Nieuwskanaal voor: Opunie

Huiswerk voor antirevolutionaire erfgenamen in CDA, CU en SGP

Wed, 08 Sep 2010 21:31:58 +0200

De antirevolutionaire beginselen zijn in de huidige politieke situatie uiterst actueel. De antirevolutionaire erfgenamen in CDA, CU en SGP hebben meer met elkaar te delen dan nu gebeurt.

De interne spanningen binnen het CDA roepen de vraag op: Kunnen antirevolutionairen elkaar over partijgrenzen heen opscherpen? Die vraag is breder dan de ”CDA-vraag” of de keuze voor een open middenpartij zich verdraagt met een beginselpartij. Buiten het CDA zijn politici uit de antirevolutionaire traditie vooral te vinden in kringen van ChristenUnie en SGP. Vanuit de christelijk-sociale traditie trekken ze ieder hun spoor met verschillende accenten en keuzes. Wat verbindt hen? En begint dat te midden van de huidige formatieperikelen niet extra gewicht te krijgen?

Allereerst is er natuurlijk het antirevolutionaire elan zelf. Groen van Prinsterer had een diep christelijk-historisch respect voor de continuïteit van de geschiedenis, een continuïteit die ligt onder alle veranderingen, ontwikkelingen, wendingen, discontinuïteiten en nieuwigheden. Dat is geen conservatisme, er blijft openheid voor het nieuwe dat van pas komt, gerichtheid op leniging van nood en verbetering van onderliggend structureel onrecht. Maar hierin klinkt wel een echo van de Schepper Die om Christus’ wil nooit loslaat wat Zijn hand begon.

Daarom: geen ontwrichting van de samenleving. Ook niet door tweedelingen van allochtoon en autochtoon, seculier en religieus of westers en islamitisch. Om niet te ontaarden in dergelijk populistisch sentiment heeft democratie de grenzen van een rechtsstaat nodig – en in acht te nemen.

Zijn antirevolutionairen tegenover maatschappelijke woelingen dan zo overheidsminnend? Integendeel. Ja, gezagsgetrouwheid beoogt onder andere instandhouding van de rechtsstaat. Maar een bedillerige overheid willen antirevolutionairen juist beteugelen. De overheid heeft een beperkte, begrensde taak.

Daarom wilde Abraham Kuyper dat de overheid de directe, eigensoortige vormen van soevereiniteit erkende van allerlei andere kringen in de samenleving. In verenigingen of bedrijven is het niet de overheid die de beslissingen neemt.

Vervolgens valt er te letten op de drie belangrijkste kwesties die de antirevolutionairen hebben beziggehouden aan het begin van de 20e eeuw: vrijheid van godsdienst en onderwijs (de schoolstrijd en de erkenning van ”vrije” kerken), politieke emancipatie van alle bevolkingsgroepen (met of zonder uitbreiding van het kiesrecht) en het opkomen voor sociaaleconomisch achtergestelden (de ”sociale quaestie”). Opvallend is dat alle drie prioriteiten nu opnieuw aan de orde zijn.

Erkenning van de vrije beleving van levensovertuiging tot in eigen organisaties toe, ook voor onderwijs, staat op het spel. Dit debat raakt het wezen en de grenzen van de rechtsstaat. Mogen er dan geen vragen worden gesteld bij de vormgeving van de rechtsstaat? Natuurlijk wel. Juist nu het christelijke ethos wegslijt dat de rechtsstaat tot nu toe gedragen heeft: gelijkwaardigheid en vrijheid van mensen. Wat betekent dit? Wat te denken van populistische of, zo men wil, fundamentalistische partijen die anderen fundamentele vrijheden misgunnen?

Grondig huiswerk is hier nodig, dat meteen de politieke emancipatie van bevolkingsgroepen raakt. Ook die speelt opnieuw – of nog altijd. Ooit kregen socialisten, antirevolutionairen, rooms-katholieken en bevindelijk gereformeerden toegang tot het Nederlands parlement, naast liberalen en conservatieven. Zo is momenteel partijvorming vanuit islamitische stromingen vooralsnog eerder een blijk van emancipatie dan een bedreiging. Stigmatisering of uitsluiting van allochtonen of moslims vergroot ressentiment, verscherpt tegenstellingen en stimuleert extremistische neigingen.

Ten slotte de sociaaleconomisch achtergestelden. Vaak zijn dat immigranten of hun (klein)kinderen. Volgens de Tilburgse theoloog Erik Borgman (op het Christelijk-Sociaal Congres 2010) legt het huidige populisme een nieuwe sociale kwestie bloot. Ook hier ligt huiswerk: tegemoetkomend zijn bij participatie, maar tegelijk streng zijn bij grensoverschrijdend gedrag. Vind in deze delicate combinatie maar eens een wijze balans. Bovendien is nu de sociaaleconomische situatie ongunstig, vooral voor laag opgeleiden, allochtoon of autochtoon. Niet alleen zijn hier in Nederland de economische middelen momenteel beperkt (de crisis), ook wereldwijd laten voedsel, energie en grondstoffen hun schaarste merken.

Kortom: antirevolutionairen hebben gezamenlijk huiswerk, juist als ze de gezonde politieke uitgangspunten zien die hen basaal verbinden. Van soevereiniteit in eigen kring én de reikwijdte van christelijk-sociaal denken, tot en met de vrijheden die vragen om diepere bezinning op de rechtsstaat. Vanuit vertrouwde beginselen hebben op deze gebieden antirevolutionaire erfgenamen meer met elkaar te delen dan nu plaatsvindt. Wie reserveert een ronde tafel?

Eerder verschenen in het Reformatorisch Dagblad

Niets is zeker

Tue, 07 Sep 2010 20:09:05 +0200

| Jan Pieter Rottier
Het vertrouwen van Geert Wilders in het CDA was de afgelopen week tot een dieptepunt gedaald. Wilders vond bij de christen-democraten te weinig draagkracht voor een samenwerking met zijn partij - en de brief van Ab Klink onderstreepte dat gevoel des te meer. Wilders heeft daarom maar een einde gemaakt aan de formatieonderhandelingen. Maar definitief?

Even leek het er op dat we weer helemaal van vooraf aan zouden moeten beginnen - alsof NOS-nieuwsbrenger Rob Trip ons eergisteren pas heeft laten zien op wie we eigenlijk gestemd hebben. Het CDA wilde proberen om weer een betrouwbare partij te worden, zowel naar binnen als naar buiten. Geert Wilders wilde zich al gaan richten op zijn rol als leider van de grootste oppositiepartij. En Markt Rutte tenslotte, wilde eigenhandig een ‘proeve’ van een regeerakkoord schrijven, waarna andere partijen later konden bepalen aan te schuiven.

Maar het liep allemaal heel anders. Inmiddels heeft Ab Klink afscheid van het CDA genomen en daarmee ‘lijkt’ de rust en de draagkracht te zijn wedergekeerd in zijn partij. Dat vindt in ieder geval Geert Wilders, want na ‘een nachtje slapen’ kwam hij met het voorstel de onderhandelingen tussen zijn partij, het CDA en VVD voort te zetten. Zijn idee viel goed bij de twee andere partijen, want Rutte deelde direct mee af te zien van zijn ‘proeve.’

Het beetje oplevende hoop voor de linkse partijen is even plots verdwenen als het opkwam, maar niet voordat ze haar bezwaren tegen de voortgang kenbaar maakte. CDA, VVD en PVV zouden er een ‘zooitje van maken’ en tegen de wet ingaan door de koningin (nog) niet in te lichten. En eigenlijk zou Rutte ‘zijn kans ook wel gehad hebben.’

Maar dan zouden we waarschijnlijk een vijfpartijenkabinet krijgen en of dat nou de oplossing is? Niets is zeker.

Jan Pieter Rottier, student journalistiek

De ChristenUnie moet een christelijk-conservatieve partij zijn

Sun, 05 Sep 2010 00:40:01 +0200

Na een periode van regeringsdeelname lijkt de ChristenUnie voorlopig aangewezen te zijn op een plaats in de oppositie. Daarbij is er een zetel minder te verdelen. Een lichte kater kan zich hierbij voordoen. Zo'n oppositieperiode na regeringsdeelname is natuurlijk bij uitstek een tijd van herori�ntatie.

Roel Kuiper gaf recent een aanzet door voor te stellen de term ‘christelijk-sociaal’ terughoudender te gaan gebruiken (Opunie, 3 juli 2010). Dat lijkt me een verstandige keuze. Nog verstandiger lijkt het me de term helemaal niet meer te gebruiken, althans niet buiten de context van historisch onderzoek naar de ‘sociale kwestie’. Wie zijn standpunten ‘sociaal’ noemt, wekt de indruk dat hij zich uitsluitend of vooral met sociale vraagstukken (sociaal beleid) bezighoudt of suggereert dat er partijen zouden zijn die hun eigen standpunten ‘asociaal’ zouden noemen.

De toevoeging ‘christelijk’ verheldert in dat opzicht niet, hoewel deze, in tegenstelling tot de term ‘sociaal’, inhoud met zich mee brengt. Een christelijke politieke partij bedrijft politiek vanuit een christelijke inspiratie (of op basis van de Bijbel, zo u wilt). Wanneer echter deze term zondermeer gekoppeld wordt aan een politieke partij is het onderscheidend vermogen ook beperkt. In praktisch opzicht zijn er immers, zeker in Nederland, meerdere politieke partijen die zich christelijk noemen. Belangrijker nog is dat, in inhoudelijk opzicht, een christelijke inspiratie nog niets zegt over de manier waarop er een noodzakelijke vertaalslag wordt gemaakt naar politieke besluitvorming. Er is een politieke filosofie nodig die de verbinding legt tussen het christendom en de politieke praktijk van een bepaald land in een bepaalde tijd. Een politieke filosofie komt mede tot uitdrukking in de aanduiding van een partij (liberaal, socialistisch, sociaal-democratisch, enzovoorts).

Nu bouwt de CU voort op het antirevolutionaire, christelijk-historische denken van Groen van Prinsterer (en zijn leerlingen), zoals mede wordt uitgedrukt in de naamgeving van haar wetenschappelijk instituut. Het ligt dan ook voor de hand aansluiting te zoeken bij zijn gedachtegoed. Daarbij dienen uiteraard tijdgebonden elementen terzijde te worden gelaten, echter zonder dat de inzet van zijn denken verandert. Zo hebben de termen ‘antirevolutionair’ en ‘christelijk-historisch’ een nogal tijdgebonden klank, maar de gedachten erachter zijn nog zeer actueel. Kortweg komt het hier op neer: de mens maakt de samenleving niet, want God schrijft de geschiedenis. Omdat er geen revolutionaire ontwikkeling van de samenleving wenselijk en mogelijk is, dient datgene wat zich in de loop der geschiedenis waardevol heeft getoond, behouden te blijven. In deze lijn zou de CU, wanneer zij werkelijk erfgename van Groen van Prinsterer wil zijn, zich beter kunnen tooien met de aanduiding ‘christelijk-conservatief’.

Conservatief is die politieke filosofie die meent dat er weliswaar historische ontwikkeling plaatsvindt, maar dat deze niet door de mens in revolutionaire sprongen gerealiseerd kan worden en dat instituties die hun waarde bewezen hebben de samenleving dragen (gezin, kerk, school, universiteit). Conservatief is tevens die politieke filosofie die de overheid niet ziet als oplossing voor alle maatschappelijke problemen. Maatschappelijke kringen kennen hun eigen gezag.

Conservatief staat tegenover progressief. Een progressieve politieke filosofie kan heel goed verscholen gaan onder de aanduiding christelijk. Christelijk-conservatief is die politieke filosofie die God’s hand weet achter de maatschappelijke orde, maar die tegelijk het Evangelie ziet als redding uit de onvolkomenheden van alle menselijke inspanningen. Het Evangelie is daarbij niet een radicale heilsleer in politieke zin. Het paradijs kan niet in deze wereld en met politieke middelen gerealiseerd worden. Dit zijn slechts enkele hoofdlijnen van een christelijk-conservatieve politieke filosofie. Voor een nadere uitwerking verwijs ik naar de bronnen van het antirevolutionaire en christelijk-historische denken.

De CU moet een keuze maken. Wil ze christelijk-sociaal zijn en daarmee christelijk zonder politieke filosofie (en dus kwetsbaar voor allerlei wind van leer) of wil ze aansluiting zoeken bij haar eigen bronnen? Een geloofwaardig alternatief is er niet.

Bas Hengstmengel is docent arbeidsrecht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam

De existenti�le crisis van het CDA

Mon, 30 Aug 2010 16:08:13 +0200

| Jan Pieter Rottier
Volgens informateur Ivo Opstelten (VVD) moet Nederland nog 'een paar weken wachten' op een nieuw kabinet. De formatie kost volgens hem toch meer tijd dan begroot. Komt dat door de existenti�le crisis waarin het CDA op dit moment in verkeert?

De halvering van de partij bij de verkiezingen in juni vormde het begin van die crisis. In het traditionele bolwerk Limburg kreeg het CDA grote klappen en in de vier grote steden is de partij nauwelijks meer dan een splinterbeweging. Logisch dan dat je als partij bij jezelf te raden gaat. Alleen zijn de ‘vragen over koers, leiderschap en beginselen die de partij discreet had willen beantwoorden, zijn nu onderdeel geworden van het openlijke meningsverschil over de formatieonderhandelingen met anti-islampartij PVV,’ aldus het NRC Handelsblad zaterdag.

Fractievoorzitter Verhagen laat naar buiten toe zien dat zijn partij vóór een samenwerking met de PVV is. Maar binnen het CDA bevinden zich veel leden die zich liever zo vér mogelijk houden van de partij van Geert Wilders. Verhagen zou die verdeeldheid binnen de partij en de Kamerfractie negeren en een enorme druk uitoefenen op de steeds groter wordende groep ‘dissidenten.’ Dat maakt de crisis compleet.

Die groep dissidenten zoekt de media op om hun ongenoegen te uiten. In een interview met het Belgische weekblad Knack zegt Van Agt bijvoorbeeld te overwegen zijn lidmaatschap op te zeggen als het CDA-congres een akkoord met de PVV goedkeurt. En dit weekend roept een groep van bijna zestig prominente CDA-leden, onder leiding van oud-Landbouwminister Cees Veerman, in het NRC op om de onderhandelingen over de regeringssamenwerking met de PVV te stoppen. De prominenten vrezen polarisatie in het binnenland, gezichtsverlies in het buitenland en economische schade.

Al met al weinig nieuws onder de zon. Maar het artikel in NRC onderstreept wel dat de eenheid binnen het CDA ver te zoeken is. Om verder te gaan met de formatie van een stevig kabinet, zou het CDA eerst moeten uitvinden wie ze is en wat ze wil.

De ‘time-out’ van Lubbers had daar wellicht een geschikt moment voor geweest.

Vul de peiling van deze week in.

Jan Pieter Rottier, student journalistiek

Klaar voor de oppositie

Fri, 27 Aug 2010 15:57:01 +0200

De onderhandelingen tussen VVD, CDA en PVV zullen als het hen meezit binnenkort worden afgerond. Dat betekent dat een nieuwe kabinetsperiode begint, waarin de ChristenUnie deel uit maakt van de oppositie. 'Herbronnen' zou wat ver gaan, maar de ChristenUnie kan deze periode wel gebruiken om ervaringen uit de kabinetsperiode te verwerken. De focus mag wat mij betreft op drie onderwerpen liggen.

Allereerst moet er denk ik verder worden nagedacht over het sociaal-economische profiel van de ChristenUnie. De term ‘christelijk-sociaal’ werd op dit blog al eerder ter discussie gesteld. De ChristenUnie wordt tegenwoordig als ‘links’ gezien, de vraag is of dat een ‘frame’ is om blij mee te zijn. De ChristenUnie zou zich als partij aan de linkerkant van het spectrum af moeten vragen welk antwoord ze heeft op de grote vragen van de verzorgingsstaat. Is grote rol die de staat speelt bij de sociale zekerheid in Nederland wel gewenst? Als dat zo is, hoeveel hebben we daar dan voor over? En als dat niet zo is, welke maatschappelijke instituties moeten die taak dan overnemen? Ik denk dat de overheid een te grote rol speelt, en dat de maatschappij (kerken, verenigingen, etc.) delen van de sociaal-economisch zorg weer naar zich toe moet trekken.

‘U bent toch christen, meneer Slob’, wierp Geert Wilders Arie Slob toe in een debat voorafgaand aan de gemeenteraadsverkiezingen dit jaar. De suggestie was dat Arie Slob als christen iets zou moeten vinden van de Islam in Nederland. Dat vindt hij natuurlijk ook, en ook het WI van de ChristenUnie begeeft zich met een helder standpunt in deze discussie. De discussie over de Islam in Nederland zal de komende jaren wel voortduren, en dat geldt daarmee ook voor de discussie over godsdienstvrijheid. Het zou goed zijn als de ChristenUnie juist als oppositiepartij het huidige duidelijke geluid over godsdienstvrijheid en de Islam in Nederland verder uitdraagt.

Tenslotte zou de ChristenUnie opnieuw over Europa na moeten denken. De positie van de ChristenUnie rondom de Europese grondwet was helder en kritisch. Tijdens de kabinetsperiode werd het verdrag van Lissabon van kracht. Dat roept uiteraard weer nieuwe vragen op: hoe willen we verder met Europa, met nu een verder ontwikkeld gezamenlijk buitenlands- en defensiebeleid? Met gezamenlijk economisch en monetair beleid? Ik denk dat de ChristenUnie na het verzet tegen de grondwet (dat een duidelijk profiel opleverde) opnieuw moet overwegen wat ze van de EU vindt. Een iets positievere houding ten opzichte van Europa lijkt me daarbij gewenst.

Herbronnen is niet nodig: de ChristenUnie heeft haar profiel niet verloren. Desalniettemin is het wel heel zinnig om opnieuw na te denken over het profiel dat vanuit de oppositiebankjes moet worden gecreëerd. Met een focus op de verzorgingsstaat, godsdienstvrijheid, en Europa kan de ChristenUnie in de belangrijkste discussies een duidelijk profiel opbouwen.

Cor Oudes

Oproep van SGP jongeren tegen beter weten in

Mon, 23 Aug 2010 22:19:56 +0200

De voorzitter van de SGP Jongeren roept vandaag in het Nederlands Dagblad op tot nauwe samenwerking tussen SGP en ChristenUnie. Een sympathieke oproep, maar niet realistisch voor wie beide partijen een beetje gevolgd heeft de laatste tien jaar.

Welk kabinet er ook komt, ik ben bang dat ik er niet enthousiast over kan zijn. Ik moet bekennen dat ik ook niet echt een favoriete coalitie heb, gegeven de huidige zetelverdeling. Als de huidige besprekingen uitdraaien op een minderheidskabinet van CDA en VVD met gedoogsteun van de PVV, hebben we een kabinet dat geen meerderheid heeft in de Kamer en per voorstel afhankelijk is van een rabiate partij. Want dat is een partij die zich uitspreekt voor het in de knieën schieten van relschoppers, het al dan niet deporteren van miljoenen Islamitische Europeanen, of het invoeren van een kopvoddentax in mijn ogen. En wie vindt dat er het beste geluisterd wordt naar de wil van het volk door een minderheidskabinet te formeren (met de grootste verliezer van de verkiezingen) mag mij dat nog eens rustig proberen uit te leggen. Waarom dan trouwens niet een kabinet van winnaars (VVD, PVV) met gedoogsteun van het CDA?

