En dan voelde zo’n lid zich geprangd onze vereniging te herinneren aan haar grondslag en aan de bedoeling van de oprichters. In een vlammend artikel betoogde hij dan dat het mis ging, we los waren van het gereformeerde belijden en terug moesten naar de woorden van toen. Wat dan volgde waren een keur aan reacties in het verenigingsblad, een discussie op de vergadering, sussende verklaringen van het bestuur en een einde waarvan niemand wist wanneer die precies begonnen was. Als de nachtkaars.

Bij de ChristenUnie zie je het ook gebeuren, zeker nu de partij (nog) in de regering zit. Een oudere generatie houdt soms haar hart vast en er zijn zorgen dat we opschuiven naar het CDA en te vergaande compromissen sluiten. Van buiten klinken in analyses woorden als ‘paradigmawisseling’ (Andries Knevel) en ‘onmiskenbaar opgeschoven’ (George Harink). Het kan bijna niet anders dan dat vertegenwoordigers van de ChristenUnie op dat soort beweringen reageren. Dan klinken de sussende woorden zoals een CSFR-bestuur reageert op de periodieke grondslagdiscussie daar. Het is ook goed om steeds weer de missie en het hart van de christelijke politiek te doordenken, maar toch heb ik de sterke aandrang dit soort discussies nu even te relativeren.

Ik geloof namelijk niet dat grondslagen en bezweringsformules ons kunnen redden van ontsporing. Mijn kerk, de PKN, heeft een alleszins behoorlijke kerkorde en staat op het fundament van de reformatorische belijdenis. Maar vervolgens verschilt de zondagse boodschap in de ene kerk radicaal van die in de andere. De orthodoxe gelovige zit in hetzelfde genootschap als de ‘atheïstische’ ds Hendrikse en ze hebben elkaar weinig te zeggen. Als de spanning tussen beide kampen even te groot wordt, klinken er op de synode sussende woorden waar ieder het zijne van kan denken. Maar wat heb je daaraan? Het gaat toch teveel uit van de veronderstelling dat als de leer klopt het met het leven vanzelf goed komt. En ik geloof juist dat het omgekeerde waar is. Waar het om draait is dus de ontmoeting met Christus, het leven met Hem. Hoe we dat precies verwoorden, is bijzaak.

Pas vierde de ChristenUnie haar tiende verjaardag. Er is een document voorgelezen waarin het bestuur opnieuw haar visie op de missie van de partij verwoordde. Er was niemand die er een traan bij wegpinkte, niemand die boos weg liep. Het was goed dat het weer eens werd gezegd, maar ik geloof niet dat de partij bij een iets andere formulering een andere koers had ingezet. Waar kwam het die dag wel op aan? Op gebed, op het lezen van de schrift, de stilte voor God, de overdenking van de bijbel, jubelmuziek voor God, politieke boodschappen van de politieke voormannen waarin het hart van de missie van de ChristenUnie doorklonk. In alles was merkbaar dat de ChristenUnie een partij wil zijn met liefde voor God en hart voor mensen. Zolang CU’ers in het alledaagse leven Jezus willen volgen en daar elkaar in aanmoedigen, dan komt het met de verwoording van de leer vanzelf wel goed. Ik kijk niet op een woordje meer of minder. Maar met Jezus Christus staat of valt alles. Daarom geldt ook in de christelijke politiek: eerst het leven, dan de leer.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie