Waar blijft het Handvest van verantwoordelijk burgerschap?
zaterdag 09 januari 2010 | Gert SchutteEén van de afspraken in het coalitieakkoord, die vooral aan de inbreng van de CU te danken is, betreft de ontwikkeling van een Handvest van verantwoordelijk burgerschap. We horen in deze afspraak de weerklank van het verkiezings- programma van 2006, waarin de instelling van een brede staatscommissie wordt bepleit, die zich buigt over de opstelling van zo’n Handvest.
Deze tekst kwam niet uit de lucht vallen. Verschillende woordvoerders van de partij hadden zich er al veel eerder voor uitgesproken. Zij wezen erop, dat in de Grondwet wel de rechten van de burgers zijn verankerd, maar dat over het spiegelbeeld ervan, hun plichten tegenover overheid en samenleving, niet veel wordt gezegd. Terwijl toch het handelen als goede burgers van cruciaal belang is voor de samenleving.
Met dat laatste ben ik het van harte eens. Toch heb ik vanaf het begin mijn twijfels gehad bij een dergelijk Handvest. Misschien kwam dat wel door het verband dat gelegd werd met de vrijheidsrechten in de Grondwet. Dat zijn niet zo maar rechten die burgers in een samenleving hebben, maar fundamentele vrijheden van burgers. Overheden moeten deze vrijheden erkennen en respecteren. Er wordt wel gezegd dat deze vrijheden ook gelden tussen burgers onderling, de zogenaamde horizontale werking van grondrechten. Maar de ChristenUnie heeft zich terecht altijd heel terughoudend opgesteld tegenover zo’n brede interpretatie van grondrechten. Het voorbeeld van het discriminatieverbod in artikel 1 van de Grondwet kan dit duidelijk maken. Voor de overheid zijn alle burgers gelijk. Zij mag niet discrimineren naar geloofsovertuiging of geslacht. Maar burgers mogen hun medeburgers wel met onderscheid behandelen. Het bestuur van een christelijke school mag weigeren kinderen van niet-christelijke ouders toe te laten.
Een Handvest van verantwoordelijk burgerschap zou volgens het coalitieakkoord moeten gaan over het handelen van iedere burger in het maatschappelijk verkeer. Voor wie opgegroeid is met begrippen als naastenliefde, onderlinge hulp, cultuurtaak en rentmeesterschap gaat het hierbij om belangrijke zaken. Een samenleving waarin het aan deze zaken schort is al snel geen samen-leving meer. Dat ook politici zich hierover zorgen maken is dan ook terecht. Maar betekent dit ook, dat de overheid – min of meer naar analogie met de vrijheidsrechten in de Grondwet – zich tot taak moet stellen in een Handvest te regelen wat tot een verantwoordelijk burgerschap behoort?
We hebben het dan over normen van moraal en fatsoen. Maar het coalitieakkoord lijkt meer te willen. Het Handvest zou ook moeten gaan over de verdediging van de vrijheid van godsdienst en van meningsuiting van de ander. Hoever kunnen overheid en samenleving hierbij gaan in het richting geven aan het handelen van burgers? Moeten we Geert Wilders verdedigen als hij zijn omstreden opvattingen uitdraagt? Nu zal het niet de bedoeling zijn dat het Handvest een bindend karakter krijgt. Maar als de overheid zich met de vaststelling bemoeit kan de inhoud toch ook niet vrijblijvend zijn. Er zal een zekere normerende werking van uitgaan. Dat lijkt mij ook de bedoeling. Maar behoort het tot de taak van de overheid het maatschappelijk optreden van burgers zo te sturen?
Terecht wijst de ChristenUnie de kritiek van liberalen van de hand dat het huidige kabinet te betuttelend optreedt. De overheid moet niet werkeloos toezien als de samenleving dreigt te verworden tot een hoop losse zandkorrels. Maar zij moet wel de grenzen van haar verantwoordelijkheid in acht nemen. Dus zorgen voor het eigen goede voorbeeld met een integer bestuur en daarbij passende regels. Onderwijs- en zorginstellingen moeten voldoen aan eisen van goed bestuur en beschikken over gedragscodes voor het intern functioneren. De overheid kan dit voorschrijven zonder de exacte inhoud voor te schrijven. Particuliere initiatieven om verantwoordelijk burgerschap handen en voeten te geven kunnen worden gestimuleerd.