De echte middle of the road coalitie van de drie traditionele middenpartijen is in dat opzicht een oplossing. We kunnen echter wat mij betreft vaststellen dat het experiment van een kabinet met PvdA en CDA de afgelopen jaren in belangrijke mate heeft geleid tot wantrouwen, besluiteloosheid en af en toe krampachtige coalitiepolitiek. Laat staan dat zo’n coalitie dan nog de bindende kracht van een ChristenUnie moet missen! Men wantrouwt elkaar nog steeds en er gaat waarschijnlijk nog minimaal één normale verkiezingscampagne overheen (met een nieuwe generatie) voordat dit weer een realistisch alternatief wordt. Met alle spannende jaren van bezuinigingen en heroverwegingen is vertrouwen en overeenstemming over uitgangspunten toch een eerste vereiste.

Dan Paarsplus. In eerste instantie afgeketst, maar zonder dat ik de indruk had dat men het echt niet eens zou kunnen worden. Er leek sprake van ‘chemie’ (wat een tovermodewoord) en op hoofdlijnen ook van een gedeeld doel. In mijn ogen is dit nog steeds de coalitie die het meeste kans maakt op vier onafgebroken regeringsjaren.

De SGP Jongeren (en ze zijn niet de enige) zien deze coalitie als de verpersoonlijking van het kwaad. De vrijheid van onderwijs (artikel 23 GW), de ruimte voor gewetensbezwaarden en de bewegingsvrijheid van christelijke organisaties lopen gevaar bij dit liberale verbond. Dit risico zie ik ook en vergalt voor mij de pret over een hervormingsgezinde coalitie die eindelijk werk maakt van noodzakelijke economische hervormingen.

Voor de SGP Jongeren is de huidige politiek constellatie aanleiding om op te roepen tot samenwerking tussen de twee christelijke partijen om het genoemde gevaar te keren en ook (ik kan het niet anders noemen na lezing van hun oproep) de islamisering van Nederland te stoppen. Gezamenlijk zouden de twee partijen op grond van hun kennis op dit terrein tot ‘fatsoenlijke’ voorstellen kunnen komen.

Ik ben benieuwd wat dat voor fatsoenlijke voorstellen zouden kunnen zijn. Het enige voorbeeld betreft een preambule voor de Nederlandse Grondwet, waarin de waarde van het christendom voor Nederland wordt benadrukt. Ik kan daar niet tegen zijn, hoewel ik mij afvraag of een dergelijk voorstel kans van slagen heeft en wat dat bij zou dragen.

De twee partijen moeten vooral samenwerken waar ze elkaar vinden, maar mijn conclusie na het lezen van de SGPj oproep is toch vooral dat de partijen fundamenteel verschillen. De opvattingen van Wilders worden gerelativeerd met de opmerking dat hij toch jaren naar tevredenheid binnen de VVD heeft gefunctioneerd. Tja, dat hij een andere toon aanslaat is duidelijk, maar de opvattingen van de Wilders van nu lijken me relevanter dan die van de Wilders die sussende woorden sprak na 11 september 2001.

De principes van de partijen lijken fundamenteel uit elkaar te lopen als de ChristenUnie voluit kiest voor de vrijheid van het belijden van godsdienst en de SGP een minarettenmotie indient. Ik weet niet of dat ook een voorbeeld is van een fatsoenlijk voorstel, in dat geval vrees ik dat de samenwerking maar sporadisch van de grond zal komen.

De kans is reëel dat we een coalitie krijgen die ofwel de christelijke ruimte zal willen beperken (Paars plus) ofwel eerst de godsdienstvrijheid van Moslims zal beperken (een PVV gelieerde coalitie), christelijke vrijheden kunnen dan zomaar als ‘collateral damage’ worden beschouwd. De opdracht voor een christelijke partij lijkt me duidelijk, de komende vier jaar. Laat als christen en christelijke partij maar zien waarom godsdienstvrijheid waarde(n)vol is, wat je een in meerderheid seculiere samenleving te bieden hebt en dat er betere alternatieven zijn dan repressie of uitsluiting van een mensen op basis van geloofsovertuiging. En wat mij betreft steunen we dan elk fatsoenlijk voorstel dat daarbij past.

Peter de Kluijver

Zekerheid

Mon, 23 Aug 2010 09:00:00 +0200

| Jan Pieter Rottier
En weer wordt er een 'Hollandse zekerheid' aangetast. Een veertiental pensioenfondsen verkeren volgens minister Donner van Sociale Zaken in zwaar weer en lopen het risico hun pensioenen te moeten verlagen. Maar bij die veertien houdt het niet op; volgens de Volkskrant bevinden zich nog zo'n tachtig fondsen in de gevarenzone. Wie is er verantwoordelijk voor deze 'tegenvallers'?

Een blik op de opiniepagina van de Volkskrant is voldoende om die vraag te beantwoorden: ‘Verkeerde en te riskante beleggingsstrategieën en het onvoldoende afdekken van renterisico’s in combinatie met kelderende beurskoersen' zouden ervoor zorgen dat 'het aantal pensioenfondsen behoorlijk onder de vereiste dekkingsgraad zitten.’

De ‘dekkingsgraad’ is het centrale begrip in deze discussie. Frank Kalshoven legt in zijn column in de Volkskrant uit dat dat de verhouding is tussen de bezittingen (waarde van alle aandelen, onroerend goed, obligaties etc.) en de verplichtingen (de nog te betalen pensioenen) van een pensioensfonds. Aan de ene kant was er de economische crisis die wat van de bezittingen van het fonds afsnoepte, aan de andere kant zijn er de vergrijzing en de steeds hoger wordende leeftijd die de verplichtingen van het fonds zullen vermeerderen. Tel daarbij de renteverlaging op en je zult tot de conclusie moeten komen dat de dekkingsgraad vaak niet meer in evenwicht (= 100) is.

Ook het bestuur van de pensioenfondsen wordt als boosdoener gezien. Er zouden namelijk veel meer financieel experts in het pensioenfondsbestuur moeten zitten, in plaats van de bestuurders uit de gelederen van de vakbonden of werkgeversorganisaties - zoals de commissie-Frijns vorig jaar al pleitte. Gelukkig wordt deze verandering steeds vaker doorgezet; onder druk van DNB verdwenen bij pensioenfonds PME dit jaar zes van zijn veertien bestuursleden. Voor hen in de plaats kwamen twee deskundigen.

Hoe dan ook, de hardwerkende Nederlander gaat het meer om de gevolgen: de zekerheid van een hoog pensioen die in rook lijkt op te gaan. Tegen deze mensen zegt hoogleraar economie Lans Bovenberg hard: ‘u hebt al die tijd toch te weinig premie betaald voor zekerheid. Als u die had gewild, had u meer moeten betalen.’

Waarschijnlijk een onmogelijk bedrag, dus.

Jan Pieter Rottier, student journalistiek

Je kunt je mening geven op de weekpeiling

Altijd de ander

Mon, 16 Aug 2010 09:00:00 +0200

| Jan Pieter Rottier
Dat er 18 miljard euro bezuinigd gaat worden, staat al min of meer vast; gesteggeld wordt er alleen nog over de vraag wie nou het meest gaat inleveren, want ook hier geldt zoals altijd: liever de ander dan jezelf.

De Publieke Omroep is hiervan een mooi voorbeeld. Natuurlijk had onze nationale omroep tot in lengte van dagen uit drie netten moeten bestaan, maar nu blijkt dat we het er in de toekomst waarschijnlijk met twee moeten stellen. Alleen: welke omroepen smelten samen en welke verdwijnen er? Altijd de ander, dat staat vast. NOS-directeur Jan de Jong vindt dat ‘zijn’ omroep in ieder geval behouden moet blijven: ‘Als je snijdt, dan niet in de nieuwsvoorziening. Dat zou de kern van het publieke bestel moeten zijn. […]’

In dezelfde lijn: studenten vinden over het algemeen dat er best wat op de zorg beknibbeld kan worden, want dan blijft de Studiefinanciering ten minste behouden of werklozen en arbeidsongeschikten die over het algemeen vinden dat er op een hoop bezuinigd mag worden, behalve op hun uitkering.

Het schrappen van een vijftal ministeries - het ’logische gevolg’ van de verhuisplannen die onder het vorige kabinet zijn ingezet en een van de weinige punten waarover VVD, PVV en het CDA het met elkaar wel eens zijn - kan makkelijk bij de hierboven geschetste voorbeelden aansluiten.

Natuurlijk zou het het mooiste zijn als alle zestien ministeries behouden kunnen blijven, maar nu blijkt dat hun aantal in de toekomst teruggebracht moet worden naar elf. Alleen: welk ministeries smelten samen en welke verdwijnen er? Altijd de ander, dat staat opnieuw vast. CDA-minister Gerda Verburg van Landbouw vecht dan ook voor het zelfstandig voortbestaan van haar ministerie - de kans is namelijk groot dat de Ministeries Landbouw en Economische Zaken zullen samengaan in een Ministerie van Ondernemen. Verburg: ‘zonder minister van Landbouw zou Nederland de ‘gekke Henkie’ van Europa worden.’

Ook de Ministeries VROM en Verkeer en Waterstaat zouden worden samengevoegd, bijvoorbeeld tot een Ministerie van Ruimte, maar demissionair Verkeersminister Camiel Eurlings heeft er, in tegenstelling tot collega Verburg, geen moeite mee: ‘de ambtenaren werken al steeds intensiever samen. […] Zo maak je meters.’

Twee mensen, twee meningen. Wat vind(t) u/jij? Moet het aantal ministeries worden verminderd (welke dan)? Of spelen we gewoon het spelletje mee: er is op veel te bezuinigen, behalve op de gratie waarbij deze site bestaat: politiek.

Jan Pieter Rottier, student journalistiek

Leve de koningin

Fri, 06 Aug 2010 16:37:31 +0200

We zijn weer in dat deel van de politieke cyclus beland waarin de Koningin invloed heeft. Voor de verkiezingen al drongen GroenLinks en D66 er in een motie op aan dat de informateur na de verkiezingen door de Kamer zou moeten worden aangewezen. De Kamerdebatten van de laatste weken laten volgens mij zien dat het wel goed is dat deze bevoegdheid bij een instituut ligt dat niet democratisch gekozen is.

Want laten we daar dan eerlijk over zijn: de Koningin is niet democratisch gekozen. Draagvlak onder de bevolking mag er zijn, maar democratisch is het allemaal niet. In het huidige tijdperk van kiesfetisjisme ligt dat moeilijk. Het is daarom niet verwonderlijk dat er debat is over de rol van de Koningin bij de formatie van een kabinet. Tegelijk waren met name Groenlinks en D66 er als de kippen bij om informateur Lubbers er op te wijzen dat hij zich zo op het eerste gezicht niet aan de opdracht van de Koningin had gehouden. Dat mag natuurlijk, maar de toon van dat debat toont aan dat we in Nederland een Koningin met invloed nodig hebben.

Die debatten maken het er volgens mij namelijk niet helderder of productiever op. Het verloop van de formatie van een kabinet is er bij gebaat dat de informateur zo weinig mogelijk politiek is. Dat kan alleen als hij of zij benoemd wordt door iemand die boven de partijen staat. Uiteraard speelt de informateur een politieke rol, maar het is belangrijk dat hij of zij geen specifieke belangen vertegenwoordigd. Als de Kamer een informateur zou kiezen zou deze altijd bepaalde belangen vertegenwoordigen. In het formatieproces zoals dat nu gaat wordt de informateur aangewezen door een onpartijdig instituut. Hij of zij heeft een duidelijke opdracht en hoeft alleen verantwoording af te leggen aan de monarchie. De monarchie streeft als instituut het landsbelang na en in principe is de informateur dus slechts op zoek naar het landsbelang. Dat gaat verloren als de Kamer de informateur aanwijst.

In Nederland hebben voor de invulling van deze onpartijdige functie de Koningin aangewezen, en tot nu toe handelt die met het oog op het landsbelang. We kunnen zaken natuurlijk anders vormgeven, maar het element van niet-gekozen is volgens mij onmisbaar. Kiezen betekent immers competitie voor stemmen, en dat betekent de vertegenwoordiging van belangen en daarmee is de partijdigheid geboren. Politieke partijen vertegenwoordigen specifieke belangen. Bij de vorming van een regering is daarom juist behoefte aan een onpartijdig instituut dat slechts verantwoording hoeft af te leggen aan het landsbelang. Dat dit niet democratisch is geeft velen tegenwoordig een vieze smaak in de mond. Ik denk echter dat ons land onbestuurbaar wordt als elk instituut van openbaar bestuur specifieke belangen gaat vertegenwoordigen.

Het functioneren van zo’n onpartijdig instituut hangt dan natuurlijk wel af van de kwaliteiten van de persoon. Iemand moet natuurlijk wel kunnen zien wat het landsbelang is. Volgens mij is juist de monarchie daarvoor geschikt. Alleen de monarchie kan als instituut immers iemand tientallen jaren voorbereiden op die taak. Tenslotte is gegarandeerd dat de beslissingen van de Koningin aansluiten bij de realiteit van de leden van de Kamer, doordat de fractievoorzitters hem of haar advies geven.

Een niet democratisch gekozen partij in het formatieproces is dus helemaal zo gek nog niet. De onpartijdigheid zorgt juist voor een afweging in het algemeen belang. Vooralsnog voldoet de vorm die we daar in Nederland voor hebben gevonden. Leve de Koningin.

Cor Oudes

Over rechts: Geen rechtsstatelijk gevaar, maar een morele blunder

Mon, 23 Aug 2010 16:39:23 +0200

| Harmjan Vedder
Wilders gaat mogelijk gedoogsteun geven aan een rechts kabinet. De kritiek is niet van de lucht. De rechtsstaat zou in gevaar zijn, de rechten van allochtonen en de godsdienstvrijheid staan onder druk.

Voorstanders van een rechts minderheidskabinet wuiven de kritiek weg. De rechtsstaat is helemaal niet in gevaar, vinden ze. En daarin hebben ze gelijk. We kunnen op CDA en VVD rekenen voor het overeind houden van de rechtsstaat tegenover de wilde plannen van de PVV. In een eventueel akkoord zal dat zeker zijn vastgelegd. In juridische zin zijn er dus weinig grote problemen te verwachten.

Het is echter verstandig wat verder te denken dan alleen de juridische aspecten aan een eventueel rechts kabinet. Want als er één ding gevaarlijk is aan Wilders, dan is het niet zijn feitelijk macht, maar dan zijn het zijn idealen. Zijn visie op religie, mensen en misplaatst nationalisme zijn op termijn schadelijk voor ons land. Het vergroot de verdeeldheid in onze samenleving en wekt de suggestie dat je problemen kunt oplossen door de rechten van een minderheid in te perken. Afin, het is een bekend verhaal…

Op zichzelf mag Wilders die ideeën uitten, laat daar geen misverstand over bestaan. Maar door een partij met een dergelijk ideële grondslag te verbinden aan een kabinet, legitimeer je haar ideeën. En dat ideeën er toe doen heeft de geschiedenis bewezen. De grootste veranderingen – ten goede en ten kwade – werden meer dan eens aangevuurd door een ideaal. Daarom is het problematisch dat voorstanders van een rechts kabinet zich er met juridische argumenten afmaken. Daarmee gaan ze het wezenlijke, ideële debat uit de weg. CDA, VVD en PVV hebben met elkaar afgesproken dat ze hun onderlinge verscheidenheid respecteren. Het verhaal van de PVV dwingt echter geen respect af, maar felle politiek bestrijding. De afspraak op rechts om daar van af te zien is een morele uitglijder van grote proporties.

Harmjan Vedder

Kortere WW werkt niet

Fri, 30 Jul 2010 11:00:00 +0200

| Steven Mudde
Deze week in het nieuws: ouderen vrijwel kansloos op arbeidsmarkt. Toch stelt de VVD dat het inkorten van de WW langdurig werklozen prikkelt om sneller een baan te vinden. Was dat maar zo, helaas is de helft van deze werklozen 55 jaar of ouder en komt bijna niet aan de bak.

Tijdens de lijsttrekkersdebatten voor de verkiezingen werd Mark Rutte aangevallen op dit plan. Dat ging ongeveer zo:

“Meneer Rutte, door het verkorten van de WW en het terugschroeven van de bijstand, jaagt u mensen de armoede in!” Rutte: “Nee hoor, wij maken het mensen makkelijker om weer aan het werk te gaan.”

Nog een voorbeeld, de woningmarkt: “Meneer Rutte, huren wordt bij u 60% duurder!” Rutte: “Nee hoor, wij maken het mensen juist makkelijker om te gaan kopen.”

En hij heeft gelijk. De VVD geeft huurders meer reden om een huis te kopen en werkzoekers om snel aan het werk te gaan. Want doen ze dat niet, dan gaat het ze geld kosten. Momenteel kan een werknemer maximaal 38 maanden WW-rechten sparen, de VVD wil dat terugbrengen tot 12 maanden. Deze financiële prikkel zou volgens de VVD werkzoekers helpen om niet langdurig (= langer dan 1 jaar) werkloos te zijn. De grote vraag: is dat zo? Het antwoord van UWV: nee.

In de onlangs verschenen UWV Kwartaal Verkenning staat dat veel langdurig werklozen wel willen werken maar niet aan de bak komen. De helft van hen is 55 jaar of ouder. En om dan nog werk te vinden is erg moeilijk.
Zo werden in 2009 14.000 oudere werknemers aangenomen. Dat is 2% van het totaal aantal vervulde vacatures. Het zoeken naar werk is voor een oudere hetzelfde als zoeken naar nuance in de woorden van Wilders.

Volgens UWV is 40% van de oudere langdurig werklozen kansarm op de arbeidsmarkt, dat betekent laagopgeleid en werkzaam in een bedrijfstak met weinig perspectief. De zogenaamde ‘niet-kunners’. 20% van de oudere langdurig werklozen is hoogopgeleid en werkt in sectoren met meer perspectief. Dit zijn de ‘niet-willers’. Op hen zou de financiële prikkel van een korte WW meer invloed kunnen hebben. Hoeveel is niet duidelijk.

Van de verklaring van Mark Rutte dat de VVD het mensen makkelijker wil maken om aan het werk te gaan, blijft weinig over. Het wordt voor oudere werklozen helemaal niet makkelijker om aan het werk te gaan, ze krijgen alleen minder WW.

Steven Mudde is redacteur bij vakbond christennetwerk|gmv.

Congo is ook ons probleem

Fri, 30 Jul 2010 11:56:19 +0200

| Hanneke Post
Er zijn landen waar men het liefst zo min mogelijk aandacht aan schenkt om een gerust gemoed te behouden. E�n van die landen is de 'Democratische' Republiek Congo, ��n van de meest ellendige landen ter wereld, een schoolvoorbeeld van conflict en uitbuiting. Iedere poging om daar een stukje sociale gerechtigheid te bewerkstelligen lijkt direct de grond in geboord te worden.

