 'liefdadigheid' vrijwillig is.
En daarom is het handvest burgerschap ook geen wet en staatsrechtelijk gesproken een behoorlijk onzinnig instrument.

Wil je nu echt die discussie nog eens aangaan? Ben je masochistisch of zo?
Als die liefde zo geweldig is, waarom neemt het aantal mensen dat die liefde omarmt dan wereldwijd steeds meer af ten gunste van die "romantische perversiteit"?

@ Erik

Ik weet niet waar je mij voor aanziet, maar als ik spreek over liefde richting mijn dierbaren, dan heeft dat met romantische perversiteit niets te maken.

Waarschijnlijk heb je hier geschreven vanuit de gedachte: zo als de waard is vertrouwd ie zijn gasten.

bird, ik kan natuurlijk niks zeggen over de liefde tussen jou en je dierbaren, dus maak je maar niet druk - dan kun je ook beter genieten met en van al die lieve gasten om je heen.

En Edward, ik weet niet waar jij je wensdromen mee onderbouwt, maar het (vooral niet-witte evangelicale) Christendom groeit nog altijd harder dan het aantal (vooral witte) ongelovigen op deze aarde.
Daarbij, als je mijn bijdrage eerlijk leest, kun je er niet onderuit dat waar de wereld over liefde zingt, dat niet met de zelfopofferende passie van Jezus te rijmen is.
Ik vind het daarom vreemd dat je zo gepikeerd reageert.

@ Erik Salteau:
In Azië vechten Boeddisme en Islam om de dominantie. De Chinese overheid heeft aangegeven dat het Christendom in dient te binden en anders opnieuw verboden zal worden. In Japan heeft het Christendom nooit voet aan de grond gekregen.
Het Midden-Oosten is, op Israël na, Islamitisch en ook in Israël zal je maar weinig Christenen tegenkomen. In Afrika wijkt het Christendom in hoog tempo voor Islam en komen ook oude stammengodsdiensten weer op. Zelfs in het traditionele Katholieke Zuid-Amerika neemt het kerkbezoek sterk af. In Europa is het kerkbezoek nog nooit zo laag geweest en kwam het laatste deel van de Harry Potter serie dicht in de buurt van de verkoopcijfers van de Bijbel.
Het enige werelddeel waar het Christendom niet krimpt (let wel, niet krimpt maar ook niet groeit) is Noord-Amerika maar die cijfers kunnen zeker niet op tegen de afname in de rest van de wereld.

De inhoud van deze zin ontgaat me, maar goed. Als je bedoelt dat Christenen liefde voelen voor het Christendom zegt me dat nog niets. Als je iemand lang genoeg gegijzeld houdt, gaan ze ook van je houden. Dat is geen liefde maar het Stockholm Syndroom.

Edward, je hebt me overtuigd. Heel knap.

Toch kunnen we het beter politiek houden hier, denk ik.
Gelukkig zijn we het wat deze column betreft dan natuurlijk wel eens: burgers moeten omzien naar elkaar - niet alleen naar wie ze aardig vinden of kennen, maar ook naar de eenzamen - en niet alle zorg van de overheid verwachten.
Al helemaal niet nu die aan het (nood)lot van de markt is overgelaten.

@ Erik Salteau:
Ik ben met je eens dat veel mensen best eens verder mogen kijken dan hun eigen voordeur. En of ze die blik dan werpen op hun buren of op landen als Afrika is mij om het even.
En dat we niet alles van de overheid kunnen verwachten, ben ik ook met je eens.

Ik worstel echter nog steeds met verplichtende karakter dat Laurens aan liefdadigheid geeft. Niet alleen vind ik liefdadigheid en verplichting niet bij elkaar passen maar ik denk dat het in Nederland ook een negatief effect heeft.
Nederlanders zijn mensen die er niet van houden een bepaalde richting opgeduwd te worden. De beste manier om van een Nederlander iets gedaan te krijgen, is het precies in tegenovergestelde richting duwen. Je ziet het ook met de verplichte sociale stage die men in het onderwijs in wil voeren. Veel ouders stellen dat ze hun kinderen thuis zullen houden op dagen dat ze naar die verplichte stage moeten of juist die dagen zullen gebruiken voor dokters- en tandartsbezoek.
Als je Nederlanders niet aanspreekt op hun verantwoordelijkheden krijg je over het algemeen een beter resultaat dan wanneer je dat wel doet, puur omdat Nederlanders dan dwang voelen die ze niet willen voelen. Het bestempelen van liefdadigheid als sociale en maatschappelijke plicht zal vooral zorgen voor een verdere afname van de sociale cohesie in de samenleving en voor het verder wegzakken in armoede van de sociaal en financieel zwakkeren.