Normen en waarden behoren dus op de agenda’s van overheid en samenleving. Maar ik wil liever niet verwezen worden naar een overheidshandvest om te weten hoe ik verantwoordelijk burger moet zijn. Minister Ter Horst schijnt er nog eens met de Kamer over te willen praten. Een goede gelegenheid voor de ChristenUnie om na te denken over een betere oplossing. Staatscommissies moeten we maar reserveren voor staatszaken.
- Tags
Reacties op "Waar blijft het Handvest van verantwoordelijk burgerschap?"
Gebuis, E.P.A. (Edward) | Geplaatst op: 09-01-2010 00:54 |  Citeer |
Dit stuk sluit goed aan bij het vorige onderwerp:
"ChristenUnie: stabiel, betrokken en te tevreden". Opnieuw een voorbeeld van iets waar de CU zich hard voor heeft gemaakt en er niet gekomen is. De kans dat zo'n handfest er nu nog gaat komen met nog ongeveer een jaar te gaan voor de volgende Tweede Kamerverkiezingen is klein. Kortom: weer een speerpunt van de CU wat roemloos ten onder gaat ondanks gemaakte afspraken. De CU moet zich ernstig afvragen of zij überhaupt wel een plaats in de regering moeten nastreven. Vooralsnog is de term "Grijs I" die weblog GeenStijl aan het huidige kabinet heeft gegeven van toepassing, niet in de laatste plaats omdat de CU een heleboel heeft ingeleverd om mee te mogen regeren. Niet dat de CU overigens veel keuze had. Ieder verder ingrijpen op aanraden van de CU zou een storm van protest hebben veroorzaakt over de overheid die te ver achter de voordeur komt en zich te betuttelend opstelt, of dat nu terecht is of niet. | ||
Mudde, G.S. (Steven) | Geplaatst op: 09-01-2010 16:59 | Citeer |
Eerst een gedachtenspinsel: Het lijkt wel of de staat bij
afwezigheid van de kerk de rol van de kerk overneemt. Namelijk aan
mensen voorhouden wat goed en kwaad is en hoe ze moeten
leven. Ik ben erg benieuwd naar het antwoord van ChristenUnie-adepten op de vraag die Gert Schutte stelt. En natuurlijk ook naar de reactie van tegenstanders. Hoever reikt de taak van de overheid? Vertelt ze haar burgers wat goed gedrag is? Gewijzigd
Mudde, G.S. (Steven) heeft dit bericht
gewijzigd op: 09-01-2010 17:01
| ||
Gebuis, E.P.A. (Edward) | Geplaatst op: 09-01-2010 17:49 | Citeer |
@ Steven Mudde: Nog sterker, het is de primaire taak van de overheid te bepalen wat goed gedrag is door middel van wetten. Wat binnen de grenzen van de wet valt, is goed gedrag en alles wat de wet overtreedt is dus automatisch slecht gedrag. De Kerk heeft daar niets mee te maken want de kerk heeft geen macht in Nederland.. Gewijzigd
Gebuis, E.P.A. (Edward) heeft dit bericht
gewijzigd op: 09-01-2010 17:59
| ||
Jan | Geplaatst op: 09-01-2010 18:17 | Citeer |
@ Gebuijs: je reactie is off topic! Je moet het wel leuk houden en
niet op allerlei plekken alleen maar je eigen onderwerpen
noemen. Dan on topic: Ik vind dat Gert Schutte gelijk heeft, maar het handvest kan ook een mooi signaal zijn. Belangrijk is vooral dat het maar een middels is om meer aandacht voor goed burgerschap te krijgen. En de opmerking over het gebruik van een staatscommissie vind ik helemaal terecht. Maar daarvoor is de heer Schutte ook het staatsrechtelijk geweten van de TK geweest... | ||
Gebuis, E.P.A. (Edward) | Geplaatst op: 09-01-2010 20:03 | Citeer |