Dit jaar viert Congo 50 jaar onafhankelijkheid van België maar het valt te betwijfelen of er wel iets te vieren valt. Kort na de onafhankelijkheid, onder leiding van Premier Patrice Lumumba, die er niet voor terugdeinsde de gruwelen onder het kolonialisme te benoemen, leken de Congolezen het heft in eigen handen te willen nemen. Zijn eerlijkheid en ondernomen acties om van Congo één volk te maken werden niet op prijs gesteld, President Kasavubu zag hem het liefst verdwijnen. Na slechts vier maanden premierschap werd hij door zijn ‘bondgenoot’ en persoonlijk benoemde personeelschef van het leger bedrogen en met steun van de Belgen, die hun invloed zeker niet zonder slag of stoot overdroegen, om zeep geholpen. Die legerleider, Joseph Mobutu, greep daarna de macht en liet die tot 1997 niet meer uit zijn handen glippen.

Nu kun je verwachten dat een land met de gigantische omvang van Congo niet zomaar een eigen identiteit terugvindt na tijdenlange overheersing door een koloniale macht. In Congo lijkt die nationale identiteit echter in de verste verte nog niet gevonden te zijn en ook het recht op zelfbeschikking is van weinig betekenis voor de gemiddelde Congolees. Net als andere ontwikkelingslanden is Congo ten prooi gevallen aan zijn eigen rijkdom. Die rijkdom, bestaande uit zeer gewilde en kostbare mineralen wordt iedere dag bevochten, met name in de Oost Congolese provincie Kivu waar moord en verkrachting het leven voor velen ondraaglijk maakt.

Je zult wellicht denken: “Dat is allemaal heel triest maar wat heb ik hier mee te maken?” Het trieste is dat we hier allemaal mee te maken hebben omdat we allemaal afhankelijk zijn van de rijkdom die Congo ons biedt. Het gebruik van onze mobiele telefoon en PC wordt mede mogelijk gemaakt door de mineralen tin, tantalium en wolfraam. Deze mineralen worden in grote getale uit de Oost Congolese provincie Kivu geïmporteerd door hoofdzakelijk westerse landen. Diezelfde mineralen zijn hoofdbron van het voortdurende conflict in Congo. Dit is iets waar we op zijn minst bij stil mogen staan en bij voorkeur veel aandacht aan moeten schenken.

Hanneke Post

Regeren zonder ministers is net als voetballen zonder bal

Wed, 28 Jul 2010 14:31:00 +0200

| Rogier Havelaar
Het Haagse journaille is bezig met een klopjacht om de geheime informele onderhandeltafel te ontdekken. Na elke uur onderhandelen voel je de spannig oplopen: gaat er toch een kabinet met de steun van de PVV komen? Elke handeling wordt nauwkeurig geanalyseerd: Wilders kwam alleen aan, Verhagen dronk iets op een terras. Rutte kwam via de zij-ingang naar binnen.

Journalisten zoeken betekenis in de meest suffige details. Waarom gaan ze niet eens op rekenles? Een combinatie met de PVV vertegenwoordigt minder kiezers dan andere combinaties.

Een korte rekensom laat zien dat een kabinet met de PVV gewoon een domme zet is. Niet vanwege de inhoud (nou ja, misschien ook, maar daar gaat deze blog niet over), maar vanwege de getallen. Het kabinet VVD/PVV/CDA heeft namelijk geen meerderheid in de Eerste Kamer. Het linkse blok met onder andere PvdA, SP, GroenLinks is slechts één zetel kleiner in de senaat en heeft dus ook geen meerderheid. Daarmee worden de posities van de ChristenUnie en de SGP (samen goed voor 6 zetels in de Eerste Kamer) buitengewoon interessant. Deze partijen geven de doorslag.

In 2007 deed Wilders niet mee aan de verkiezingen voor Provinciale Staten. Daarom is zijn Partij voor de Vrijheid niet vertegenwoordigd in de Eerste Kamer. Hoewel Wilders dat allemaal graag wil veranderen, is het op dit moment zo dat de Eerste Kamer alle wetgeving die in de Tweede Kamer aangenomen wordt, nog eens tegen het licht houdt. Er wordt onder andere een uitvoerbaarheidtoets gedaan in deze chambre de réflexion. Een kabinet dat geen meerderheid heeft in de Eerste Kamer, maakt zichzelf tot een speelbal van dit orgaan. De Eerste Kamer mag wetten namelijk niet wijzigen, maar wel terugsturen of afstemmen. En een kwaadwillende Eerste Kamer (die helaas steeds politieker begint te worden) kan op die manier het kabinet Rutte I een tijd lang dwarsbomen (denk aan debat over de regeringsverklaring, begroting en wetswijzigingen). De volgende Eerste Kamerverkiezingen zijn namelijk pas in mei 2011, nadat in maart 2011 de Provinciale Staten gekozen worden.

Een rekensom laat vervolgens zien dat er op dit moment maar weinig combinaties zijn die zowel in de Eerste als in de Tweede Kamer een meerderheid hebben (dik gedrukt).

					TK	EK
VVD	PVV	CDA			76	35
VVD	PVDA	CDA			82	49
VVD	CDA	D66	GL	CU	77	45
VVD	PVDA	D66	GL		81	34
PVDA	CDA	D66	GL	CU	76	45
PVDA	CDA	SP	D66		76	48

In die zin past de Partij voor de Vrijheid bescheidenheid. Je kunt makkelijk roepen dat er “anderhalf miljoen kiezers buitenboord worden gezet”, maar ik vraag mij af of dat werkelijk het geval is. De combinatie met de PVV leidt tot een kabinet met slechts 76 zetels in de Tweede Kamer en 35 in de Eerste Kamer. Alle andere kabinetten hebben ofwel in de Tweede Kamer, ofwel in de Eerste Kamer een grotere meerderheid. Volgens mij vertegenwoordigen die kabinetten dus meer kiezers.

De oplossing van Wilders om dan maar een kabinet gedoogsteun te geven, naar Deens model, is ook zo’n fabeltje. Het getuigt van een structurele weigering om verantwoordelijkheid te nemen. Wel regeren, maar dan zonder ministers en verplichtingen is net als mee willen voetballen, maar dan zonder bal en goal.

Laat Wilders dus eerst het karwei afmaken waarmee hij in 2007 begon: bouwen aan zijn beweging en meedoen in provinciën en gemeenten, voordat hij in de regering plaatsneemt. Zijn beweging kan in de tussentijd alleen maar groeien.

Rogier Havelaar

Het systeem wijzigen is voor mietjes

Wed, 28 Jul 2010 09:49:49 +0200

| Rogier Havelaar
De roep om een nieuw politiek systeem wordt groter. Maurice de Hond laat via Twitter zelfs weten dat de electorale opvattingen en het politieke systeem niet meer bij elkaar passen. Dit soort 'handen in het haar' opmerkingen veronderstellen dat als we het politieke systeem wijzigen alles weer goed komt in Nederland. Zulke gedachten zijn echter niet alleen na�ef, maar vooral ook laf.

Door te wijzen naar ‘het politieke systeem’ als hoofdschuldige voor het mislukken van coalitieonderhandelingen en een onmogelijke verkiezingsuitslag worden de huidige politieke problemen geëxternaliseerd naar en gereduceerd tot een set van technische middelen: het systeem. De redenering is dan: ,,omdat het politieke systeem niet klopt, krijgen we rare verkiezingsuitslagen”. Dit is natuurlijk onzin. Alsof een tot op het bot verdeeld electoraat haar oorsprong vindt in de manier waarop we de politiek organiseren.

Eén van de zaken die volgens de systeemwijzigers zou moeten veranderen is het aantal partijen. We moeten terug naar 2, 3 of 4 partijen en al die splintergroeperingen over boord gooien, is dan de redenering. Dit levert echter ten minste twee nieuwe problemen op. In de eerste plaats wordt het dan binnen die brede partijen onrustiger. Er zullen duidelijkere stromingen binnen de partijen komen en daardoor wordt de politiek minder transparant. Immers, verschillen die nu in het parlementair debat uitgevochten worden, zullen in een 4 partijenstelsel achter de gesloten deuren van de fractiekamers opgelost worden. In de tweede plaats neemt de diversiteit van het politieke landschap af, waarmee het vertegenwoordigende karakter van onze democratie kracht inboet. In plaats van op een partij te stemmen die behoorlijk goed bij mij past (bijvoorbeeld een kleine partij als de Partij voor de Dieren, de SGP of de ChristenUnie of tot voor kort D66), moet ik stemmen voor een partij die een stuk verder van mij af staat (VVD, PVV, PvdA, CDA).

Met het indammen van het aantal partijen wordt echter het probleem niet opgelost. De oorzaak van het probleem ligt immers niet in het aantal partijen, maar in inhoudelijk verdeelde kiezers. De vier grootste partijen hebben nu samen 106 Kamerzetels. Het probleem zit dus niet in hun grootte, maar in hun inhoudelijke verschillen. Dat probleem los je niet op door kleinere partijen af te schaffen: de inhoudelijke verschillen zullen blijven, alleen hebben ze samen 150 zetels. Denken dat je daarmee recht doet aan de kiezer lijkt mij een drogreden van de bovenste plank.

Een ander punt dat veel wordt genoemd is meer rechtstreekse invloed van kiezers, bijvoorbeeld door referenda. Op zich klinkt dat sympathiek, maar het voegt weinig toe aan onze democratie. In een tijd waarin iedere Nederlander via Twitter in rechtstreeks contact staat met alle politici, dagelijks gepeild wordt door verschillende peilingbureaus, waarin de overheid geen middel ongemoeid laat om met burgers te spreken, etc., lijkt een referendum mij niet de oplossing voor politieke problemen. Sterker nog: meningsverschillen in het parlement worden teruggelegd in de samenleving. Kortom: politici nemen geen verantwoordelijkheid.

En misschien is dat wel het probleem dat ten grondslag ligt aan de politiek-bestuurlijke crisis in Nederland. Uit angst voor de kiezer en uit het verlangen om de kiezer tevreden te houden heeft Den Haag zichzelf verlamd. “Regering, Regeer!” was een veelgehoorde opmerking uit de oppositiebanken in de afgelopen jaren. Als politici zich nou eens die houding aan zouden nemen en leiding gaan geven aan dit land, dan is er al een behoorlijke stap gezet. Een systeem wijzigen in tijden van moeite is een teken van zwakte. Los eerst de problemen die je nu hebt op, en daarna praten we over een systeemwijziging.

Dus Rutte: ga met opgeheven hoofd naar de camera. Zeg tegen Nederland welk kabinet je wil hebben en maak je daar hard voor. Sleur de mensen die je erbij wil hebben des noods aan de haren mee naar de onderhandelingstafel, sluit de deur achter je en kom pas naar buiten met een akkoord. Je zult zien dat het politieke landschap in de peilingen van Maurice de Hond dan snel minder volatiel wordt.

Rogier Havelaar

Waar is al dat salaris eigenlijk voor nodig?

Wed, 28 Jul 2010 09:50:12 +0200

| Cor Oudes
Er is de laatste tijd weer veel discussie over hoge salarissen. Onlangs nog had de Volkskrant uitgezocht hoeveel topmensen in het bedrijfsleven verdienen, en deze week was er ophef omdat medisch specialisten door maatregelen van minister Klink hun salaris zien teruglopen. Van 4 ton per jaar naar 2 ton per jaar. In het maatschappelijk debat is weinig ruimte voor de vraag waar je zoveel geld eigenlijk voor nodig hebt.

Want dat men graag een ton per jaar wil verdienen begrijp ik. Kun je leuke dingen mee doen, een mooi huis van kopen en als je in de stemming bent ook nog eens wat weggeven. Dat iemand hard werkt om twee ton te verdienen snap ik ook nog. Toch een iets groter en mooier huis nog, net iets leukere dingen en je kunt nog eens een kunstwerk kopen. Daarbij geldt voor mij gevoelsmatig dat bedragen van een of twee ton nog in verhouding staan tot een bepaalde prestatie. Voor twee ton heb je dan waarschijnlijk ook erg hard gewerkt of gewoon iets heel slims gedaan. Bij salarissen van 7 miljoen kan ik me niet voorstellen dat het nog in enige verhouding staat tot de geleverde prestatie.

Het verweer van topmensen en hun bedrijven is veelal dat de hoge salarissen nodig zijn om de beste mensen te krijgen. De echt goede zouden voor een aantal miljoen meer of minder vertrekken naar het buitenland en dat schaadt de belangen van het Nederlandse bedrijfsleven. Ik kan me voorstellen dat dit tot op zekere hoogte (zeg tot 1 miljoen) opgaat. Daarnaast zou ik de vraag willen stellen wat nu een goede bestuurder is. Leggen bestuurders die inderdaad kiezen op basis van het grote geld niet eigenlijk een heel fout arbeidsethos aan de dag? Is een kwalitatief goede bestuurder niet juist een bestuurder die op zo’n manier hart voor zijn of haar bedrijf heeft dat het verdiende salaris (boven zeg 1 miljoen) niet meer uitmaakt? En: ik durf de stelling wel aan dat men men vrij automatisch grof geld neerlegt voor iemand uit de zakelijke elite en daardoor een heleboel heel goede bestuurders over het hoofd ziet.

Goede bestuurders en specialisten (van welke aard ook) hebben een arbeidsethos dat zich niet primair laat drijven door geld. Natuurlijk mag er goed betaald worden voor hun diensten, hun netwerk en hun tijd. Maar dat hoeft niet te leiden tot bedragen van 7 miljoen op jaarbasis. Ik vraag me oprecht af wat mensen doen met zoveel geld. In een concurrentiestrijd om zakelijk en specialistisch talent geloof ik niet, laat topverdieners in het maatschappelijk debat maar uitleggen waar zoveel salaris voor nodig is.

Cor Oudes

Daklozen moeten terug naar eigen land

Thu, 15 Jul 2010 23:19:47 +0200

| Maarten Vogelaar
H� h�, eindelijk een initiatief die de daklozenzorg in de grote steden bevredigend aanpakt. In Utrecht, zo meldde De Volkskrant donderdag, worden Oost-Europese daklozen van de straat geplukt en naar hun oude vaderland begeleid. Een goed idee. We infantiliseren namelijk een groep mensen door misplaatste liefdadigheid en vergroten onnodig de problematiek van de goot.

Jozef heet hij. De afgelopen maanden was hij verdwenen, want veel meer dan een verkoperspas ter legitimatie bezat mijn Bulgaarse Straatkrant-verkoper niet. Hij had een tijd in Rotterdam vastgezeten, maar ze hadden hem na verloop van tijd weer laten gaan. Natuurlijk heeft hij geen verblijfsvergunning - ook niet na vijftien jaar op straat leven. En zo staat Jozef elke dag bij de supermarkt, om hiermee in zijn onderhoud te kunnen voorzien.

Ik ken veel meer van deze Jozeffen en vraag me af, waarom zij in gebrekkig Nederlands of Engels een beroep doen op mijn euro’s. Ze mogen niet echt werken, maar vinden het straatleven hier prima. Er bestaan immers allerlei projecten en organisaties, die zich over hen bekommeren. Het is prachtig dat dit gebeurt. Alleen creëren we op deze manier onnodige aanhankelijkheid. Deze illegaal overgekomen mensen hebben namelijk geen recht op werk, zorg en woonruimte. Ze zullen dit evenmin ooit in hun leven kunnen verwerven. Toch komen er steeds weer nieuwe Oost-Europeanen in ons land, die hun geluk beproeven en voortaan blijvend afhankelijk zullen zijn van onze zorg.

Hebben we eigenlijk nog wel autochtone daklozen? Natuurlijk, want de donkere zijde is dat de meeste mensen niet vrijwillig voor een straatleven kiezen – ook in Nederland. Zij verdienen dan ook alle aandacht. Juist deze groep daklozen vreest voor verdringing van de zorg, door overlast van bijvoorbeeld dronken Polen. “Sommigen zagen de opvang als een lowbudgethotel. Er zaten personen tussen die ’s ochtends door bedrijfjes werden opgehaald om te gaan werken” aldus de Utrechtse opvangorganisatie. Zij hebben daarom besloten een ontmoedigingsbeleid te voeren, wat onder meer resulteerde in het begeleid terugsturen van daklozen naar hun land van herkomst. Daarbij wordt samengewerkt met de lokale opvangorganisatie, zodat goede hulpverlening ter plaatse kan worden geboden. Een prachtige oplossing toch?

In het dagelijkse leven blijf ik Jozef steunen in zijn krantjesverkoop. Het is alleen zo uitzichtloos, want er komt nooit een moment van maatschappelijke reïntegratie. Tenminste: als het aan de Nederlandse overheid ligt. De gesubsidieerde daklozenorganisaties doen goed werk, maar het is in de kern niet de oplossing. Het vergroot de problemen aan de onderkant van de samenleving. Want het is asociaal om illegale daklozen door ons zorgsysteem eeuwig in de goot te houden, terwijl ze gewoonweg teruggestuurd moeten worden naar hun eigen land. Creëer geen onnodige aanhankelijkheid, maar handel sociaal!

Maarten Vogelaar

Demissionair daadkrachtig

Wed, 28 Jul 2010 09:49:36 +0200

| Peter de Kluijver
Nadat onlangs Minister Eurlings het verwijt kreeg 'te missionair ' te zijn in zijn streven naar meer asfalt (hoewel hij niet op bekeringspad was) riskeert zijn partijgenote Van Bijsterveldt nu hetzelfde verwijt. Ze pakt door wat betreft de bekostiging van hoger onderwijs. Wat mij betreft verdient ze lof voor haar vechtpartij met de taaie polder

De bekostiging van het onderwijs is een nooit afgeronde discussie. Logisch, de maatschappij verandert, het gaat om een gigantische hap uit de Rijksbegroting en tenslotte verandert natuurlijk ook het onderwijs zelf. Het hoger onderwijs internationaliseert, HBO’s bewegen in de richting van Universiteiten (HBO Masters) en ook de invoering van het Bachelor / Master systeem heeft natuurlijk veel verandert.

Al vanaf 2008 studeerde Minister Plasterk op een wijziging in de bekostiging. Daarin wordt minder bekostigd op puur het halen van het diploma van de student, maar veel meer wordt beloond dat er studenten ingeschreven staan bij een instelling. Wel beperkt de vergoeding zich tot de nominale studieduur. Studenten zullen dus gestimuleerd worden om tempo te maken met hun studie, maar studenten voor één jaartje laten overkomen en snel een diploma of bul laten halen, dat wordt minder belangrijk.

De plannen klinken logisch. En ook in het plan om tweede studies (na afronding van een eerste studie) duurder te maken lijkt me volkomen logisch. De verantwoordelijkheid van de overheid is om iedereen toegang te bieden tot goed onderwijs en om de kans te bieden een diploma te halen op je eigen niveau. In mijn ogen is het geen overheidstaak om mensen twee of drie studies te laten doen, daar houdt de overheidstaak op en begint de eigen verantwoordelijkheid.

Wat mij echter vooral opviel in het bericht over de invoering van het systeem, is de klaagzang van VSNU voorman Noorda. Men had al aangegeven dat snelle invoering tot problemen zou leiden en nu wordt het alsnog in 2011 ingevoerd. De invoering van dit model is in 2007 aangekondigd, toen al en zeker in 2008 waren de hoofdlijnen volstrekt helder. Desondanks is in 2008 de invoering uitgesteld tot 2011, om onderwijsinstellingen de kans te geven zich voor te bereiden. Nu kondigt Van Bijsterveldt aan dat dat ook precies is wat er gaat gebeuren en weer komt het VSNU met praktische bezwaren. En niet alleen dat, ook nog fundamentele bezwaren, drie en een half jaar na aankondiging.

Een demissionair kabinet moet terughoudend zijn met het nemen van grote beslissingen, maar een potje daadkracht tegenover de guerrilla tactiek van de polderboys die je soms op je weg vindt lijkt me een goed idee.

Peter de Kluijver

We moeten onze politieke blik weer richten op duurzaamheid

Mon, 12 Jul 2010 18:28:16 +0200

| Jan Pieter Rottier
Het vertrek van onze jongens uit Uruzgan, Geert Wilders die ineens zoveel stemmen binnen wist te halen en de politici die samen maar geen coalitie kunnen vormen. Zij vormden het afgelopen halfjaar de belangrijkste punten op de politieke agenda. Even genoeg aandacht voor hen dus. Kunnen wij ons richten op een punt dat we door de drukte bijna waren vergeten: duurzaamheid.

We gaan namelijk nog steeds niet op een duurzame manier met onze aarde om. Zo zijn de afgelopen honderd jaar 70 procent van de populaties van inheemse soorten planten en dieren verdwenen, waardoor de samenhang tussen flora en fauna is verstoord. De natuur verliest zo haar weerbaarheid om snel op veranderingen te kunnen reageren.

De wereldbevolking verdriedubbelde sinds 1950, terwijl er in diezelfde tijd niet twee extra aardes bijgekomen zijn. Deze ene aarde wordt dus door steeds meer mensen gebruikt. Daarom zou je verwachten dat er duurzaam met de natuurlijke bronnen wordt omgegaan. Maar niets is minder waar: hoogleraar duurzaamheid Herman Wijffels zegt zaterdag in Trouw dat in 2009 het beroep van de mens op de natuurlijke voorraden 40 procent groter was dan de natuur in een jaar kan hebben.

In Nederland is nog geen 4 procent van onze nationale energievoorziening duurzaam, zegt Wijffels. Ik vind dat het komende kabinet (en als dat Paars-plus wordt, moet dat zeker lukken) ervoor moet zorgen dat dat percentage enorm omhoog gaat, bijvoorbeeld door de subsidiëring van groene energie en door het bedenken van nog meer groene alternatieven. We moeten snel zijn, voordat de voorraden fossiele brandstoffen uitgeput raken en we helemaal niets meer hebben. En met het lek in de Golf van Mexico dat nog steeds niet is gedicht, kan dat sneller zijn dan verwacht.

Natuurlijk is dit een wel heel groen en 'treurig' stukje. Daar kan ik even niets aan doen. Ik hoop je juist overtuigd te hebben dat we onze politieke blik nodig weer eens op duurzaamheid moeten richten en we die blik moeten vertalen in daden, zodat we de aarde kunnen beschermen.

Mark, Job, Danny en Evelien

Fri, 09 Jul 2010 10:00:00 +0200

|Steven Mudde
Mark, Job, Alexander en Femke lachen als ze samen het Binnenhof oplopen. Ze zullen het wel goed hebben aan de vergadertafel of ze zijn blij om de wachtende journalisten weer te zien. Van de eerste Paars+ formatiepoging herinner ik me vooral de gezellige pauzes op het Binnenhof. Nu lijkt het serieus te worden en kiezen ze voor een radiostilte. Zullen ze elkaar vertrouwen?

Vertrouwen is fundamenteel om samen te gaan regeren. Niet voor niets startte het vorige kabinet in Beesterzwaag, waar ze in alle rust aan elkaar konden wennen. Toch noemde oud-premier Ruud Lubbers regeerakkoorden ‘gestold wantrouwen.’ Een mooie vondst voor het aan banden leggen van elke ongewenste aspiratie die een coalitiepartner heeft. Dan is er dus geen vertrouwen. Hoopgevend is het huidige streven om tot een kort regeerakkoord te komen. Daarvoor is dus vertrouwen nodig, hebben ze dat?

Een tijdje terug interviewde ik jongeren over hun vakantiewerk, daaruit twee prachtige voorbeelden van vertrouwen: Ten eerste Danny (14) die onkruid gaat wieden. Een klasgenootje vertelt dat het goed verdient en van de boer mag hij ook komen. Geen contract, alleen een mondelinge afspraak. De boer is soepel en eerlijk, hij mag een dag van te voren afzeggen en het loon dat hij uitbetaald krijgt, klopt met zijn berekening. Ik probeer nog door te vragen, zou het dan niet handig zijn om iets op papier te hebben? Nee hoor, “ik vertrouw hem.”

Dan Evelien (15) die op een camping aan het werk gaat. Zij krijgt wel een contract, maar de plaats waar het loon hoort te staan is nog leeg, alleen stippeltjes. Maar daar kijkt ze niet raar van op en ze tekent. Was dat wel handig? “Ja hoor, ik ken ze en ik vertrouw ze. Ik had ongeveer het minimumloon verwacht en dat vond ik al best veel, nu blijkt dat ik nog meer krijg.”

Wat heerlijk als het leven zo simpel kan zijn. Gewoon vertrouwen. Geen gestold wantrouwen maar jezelf overgeven aan de andere partij. Ik probeer een brug te vinden tussen het vertrouwen van Danny en Evelien en de realiteit van Mark, Job, Alexander en Femke. Iets moet hen in verbinding kunnen brengen. Maar het lukt me niet. Teleurstellend. Zou het kunnen, zonder je professionaliteit en verstand te verliezen, elkaar weer gaan vertrouwen? Ik wens het de vier partijen absoluut toe. We zullen zien hoeveel pagina’s het regeerakkoord ditmaal beslaat.

Steven Mudde is redacteur bij vakbond christennetwerk|gmv

Terug met de vliegtaks!

Thu, 08 Jul 2010 00:43:31 +0200

| Hugo Scherff
Vaak wordt geroepen dat milieumaatregelen alleen zin hebben als ze op Europees niveau genomen worden. Wij Nederlanders zouden maar zo'n marginale bijdrage kunnen leveren dat we beter Brusselse besluiten kunnen afwachten. Bovendien zouden sommige nationale maatregelen slecht kunnen zijn voor de lokale economie. Dat laatste werd vaak naar voren gebracht in de discussie rond de vliegtaks. Maar de gang van zaken daaromtrent heeft die bewering juist geloochenstraft. Terug met de vliegtaks!

Nadat in Nederland de vliegtaks werd ingevoerd, verdwenen veel passagiers naar luchthavens net over de grens, en de Nederlandse economie liep honderden miljoenen mis. Tegenstanders wezen er fijntjes op dat ze dit allang hadden voorspeld. Inmiddels hoeft in Nederland dus al geen vliegtaks meer betaald te worden.

En dat is een domme zet geweest. Als er ergens duidelijk geworden dat een beter milieu inderdaad bij jezelf begint, zoals Postbus 51 jarenlang heeft geroepen, is het wel op het punt van de vliegtaks. Nadat Nederland de taks invoerde, begonnen België en Duitsland dat namelijk ook te overwegen. De reden is eenvoudig: er hoefde in die landen niet gevreesd te worden voor passagiers die zouden kiezen voor een Nederlandse luchthaven, waar immers ook de gehate bealsting betaald moet worden. Er moest dus gewoon één land zijn dat z’n nek durfde uitsteken, en dat was Nederland.

Gelukkig hebben onze oosterburen zich niet laten weerhouden door de Nederlandse wispelturigheid, en inmiddels staat de vliegtaks in Duitsland gepland voor 2011. Topman Joachim Hunold van Air Berlin legt haarfijn uit waarom dat een goed idee is. Hij stelt dat de taks zijn maatschappij tweehonderd miljoen euro zal kosten. ‘Die kosten zullen we moeten doorspelen aan de passagiers. Een familie van vier personen zal zestig tot zeventig euro meer moeten betalen voor een trip. Daardoor zal het aantal reizigers dalen.’

Dat, meneer Hunold, is nou precies het idee. Vliegen is, zeker op korte afstanden, een bijzonder milieu-onvriendelijke manier van transport. Daarom is het onvoorstelbaar dat het zo goedkoop is. Dat werd voor mij duidelijk toen twee meisjes van mijn studentenvereniging die altijd hun sigaretten moesten bietsen samen met het vliegtuig een weekendje naar Rome gingen, voor een appel en een ei. Prima dat mensen kiezen voor het vliegtuig, maar daar hoort wel een prijs bij die in relatie staat tot de milieubelasting van de reizigerskilometers.

Heel veel mensen in heel veel landen zien wel in dat de vliegtaks een logische stap is. Het vraagt alleen durf om die ook daadwerkelijk in te voeren. Om er nog maar eens een cliché tegenaan te gooien: als er één schaap over de dam is, volgen er meer. De invoering van de vliegtaks blijkt een hele gezonde olievlekwerking te hebben. Natuurlijk zit er ergens een grens aan die olievlek, en een grens kent altijd grensverkeer (naar vliegvelden in landen die nog geen taks kennen), maar het spreekt voor zich dat geen Nederlander bereid is verder te reizen dan Duitsland, België of Frankrijk om in een vliegtuig te kunnen stappen.

Hugo Scherff

Is Paars-plus toch de enige mogelijkheid?

Mon, 05 Jul 2010 14:38:38 +0200

| Jan Pieter Rottier
VVD-leider Mark Rutte gaat toch met PvdA, D66 en Groenlinks om de tafel zitten om te onderhandelen over een Paars-plus kabinet. Het is in de formatie voor het eerst dat de partijen bij elkaar komen. Is Paars-plus de enig mogelijke coalitie?

Hoewel de VVD de deur naar een rechts kabinet nog niet definitief heeft gesloten, lijkt door de openlijke weigering van Geert Wilders, vorige week tijdens een Kamerdebat, om met Rutte verder te praten over een rechts kabinet, een coalitie met de PVV niet meer voor de hand te liggen.

En uit de afgelopen jaren blijkt ook dat het CDA en de PvdA nooit uit liefde gezamenlijk zullen regeren. Dat blijkt alleen al uit de reden van de val van vorig kabinet. De PvdA zou daarom best bereid kunnen zijn om een hoge prijs te betalen voor een coalitie van Paars-plus.

Anderhalve week geleden nog concludeerde Rutte na gesprekken met Rosenthal dat hij geen perspectief zag in de Paarse coalitie. En hij is niet de enige. Oud-bewindspersoon Frank de Grave noemt in NRC Handelsblad Paars nu ongepast ‘omdat de verkiezingen hebben laten zien dat het electoraat naar rechts is opgeschoven.’ “Dan moet je niet aankomen met het meest linkse kabinet sinds Den Uyl.” En neem de kiezers van de VVD. Uit een peiling van Maurice de Hond blijkt dat slechts 8 procent van hen de voorkeur geeft aan Paars-plus.

Zo’n kabinet is dus blijkbaar nog ver weg. Toch lijken de partijen op inhoudelijk vlak al toenadering tot elkaar hebben gezocht. Volgens het NRC zouden de drie progressieve partijen de VVD op het punt van de hypotheekrenteaftrek tegemoet willen komen. Het is echter een klein stapje, want de VVD heeft nog meer ’randvoorwaarden’ geformuleerd, zoals een aantal grote bezuinigingen op de Rijksbegroting, maar het is wel de eerste stap.

Krijgen we dus toch een Paars-plus kabinet? Of zal blijken dat de verschillen tussen de partijen toch onoverbrugbaar zijn?

Jan Pieter Rottier, student journalistiek

'Christelijk-sociaal' aan onderhoudsbeurt toe

Mon, 05 Jul 2010 14:53:45 +0200

De ChristenUnie gaat een tijd van heroverweging in. Wat mij betreft gaat die heroverweging ook over het gebruik van de term 'christelijk-sociaal'. Sinds een aantal jaren presenteert de ChristenUnie zich met deze leus. Ik begin er inmiddels ambivalente gevoelens bij te krijgen en dat niet alleen vanwege de geringe werfkracht of de wat ouderwetsig-ideologische klank. Het gaat me om de politieke positionering die deze term met zich mee brengt.

Het was even slikken, de verkiezingsuitslag. De ChristenUnie leek op winst te staan en als enige coalitiepartij te worden beloond voor regeringsdeelname, maar leverde een zetel in. Veel commentatoren keken wel even op van deze teleurstellende uitslag.

Zo’n uitslag kent altijd vele verklarende factoren. Wat vond de ChristenUnie van de grote vraagstukken die momenteel spelen? Was de ChristenUnie duidelijk genoeg? Welk beeld van zichzelf zet de partij eigenlijk neer? We gaan een periode tegemoet van evaluatie en heroverweging.

Wat mij betreft gaat die heroverweging ook over het gebruik van de term ‘christelijk-sociaal’. Sinds een aantal jaren presenteert de ChristenUnie zich met deze leus. Ik begin er inmiddels ambivalente gevoelens bij te krijgen en dat niet alleen vanwege de geringe werfkracht of de wat ouderwetsig-ideologische klank. Het gaat me om de politieke positionering die deze term met zich mee brengt. Begrijp me goed: een christelijke partij heeft zich te ontfermen over sociale kwesties. De weduwe, wees en vreemdeling van vandaag moeten in het centrum staan van christelijke politiek. Maar de term ‘christelijk-sociaal’ heeft zo zijn beperkingen en ik zal uitleggen waarom.

In de eerste plaats duidt het christelijk-sociale op een bepaald domein en kent het een beperkt register. Als een partij opereert onder de leus ‘christelijk-sociaal’ dan doet ze voorkomen alsof de sociale kwesties de allerbelangrijkste zijn. Traditioneel gaat het om vraagstukken van de arbeidsmarkt, inkomenspolitiek, de verhouding werkgever-werknemer en de sociaal-economische ordening van de samenleving. De term bestrijkt niet per definitie het veld van bijvoorbeeld het onderwijs, kwesties van veiligheid, milieu, buitenlands beleid of de inrichting van het openbaar bestuur. Door welbewust in te zetten op ‘christelijk-sociaal’ ontstaat een zekere beperking van je politieke profiel.

In de tweede plaats is de term ‘christelijk-sociaal’ opgekomen in het kader van een vroegere strijd voor sociale rechtvaardigheid. Christelijk-sociaal beleid kwam op als belangrijk aspect van christelijke politiek in tijden waarin de arbeider nog goeddeels rechteloos was en de samenleving uit balans raakte door industriële modernisering, massa-werkloosheid en verstedelijking. De invalshoek was dat onrechtvaardigheden in de samenleving bestreden moesten worden. Dan kon het gaan over armoede, een rechtvaardig loon of de bescherming van de werknemer. Er zijn nog altijd sociale kwesties in onze tijd, maar ze hebben wel een ander karakter. De brandende kwesties van honderd jaar geleden zijn niet de brandende kwesties van nu. Wie nu ‘christelijk-sociaal’ zegt, kan gemakkelijk in het kamp komen van hen die de opgebouwde rechten van de werknemer in het kader van de welvarende verzorgingsstaat verdedigen. De met arbeid en inkomen verbonden sociale kwesties liggen heel ergens anders. Die liggen bij de noodzakelijke flexibilisering van de arbeidsmarkt, bij boeren die zuchten onder regelgeving, bij mensen die zorg nodig hebben maar deze niet meer kunnen betalen. Het gaat ook om schooluitval, jongeren die niet voorbereid zijn op een zelfverantwoordelijk bestaan in onze samenleving, de grote hoeveelheid jonggehandicapten. Denken mensen van vandaag daar ook aan als ze de term ‘christelijk-sociaal’ horen?

In de derde plaats: er moet dus steeds een moderne draai aan de term ‘christelijk-sociaal’ worden gegeven, wil deze voluit slaan op de opgaven van onze tijd. De ChristenUnie moet de term steeds voorzien van nieuwe betekenissen, bijvoorbeeld door het gezinsbeleid eraan te verbinden, of situaties van zorggebruikers, of de noodzaak van hervormingen op de woningmarkt, of het opkomen voor een voldoende budget voor ontwikkelingssamenwerking. Dat heeft iets ingewikkelds, want deze politieke kwesties kunnen ook zonder de term ‘christelijk-sociaal’ benoemd worden. Werkt de term dus eigenlijk wel? Waar appelleert hij aan?

In de vierde plaats kan de term ‘christelijk-sociaal’ en het inmiddels gevestigde gebruik ervan ook sociale kwesties versluieren. Er zijn sociale kwesties die niet met de arbeidsmarkt, maar met immigratie en integratie verbonden zijn. Hoe sociaal is het om mensen te laten overkomen uit niet-westerse landen die onvoldoende opleiding hebben om te kunnen slagen in onze samenleving? Hoe nodig is het, juist met het oog op het sociale karakter van wijken en buurten, hard in te grijpen om de veiligheid van mensen te herstellen? Deze vraagstukken maken duidelijk dat het niet om het sociale zonder meer gaat, maar om het bevorderen van maatschappelijke harmonie, veiligheid, de verhoudingen tussen bevolkingsgroepen. Wie zonder verdere toelichting zegt dat ‘christelijk-sociale kwesties’ de agenda van ons land bepalen, wekt de indruk het te willen hebben over andere dingen en kan zomaar naast de hoofdstroom van het debat staan.

Christelijk-sociaal denken is in het verleden gepaard gegaan met stevige maatschappijkritiek en pijn en verontwaardiging over onrecht in de samenleving – en dan ook wereldwijd. Daar klopt wat mij betreft nog altijd het hart van de christelijke politiek. De strijd tegen allerlei vormen van onrecht en uitsluiting moet blijvend op de agenda staan van de ChristenUnie, gedragen door wat de Bijbel ons hierin als christenen opdraagt. Die politiek sta ik voor en heb ik ook altijd verdedigd. Maar dat kan ook zonder de term ‘christelijk-sociaal’. De bezwaren die inmiddels bij mij rijzen, heb ik genoemd. De term beperkt het speelveld van de christelijke politiek, klinkt al gauw gedateerd en vraagt veel vertaalwerk in de situatie van nu.

Ik bepleit een terughoudender gebruik van de term ‘christelijk-sociaal’, geen afschaffing. Een prudenter gebruik, niet als centraal begrip, maar als één van de betekenissen van christelijke politiek. Laten we veel nadrukkelijker duidelijk maken dat christelijke politiek strijdt tegen onrechtvaardige verhoudingen en situaties, waar dan ook en in welke gedaante dan ook, met het oog op maatschappelijke vrede en de bedoelingen die God met mens en wereld heeft.

Wanneer mensen ‘googelen’ op de ChristenUnie krijgen zij als eerste de aanduiding ‘ christelijk-sociale partij’ op hun scherm. Het lijkt mij wenselijk hier voortaan te lezen dat de ChristenUnie een ‘christelijke partij’ is die gaat voor een rechtvaardige samenleving. Punt.

Roel Kuiper is lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie.