Edward,

Je blijft hangen bij de term liefdadigheid. Ik probeerde in mijn blog omhoog te tillen door het door de bril van recht en onrecht te bekijken.

Dan stijg je boven het woord plicht uit, en kun je onze nationale allergie tegen moralisme vermijden. (Of tot de erkenning komen dat moraal eigenlijk best goed is).

@ Laurens Buist:
Goed, dus in feite zeg je dat anderen recht hebben op hulp en als hen dat niet geboden wordt hen onrecht wordt aangedaan?

Dat is een vrij gevaarlijke stelling want waar leg je de grens? Ligt die grens bij het sociaal bestaansminimum? Of zou je die grens hoger of lager willen leggen? En wat houdt dat recht dan in? Hebben deze mensen automatisch recht op (een deel van) andermans inkomen? En hoeveel daarvan dan?

Als je deze redenering zou volgen, zou ik als jonge arts recht hebben op hulp van de directeur van ons ziekenhuis omdat hij een hoger inkomen heeft dan ik, een groter huis en een duurdere auto.
Dit is absurd. Dat weet ik ook wel. Maar zonder begrenzing krijg je wel deze discussie.

Eigenlijk stel jij een vorm van nivellering voor die zelfs de SP niet in zijn hoofd zou halen. De discussie over "plicht" verminder je hierbij niet. Sterker, je versterkt dat gevoel alleen maar en daarmee ook de weerzin. Dan krijgen we op een gegeven moment niet alleen belastingontduiking maar ook "liefdadigheidsontduiking". En ook de nationale allergie tegen moralisme zal alleen sterker worden, net als iedere allergie die alsmaar gevoed wordt.

Laurens, je schrijft "uiteraard kan een overheid liefdadigheid niet afdwingen...". Serieus? Eén van de nadelen van onze verzorgingsstaat is dat we zo'n krankzinnige belastingdruk hebben om allerlei "gedwongen liefdadigheid" mogelijk te maken, dat je al vrij snel meer dan de helft van je inkomen bij deze inefficiënte machinerie mag inleveren. Dat lijkt mij een morele grens die je nooit zou mogen oversteken. En het heeft grote nadelen:

1) Het lijkt sociaal om zoveel voorzieningen als overheid te sponsoren, maar het creëert afhankelijkheid doordat veel mensen aan de ontvangende kant het niet meer zien als een gunst maar als een recht. En dus is er geen incentive om weer op eigen benen te leren staan.

2) Elke cent die via de overheid wordt geïnd en gedistribueerd kan niet vrijwillig worden gegeven aan private hulporganisaties die vaak veel kleinschaliger, effectiever en vooral veel gemotiveerder optreden.

Werkelijk christelijk-sociale politiek zou dus als primaire focus moeten hebben het drastisch verlagen van de belastingdruk, zodat geld wordt vrijgemaakt in de handen van mensen die het het gulst èn het effectiefst weer weggeven. Jaar na jaar bewijzen de onderzoeken dat de grootste sponsors van hulporganisaties te vinden zijn in de door velen zo gehate "conservatieve" kringen, zowel qua geld als qua tijd.

Conservatisme is niet asociaal; het schept de mogelijkheid om actief en op basis van eigen keuzes rechtvaardigheid te bevorderen, in plaats van gedwongen toe te zien hoe je belastinggeld verzandt in bureaucratie. En het belangrijkste, voor iedereen die wil tegenwerpen dat private "gerechtigheid" vaak een ideologische agenda heeft: ambtenaren hebben dat geen spat minder. Ze profileren zich graag over de ruggen van "zeilmeisjes" of "kindermishandelende" dominees; wie denkt dat "overheid" en "neutraliteit" automatisch bij elkaar horen, houdt zichzelf voor de gek.

Uiteindelijk blijft het adagium van Margaret Thatcher waar: "The problem with socialism is that eventually you run out of other people's money".