@ Jan: Kan jij me dan vertellen wat er offtopic is aan mijn reactie? De titel van het stuk van Gert Schutte is "Waar blijft het handvest voor verantwoordelijk burgerschap?" Mijn antwoord daarop is dat het er of niet zal komen of dat we het al eeuwenlang in ons bezit hebben in de vorm van de Nederlandse wet. Daar lijkt me niets offtopic aan. In een discussie moet je er rekening mee houden dat er ook zaken aangedragen zullen worden die niet direct met het onderwerp te maken hebben maar wel een doel dienen in het onderbouwen van een argument. Alles wat je niet aanstaat offtopic noemen zorgt ervoor dat de discussie doodslaat. Als je niet wilt dat anderen in een discussie iets zeggen wat je niet aanstaat, moet je ervoor zorgen dat er niet gediscussieerd kan worden of dat je een groep mensen verzamelt die alleen maar opmerkingen plaatsen als: "Zo is het", "Goed gesproken" en "Zo moet het weer worden". Toen ik me echter inschreef voor deze website werd er gezegd dat dit een discussiepagina zou zijn waar scherpe en harde discussies over alle onderwerpen mogelijk waren en waar zeker niet alleen maar gereageerd zou worden volgens de denkbeelden van de ChristenUnie. Persoonlijk vind ik je manier van proberen mij monddood te maken beledigend. Het is aan de redactie van deze website om te bepalen wat te ver gaat en wat eventueel offtopic is, niet aan jou. Gewijzigd
Gebuis, E.P.A. (Edward) heeft dit bericht
gewijzigd op: 09-01-2010 20:04
| ||
Scherff, H.C. (Hugo) | Geplaatst op: 09-01-2010 23:24 | Citeer |
Edward, je reactie is zeker wel offtopic. De vraag is niet
'waar blijft het handvest?' in de zin: 'komt het nou
nog eens'? Maar in de zin van: 'wat is de bedoeling met het
handvest?'. Het handvest is juist wél binnengehaald door
de ChristenUnie, en daar zet Schutte dus zijn vraagtekens bij. Jij
gaat daar in je reactie helemaal niet op in, dus lijkt het toch
meer op je eigen stokpaardjes berijden, zoals Jan zegt.
Gewijzigd
Scherff, H.C. (Hugo) heeft dit bericht
gewijzigd op: 09-01-2010 23:25
| ||
bird | Geplaatst op: 10-01-2010 23:22 | Citeer |
Het doet me deugd dat de heer Schutte schrijft dat de overheid niet
mag discrimineren. Vanuit dat perspectief kan het niet anders dan
dat ook de heer Schutte warm voorstander is van de openstelling van
het huwelijk voor mensen van gelijk geslacht. Ik ben het met de heer Schutte eens Christelijke scholen wel onderscheid mogen maken. Alleen, daar waar onderscheid is toegestaan, kan de overheid niet een partner zijn; lees: bijzonder onderwijs mag niet worden gefinancierd door belastinggelden. Eerlijk gezegd hoop ik dat het handvest er niet gaat komen. Het blijft een politiek stuk, vrijblijvend (immers het is geen wet) en gaat onnodig leiden tot polarisatie van voor en tegenstanders op punten die in de praktijk geen feitelijke problemen geven. Als voorbeeld noem ik dat het fatsoenlijk is om op te staan voor ouderen in het openbaar vervoer, maar dat nergens vast te leggen valt. En aan een handvest vol met containerbegrippen zit ook niemand te wachten. Geert Wilders predikt de vrijheid van meningsuiting vanuit een abstracte zuivere vorm. Maar eigenlijk weet iedereen wat Vrijheid van Meningsuiting inhoudt. De vader van Theo van Gogh zei het ooit zo mooi: je mag wel alles zeggen, maar je hoeft niet alles te zeggen. Hoe leg je dit vast? Ik weet dus welhaast zeker dat een dergelijk handvest gaat polariseren op issues die geen issues zijn. Het biedt geen oplossing en feitelijk gezien was er ook geen probleem. Door globalisering, internet, informatie-sharing verandert de maatschappij in een moordend tempo. Kunst was vroeger voor de elite, nu kan iedereen zelf kennis nemen van alle vormen van kunst. Dat levert ook een nieuwe eenheidsworst op. Dat proces gaat zo snel dat het zeer doet. Het ontwricht de maatschappij doordat de traditionele verzuiling is verdwenen en de nieuwe antwoorden op samenleven nog niet zijn gevonden. Dat veroorzaakt ook dat men het heil steeds meer zoekt in extremen (SP, Groen Links, PVV, TON). De maatschappij fragmenteert en dat levert instabiliteit op. Hoe goed bedoeld ook, een manifest zal slechts een voetnootje in de historie blijken te zijn. | ||
bird | Geplaatst op: 10-01-2010 23:56 | Citeer |
@ Hugo Was leuk stukje op AT5 over jouw drijfveren en achtergronden. Ik mistte je vanavond in het lijsttrekkersdebat. Je had Asscher gemakkelijk kunnen hebben! (al blijft mijn stem naar de VVD gaan....) | ||
Scherff, H.C. (Hugo) | Geplaatst op: 11-01-2010 01:33 | Citeer |
Dat is wel heel erg off-topic bird, toch bedankt. Was wel
uitgenodigd voor 't debat, maar ik hou m'n zondag vrij. | ||
Salteau, E.C. (Erik) | Geplaatst op: 11-01-2010 12:46 | Citeer |
bird en Gebuis bevestigen m.i. de vraag van Mudde of de Staat niet
de nieuwe religieuze uiting, het gezamenlijke normatieve kader, van
de moderne goddeloze mens is. Maar als ik Hugo op AT5 zo naar de kerk zie gaan is dat toch een wat prettiger normatief kader dan wat we van de Tweede Kamer zien. Eerst dus maar eens het goede voorbeeld, voordat er enig gezag uitgaat van een mogelijk handvest, dat ik met de heer Schutte geen Staatsaangelegenheid vind. Wat mij betreft kan een aantal partijen het echter wel gezamenlijk introduceren. Als partij dus, niet als Kamer, of laat staan kabinet. Ik wens ze succes ermee ;-) | ||
Gebuis, E.P.A. (Edward) | Geplaatst op: 11-01-2010 13:08 | Citeer |
@ Eric Salteau: Het probleem is dat een normatief kader geen enkele betekenis heeft. Zo blijkt hier iedere keer opnieuw dat ik een heel ander normatief kader heb dan veel mensen hier op de site. Ik hou mij echter keurig aan de wet en dat is wat mij betreft het enige kader wat geldt. Sterker nog, volgens de (Grond)wet is dat het enige aanwezige kader en dus per definitie een staatsaangelegenheid. Ik denk ook dat het goed is wanneer de overheid hier een duidelijk beleid in gaat uitzetten zodat iedereen nog maar 1 referentiekader heeft. Dat voorkomt een heleboel problemen. Ik vraag mijn bijvoorbeeld af hij Hugo in de toekomst wil gaan stemmen nu de Europese Commissie heeft bepaald dat alle 27 lidstaten in vervolg op dezelfde dag dienen te gaan stemmen voor het Europees Parlement en Nederland en Groot-Brittannië de enige lidstaten zijn die dat in het verleden niet op zondag deden. Als Hugo de zondag dan vrij wil houden, betekent dat automatisch dat hij niet langer aan het democratisch proces deel kan nemen. | ||
bird | Geplaatst op: 11-01-2010 13:23 | Citeer |
@ Erik Ik kan het mis hebben, maar ik lees een soort dedain over de goddeloze mens hierboven. Wat is er mis met het normatief kader van de Tweede Kamer, de representatie van het volk en dus ook van jou? | ||
Gebuis, E.P.A. (Edward) | Geplaatst op: 11-01-2010 13:34 | Citeer |
@ bird: Nou, zo representatief is de Tweede Kamer niet. De totale Kamer misschien wel maar de groep die uiteindelijk echt de macht heeft niet. Je hebt bijvoorbeeld de fracties die samen het kabinetsbeleid steunen. Ik weet niet hoe het met jou is maar ik voel me daar niet door vertegenwoordigd. Eerder het tegenovergestelde. | ||
bird | Geplaatst op: 11-01-2010 23:17 | Citeer |
Ik begrijp dat het handfest op deze site inmiddels van tafel is.
Leuk voor de partijen om intern in de pauze van een congres over te
spreken, maar niet voor een formele nationale vastlegging. | ||
Salteau, E.C. (Erik) | Geplaatst op: 11-01-2010 23:26 | Citeer |
Niemand voelt zich ooit door de meerderheid van de Kamer
vertegenwoordigd. Dat is het offer voor de democratie dat ik bereid
ben te betalen. Door de partij waarop ik stemde echter, voel ik mij nog steeds wel vertegenwoordigd. Niet omdat ik allemaal dezelfde keuzes zou maken, maar omdat ik ze vertrouw. Met het normatieve kader van de hele Tweede Kamer is niks mis, omdat het er niet is. De (althans uiterlijke) eenheid van een lokale gemeenschap die samen zingt, drinkt en deelt is een duidelijker kader dan de eindeloze onenigheid die de Kamer biedt. Daarom biedt de Kerk de samenleving een beter - want eenduidiger normatief kader. Het spijt me overigens zeer als er een soort dedain in mijn woorden te lezen is. Het normatieve karakter van woorden maakt het echter onvermijdelijk om geen verschil te maken tussen twee andere begrippen. Maar goed, goddeloosheid is nou ook niet bepaald kattepis. Zijn er al partijen die samen de handschoen oppakken en een handvestje gaan lanceren? Hugo? Een handvest Amsterdams burgerschap? Schrijf er een mooi lied bij en hopla; iedereen gelijke kansen... | ||
Smouter, G.L. (G.) | Geplaatst op: 12-01-2010 20:22 | Citeer |
Ach ja, hoe ingewikkeld wil je het maken...We kunnen niet zomaar de
10 geboden overpennen, het is hier geen theocratie. Laat staan dat
er concensus is over de´te aanbidden god´. De Mammon en
VML, wapenindustrie en Eros liggen niet zo goed op dit
moment.... Los van het Kabinet, kan de CU natuurlijk best haar licht hierover laten schijnen. Een invalshoek zou kunnen zijn .... het toetsenbord werkt eventjes niet mee, waardoor de leestekens niet juist doorkomen ... # Binnen de Nederlandse dienstenconomie, past het niet een ongedifferentieerd winst opslagsysteem op arbeid te hanteren. Zowel in de uitzendbranche als de detachering, kan men nu als tussenschijf 100% per uur ...er bovenop leggen... De arbeirder in kwestie wordt uitgeknepen en de uiteindelijke opdrachtgever betaald hier het gelach over. Zelfs in de gezondheidszorg speelt dit systeem waarschijnlijk zo mee. Een klein onderzoekje zal aan het licht brengen, dat de vergoeding van de DBC ...is zoiets als de standaard kostprijs per dag per patient door met name de zorgverzekeraars met meer dan 100% opgehoogt worden en dan aan de client gefactureerd. Zo´n administratieve Zorg tussenpersoon zou met 6x minder genoegen moieten nemen!!! Hierdoor worden de loonkosten overdreven opgeschroeft, wat de concurrentie positie van NL aantast. Met uitzondering van directeuren, ceo´s en casemangers die nu buiten proportioneel betaald krijgen. De Balkenendenorm wordt veelvuldig overschreden, in dat soort categorieen, waarbij hun toegevoegde waarde aan de firma vaak verwaarloosbaar klein is. De 2e Kamer heeft in 2009 trouwens een voorstel ingediend, waarbij er een maximalisatie gesteld werd aan de onkosten-winst opslag van deurwaarders. 15% van de hoofdsom, met een vanaf tarief en een maximering in tijd. Zo´n handvat verantwoordelijk burgerschap, zal toch niet bedoeld zijn als luchtfietsen en proefbalonnetjes aan burgers... | ||
gvhvghv | Geplaatst op: 11-03-2010 13:40 | Citeer |
cvcbcbcbvcbcbvc | ||