Politiek heeft de revolte van Fortuyn nog steeds niet verwerkt

Tue, 29 Jun 2010 21:57:06 +0200

| Harmjan Vedder
De stormachtige opkomst van Pim Fortuyn in 2002; de relatieve aardverschuiving bij de verkiezingen in datzelfde jaar; de implosie van de consensus-politiek van Paars I & II. Het ging al vrij snel de geschiedenisboeken in als de revolte van Fortuyn.

Pim Fortuyn was in 2002 de uitdager van de gevestigde orde en haar agenda. Hij predikt een radicale breuk met het verleden, al dan niet cosmetisch. De gewenste revolte blijkt achteraf (gedeeltelijk) succesvol geweest. Dat is althans de conclusie van De Vries en Van der Lubben in hun boekje Een onderbroken evenwicht. Daarin beschrijven ze een aantal belangrijke veranderingen in het politieke landschap in de periode na Fortuyn. Zo is het definitief gedaan met de Paarse poldercultuur. De politieke stijl verandert. Het politieke spreken wordt volgens sommigen ruwer, volgens andere duidelijker. Ook ontwikkelt zich bij veel lokale bestuurders een vorm van persoonlijk leiderschap, waarbij burgemeesters en wethouders regelmatig de randen van de wet opzoeken om hun stad veiliger te maken.

Verreweg de belangrijkste verandering is echter dat de gevestigde politiek de agenda van Fortuyn overneemt. Veiligheid, immigratie en bureaucratie worden de belangrijkste thema’s voor elke grote politieke middenpartij. Een succesvolle revolte, zo lijkt het.

In 2010 is de kiezer echter meer op drift dan ooit. Ze zoekt nog steeds de uitdagers van de gevestigde orde op, ditmaal in de persoon van Wilders. Zijn partij wint fors tijdens de Tweede Kamerverkiezingen. Gevestigde partijen lukt het daarentegen nauwelijks om kiezers structureel aan zich te binden. Tenminste mag daarin een ontevredenheid over de gevestigde politiek worden gelezen. Maar hoe kan het dat die ontevredenheid nog steeds bestaat, ook na de succesvolle revolte?

Politieke veranderingen zijn meestal symptomen van grotere maatschappelijke veranderingen. Zo geldt dat ook voor de revolte van Fortuyn. Het probleem is dat de gevestigde orde nog steeds geen antwoord heeft gevonden op de belangrijkste dieperliggende oorzaken voor de revolte van Fortuyn. De agenda-verandering raakt slechts de oppervlakte van een veel groter probleem. Mensen ervaren een verweesdheid in het krachtenveld van globalisering, individualisering en secularisatie. Men snakt naar houvast. Die kan de politiek gedeeltelijk geven, door betrouwbaar en krachtig leiderschap. Men vraagt om nuchter moreel leiderschap. Leiderschap op basis van een hoopgevende politiek van idealen.

De tragiek van de revolte van Fortuyn is dat het de gevestigde orde van uitgedaagden tot uitdagers van hun eigen systeem heeft gemaakt. De Puinhopen van acht jaar Paars liggen al even achter ons, maar stiekem hebben we de doorgeschoten consensus-politiek van Paars nooit losgelaten. Politiek blijft de uitruil van standpunten. Dat moet anders. Er is een stevige herbronning nodig door alle politieke partijen en een fundamentele herbezinning op de politiek-filosofische analyse van recente maatschappelijke ontwikkelingen.

Politici moeten weer ouderwets aan de slag om de samenleving te begrijpen, te duiden en te richten. Tot die tijd blijft de kiezer verweesd.

Harmjan Vedder

Moet Beatrix meer invloed hebben in de kabinetsformatie?

Tue, 29 Jun 2010 00:21:33 +0200

| Jan Pieter Rottier
Het is een niet-geschreven regel in het staatsrecht, dat als het coalitieproces niet echt wil vlotten, de koningin meer ruimte krijgt en het proces als 'bewaker' en 'gangmaker' verder moet helpen. Door haar rechterhand Tjeenk Willink te benoemen als informateur, blijkt dat Beatrix haar taak een beetje op zich heeft durven nemen, maar ze kan nog meer, blijkt uit de geschiedenis.

Rosenthal adviseerde koningin Beatrix ‘een of twee vooraanstaande personen uit de kringen van VVD en PvdA te verzoeken een onderzoek in te stellen naar de mogelijkheid van de spoedige totstandkoming van een kabinet uit het brede midden’. Beatrix koos echter Tjeenk Willink en al direct na zijn benoeming, benadrukte hij dat zijn partijpolitieke kleur (PvdA) geen rol speelt. Dit betekent dat de koningin het advies van Rosenthal niet heeft opgevolgd en ze dus eigenlijk haar taak niet op zich heeft durven nemen.

Aan de ene kant begrijp ik haar standpunt. Het benoemen van een sterk geprofileerde partijprominent als informateur zou het risico met zich hebben meegebracht dat de keuze van de koningin als een politieke zou kunnen worden uitgelegd. Toch heeft de koningin die gewaagde stap in 1994 wel gezet.

VVD-leider Frits Bolkestein brak toen de onderhandelingen over paars op. Zowel Herman Tjeenk Willink als Bolkestein adviseerde de koningin een liberale informateur te benoemen. Die kwam er niet, want Beatrix wees, geadviseerd door haar christen-democratische adviseurs, Kok (PvdA) aan.

Haar keuze wekte veel verbazing en niet iedereen vond Beatrix’ invloed prettig. Maar ze nam enkel die ruimte omdat de formatie stokte. En haar stap heeft goed uitgepakt. Kok schreef een hoofdlijnprogramma en paars kwam er alsnog.

Kunnen we hier niet wat van leren en wordt het niet weer tijd dat de koningin zich meer in de formatie mengt? Of kan zij er maar beter niets over zeggen?

Jan Pieter Rottier

Politiek en moraal

Mon, 28 Jun 2010 11:32:48 +0200

| J.P. de Vries
Tijdens de afgelopen verkiezingscampagne is weer gebleken, dat het standpunt inzake homoseksualiteit een kwetsbaar punt is in de presentatie van de ChristenUnie in het politieke debat. Het is moeilijk uit te leggen in een samenleving die geen antenne meer heeft voor de Bijbelse leer die erachter ligt en enkel weet van gelijke behandeling voor ieder. Iets soortgelijks doet zich voor als het gaat om euthanasie. Hoe moet de ChristenUnie hiermee omgaan?

Laten we in de eerste plaats erop blijven wijzen dat gelijke behandeling in de grondwet allereerst een verplichting van de overheid is. Weliswaar hebben grondrechten ook een zekere werking tussen burgers onderling, maar die is niet absoluut en vindt een beperking in grondrechten als de vrijheid van godsdienst, van vereniging en van onderwijs. Een kernpunt in de discussie is dan ook dat deze vrijheden ten onrechte aan het recht op gelijke behandeling ondergeschikt worden gemaakt. Dat geldt ook voor de acceptatieplicht van leerlingen in het bijzonder onderwijs of voor het standpunt dat vrouwen geen politiek ambt mogen bekleden. Het laatste voorbeeld geeft al aan dat je het er niet mee eens hoeft te zijn om toch voor de vrijheid ervoor op te komen.

In deze en andere kwesties vraagt de ChristenUnie niet, dat de overheid het ChristenUnie-standpunt tot algemeen bindende wetgeving of uitgangspunt van het overheidsbeleid maakt. Wij hebben geen moeite met gelijke rechten voor homoseksuelen in het publieke domein. (De afwijzing van het huwelijk voor personen van hetzelfde geslacht is een kwestie van definitie van wat een huwelijk is; in dit opzicht zijn man/vrouw en man/man of vrouw/vrouw geen gelijke gevallen.) Anders dan in veel andere landen (onlangs kwam Malawi er nog mee in het nieuws, maar ook in Europa is het veel voorgekomen) is in Nederland homoseksuele omgang tussen volwassenen nooit strafbaar geweest, zelfs niet in de strenge zedelijkheidswetten van minister Regout (1911). Er was alleen een verbod op seksueel verkeer met een minderjarige, waarbij het onderscheid was dat voor heteroseksueel verkeer de minimum-huwelijksleeftijd (toen 16 jaar) als grens werd aangehouden en voor homoseksueel verkeer de burgerlijke meerderjarigheid (toen 21 jaar). Inmiddels liggen beide grenzen op 18 jaar.

Het punt in kwestie is dat christenen weliswaar een eigen levensstijl hebben, die gebaseerd is op de Bijbel en waarvan ze overtuigd zijn dat die goed is voor alle mensen. Maar dat betekent nog niet automatisch, dat het tot de taak van de overheid behoort die moraal dwingend op te leggen (via het strafrecht) of door haar beleid (belastingen, subsidies) aan te dringen. Dat geldt bij voorbeeld ook voor ongehuwd samenwonen. Van SGP-zijde is minister Rouvoet kwalijk genomen dat hij in zijn definitie van gezin niet het wettig-gehuwd-zijn meenam. Maar is het de taak van de overheid het ongehuwd samenwonen tegen te gaan door het huwelijk als voorwaarde te stellen voor gezinsondersteuning? Of gaat het om het welzijn van de kinderen?

Nog een voorbeeld: Steeds luider klinkt het pleidooi dat mensen het recht moeten hebben zelf het tijdstip van hun levenseinde te bepalen. Een christen zal daartegen inbrengen dat het leven een geschenk van God is en dat we daar niet autonoom over mogen beslissen. Geheel waar, maar als grond voor een strafbepaling onvoldoende. Waarom moet de overheid een leven volgens deze overtuiging opleggen aan wie daar geen besef van heeft? Dat we niettemin van oordeel zijn dat euthanasie verboden moet zijn, is omdat ook doden-op-verzoek een vorm van het doden van een medemens is. Het beëindigen van het leven van de ander is een macht die zondige mensen niet aankunnen. Niet voor niets staan op misdrijven tegen het leven de zwaarste straffen. Maar ons wetboek bevat geen strafbepaling voor zelfdoding, ook niet als de poging mislukt is en strafvervolging dus wel mogelijk zou zijn. De christelijke moraal wijst zelfdoding af, maar de strafwetgever blijft daarbuiten.

Er is dus meer nodig dan morele afkeuring om een taak voor de overheid te erkennen. Dat is geen nieuw inzicht. Zondag 42 van de Heidelbergse Catechismus onderscheidt al tussen zonden die de overheid straft, en andere zonden tegen het achtste gebod. Er zijn zonden in de privé-sfeer, in de relatie van de mens tot God, maar ook in de relatie van de mens tot zijn naaste, waar de overheid geen taak heeft. Dat is het waarheidelement in het gezegde dat de overheid geen zedenmeester is.

Waar begint dan de taak van de overheid? Door liberalen wordt wel gestelde dat de vrijheid van de één ophoudt waar die de vrijheid van de ander aantast. Dat is op zichzelf juist, maar het is niet voldoende; het is te individualistisch gesteld. Het moet worden aangevuld met de regel dat de overheid ervoor moet waken dat de wijze waarop de burgers hun vrijheid gebruiken, geen ontoelaatbare schade toebrengt aan de samenleving als geheel. Daarom bestaat er bijvoorbeeld een burgerlijk huwelijk en kunnen ongehuwd samenwonenden niet eisen dat alle daaraan verbonden rechten ook voor hen gelden. Het is immers hun eigen keuze hiervan geen gebruik te maken. Ook als binnen een particulier verband onacceptabele dwang wordt uitgeoefend, kan de overheid moeten ingrijpen.

We beseffen dat dit een vage maatstaf is, die ook niet in alle tijden gelijk kan worden ingevuld. Daarom zou het goed zijn, als de ChristenUnie of haar wetenschappelijk instituut zou bestuderen, hoe dit voor onze tijd scherper geformuleerd kan worden. In het publieke debat zou het goed zijn steeds duidelijk aan te geven, of we pleiten voor overheidsbeleid of voor vrijheid van minderheden om anders te leven dan de stijl van de meerderheid. We vleien ons niet met de illusie dat dan alle kritiek zal wegvallen, maar de debatpositie wordt wel helderder. Zelfs als meerderheid zouden christenen niet hun levensstijl onverkort mogen opleggen aan de hele samenleving, maar zich steeds moeten afvragen of hier een publiek belang ligt waarvoor de overheid moet opkomen.

Moet een christen in het openbaar dan maar zwijgen over het goede van een levensstijl naar Bijbelse normen? Zeker niet! Maar nooit los van de beloften van het Evangelie, en juist wel los van zijn politieke rol, want die heeft betrekking op de ordening van de hele samenleving. De politieke discussie moet dus niet gaan over moraal, maar over vrijheid voor minderheden om naar een eigen stijl te leven. Die vrijheid staat vandaag onder druk van het gelijkheidsdogma. Eigenlijk hebben we naast een Commissie Gelijke Behandeling ook een Commissie Vrijheid voor Minderheden nodig, om het evenwicht tussen de grondrechten te bewaken.

J.P. de Vries was hoofdredacteur van het Nederlands Dagblad en lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie

Franse WK-toestanden in de VS

Thu, 24 Jun 2010 00:21:03 +0200

| Laurens Buist
De Fransen hebben op voortreffelijk wijze laten zien hoe je een wedstrijd in ieder geval niet gaat winnen. Ga schelden op je bondscoach en laat dit vervolgens aan de hele wereld weten. Voor de Amerikaanse generaal McChrystal kwam dit voorbeeld wellicht iets te laat.

Het is merkwaardig te zien hoe de Amerkaans strijd tussen het leger en de politiek uitgevochten wordt in de wereldwijde pers. Ik heb nog nooit gezien dat een generaal van de VS zijn president zo openlijk afviel. Hoewel McChrystal zijn excuses heeft aangeboden lijkt hier wel meer aan de hand te zijn. Wellicht is dit niet het enige gemopper binnen het Amerikaanse leger.

De schade hiervan evident. Het bekvechten van autoriteiten onderling doet afbreuk aan hun geloofwaardigheid en gezag binnen het leger en onder de bevolking. Het is niet voor niets dat een goed functionerend leger een hierarchische organisatie is dat de gelederen graag gesloten houdt. McChrystal moest daarom beter weten.

In Nederland hebben we dit nog niet meegemaakt. Dat is echter geen verdienste van de Nederlandse politiek. De wijze waarop de politiek de laatste jaren om is gegaan met defensieaangelegenheden en het inzetten van militairen in het buitenland, verdient beslist geen schoonheidsprijs. Nu kan ik me voorstellen dat dit deels het gevolg is van partijpolitieke overtuigingen. Maar ik kan me ook niet onttrekken aan de indruk dat deze overtuigingen zijn omgezet in partijpolitieke machtsspelletjes.

Ik kan me voorstellen dat de militairen die ver weg onder zware omstandigheden hun leven riskeren soms zwaar gefrustreerd zijn over de wijze waarop de politiek omgaat met de taken die zij uitvoeren. Weliswaar worden ze vaak geprezen voor hun inzet, maar het is toch niet prettig als er boven je hoofd een ander gevecht wordt gevoerd dat tot geen enkel resultaat leidt.

Wat McChrystal betreft, over hem hoeven we ons denk ik geen zorgen te maken. Wanneer er straks weer een republikein het Witte Huis bewoont zal deze hem spoedig eerherstel geven inclusief een promotie omdat hij Obama in diskrediet heeft gebracht.

Verhagen neemt de belangrijkste positie in

Tue, 22 Jun 2010 12:50:56 +0200

| Jan Pieter Rottier
'Mijn conclusie is dat een parlementair meerderheidskabinet van VVD, PVV en CDA niet mogelijk is,' zei informateur Uri Rosenthal in een toelichting op de mislukte poging om van de drie partijen een kabinet te vormen. Spelbreker was Verhagen, de nieuwe CDA-fractievoorzitter, die zich in alle besprekingen veel te afwachtend opstelt. Toch geloof ik dat juist hij een spilpositie inneemt in de coalitievormingen.

Gezien de grote nederlaag die de partij afgelopen verkiezingen heeft opgelopen, is houding van Verhagen is wel te begrijpen. “Na dit historische verlies, is er alle reden voor het CDA om voor de oppositie te kiezen en zich in de relatieve rust te bezinnen op de toekomst,” schrijft Gerrit Voerman, directeur van het Documentatiecentrum Nederlandse Politieke Partijen van de Rijksuniversiteit Groningen, zaterdag in Trouw.

“Daarnaast was Verhagen in de eerste formatieronde niet al te gretig, vanwege de specifieke variant die op tafel lag. Samenwerking met Wilders is binnen het CDA nu eenmaal zeer omstreden,” vervolgt Voerman.

Ik begrijp het allemaal. Toch zijn ook voor een coalitie met VVD, PvdA en CDA evenveel bezwaren te bedenken. Je hoeft daarvoor alleen maar naar de van de val van het vorige kabinet te kijken.

Maar vergeet niet dat het CDA, vanwege zijn middenpositie en (nog steeds) grote omvang, wel in twee serieuze coalities de belangrijkste positie inneemt. Als het CDA dus blijft kijken naar die mogelijke bezwaren, dan is elke coalitie onmogelijk en moeten we wellicht opnieuw naar de stembus. Ik pleit daarom voor een minder afwachtende en kritische houding van Verhagen. Hij moet nu iets van zich laten horen.

Het CDA heeft in het verleden voor hetere vuren gestaan. Op 22 juli 2002 stond het eerste kabinet-Balkenende op het bordes van Huis ten Bosch. Een onvermoede coalitie met de LPF en VVD was geboren. Balkenende begreep het blijkbaar, nu Verhagen nog.

Jan Pieter Rottier, student journalistiek

Zijn we groener of gemener geworden?

Tue, 22 Jun 2010 11:25:01 +0200

| Rogier Havelaar
Sinds de ramp in de golf van Mexico is BP vrijwel non stop in het nieuws, vanwege de olieramp zelf, omdat haar CEO een dag gaat zeilen, omdat ze een slechte PR manager hebben, omdat het management verkeerde besluiten nam bij de bouw van het platform, en ga zo maar door. Politici schreeuwen moord en brand. Tot grote protesten zoals tijdens Shell's Brent Spar drama heeft het echter niet geleid. De burger is lui, de politiek opportunistisch en BP is eerder slachtoffer dan dader.

De burger is lui omdat ze nauwelijks in actie komt. Publieke verontwaardiging blijft grotendeels uit en voor zover ze wel aanwezig is beperkt het zich tot verontwaardiging over de traagheid van de oplossing en het economisch leed van de mensen in de golf van Mexico. Men lijkt niet te beseffen hoe omvangrijk deze ramp is. In plaats van mondiale actie (verzamel haren voor het opruimen van de olie; doneer geld; laat je auto een week staan; etc. etc.) halen we mondiaal de schouders op. ,,Obama moet het maar oplossen”, denken we dan.

Maar ja, die Obama is opportunistisch. Als president van een land dat afhankelijk is van olie en de drukkerij waar dollars geproduceerd worden, heeft hij weinig behoefte aan een torenhoge rekening om de troep op te ruimen. Echter, het volk verwacht wat van hem dus springt hij maar een aantal keer in een vliegtuig naar de plaats delict om daar op de foto te gaan en houdt hij een tamelijk matige toespraak vanuit de Oval office. Nou, nou, wat een daadkracht. O ja, als extra spierballentaal gaat hij op de stoel van de rechter zitten en veroordeelt BP tot het openen van een fonds met 20 miljard dollar dat niet door BP beheerd mag worden. Modern afpakken is dat.

En dan is er nog BP. Het bedrijf dat in beginsel de ramp ongelooflijk onderschatte en in de PR niet helemaal handig was. Maar ook het bedrijf dat vrijwel direct na de ramp aankondigde verantwoordelijkheid te willen nemen. Een bedrijf dat openlijk excuses aanbiedt (vergelijk dat eens met Enron, Ahold, Dow Chemicals, Ford, etc., waar de excuses pas tijden later kwamen). Dit eens zo grote en sterke BP is nu verworden tot speelbal van de campagne van Obama (en tijdens onze verkiezingstijd ook heel even van de ChristenUnie, D66 en Partij voor de Dieren). BP afzeiken levert namelijk stemmen op.

Echter, het gedrag van BP in bestrijding van de ramp zou beloond moeten worden, in plaats van gestraft. Het is onbestaanbaar dat een Amerikaanse president zorgvuldig werkt aan de ondergang van BP. Het is onbestaanbaar de politiek een bedrijf haar verantwoordelijkheid afneemt door haar de kans te ontnemen om zelf de schadeclaims af te handelen (bovendien is daar een rechter voor). En het is onbestaanbaar dat het grote publiek geen klap doet. Waarom geen wereldwijde collecte zoals na de ramp in Haïti?

De afgelopen jaren hebben we collectief banken gered, ook al hadden die banken zich minstens net zo dom gedragen als BP gedaan heeft. We hebben miljarden gestoken in het redden van autofabrikanten, ook al produceerden deze tot voor kort nog Hummers en andere benzine slurpende auto’s. Nu laten we collectief BP vallen. Zijn we groener of gemener geworden?

Rogier Havelaar

Het OM verlost ons van de WK dreiging

Wed, 23 Jun 2010 09:14:56 +0200

| Peter de Kluijver
Gullit fietst rondjes door Geneve en netwerkt in Zuid-Afrika, zodat we in 2018 samen met onze zuiderburen ook een WK voetbal mogen organiseren. Al zijn enthousiasme echter ten spijt, schrok nu ook eindelijk ons hele land van de wetten en regels van de FIFA. Waarschijnlijk worden wij het echter niet, eigenzinnig als we zijn. Toch?

Het Wereldkampioenschap voetbal is een feest en bijna iedereen doet mee. Nu Oranje ook nog wedstrijden onder werktijd speelt valt er helemaal niet aan te ontkomen. Met wildvreemde mensen in de tram kun je nu discussiëren over de grote vier, hangende buitenspelers en knijpende backs. Iedereen begrijpt waar je het over hebt.

Dat de organisatie van zo’n toernooi ook keerzijden kent, dat weten we allemaal wel maar laten we niet altijd meewegen in onze sportbeleving. De mega investeringen die de Zuid-Afrikaanse overheid moet doen voor de duurste WK ooit, de geringe mate waarin de lokale bevolking lijkt mee te profiteren, daar denken we naar mijn mening terecht niet continu aan als we naar de wedstrijden kijken. Laten we ook gewoon genieten van de sportprestaties.

Anders wordt het als je zelf voor de keuze staat om in zee te gaan met de FIFA en ook WK organisator te worden, of niet. Aardig in dit verband is het om eens iets te lezen van de hand van de Britse journalist David Yallop, die iets wist bloot te leggen van de corruptie en het nepotisme binnen de FIFA. Zo goed wordt de beste man echter niet gelezen. Veel zichtbaarder werd de werkwijze van de Wereldvoetbalbond echter toen afgelopen week een horde blonde meisjes in een oranje jurk op de tribune verscheen. Geslaagde actie natuurlijk, of het legaal was of terecht werd verboden, ik ben geen jurist. De reactie was uiteindelijk echter buiten proportie.

Het Openbaar Ministerie reageerde hier vorige week op, met de mededeling dat dergelijke taferelen zich in Nederland niet zouden afspelen. ‘Tijdens het WK bepalen de overheid en de bestaande wetgeving wat er plaatsvindt binnen en buiten de stadions’. Geruststellend toch?

Wellicht, maar Nederland heeft vorig jaar toch bij Kabinetsbesluit ingezet op het binnenhalen van het WK 2018. Daar horen alle mogelijke verklaringen en garanties van overheidswege bij, zoals de garantie dat de overheid ‘alle maatregelen en benodigde wetten zal invoeren (…) om volledige instemming met de afgegeven garanties te garanderen’ (vrij vertaald uit “Government Guarantee No. 8). Nederland heeft daar een paar nuanceringen op aangebracht, maar doet richting FIFA vergaande toezeggingen.

De pogingen van Gullit en de zijnen, ondersteund door de Nederlandse overheid, worden dan nu misschien wel doorkruist door de uitspraken van het Openbaar Ministerie (op eigen titel?) en de ontstane ophef over de behandeling van een paar ingehuurde studentes. Gegeven de praktijken van de FIFA, de kosten-baten analyse van een gemiddeld WK (zie Duitsland 2006) en de bochten waarin het land zich kan wringen, vind ik dat eerlijk gezegd niet erg. Ik kijk af en toe wel een potje op tv.

Peter de Kluijver

Een hogere arbeidsparticipatie van vrouwen en ouderen

Sun, 20 Jun 2010 15:36:11 +0200

| Gerdien van der Voet
Voor het geval u dit niet al ten tijde van de verkiezingen heeft gedaan, is het nu - ten tijde van de kabinetsformatie - interessant om toch nog eens de verkiezings-programma's van de verschillende politieke partijen erop na te slaan. Op basis daarvan kan namelijk een inschatting worden gemaakt van hetgeen een nieuw te vormen kabinet op het gebied van arbeids(markt)politiek voor ons in petto heeft.

Een snelle vergelijking van de verschillende verkiezingsprogramma’s leidt tot de conclusie dat ons nieuwe kabinet waarschijnlijk zal streven naar een vereenvoudiging van de ontslagprocedure en naar afschaffing van de preventieve ontslagtoets. De ontslagvergoedingen zullen voorts naar verwachting gemaximeerd worden tot één jaarsalaris en de maximale WW-duur zal mogelijk worden verkort tot 1 à 1½ jaar (thans 38 maanden). In plaats van ‘inkomenszekerheid’ staat nu namelijk alles in het teken van ‘werkzekerheid’. Ontslagen werknemers moeten zo snel mogelijk ‘van-werk-naar-werk’ worden begeleid. Om de overgang naar nieuw werk te bevorderen, stellen sommige partijen – waaronder het CDA en de ChristenUnie – voor, werkgevers het loon na het eindigen van de arbeidsovereenkomst nog tot maximaal 6 maanden door te laten betalen, of zoveel korter als de werknemer in die periode eerder werk elders vindt (of door zijn werkgever aan een baan elders wordt geholpen). Deze periode van loondoorbetaling zou de werkgever dan wel in mindering mogen brengen op de hoogte van een eventueel te betalen ontslagvergoeding. In vrijwel alle verkiezingsprogramma’s komt men verder tegen dat er moet worden geïnvesteerd in de scholing van werknemers. Er zouden zelfs wederzijdse scholingsverplichtingen voor werkgevers en werknemers moeten worden gecreëerd, zo is terug te lezen in het verkiezingsprogramma van het CDA. Alles staat in het teken van een leven lang leren, omdat werknemers tot hun 67ste aan het werk moeten kunnen blijven. Vrijwel alle politieke partijen zijn namelijk voorstander van een geleidelijke invoering van een AOW-gerechtigde leeftijd van 67 jaar. Om de verzorgingsstaat ondanks de alsmaar toenemende vergrijzing betaalbaar te houden, is het tot slot noodzakelijk dat iedereen die kan werken op de arbeidsmarkt participeert. Bijna alle partijen benadrukken dan ook het belang van een verhoging van de arbeidsparticipatie van vrouwen, ouderen en gedeeltelijk arbeidsongeschikten. De verzorgingsstaat zou daartoe moeten worden getransformeerd in een activerende ‘participatiestaat’ waarbij ons sociale stelsel fungeert als een ‘springplank’ (D66) of ‘trampoline’ (ChristenUnie). Op de wijze waarop de arbeidsparticipatie van de eerste twee bevolkingsgroepen zou kunnen worden verhoogd, zal ik in de tweede helft van deze column kort stilstaan.

Daar waar de SGP en de ChristenUnie in hun verkiezingsprogramma benadrukken dat de verdeling van werk- en zorgtaken behoort tot de verantwoordelijkheid van het gezin, pleiten de meeste partijen ervoor dat vrouwen die nu nog in kleine deeltijdbanen werken, (nog) meer dagen per week gaan werken. Als voorstellen daartoe worden onder meer gedaan: afschaffing van de ‘aanrechtsubsidie’ (VVD), invoering van een quotum van 30 procent wat betreft het aantal vrouwen in de top van beursgenoteerde bedrijven en (semi-)publieke instellingen (GroenLinks) en – meer algemeen – verbetering van de kinderopvangmogelijkheden. Dat laatste is inderdaad belangrijk, want voordat quota worden ingevoerd – wat overigens op gespannen voet staat met Europese regelgeving en Europese jurisprudentie – is het van belang dat eerst de randvoorwaarden voor een volledige arbeidsparticipatie van vrouwen in orde zijn en dat zijn ze nu nog absoluut niet. Wie zijn (op komst zijnde) kinderen momenteel wil inschrijven bij een centrum voor kinderdagopvang, kan namelijk al gauw rekenen op een wachtlijst van twee jaar of langer. Beter zou het daarom zijn, om grote ondernemingen en (semi-)publieke instellingen te verplichten de kinderopvang voor kinderen tot en met 3 jaar inpandig te regelen. Niet alleen moeders, maar ook vaders zouden hiervan profiteren: zij hoeven ’s ochtends en aan het eind van de dag dan niet meer van hot naar her te sjezen om de kinderen op tijd te brengen en te halen. Moeders zouden in de pauzes bovendien hun baby zelf kunnen voeden. Kortom, het behoeft denk ik geen nader betoog dat veel meer vrouwen bereid zouden zijn om meer te gaan werken, als de opvang van hun kinderen op deze wijze zou kunnen worden geregeld. De overheid kan bedrijven en instellingen daarbij ondersteunen door de regelgeving op het gebied van kinderopvang te versoepelen. De strenge eisen die thans op dit gebied gelden, ontmoedigen goedwillende werkgevers thans nog te veel.

Volgens het verkiezingsprogramma van GroenLinks dienen vrouwen bovendien de keuze te krijgen tussen gastouderopvang, de crèche, of buitenschoolse opvang. Een goede gastouder vinden, blijkt tot op heden echter geen sinecure. Zo kan zich de situatie voordoen dat ouders een bepaald persoon als gastouder willen inhuren, waarbij zij een vrouw op het oog hebben die zelf een groot gezin heeft groot gebracht en dus veel ervaring heeft met de zorg voor kinderen. De kandidate heeft bovendien dezelfde opvattingen over de opvoeding van de kinderen, heeft net als de ouders en christelijke achtergrond en beschikt ook nog eens over een EHBO-diploma. De ouders hebben er kortom alle vertrouwen in dat hun kinderen bij deze mevrouw in goede handen zullen zijn. Echter, zij kunnen de kandidaat van hun keuze niet zonder meer inhuren. Om gastouder te kunnen worden moet de kandidate namelijk eerst een opleiding volgen die een half jaar (fulltime) tot twee jaar (parttime) duurt. Voor de toelating tot deze opleiding moet de kandidate bovendien eerst allerlei IQ-testen afleggen. Voor de ouders in kwestie gaat dit allemaal te lang duren. Zij kunnen daardoor helaas niet de kinderopvang van hun keuze krijgen.

Laten wij deze situatie vervolgens ook eens bezien vanuit het perspectief van de kandidaat-gastouder. Stel dat sprake is van een oudere dame, die het werk als gastouder graag wil verrichten om zo uit de bijstand te kunnen blijven. De overheid belemmert haar daar dan in en duwt haar als het ware de bijstand in, door haar (in dit geval) onzinnige scholingsverplichtingen voor te schrijven. In plaats van de gewenste trampoline is dan veeleer sprake van een bak stroop. Wanneer wij ons daarbij bedenken dat een gastouder in Nederland in de meeste gevallen minder verdient dan het minimumuurloon, dan zijn al deze bureaucratische ‘kwaliteitseisen’ en IQ-testen al helemaal niet te begrijpen. Een leven lang leren moet geen doel op zich zijn, men moet er ook wijzer van worden en het mag werken niet in de weg staan. Als we ervan uitgaan dat er veel vraag is naar goede gastouders, en er veel ouderen zijn die op deze manier iets zouden kunnen en willen bijverdienen, dan houdt de overheid met deze bureaucratische drempels dus veel ouderen van de arbeidsmarkt en veel (jonge) moeders onnodig lang thuis.

Als ons nieuwe kabinet wil dat meer vrouwen en ouderen gaan werken, dan moet de verantwoordelijkheid voor de kwaliteit van de gastouder bij de ouders zelf worden gelegd: zíj moeten kunnen kiezen, want het gaat om hún kinderen. Naarmate zij meer betalen, zullen zij dan over het algemeen een betere kwaliteit gastouder kunnen krijgen. Door voor een goede en flexibele belastingaftrek-mogelijkheid te zorgen, kan de overheid waarborgen dat goede gastouderopvang betaalbaar blijft.

Gerdien van der Voet is advocaat en universitair docent Arbeidsrecht aan de Erasmus Universiteit in Rotterdam

Christen(politicus) heeft goud in handen

Fri, 18 Jun 2010 18:40:22 +0200

| Steven Mudde
Inderdaad, de christelijke politiek zal door de verkiezingen een veel kleinere rol gaan spelen. Dit is 'dramatisch' en 'verpletterend' (zie column Bas Plaisier), maar niet om wanhopig van te worden.

Veel christelijke voormannen hebben hun zorgen geuit over de verkiezingsuitslag. De meest reële coalitie lijkt Paars-plus, en daarbij zie ik vooral op tegen de maatregelen die onze identiteit raken. Paars-plus kan leiden tot het beperken van de godsdienstvrijheid en de vrijheid van onderwijs. Een schamel vooruitzicht.

Maar toch ben ik niet uit het veld geslagen, zoals bijvoorbeeld Bas Plaisier duidelijk wel aangeeft. Kijkend naar de steeds kleiner wordende ruimte voor de christelijke visie is het niet verrassend dat zich dat in politieke cijfers vertaalt. Maar dat is ook niet wat me vreugde en houvast geeft, dat is Gods woord.

‘Gods woord’, typisch een term om je in te verslikken, daarom wat concreter, vanuit mijn sociaaleconomische gezichtspunt:

Liefde voor het zwakkere: de ondersteuning van mensen die het moeilijk hebben op de arbeidsmarkt.
Intieme relaties: ouders de ruimte laten om aan hun gezin te bouwen en dit te combineren met werk.
Solidariteit: we leven niet voor onszelf maar zorgen voor elkaar, jong en oud, arm en rijk.
Rust: we hebben op zondag de tijd om elkaar en God te ontmoeten.
Enzovoorts

Een christen(politicus) heeft daarmee goud in handen. Een dichter verwoordt het in de Psalmen: “Hoe zoet zijn uw woorden voor mijn gehemelte, zoeter dan honing voor mijn mond.” En tussen dat goud zitten ook ideeën die in deze tijd niet populair zijn. So what? Dat zal toch geen christen verbazen. We zijn niet op pad gestuurd met de missie om populair te worden. Het tegenovergestelde is zelfs voorspeld: lijden en tegenstand. Nou valt het lijden van christenen in Nederland nog wel mee. Maar de tegenstand is duidelijk wel aanwezig: tegenovergestelde ideeën, ongeloof, dat kan uitmonden in wetten en regels die ons niet aanstaan. Zoals dat te zien was in de vorige paarse kabinetten en weinig hoopt geeft voor Paars-plus.

Het is leuk om als christen(politicus) populair te zijn, maar het zegt niets over de waarde van Gods woord, dat blijft handen vol goud, onverminderd in waarde. Dus laat je door een verkiezingsnederlaag niet uit het veld slaan, maar blijf dit goud uitdelen. De een zal inzien hoe kostbaar het is, de ander niet.

Steven Mudde is redacteur bij vakbond christennetwerk|gmv.

'De kiezer' heeft helemaal niet gesproken!

Tue, 15 Jun 2010 10:46:52 +0200

| Hugo Scherff
Informateur Uri Rosenthal heeft de opdracht gekregen allereerst te gaan verkennen of een regering met de grootste partij (de VVD) en de grootste winnaar (PVV) mogelijk is. Ik heb nooit begrepen waarom het ertoe doet of een partij gewonnen of verloren heeft. De misvatting hierachter is dat 'de kiezer' gesproken zou hebben, terwijl het in werkelijkheid om enkele miljoenen individuen gaat.

Het raakt kant nog wal de verkiezingen te presenteren als zou de collectieve Nederlander (‘de kiezer’) ervoor gekozen hebben het CDA te halveren, de PVV bijna te verdrievoudigen en de VVD de grootste te maken. Als dat zo zou zijn, is er wellicht iets voor te zeggen te stellen dat ‘de kiezer’ de ene partij beloont en de andere afstraft. En in het geval van zo’n beloning of afstraffing is het ook niet gek te zeggen dat dat gevolgen dient te hebben voor de regeringsdeelname.

Probleem is echter dat iedere kiezer een eigen afweging maakt. Natuurlijk zijn er kiezers die teleurgesteld zijn in het CDA, en daarom afhaken. Het CDA zal echter ongetwijfeld ook nieuwe kiezers hebben getrokken, die heel tevreden zijn over de partij. De VVD mag dan de grootste zijn geworden, ook de VVD zal tienduizenden kiezers hebben verloren. Dat wordt wel gecompenseerd door nieuwe kiezers, maar er zijn dus ook mensen die de VVD een ‘afstraffing’ willen geven.

Het maakt voor de zwaarte van zijn stem niet uit of een individu stemt op dezelfde partij als de vorige keer, of op de partij die het grootst wordt, of de partij die het meest wint. Elke stem heeft dezelfde weging. Het geeft dus geen pas om op basis van de vórige verkiezingen te bepalen wie er mag deelnemen aan de regering, en dat is wat nu gebeurt: omdat de PVV bij de vórige verkiezingen slechts negen zetels haalde, moet die partij nu in de regering, en omdat het CDA bij de vórige verkiezingen 41 zetels haalde, is regeren welhaast ondenkbaar. Terwijl ongeveer evenveel Nederlanders hun vertrouwen aan deze partijen gaven.

Jonathan van het Reve schreef vorige week in het Parool: ‘Een zwevende kiezer die uiteindelijk bij de PVV landt, zo vindt men, heeft meer recht van spreken dan een trouwe CDA-stemmer - domweg omdat die laatste veel van zijn medestanders heeft verloren.’ Het is precies zo onzinnig als dat het klinkt.

Hugo Scherff

Speculeren over Wilders

Mon, 14 Jun 2010 17:14:09 +0200

| Wij Nederlanders zijn dol op speculeren. Verlaat Nederland het WK straks als winnaar, of verliezer? Wie wordt onze nieuwe minister-president? Feiten ontbreken en toch willen we er onze mening over geven. Volgens NRC-filosoof Rob Wijnberg telt ons land wel 16 miljoen bondscoaches en evenzoveel profeten.