Dit argument is inmiddels zo achterhaald dat het belachelijk is dat het in dit soort discussies iedere keer weer terugkomt.
Het grootste deel van de mensen die afhankelijk is van een langdurige uitkering is dat niet uit vrije wil en heeft geen enkel vooruitzicht ooit nog op eigen benen te kunnen staan. Als jij tegenwoordig in de Bijstand, de WAO of de WIA zit, voel je je echt niet fijn aangezien je op of onder de armoedegrens zit zonder ooit nog zicht te hebben dat het beter zal worden. In de politiek wordt altijd gesproken over de hoeveelheid mensen die misbruik maken van de sociale voorzieningen maar dat percentage valt in het niet vergeleken met de groep die terecht gebruik maakt van de sociale voorzieningen, er heel graag van af zou willen maar dit gewoon niet kan.

Dit zou betekenen dat ik minder belasting zou gaan betalen waardoor ik meer geld zou hebben om bijvoorbeeld mijn moeder, die onder de armoedegrens leeft, te steunen. Hierdoor komt zij uit de armoede. Hier kleven echter bepaalde problemen aan:
1. Mijn moeder heeft twee zoons die voor haar kunnen opkomen. Haar buurvrouw heeft geen kinderen maar zit in dezelfde financiële ellende. Is het rechtvaardig dat haar ellende alleen maar verder toeneemt als dit idee doorgang zou vinden?
2. Niet alleen de sociale zekerheid wordt uit belastinggeld betaald maar ook zaken als onderwijs, gezondheidszorg, het corps diplomatique, de strijdkrachten (al mag dat van mij best verdwijnen) en ga nog maar even door. Door een belastingverlaging kunnen ook deze zaken niet langer bekostigd worden.
3. Het blijft een feit dat iedereen voor zich kan kiezen of en zo ja hoeveel hij of zij bijdraagt en waaraan / aan wie. De willekeur en de vrijblijvendheid blijven.
Overigens is het niet zo dat geld dat aan de belasting moet worden betaald niet aan liefdadigheid want giften aan goede doelen zijn al decennia aftrekbaar van de inkomsten- en vermogensbelasting.

Qua geld alleen in absolute getallen. Ga je de giften uitzetten tegen de hoogte van het inkomen / vermogen, blijken ineens de lagere inkomens veel meer bereid te zijn tot een aderlating dan de hogere. En aanhangers van het conservatisme vind je maar heel weinig in de lagere inkomensgroepen.
Qua tijd is het ook niet vreemd. Moeder de vrouw heeft geen betaald werk (dit past niet bij de status of het idealisme) maar is ook niet fulltime met het huishouden bezig. Vaak zijn de kinderen het huis al uit en dan zit zij de hele tijd thuis. Dan maar vrijwilligerswerk want dat past wel bij de status. Hetzelfde geldt bijvoorbeeld voor vutters uit het middenmanagement en hoger.

Zolang idealistische groeperingen en partijen het geen probleem vinden de belangen van hun eigen groep en hun denkbeelden boven het algemeen belang te stellen en daarvoor zelfs schending van (internationale) verdragen en wetten niet schuwen, hoort de overheid volledig neutraal te zijn. De opstelling van de ChristenUnie aangaande embryoselectie, homoseksuele militairen en homoseksuele leerkrachten en leerlingen op Christelijke scholen staaft dat alleen maar.

Op zich klopt dat niet. Je moet alleen belastingvlucht onmogelijk maken zoals de EU dat nu bijvoorbeeld voorstaat: wanneer niet aannemelijk gemaakt kan worden dat er bij emigratie geen sprake is van belastingvlucht (zoals 10 km over de Nederlands-Belgische grens gaan wonen) wordt de persoon belastingplichtig in beide EU-landen. Vertrekt iemand uit de EU en is belastingvlucght aannemelijk die persoon personna non grata verklaren in de gehele unie wegens een vermogensdelict. Dit is overigens niet mijn idee maar een proefballonnetje van Barroso.

