Een minister kan de lage opkomst niet oplossen, zelfs niet het hele kabinet.

Het zal de politiek in z'n geheel moeten zijn, met name de Tweede Kamerleden zelf, die de handschoen oppakken. Er is inderdaad een kloof tussen politiek en het volk. Terwijl de politiek denkt makkelijk te scoren met de waan van de dag in vragenuurtjes en spoeddebatten, ziet de kiezer waarschijnlijk liever politici met visie en rijping.

De verandering van de maatschappij en de opkomst van internet als informatiemedium zijn politici niet ontgaan, maar ze hebben er geen antwoord op.

Maar er is meer aan de hand. Mede door de wet openbaarheid bestuur en de steeds vindingrijkere vragen van o.a. de PVV komen steeds meer misstanden tegen het daglicht aan te liggen.

Bestuurders die zichzelf verrijken, een ex-kamerlid die 1,2 miljoen subsidie mag verspillen voor een campagne voor de klimaattop in Kopenhagen, slecht onderwijs, burgemeesters die zelf aftreden maar wel pas nadat de wachtgeldregeling is veiliggesteld......

Als de normen en waarden van de macht niet snel veranderen, zal het met het gezag van de huidige macht snel gedaan zijn.

Waarom zou de burger nog stemmen? Die Noord-Zuidlijn komt er toch wel. De burgemeester zei het nog zo mooi: we zijn maar een stelletje goedwillende amateurs.

Wedstijden in betaald voetbal worden ook niet zo druk bezocht meer als vroeger.

slotzin had moeten zijn:

Wedstrijden bij de zaterdag-amateurs worden ook niet zo goed bezocht als Betaald Voetbal. Zo is het ook met verkiezingen

Beste IJmert,

Hoe kom je erbij dat niet duidelijk is waartegen of waarvoor er onvrede heerst? Het antwoord daarop is simpel. Er heerst onvrede over politiek Den Haag waar men denkt ermee weg te komen de burger 4 jaar lang te negeren en dan verbaasd is dat een partij bij de verkiezingen wordt weggevaagd.

En de burger kan er ook niets aan doen. De afgelopen 4 kabinetten Balkenende hebben dat duidelijk gedemonstreerd. Enkele voorbeelden:

- Na het rampzalige kabinet Balkenende I stemde de kiezer massaal op de PvdA om een nieuw kabinet van CDA en VVD tegen te houden. Had Balkenende dezelfde redenering gevolgd als hij had gedaan toen hij een kabinet met de LPF vormde, had hij alles op alles gezet om een kabinet met de PvdA te vormen. Dat heeft hij echter niet gedaan en met behulp van D66, die tijdens de verkiezingen gezegd hadden onder geen voorwaarde een kabinet van CDA en VVD aan een meerderheid te zullen helpen, zorgde er toch voor dat het CDA en de VVD samen de samenleving voor miljarden konden uitknijpen.

- Referendum Europese Grondwet.
Hoe groot wil je een meerderheid hebben? 63% van de Nederlanders zei "nee". Duidelijker kon de Nederlandse kiezer het toch niet maken? Maar nee, na wat onderhandelingen en het schrappen van wat symboolpolitiek noemen we het gedrocht een Verdrag en daar hoeft geen volksraadpleging over te worden gehouden. En zo wordt een internationaal verdrag waartegen de meerderheid van de burgers "nee" heeft gezegd je toch door de strot geduwd.
Overigens heeft de PvdA bij dit onderwerp al ernstige schade opgelopen aangezien deze partij tijdens de verkiezingen duidelijk had gesteld dat er een nieuw referendum over het Verdrag van Lissabon zou volgen.

- Bij de laatste verkiezingen doet Balkenende hetzelfde grapje nog eens als bij de vorming van Balkenende II: hoewel de burger massaal stemt op de SP heeft de premier geen zin om leiding te geven aan een kabinet met een links karakter. In plaats van te doen wat de kiezer van hem vraagt (of beter: eist) vormt JPB een kabinet met een krappe meerderheid door de ChristenUnie in de coalitie uit te nodigen. 57% van de burgers was het hier bij het aantreden van het kabinet al niet mee eens en het percentage van mensen die wel achter dit kabinet staat, is alleen maar verder gedaald.

- 88% van de kiezers wil dat Nederland alle militaire activiteiten in Afghanistan staakt in december van dit jaar. Net als de politici 2 jaar geleden is de Nederlandse burger van mening dat genoeg genoeg is. Laat nu een ander het maar overnemen en de kastanjes voor de VS uit het vuur gaan halen.
Er is dan ook geen begrip voor het gedraai ministers Verhagen en Van Middelkoop nu de VS heeft gevraagd om langer te blijven. De burger heeft er alleen geen invloed op en van de politiek weten we inmiddels dat "nee" geen "nee" betekent en zonder inspraak van het volk gewoon "ja" kan worden.