En ook ik ben een van hen.

Dinsdagavond scheven mijn huisgenoten en ik ieder voor ons op een papiertje welke verkiezingsuitkomst we verwachtten. Hoewel ik aardig in de juiste richting zat, had ik twee dingen niet verwacht (de waarheid laat zich lastig voorspellen): de halvering van de CDA-zetels en de grote zege voor de PVV.

Misschien is verwachting niet het juiste woord. Ik wilde het gewoonweg niet. Dat soort gedachten mag je hebben in een democratie: het volk heeft een vrije mening. Ook als dat, zoals nu, zou betekenen dat de PVV (en VVD) Nederland de komende tijd moet(en) gaan besturen.

Daarom moeten we de PVV niet op voorhand uit de regering weren. En toch heb ik mijn vraagtekens bij een coalitie met de partij van Wilders.

Allereerst: beschikt hij over voldoende bekwame mensen? En kan worden uitgesloten dat er, zoals met de kieslijst gebeurde en met de potentiële dissident Brinkman weer lijkt te gebeuren, Kamerleden opstappen? Het is een belangrijke vraag, zeker als de coalitie straks over een meerderheid van slechts één zetel beschikt.

Daarnaast de vraag of de PVV wel kan samenwerken met de VVD. In het verkiezingsprogramma van de VVD staat dat de partij de duur van de WW wil verkorten. De PVV wil dat niet. Ook wil de VVD versoepeling van het ontslagrecht en de PVV niet. En hoe staat de VVD tegen de felle stellingname van de PVV tegen de islam?

Het zijn uiteindelijk allemaal afwegingen die de informateur moet maken.

Ook jou geeft ik de mogelijkheid tot speculeren: moet de PVV in de coalitie óf naar de oppositie?

Jan Pieter Rottier, student Journalistiek

Christelijke politiek na de verkiezingen: hoe nu verder?

Sat, 12 Jun 2010 03:43:35 +0200

| Bas Plaisier
Na deze verpletterende verkiezingsuitslag zou ik woorden van troost en bemoediging willen spreken, maar ik vind ze niet. Enerzijds de overwinning van het populisme, anderzijds een dramatische slag voor de christelijke politiek. Nog geen 19% van alle Nederlanders heeft voor een christelijk partij gekozen - een historisch dieptepunt.

Het is maar zeer de vraag of de christen-democratie zich in het huidige Nederland zal herstellen en een stabiele factor in de politiek blijft. Zoiets kan alleen als zij kan terugvallen op een stabiele kern in het electoraat. Maar deze verkiezingen laten zien dat juist deze harde kern aan het wegvallen is en niet meer gelooft in de waarde en kracht van christelijke politiek.

Zowel het CDA als de ChristenUnie konden rekenen op hun christelijke achterban, die door dik en dun trouw bleef aan de visie en de vormgeving van christelijke politiek – ook als dat samenwerking met zowel linkse als rechtse partijen met zich meebracht. Nu lijkt het erop dat die kerngroep aan het verdampen is. Wellicht door het mediageweld waarbij vooral op het te voeren economische beleid werd ingezet en het CDA zich bekende tot (rechtse) liberale partijen, kozen veel kernkiezers liever de partijen die dat economisch beleid unverfroren voorstaan. Daarbij blijken de populistische ideeën van de PVV ook bij veel vroegere CDA’ers aan te slaan. Tot mijn verbazing bemerkte ik in mijn brede kerkelijke kring, hoe gemakkelijk dat ging. Zowel in PKN als in Pinksterkringen kozen christelijke stedelingen voor de PVV. Kennelijk is de binding aan christelijke politiek – die uiteraard veel breder is dan de thema’s die zo dominant waren in de verkiezingsdebatten – aan het verdampen. Dat geldt zeker in de vanouds rooms-katholieke gebieden. De marginalisering van het CDA ten gunste van VVD en PVV in het zuiden is hiervan een dramatisch teken.

Het lijkt me duidelijk dat dit te maken heeft met een verdere secularisering van de samenleving, maar – wellicht nog dramatischer – met die van de christenen zelf. Het gaat niet alleen om een voortgaande ontzuiling, maar ook om onverschilligheid over het door het christendom gestempelde publieke domein en de christelijke thema’s van solidariteit, rentmeesterschap en vertrouwen.

Daar komt nog iets bij. Zowel ChristenUnie als het CDA moeten het – steeds meer - hebben van mensen die deze partijen niet zozeer steunen om hun christelijke achtergrond of specifieke religieuze thema’s, maar om hun aansprekende leiders en programma’s. Zij kiezen voor degelijkheid, betrouwbaarheid van politici of accentuering van solidariteit, zorg en gerechtigheid. Om hen erbij te houden moeten er concessies worden gedaan op specifieke christelijke thema’s. Wordt het echter ‘te christelijk’ dan haken velen af: de ChristenUnie heeft hiermee te maken gehad. De ‘homo-uitspraak’ van André Rouvoet was kennelijk voor veel mensen uit de groep van sympathisanten een indicatie dat christelijke politiek onderdrukkend en benepen is. Hoezeer we het kunnen betreuren, maar het beeld van christenen is in het huidige Nederland allerminst positief. Het lijkt erop dat velen deze regering van steile protestanten (‘het VU-kabinet’) niet vonden passen bij het huidige levensgevoel. Het afhaken van de PvdA is achteraf nog dramatischer dan enige maanden geleden vermoed werd. Door het vertrek van de seculiere socialisten ontstond het beeld dat christelijke politiek niet betrouwbaar en repressief is. Het zou kunnen, dat later vastgesteld wordt dat de kabinetsbreuk van de PvdA begin 2010 de christen-democratie een grotere slag heeft toegebracht dan de polarisatiestrategieën van de afgelopen decennia.

Hoe verder?

Bewuste christenen staan voor de vraag of in het huidige Nederland de christelijke inbreng via eigen politieke partijen nog wel gewenst en effectief is. Daarover zou in de kerken een brede discussie moeten ontstaan. Als christelijke politiek niet effectief is of het aanzien van het christelijk geloof voor velen schaadt, moet er dan nog mee doorgegaan worden? Die vraag is ooit na de Tweede Wereldoorlog in een luxe situatie aan de orde geweest, maar zou nu opnieuw gesteld moeten worden.

Daarnaast hoop ik dat deze verkiezingsuitslag voor de christelijke partijen tot een echte herbronning leidt. Het lijkt me zeer ongewenst dat het CDA uiteindelijk (en wellicht tegen heug en meug) aanschuift bij een kabinet waarin VVD en PVV domineren. Dat zou de christelijke politiek helemaal de genadeslag toebrengen. Daarmee zou zij namelijk een deel van de achterban die na veel ‘zweven’ toch koos voor het CDA omdat christelijke politiek voor hen werkelijk een verschil maakt, uiteindelijk geheel van zich vervreemden. Het CDA heeft de afgelopen tijd te weinig duidelijk gemaakt welke thema’s voor haar onopgeefbaar zijn en heeft een zwalkende koers gevaren over belangrijke thema’s. Er waren wel stoere woorden van Balkenende over de hypotheekaftrek, de AOW, de koopkracht, maar niet over de verwerpelijke nationalistische en discriminerende politieke ideeën van de PVV en de halvering van de ontwikkelingshulp. Hij probeerde daarmee een deel van het electoraat te behouden, maar verloor uiteindelijk een groot deel van zijn vroegere kiezers.

Daarom is dringend een breed diepgaand en langdurig beraad nodig waarin nieuwe lijnen voor christelijke politiek worden uitgezet. Zouden het CDA en de ChristenUnie zich hierover niet gezamenlijk moeten buigen? Kunnen zij het zich in deze situatie veroorloven om los van elkaar christelijke politiek te bedrijven? Of wil het CDA liever een middenkoers gaan varen net als de CDU/CSU in Duitsland? Dat lijkt me echter een doodlopend spoor. Daarom blijft er niets anders over dan het onderzoek naar de vraag of christelijke politiek een eigen agenda kan hebben, die verder gaat dan koopplaatjes, het eigen gewin en een hang naar conservatieve of progressieve ideeën (waardoor andere partijen zich onderscheiden). Bij het kiezen en praktiseren van een heldere identiteit is ieder gebaat.

Bas Plaisier

Dr. B. Plaisier was tot 2008 jaar de scriba (algemeen secretaris) van de Protestantse Kerk in Nederland. Nu is hij belast met missionaire en oecumenische zaken van deze kerk.

Doe eens gek, kijk over de grens!

Sat, 12 Jun 2010 03:46:44 +0200

| IJmert Muilwijk
De afgelopen weken zijn in alle hoeken en gaten van Nederland politieke debatten gevoerd. Dat is een goede zaak in aanloop naar de verkiezingen morgen. Helaas gaat het in 90% van de debatten over 1% van de thema's. Europa schittert in afwezigheid. Alle buitenlandse thema's eigenlijk. Dit terwijl Nederland als klein landje in een grote wereld best eens over de grens mag kijken in tijden van verkiezingen.

In debatten worden grote onderwerpen teruggebracht tot hapklare ja/nee-brokken. Onderwijs wordt teruggebracht tot een discussie voor of tegen het behoud van de basisbeurs. Milieudiscussies (voor zover ze er al zijn) gaan tot voor of tegen kernenergie. Economie is niks meer dan voor of tegen hypotheekrenteaftrek. En zorg, dat gaat toch alleen over de hoogte van het eigen risico?

Ja, ik weet nu onderhand wel hoe de verschillende partijen over de hypotheekrenteaftrek, AOW en studiefinanciering denken. Doe eens gek, kijk eens over de grens! Wat vind je van Europa? Het debat over buitenlandse zaken wordt gegijzeld door een discussie tussen voor of tegen 0,8% van ons BNP uitgeven aan ontwikkelingssamenwerking . Jammer.

Nu het laatste kabinet gevallen is over onze missie in Uruzgan zou je denken dat het Nederlandse defensiebeleid een grotere rol zou spelen in deze verkiezingen. Niets is minder waar. In alle debatten waar ikzelf aan meegedaan heb kreeg ik maar één keer een vraag naar mijn mening over militaire missies. Ook Europa lijkt uit het vocabulaire van de gemiddelde burger verdwenen.

Niet tijdens de verkiezingen op 4 juni 2009 voor het Europese Parlement, maar op 9 juni bepaalt Nederland hoe wij naar de toekomst van Europa en daarbuiten kijken. Het is immers nog steeds zo dat de Raad van Europa (alle nationale ministers) en de Europese Raad (staatshoofden) de belangrijkste rollen spelen in het wel of niet oppakken van verantwoordelijkheden. Zeker de komende jaren zullen cruciaal zijn in de ontwikkeling van Europa. Blijven we een samenwerken of gaan we naar een superstaat (ik hoop het niet!).

Een oproep Ferry Mingelen die vanavond het NOS verkiezingdebat zal leiden: Ferry doe eens gek. Kijk ook eens over de grens!

IJmert Muilwijk

Democratie is niet afhankelijk van de rechtsstaat

Mon, 07 Jun 2010 22:50:10 +0200

| George Harinck
Job Cohen geldt voor mij als de meest aansprekende politieke leider in deze editie van de campagne voor de Tweede Kamerverkiezingen. Hij kende zijn cijfertjes niet allemaal, maar er is gelukkig meer dan economie. Hij slaagde er niet steeds goed in zijn ergernis te verbergen, maar dat lukt mij in de woonkamer ook niet en dus is hij heel herkenbaar.

Ik heb minder met de politieke leiders die tegen hun schenen geschopt worden en geen ‘au’ zeggen. De campagne is nog niet ten einde, maar de qua inhoud en emotie beste stellingname vond ik die van Cohen in het zogenaamde premiersdebat bij RTL op 23 mei.

Dominee Cohen stond in dat debat tegenover imam Wilders, die Cohen verweet te soft te zijn in alles, ook inzake criminaliteit. Daarop reageerde Cohen met een prachtige, haast ontsporende heftigheid: 'Er zijn allerlei soorten criminaliteit, en ik vind dat je criminaliteit moet aanpakken. Maar wat u doet is bepaalde mensen, en met name mensen van het islamitisch geloof, over een kam scheren. En dat is precies wat mijn grote bezwaar is tegen u en wat zo gevaarlijk is voor onze samenleving. U kijkt niet of mensen over de schreef gaan, u kijkt naar wat hun geloof is. En dat is waar ik het grootst mogelijke bezwaar tegen heb, en waarvan ik vind dat u dat nooit, nooit, nooit mag doen.'

Eind mei deed Cohen daar nog een schepje bovenop, door te stellen dat Wilders een bedreiging vormt voor de rechtsstaat. De rechtsstaat is nog wat anders dan de samenleving. Met het eerste bedoelen we de spelregels, met het tweede het spel. Wilders speelt dus niet alleen vals, hij is volgens Cohen ook van plan de regels zo te veranderen dat dit niet meer vals heet, maar eerlijk. Wilders gaat dus volgens Cohen doen, wat Wilders de islam verwijt: eerst onze samenleving afbreken en nadat de democratie om zeep is geholpen dit opbouw noemen. Dat Wilders de facto als een radicale imam opereert zal al wel vaker opgemerkt zijn, maar ik wil het nu over de protestantse trekjes van Cohen hebben. Christenen hebben het er geregeld over – verontrust of berustend – dat de hen omringende cultuur zoveel (negatieve) invloed heeft op hun levensstijl en attitude. Dat zal waar zijn. Maar ze hebben het zelden over het feit dat er net zo goed een omgekeerde (positieve) invloed is. Het christendom oefende en oefent een sterke invloed uit op de levensstijl van Nederlanders.

Het is jammer dat die invloed wat onderbelicht blijft. Mijn VWO-5-zoon liet pas zijn geschiedenisboek zien: daarin stond een rijtje namen van mensen die vormende invloed hadden geoefend op onze democratie: voor de 19e eeuw stonden daarop: J.R. Thorbecke en Aletta Jacobs. Prachtig. Maar wie ontbrak was Abraham Kuyper. Hij was de man die onze democratie pluraal heeft gemaakt door het fenomeen van de moderne politieke partij te introduceren – waar Thorbecke tegen was. Door die partijen werd het volk veel directer bij de politiek betrokken, zodat Aletta Jacobs de weg werd gebaand om haar pleidooi voor de politieke betrokkenheid van de vrouw te voeren. En Abraham Kuyper deed dit niet alleen, hij gaf ook nog een in het christelijk geloof rustende argumentatie voor deze democratisering en pluralisering. Met name het belang van pluralisering werd pas na Kuyper door de liberalen en de sociaal-democraten onderkend. Deze twee verworvenheden zijn ook vandaag nog onderdelen van onze democratie waar we trots op zijn.

Een resonantie van Kuypers pleidooi voor pluraliteit in het publieke domein vinden we terug bij Job Cohen. In NRC Weekblad van 3-9 april jl. stelde hij desgevraagd ‘dat Nederland een land is van minderheden, altijd al geweest: katholieken, protestanten, duizenden groepen protestanten zelfs, joden, liberalen, socialisten. Op de een of andere manier moeten die minderheden het goed met elkaar organiseren. Onze identiteit is paradoxaal genoeg, dat we altijd veel ruimte hebben gegeven aan andersdenkenden. En wat houdt al die groepen dan bij elkaar? De grenzen van de rechtsstaat. Ik weet dat dat een dunne juridische lijn is, maar er zit veel in.’

Job is een beetje te zonnig als hij het doet voorkomen alsof wij in Nederland altijd al ruimte hebben gegeven aan andersdenkenden. Maar een feit is dat Nederland zich met vallen en opstaan een omgangsoecumene had eigen gemaakt, waardoor het voor minderheidsgroepen soms beter toeven was in de Nederlandse Republiek dan elders in Europa. Maar feit was evenzeer dat de ene groep meer gelijk was dan de andere. Het publieke domein was steeds in handen van één dominerende minderheidsgroep: de gereformeerden in de Republiek, de liberalen in de dagen van Thorbecke. Het vernieuwende van Kuypers succesvolle pleidooi betrof de gelijkwaardigheid van alle minderheidsgroepen in het publieke domein. En dat is de pluraliteit die Cohen hier in de geest van Abraham bepleit.

Met een klein verschil. Cohen bracht niet toevallig de rechtsstaat in stelling tegen Wilders. Uit het citaat en ook uit zijn aangescherpte verwijt aan Wilders blijkt dat de rechtsstaat voor Cohen een cruciale rol vervult als het om onze plurale samenleving gaat. Wat de uiteenlopende richtingen en groeperingen in onze samenleving bijeen houdt is volgens hem de rechtsstaat. Hij erkent dat het een dun draadje is dat de boel bij elkaar houdt, maar iets anders is er niet, zo lijkt Cohen te zeggen.

Als Cohen dus van Wilders zegt dat hij de rechtsstaat bedreigt is dat uit zijn mond de zwaarst denkbare politieke beschuldiging. Het enige dat ons bij elkaar houdt mag niet in zijn handen vallen, want dan valt de boel uit elkaar. Wilders is de reden dat Cohen leider werd van de PvdA.

Kuyper zou zijn soelaas nooit hebben gezocht bij de rechtsstaat. Zijn geestverwant after all, , Kamerlid en minister De Savornin Lohman, betoogde meer dan een eeuw geleden al, dat het recht veranderlijk is en de uitdrukking vormt van de overtuigingen die onder het vol leven. Je kunt die bewegelijkheid van het recht vandaag zien in de afgelopen jaren opgelopen strafmaat voor misdrijven, en een eeuw geleden in de pluralisering van het publieke domein onder invloed van de politiek georganiseerde protestanten (bijv. de Onderwijswet van het kabinet-Mackay, die de financiering van bijzondere scholen uit publieke middelen introduceerde).

Cohen doet daarentegen alsof de rechtsstaat een statisch gegeven is. Wilders wil de rechtsstaat niet afschaffen, maar ombuigen – hij is de eerste niet. Het recht en ook de grondrechten zijn aan onze stemmingen en meningen onderhevig. Of dacht u dat het gelijkheidsbeginsel al sinds 1848 in onze grondwet stond? De antirevolutionairen verankerden daarom de Nederlandse pluraliteit niet in de rechtsstaat, maar in de motor van deze bewegelijkheid van het recht: in de overtuigingen van het volk. De kwaliteit van onze democratie is uiteindelijk niet afhankelijk van de rechtsstaat, maar van de kwaliteit van de onder ons volk leven overtuigingen. Het recht houdt niets bij elkaar; dat kan alleen de overtuiging doen. Die kwaliteit van de overtuigingen moet dus verzorgd worden, en dat is niet een taak van de politiek alleen, maar van ons allemaal. Niet het recht, maar de overtuiging verovert harten en is daarom beslissend voor het karakter van onze samenleving. Daarom was ik blij met Cohens hartenkreet ‘nooit, nooit, nooit’ tegen Wilders en was ik bereid om in Cohen eventjes een proto-kuyperiaan te zien. Ik was even een zwevende kiezer.

