Ik hoorde het s-woord opnieuw tijdens de Hoorzitting die de vaste Tweede Kamercommissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid hield op woensdag 20 januari. Zo verkondigde onder andere mijn eigen werkgever dat “Het karakter van de AOW als volksverzekering behouden moet blijven.” ‘Volksverzekering’ betekent dat ieder natuurlijk persoon in Nederland er gebruik van moet maken. Bij de AOW is dat gegoten in een omslagstelsel: werknemers jonger dan 65 jaar betalen het AOW-pensioen voor iedereen die ouder is dan 65 jaar. En dat karakter, die solidariteit, is dus heel belangrijk.

Praktisch iedereen denkt nu na over hoe de AOW-leeftijd het beste verhoogd kan worden. Ik weet het niet. Terwijl ik de AOW-problematiek doorworstel, kom ik vast te zitten in de details en in de vraag over wat nou het meest solidair is. En bij dat woord blijf ik haken, solidair? Met wie dan?

Misschien gaat het daar wel mis: ik betaal elke maand een paar honderd euro AOW-premie, maar ik heb nog nooit ook maar het idee gehad dat ik een cent aan iemand heb gegeven. Rondom de AOW wordt een beroep gedaan op de solidariteit tussen generaties. Maar hoe kan dat leven in de samenleving als het woord nooit anders gebruikt wordt dan in beleidsnotities en politieke uitingen?

De gedachte achter de AOW is prachtig. Mensen die oud worden, kunnen niet meer voorzien in hun eigen levensonderhoud en krijgen van andere mensen geld om te leven. Het geeft ook zekerheid, als het moment aanstaande is dat we 65 (of 67, of..) worden, weten in ieder geval dat er wat geld binnenkomt.

Dat is dus solidariteit, maar die solidariteit ligt verborgen in een onpersoonlijk systeem. Het is allemaal netjes geregeld; de een geeft, de ander krijgt. Maar het is niet tastbaar, niet te voelen en vast te pakken. Iedereen die betaald werk doet, is dus enorm solidair (zie 17,9%), maar zijn we dat ook echt?

Steven Mudde, redacteur bij vakbond christennetwerk|gmv