En dan krijg je een partij als de PVV. In de gemeenten waar de PVV mee zal doen aan de verkiezingen wordt een opkomst van meer dan 80% verwacht. En heel toevallig is de PVV ook de partij die aangeeft naar de burger te zullen gaan luisteren, de macht van de EU te zullen beknotten en de bureaucratie van Den Haag te zullen verkleinen.
Ik ben het niet eens met de PVV; ik sta niet achter hun standpunten of hun "oplossingen" en ik erger me groen en geel aan de toon van hun boodschap. Ik geloof ook echt niet dat het ze gaat lukken maar ruim 20% van de burgers voelt zich door de PVV serieus genomen in tegenstelling tot de huidige partijen.

Wil je de onvrede wegnemen en de opkomst bij de verkiezingen verhogen? Dan zul je de kiezer serieus moeten nemen en dus ook moeten luisteren als het geluid uit de samenleving niet is wat je ervan verwacht. En dus niet zoals Balkenende rond de ratificatie van het Verdrag van Lissabon zeggen: "Blijkbaar heeft u het niet begrepen dus leg ik het graag nog eens uit" of André Rouvoet enkele weken geleden op nu.nl: "De mening van burgers kun je gerust naast je neerleggen want volgens ons staatsrecht heeft de burger slechts 1 keer per 4 jaar stemrecht en anders kan de politiek zijn werk niet doen".
Maar aangezien de politiek altijd 10 jaar achterloopt bij de samenleving (onderwerp enkele jaren geleden van het proefschrift van een vriendin van me aan de UvA) zal het eerst nog heel veel slechter worden voordat het beter wordt.

Terecht punt van IJmert Muilwijk. Aan een breuk hebben meestal alletwee schuld. Als we het hebben over de kloof tussen politiek en burger dan is de politiek niet de enig schuldige, maar ook de burger.

Wat doet de politiek fout? Gebuis noemt een aantal concrete kwesties, waaruit hij concludeert dat er niet geluisterd wordt. Zonder er nu diep op in te gaan: ja, dan kan, maar het kan ook zijn dan voortschrijdend inzicht en het besef verder te moeten kijken dan de neus van dé kiezer (wie is dat: dé kiezer) lang is, maakt dat toch een andere lijn gekozen moet worden (bijvoorbeeld vanwege gevolgen voor de toekomst of internationale belangen). Een dergelijke beslissing moet echter wel uitgelegd worden! Naast luisteren is dus ook communicatie belangrijk.

Wat doet de burger fout? Muilwijk zegt het al: wegblijven bij de stembus. Te makkelijk wordt het vertrouwen opgezegd: zo slecht doet de Nederlandse politiek het nu ook weer niet; zeker niet vergeleken met andere landen.

@ rindert:
Na de verkiezingen in mei 2002 stelde Jan Peter Balkenende dat de triomf van de LPF alleen maar kon worden uitgelegd als een roep van de kiezer om veranderingen en een duidelijk regeringsmandaat was voor een centrumrechtse coalitie.
In mei 2003 hadden CDA en VVD een beetje verloren en was de LPF weggevaagd terwijl de PvdA in aantal zetels was verdubbeld. Hierop werd tegen Jan Peter Balkenende gezegd dat, gezien zijn eerdere uitspraak over de LPF, dit een zeer duidelijke uitspraak van de burger was dat ze de plannen van het kabinet Balkenende I niet zagen zitten. Balkenende antwoordde hierop dat die conclusie hieruit niet te trekken was en dat regeringsdeelname door de PvdA hieruit zeker geen automatisme zou zijn. Hoezo voortschrijdend inzicht?

Eenzelfde verhaal maar dan nog sterker kan je houden over de Europese Grondwet / Verdrag van Lissabon. Ik zet die twee bewust op deze manier bij elkaar omdat er geen wezenlijk verschil is tussen die twee. Alle verschillen die Den Haag heeft aangedragen, zijn symbolische verschillen, bedoeld om het besluit te rechtvaardigen het verdrag alsnog te ratificeren. De enige mensen die stelden dat de Europese Grondwet en het Verdrag van Lissabon niet hetzelfde waren, waren politici. Zelfs de Raad van State, het hoogste rechtsorgaan op het gebied van bestuurlijke wetgeving in Nederland, stelde dat er inhoudelijk geen verschil was tussen het Verdrag van Lissabon en de Europese Grondwet behalve de naam.
En ook hierbij was geen sprake van voortschrijdend inzicht. De inzichten ten tijde van het Nederlandse en Franse "nee" waren precies hetzelfde als tijdens de ratificatie van het Verdrag van Lissabon. En het Nederlandse "nee" was toch ook niet bepaald twijfelachtig. Maar "nee" was gewoon niet acceptabel voor Den Haag. Kijk naar Ierland. De EU heeft net zolang op de Ieren in lopen praten tot het referendum over gedaan werd en nu positief uitviel voor het Verdrag van Lissabon.
Den Haag heeft alle bezwaren die de Nederlandse bevolking had met het Verdrag van Lissabon naast zich neergelegd, net als de eis dat er een nieuw referendum zou komen. Waarom? Omdat Den Haag donders goed wist dat de Nederlandse burger opnieuw "nee" zou zeggen. Dat heeft niets te maken met voortschrijdend inzicht maar puur met het negeren van een uitkomst die je niet bevalt.