De Nederlandse situatie laat zich overigens ook niet vergelijken met de Britse. Als conservatief premier had Thatcher natuurlijk niets met het socialisme maar daarnaast is het juist the conservative party die in Groot-Brittannië schuldig is aan de toename van de werkeloosheid en uitkeringen wegens ziekte en arbeidsongeschiktheid. Sinds het eind van de 19e eeuw heeft de Britse overheid namelijk al niets meer geïnvesteerd in de Britse economie, met name niet in modernisering ervan en het terugdringen van ongezonde arbeidssituaties. Dat vond men niet nodig want er zouden altijd inkomsten blijven komen uit de kolonieën en de protectoraten. Inmiddels heeft Groot-Brittannië alleen nog Noord-Ierland en Australië over als kolonie; Noord-Ierland heeft de afgelopen decennia juist een aanslag op de schatkist gepleegd en Australië weigert nog langer te betalen aan de regering in London en wil zelfs van Elisabeth II als staatshoofd af.
Tenslotte werkte de Britse economie nog toen Groot-Brittannië een eiland was, geïsoleerd van de rest van de wereld. Maar nu, in een tijd dat samenwerking het toverwoord is en isolatie een land alleen kan schaden, blijkt eens te meer wat de schade van decennia "Torries" aan de macht aan de Britse economie is.

Het probleem is dus eerder: met (Brits) conservatisme wordt er niet geïnvesteerd en, uiteindelijk, ook niet geoogst.

Iemand moet altijd op blijven komen voor de zwakkeren in de samenleving en het algemeen belang. Dat kan alleen een (neutrale) overheid zijn die zich laat leiden door wat goed en wenselijk is en niet de belangen van de eigen achterban.

@1 - ik pleit ook niet voor een abrupte stop op allerlei cruciale voorzieningen. Wel voor het gefaseerd afbouwen van díe taken die ook in het informele circuit of via andere "kringen" (kerken, etc) kunnen worden opgelost. De buurvrouw van je moeder is in dezen geen argument voor wat dan ook, zou bekeken moeten worden wat haar specifieke probleem is en wie verantwoordelijk zou moeten zijn voor de oplossing.
@2 In dat lijstje zitten nog een hoop zinloze taken waar we ook zonder kunnen, of met minder toe kunnen.
@3 Niet waar. Alleen giften aan doelen die DOOR DE OVERHEID als "goed" worden beoordeeld (via ANBI) zijn aftrekbaar, en zo blijft de staatscontrole over liefdadigheid. Ik ben overigens tegen deze aftrekbaarheid, houd er niet van om een koekje uit andermans doos te geven en het een "gift" te noemen.



Behoeftige mensen zijn geholpen met absolute aantallen tijd en geld, niet met relatieve. Wel eens boodschappen gedaan van een relatieve euro? En daarom is het goed dat mensen veel geld verdienen zodat ze een aanzienlijk deel daarvan effectief (dus zonder overheids-red tape) kunnen weggeven aan mensen die dat nodig hebben, of om een deel van de eigen tijd of die van de partner te kunnen vrijmaken voor gratis en gemotiveerd investeren in het leven van anderen. Dat jij dat wilt wegredeneren met de insinuatie dat dit veelal gebeurt vanwege de eigen "status" ipv vanuit werkelijke liefdadigheid, laat ik graag voor jouw rekening, behalve dat er een spreekwoord bij me bovenkomt over de waard en zijn gasten.




Wat hebben deze voorbeelden in vredesnaam te maken met een discussie over liefdadigheid?



Dan begrijp je werkelijk niets van de strekking van dit citaat. Zelfs al ga je alle belastingvlucht tegen en krijgt de overheid beschikking over elke cent waar zij "recht" op heeft, het punt is dat in een situatie dat steeds minder werkenden voor steeds meer niet-werkenden moeten zorgen, de hoeveelheid benodigd geld steeds groter wordt, en op een gegeven moment kun je de belastingen niet verder verhogen (ook mensen die werken, zullen moeten blijven eten en wonen). Indammen van belastingvlucht is in dezen opnieuw een volkomen irrelevant argument.



Hoe bepaalt een "neutrale" overheid wat "goed en wenselijk" is??? Dat is een contradictio in terminis van jewelste. Als een overheid werkelijk neutraal is, heeft ze daar geen mening over, bemoeit ze zich daar dus ook niet mee en laat ze vrije, verantwoordelijke burgers zèlf de liefdadigheid uitzoeken en financieren die men "goed en wenselijk" vindt. Da's precies mijn punt.

Iedereen die de bemoeienis van Jeugdzorg met een meisje dat wil zeilen en met een dominee die het oneens is met het fundamentalistische verbod op de "corrigerende tik" heeft gezien, en toch met droge ogen volhoudt dat er zoiets bestaat als een "neutrale" overheid zonder eigen ideologische agenda, is het contact met de realiteit wel een beetje kwijt...