In augustus 2008 deed onderzoeksbureau GfK onderzoek naar welke beroepen het meeste vertrouwen inboezemden. Politici behoorden tot de top drie van minst-betrouwbare mensen met alleen reclamemensen boven zich. Dus de enige groep mensen die nog minder betrouwbaar werd geacht dan politici is een groep mensen waarvan het het beroep is om ons te belazeren en geld uit ons zak te kloppen. En dan nog vraag je je af waarom mensen het nut niet zien van stemmen?

Uit mijn weblog:
Tot en met 1982 werden de gemeenteraadsverkiezingen in de maand mei gehouden. Maar omdat er een Kabinet viel, en de kiezers blijkbaar in de war zouden raken betreffende de gemeenteraadsverkiezingen en de Tweede Kamer verkiezing, werden vanaf 1986 de gemeenteraadsverkiezingen in maart gehouden. Een vreemde keuze. Van mei naar maart. Dat heeft dus absoluut niets met vakanties te maken. Naast het feit dat het inderdaad koud is voor de campagnes komt er ook nog bij dat je nu rond de kerstdagen druk bezig bent met de voorbereidingen. Dus wat mij betreft mogen de verkiezingen weer naar de maand waarin ze tot 28 jaar geleden altijd werden gehouden: de maand mei.

@ Dick Offringa:
Laat ik eens een andere optie geven. Wat is er mis met het combineren van zoveel mogelijk verkiezingen in een keer? Combineer Tweede Kamer, Provinciale Staten en gemeenteraad tot 1 stembusgang. Op die manier nemen de kosten ook af (want de kosten om verkiezingen te organiseren in ons land schijnen astronomisch te zijn) en mensen hoeven al die onzin niet 3 of 4 keer aan te horen.
Want laten we eerlijk zijn: hoeveel mensen stemmen er anders voor de gemeenteraad of Provinciale Staten dan voor de Tweede Kamer. De gemeenteraadsverkiezingen worden al jaren als een testcase gezien voor de Tweede Kamer verkiezingen en met goede reden. Uit een onderzoek uit 1991 aan de UvA blijkt dat 89% van de kiezers zijn stem voor de gemeenteraad primair laat afhangen van de stand van zaken in het nationaal parlement. De overige 11% stemmen vooral op lokale partijen.

Persoonlijk kan ik de burgemeester niet eens noemen van mijn woonplaats en uit welke coalitie het College van Burgemeester en Wethouders bestaat, weet ik ook niet. Ik heb geen idee waar de lokale afdelingen van de diverse partijen voor staan of wat ze van plan zijn en ik weet niet eens of er lokale partijen zijn, laat staan wat zij willen.
Toch ga ik wel stemmen over een paar weken en mijn stem zal dus waarschijnlijk gaan naar de partij waar ik nu ook op zou stemmen in de Tweede Kamer. En dat wordt nog een harde dobber want op dit moment zou ik het voor de Tweede Kamer verkiezingen ook niet weten.

@ Edward,

jouw voorstel, hoe praktisch het ook lijkt, is niet uitvoerbaar.

De tweede kamer kan namelijk tussentijds worden ontbonden, in tegenstelling tot gemeentenraden en provinciale staten.

Wat ik zou voorstellen is om de verkiezingen van de provinciale staten getrapt te doen. Alle gemeenteraadsleden kiezen de provinciale staten en de eerste kamer.

Nu hebben de gemeenteraadsverkiezingen toch last van de landelijke invloeden. Laat dit dan ook tot uiting komen door de eerste kamer te laten kiezen door gemeenteraadsleden.

@ bird:
Daar heb je niet geheel gelijk in. Ook de gemeenteraad en Provinciale Staten kunnen tussentijds ontbonden worden. In deze bestuurslagen kunnen echter geen tussentijdse verkiezingen worden gehouden zonder toestemming van de minister van Binnenlandse Zaken.

Op zich is het probleem van een ontbonden Tweede Kamer ook makkelijk te ondervangen: koppel het kabinet los van de partijen. Op die manier kan een kabinet niet meer vallen en kan dus ook de Tweede Kamer niet meer voortijdig ontbonden worden.
Verder ben ik voorstander van het afschaffen van Provinciale Staten en het direct door de burgers laten kiezen van de Eerste Kamer. Verder ver gaande autonomie van de gemeenten waarbij de gemeenten Den Haag gewoon kunnen negeren als ze het er niet mee eens zijn.

Helaas moet hiervoor het gehele staatsrecht op zijn kop om nog maar te zwijgen van de hoeveelheid grondwetswijzigingen er nodig zijn om dit voor elkaar te krijgen. Maar dat is in Nederland vooral met praktische oplossingen: die lopen altijd stuk op bureaucratie en politieke onwil.