George Harinck is hoogleraar geschiedenis aan de Vrije Universiteit en de Theologische Universiteit van de gereformeerder kerken (vrijgemaakt)

Het ideologische failliet van het CDA

Thu, 03 Jun 2010 15:05:52 +0200

| Maarten Vogelaar
Slechts twee�nhalve week is de verkiezingscampagne oud, maar de oneliners beginnen al te irriteren. Het CDA profileert zich met verantwoord bezuinigen en door de hypotheekrenteaftrek met grote stelligheid tot breekpunt te verheffen. Het is bijna dezelfde plaat als acht jaar geleden. Waar is de typerende visie voor Nederland? Het CDA is op en verdient een nieuwe woestijnperiode.

De kaarten zijn geschud. De VVD wordt hoe dan ook de grootste, mogelijk nog wel in een nek-aan-nek-race met de PvdA. Natuurlijk dringt de vraag zich op hoe dit heeft kunnen gebeuren. Ik wil het een keer niet over de persoon Balkenende hebben, want er wordt veel te veel een karikatuur van hem gemaakt. Natuurlijk, de CDA-lijsttrekker is net een bandje die steeds hetzelfde ongevoelige verhaaltje opdreunt, maar dat is mijns inziens niet de hoofdoorzaak van de aanstaande nederlaag. Collegablogger Rogier Havelaar stelde dinsdag dat het CDA korte termijn economisch denken laat prevaleren boven visie. Eerlijk gezegd denk ik dat dit maar de halve waarheid is. Er is binnen de partij eenvoudig geen alternatief. Het probleem ligt in het feit dat de ontwikkelde ideeën ten tijde van Paars op zijn en dat er door de kadaverdiscipline van de partij geen nieuwe visies ontwikkeld zijn. Het Christen Democratisch Appèl is verstard; durft geen scherpe keuzes te maken. Die onverantwoordelijkheid zal uiteindelijk eindelijk afgestraft worden.

Eerlijk gezegd begrijp ik niets van het naar eigen zeggen “slagvaardige” CDA. Het financieel degelijke imago waren ze na het PvdA avontuur allang kwijtgeraakt aan de VVD. Vervolgens wordt Balkenende met een zeer zwak, dubbelzinnig verkiezingsprogramma op pad gestuurd. Behoud van de studiebeurs, maar tegelijkertijd bezuinigen op onderwijs. De hypotheekrenteaftrek blijft, ondanks eerder enthousiasme voor de vlaktaks, ongewijzigd. Waarom zo’n stellige profilering op financiën? Natuurlijk steekt het bij het CDA dat de VVD het monopolie op solide overheidsfinanciën heeft veroverd, want dat kost hen veel stemmen. Maar het verraadt tevens dat er weinig ander concreet gedachtegoed voorradig was in de partij, of dat de partijtop dit bewust heeft genegeerd. Een goed verhaal over publieke gerechtigheid en rentmeesterschap is er eenvoudig niet, zelfs niet als er naar gevraagd wordt, zoals bij Nova College Tour afgelopen dinsdag bleek.

Het christen-democratische gedachtegoed van acht jaar geleden is op. Er is na acht jaar regeren niets nieuws voorradig, in tegenstelling tot de ChristenUnie. Zij hebben zich bezonnen op medisch-ethische kwesties, godsdienstvrijheid en diversiteit. Voor het CDA rest enkel de loze slogan “kies voor verantwoordelijkheid”. Maar waarvoor? Een christelijke partij die in deze tijd consequent blijft zwijgen over religieuze pluriformiteit en godsdienstvrijheid, verdient het niet om te mogen regeren. Politieke lafheid die weigert zich voortdurend aan te scherpen, wordt vroeg of laat afgestraft. Het CDA behoeft dringend ideologische heroriëntatie, zodat het in 2014 weer visionair het land kan leiden. Zoals Balkenende het vroeger altijd zei: “Na het zure komt het zoet”.

Maarten Vogelaar

Christelijke politiek gaat zware tijden tegemoet

Tue, 01 Jun 2010 13:42:20 +0200

| Rogier Havelaar
Nu het CDA aangeeft liever met VVD, D66 en GroenLinks in zee te gaan, lijkt het erop dat de christelijke politiek zware tijden tegemoet gaat. Het CDA laat korte termijn economisch denken prevaleren boven een visie op samenleving en verbanden binnen de samenleving. Daardoor komt Nederland als het land van eenheidsworst een stap dichterbij.

Het gaat niet goed met het CDA in de campagne. Dat is aan alles te zien. In een laatste stuiptrekking om toch de kiezer terug te winnen, schudt het CDA de laatste idealistische veren van zich af door een voorkeur uit te spreken voor een coalitie met drie libertijnse partijen. Op zich staat het het CDA natuurlijk geheel vrij om deze keuze te maken, maar onverstandig is ze wel.

VVD, D66 en GroenLinks gaan uit van een samenleving die is opgebouwd uit een toevallig samenkomen van individuen. Dit werd mooi zichtbaar in twee artikelen in het NRC van maandag 31 mei (pagina 6). Rutte stelt in zijn artikel allerlei grondrechten aan de orde en zinspeelde zichtbaar op het verbieden van bepaalde scholen een eigen personeelsbeleid te voeren op grond van hun religieuze overtuiging. Pechtold stelt in zijn artikel dat ieder individu, vrij van kerk of klasse of staat verantwoordelijkheid dient te nemen. D66 staat pal voor de persoonlijke vrijheid, stelt Pechtold in alle trots.

Hoe mooi deze visies ook klinken, ze staan haaks op de werkelijkheid. Bij D66 en VVD en in mindere mate ook bij GroenLinks hebben individuen namelijk nauwelijks vrijheid om tot een bepaalde groep te behoren. Groepen als de SGP en evangelische scholen worden tegenwoordig zonder pardon voor de rechter gesleept omwille van hun discriminerende standpunten. Nog even en dit zal ook het geval zijn voor gewetensbezwaarde ambtenaren.

Wat de libertijnse partijen vergeten is dat bepaalde groepen ook bestaansrecht hebben, hoe achterlijk of achterhaald ze in hun ogen ook mogen zijn. Je hoeft het niet met een bepaalde groep eens te zijn om haar bestaansrecht te erkennen. De rol van de overheid is in dit opzicht niet normerend (wat mag een (religieuze) groep wel of niet zeggen), maar kaderstellend (bijvoorbeeld verzekeren dat mensen uit een groep kunnen stappen en daarvoor wanneer nodig bescherming krijgen). Binnen deze kaderstelling past het echter niet om normatief aan te geven welke grondrechten (rechten van individuen versus rechten van groepen) prioriteit hebben.

Het CDA maakt een grote blunder door de nieuwe PvdA te worden in een paars kabinet. ook de PvdA schudde onder Paars haar ideologische veren af. Door deze switch van het CDA is het aannemelijk dat vrijheden van groepen verder onder druk komen te staan van individuele vrijheden. De medisch ethische agenda zal worden stilgezet. Onder het mom van wat een individu wil moet kunnen, is het twijfelachtig of kroegen en winkels in de toekomst hun deuren nog wel zullen sluiten en softdrugs moet natuurlijk vrij verkrijgbaar worden. Het individu beslist immers zelf om wel of niet te kopen, wel of niet te drinken, wel of niet te blowen, etc.. Dat dit leidt tot hogere maatschappelijke kosten, minder diversiteit in winkelaanbod, etc. etc. is een prijs die het CDA kennelijk graag betaalt.

Uiteindelijk leidt de verassende keuze van het CDA tot het verder bevorderen van het land van eenheidsworst. In het land van eenheidsworst mag ieder individu verschillend zijn, zolang ze maar hetzelfde is als alle andere individuen. Afwijkende meningen worden verbannen tot het privédomein, groepen hebben geen bestaansrecht meer. Deze prijs betaalt het CDA kennelijk graag, want ze zit dan wel weer vier jaar op het pluche.

Meer cijfertjes gewenst

Tue, 01 Jun 2010 10:13:27 +0200

| Peter de Kluijver
De afgelopen dagen hoor ik van steeds meer kanten dat de campagne teveel gaat over de CPB cijfers. Er moet meer ruimte komen voor 'het grote verhaal', de principes. Ik heb een tegenovergestelde mening. Doordat we te weinig weten over de cijfermatige effecten ontstaat er onnodige mist en geharrewar. Sorry meneer Cohen, maar we hebben nog meer cijfers nodig!

Het zat allemaal nogal kort op elkaar: de val van het kabinet, de presentatie van de ambtelijke werkgroepen, de verkiezingscampagne met bijbehorende programma’s en de dag van de waarheid, 9 juni. Het CPB moest daarom kiezen, wat wel en niet uit te rekenen. De focus lag daarom op de ‘houdbaarheid van de overheidsfinanciën’ op lange termijn, oftewel het veelgehoorde gat van EUR 29 miljard in de overheidshand. De vraag bij de doorrekening was of de partijen dat dichtgerekend kregen.

Voor effecten op korte termijn en in individuele gevallen was minder tijd. En dat is jammer, want daardoor ontstaat er mist. De VVD als partij van de ondernemers en overheidsfinanciën is het aan haar stand verplicht om de grootste bezuiniging te realiseren. Die prestatie werd de afgelopen weken dan ook succesvol uitgevent. Kritiek van linkse partijen kreeg geen vat op Rutte.

Pas door een reportage van Netwerk werd iets duidelijk van de inkomenseffecten bij verschillende groepen. Uit de heup, tendentieus, slordig en inaccuraat. Allemaal waar, het verdient geen schoonheidsprijs. Maar nu weten we tenminste dat wat de VVD betreft een bijstandsmoeder er ruim EUR 500,- per jaar op achteruit gaat en andere kant iemand met een topinkomen EUR 1.800,- op vooruit. Dat maakt het debat toch inzichtelijker. De PvdA past haar zorgplannen aan naar aanleiding van de CPB cijfers, de ChristenUnie kan gaan uitleggen waarom ze dat juist niet doet. De VVD is de banenkampioen, maar mag ons dan uitleggen wat we met 400.000 banen in 2040 moeten (op het toppunt van de vergrijzing) terwijl de werkloosheid tot 2015 eerder toe dan af zal nemen door haar plannen.

Of steeds meer mensen moe worden van de CPB cijfers weet ik niet, steeds meer journalisten in ieder geval wel. En steeds vaker horen we dan een meewarige, vermoeide of neerbuigende reactie op discussies over inkomenseffecten, werkgelegenheidsprojecties en koopkrachtplaatjes. Misschien komt het omdat ze niet zo van cijfertjes houden, maar het dedain is ten onrechte. Want door de nog bestaande onduidelijkheid is er teveel ruimte voor spinnen en beeldvorming. De cijfers scheppen de nodige duidelijkheid, om op basis van die wetenschap de principiële discussie te kunnen voeren. En ik heb heel wat meer vertrouwen in het rekenwerk van het CPB dan in dat van Netwerk!

Peter de Kluijver

'Meer blauw op straat': hoe kiezers voor de gek gehouden worden

Mon, 31 May 2010 11:17:02 +0200

| Dick Stellingwerf
Het is weer verkiezingstijd en dus horen we de landelijke politieke leiders weer roepen dat er meer blauw op straat moet komen. Men weet immers wat de kiezers willen horen: 'Meer blauw op straat'! Die leuze staat dan voor het streven om zoveel mogelijk politiemensen van achter het bureau weg te halen.

Met het idee om hen vervolgens daadwerkelijk in te zetten voor de bestrijding van zware criminaliteit, drugshandel, terrorisme, mensenhandel en kinderporno.

‘Meer blauw op straat’ staat ook voor: meer zichtbare surveillance, meer wijkagenten en een snellere en daadkrachtiger aanpak van de zogenoemde ‘veelvoorkomende criminaliteit’ en van overlastgevend gedrag. De gemiddelde burger ondervindt steeds vaker en indringender de gevolgen van intimiderend en crimineel gedrag. Deze overlast is vaak gerelateerd aan drug- en alcoholgebruik en wordt vooral begaan door een relatief beperkt aantal jongeren en jong-volwassenen. Deze groepen zorgen ervoor dat de gevoelens van onveiligheid breed worden ervaren.

Nu juich ik de betere zichtbaarheid en aanwezigheid en dus aanspreekbaarheid van politiemensen zeer toe. De vraag is echter of het politiewerk zich ook daadwerkelijk meer op straat en dichter bij de burger zal gaan afspelen. Daar lijkt het, alle verkiezingsbeloften ten spijt, niet op. Integendeel.

De realiteit is namelijk dat 20 van de 25 Nederlandse politiekorpsen, vanwege grote financiële problemen, onder intensief toezicht staan van de minister van Binnenlandse Zaken. Vrijwel het gehele eigen vermogen van de gezamenlijke politiekorpsen is reeds ingezet om in ieder geval de problemen op korte termijn het hoofd te kunnen bieden. Ondertussen werken de gevolgen van de bezuinigingen van de afgelopen jaren fors door. Deze gevolgen worden versterkt doordat de effecten van de afgesloten politie-CAO niet worden gecompenseerd via een hoger politiebudget. Deze kosten komen voor rekening van de korpsen zelf. Een eventueel gúnstig financieel gevolg van een nieuw systeem om de budgetten tussen de verschillende regiokorpsen te verdelen dreigen onder de Randstedelijke druk van de vier grote steden tijdens de komende coalitiebesprekingen weer van tafel te worden geveegd. En ja, het betreft hier in wezen natuurlijk ook alleen maar het anders verdelen van de armoede.

Gelukkig heeft minister Hirsch Ballin 17 van de 25 korpsen toch eenmalig die hogere uitkering gegeven. Vooralsnog zonder de overbedeelde grootstedelijke korpsen te korten, maar met deze keuze erkent de minister in ieder geval dat die 17 korpsen op grond van valide argumenten hun pleidooi voor meer budget op tafel hebben gelegd. Hiermee is een precedent geschapen. Dit hogere budget zet echter te weinig zoden aan de dijk. Het miljoenentekort wordt hierdoor weliswaar kleiner, maar hierdoor komt er hooguit wat minder ‘minder blauw op straat’. Aan de invulling van ‘meer blauw op straat’ zal men na de verkiezingen echter niet toe komen omdat de miljoenentekorten niet (kunnen) worden weggewerkt. Dat kan dan alleen nog maar wanneer er drastisch in de politiesterkte wordt gesneden. Snijden in de politiesterkte staat op dit moment dan ook dichter bij de realiteit dan dat er meer blauw op straat zal komen. De reductie van het aantal politiemensen kan her en der wel tot tien procent oplopen! Gelukkig bepleit de ChristenUnie als een van de weinigen partijen een forse uitbreiding van het aantal politiemensen. Partijen die daar niet voor gaan, kiezen in feite voor reductie van het blauw op straat. Onbestaanbaar in een tijd dat iedereen de mond vol heeft over ‘meer blauw op straat’. Praatjes vullen geen gaatjes. Het is maar dat u het weet.

Dick Stellingwerf is burgemeester van Lemsterland

Dick Stellingwerf is burgemeester van Lemsterland

Tijd voor de mannelijke Cisca Dresselhuys

Fri, 28 May 2010 18:02:54 +0200

| Simcha Looijen
Ik wil beroemd worden. Er zijn vele wegen die naar roem leiden. Een van die wegen is een eigen club oprichten en claimen namens een grote achterban te spreken. Soms is het handig als je die achterban daadwerkelijk hebt, meestal maakt het helemaal niet uit. Ook is het best wel een uitkomst als je iets of iemand hebt om je tegen af te zetten.

Een goed voorbeeld is Mei Li Vos. Die richtte een vakbond op voor jongeren, was boos op de gevestigde vakbonden, zag er leuk uit en verscheen veel in de media. Er werd weliswaar geen hond lid, het maakt niet, want, voilà, krap een jaar later mocht zij voor de PvdA de Kamer in. Iemand anders die volgens deze simpele methode te werk gaat is Rita Verdonk. Voor de gewone man en tegen buitenlanders. Alleen jammer voor haar dat er binnenkort verkiezingen zijn.

Mijn subdoelgroep heb ik ook al op het oog, namelijk de gewone man. Dan gaat het niet alleen om Henk van Ingrid, maar om alle mannen. Iedereen is welkom. We worden namelijk verdrukt! De feministische golf slaat door. Er gaan stemmen op voor quota voor vrouwen in het bedrijfsleven en menig politicus heeft een baan al aan zijn neus voorbij zien gaan omdat een - minder gekwalificeerde - vrouw toch voorrang kreeg. Zelfs in huis schijnt de man tegenwoordig niet meer de broek aan te hebben. Kortom, het wordt tijd voor actie.

Al deze gevoelens kwamen boven toen ik na het lijsttrekkersdebat in Carré de verontwaardiging hoorde over de opmerking van onze premier. Hij had tegen een verslaggeefster gezegd dat zij wel lief lachte. Femke Halsema liet weten hem een knietje te hebben gegeven als hij deze opmerkingen tegen haar had gemaakt. Margriet van der Linden eiste op hoge poten excuses van de eerste man van het land.

Hun verontwaardiging is echter zeer selectief. Zijn diezelfde Halsema en Van der Linden ooit op de bres gesprongen voor Wouter Bos die jarenlang heeft moeten horen dat hij “lekkere kontje” had? Hebben wij ooit van ze gehoord dat die vergelijking tussen Harry Potter en Jan Peter Balkenende toch echt wel vermoeiend werd? Is er ooit bezwaar gemaakt tegen grappen over het kapsel van Wilders? Nee. Er is sprake van een grote blinde vlek bij de dames. Van der Linden illustreerde dit nog het beste. Zij ging zelfs zover door te stellen dat over mannen zulke opmerkingen nooit zouden worden gemak.

Wat mij betreft moet iedereen alles – of in ieder geval veel - kunnen zeggen, ook over het uiterlijk van anderen, zowel over het lekkere kontje van Wouter Bos als over de lieve lach van een verslaggeefster. Wat ik wel verkeerd vind is de selectieve verontwaardiging. Laat (sommige) vrouwen niet iedere keer in de slachtofferrol kruipen door gebruik te maken van stereotypen. Aan de andere kant, het biedt ook kansen. Met mijn club kan ik gaan vechten voor de belangen van de man. Ik word de mannelijke Cisca Dresselhuys. En na een jaar of twee verder de Kamer in. Of eigenlijk toch maar direct van minister. Als toppunt van de emancipatie stel ik dan een vrouw aan als mijn opvolger bij de mannenbelangenvereniging. Maar wel eentje die weet hoe ze lief moet lachen.

Simcha Looijen

Hoe voorkom je bijstandsmoeders?

Fri, 28 May 2010 09:55:00 +0200

| Steven Mudde
Henk Schaafsma (voorzitter christennetwerk|gmv) en ik interviewde begin deze week Andr� Rouvoet over de invloed van de politiek op gezin en werk. Op ��n punt vond ik Rouvoets antwoorden onbevredigend. Hoe zorgt de ChristenUnie ervoor dat gescheiden vrouwen niet in de bijstand komen?

Het onderwerp dat we bespraken sluit aan bij het weblog dat ik eerder voor Opunie schreef, Pak gezin keuzevrijheid niet af. Wat dat betreft ben ik met een gerust hart weer vertrokken uit Den Haag, Rouvoet heeft telkens benadrukt dat hij gezinnen keuzevrijheid wil geven. Dat betekent dus niet de versobering van de algemene heffingskorting en wel het kindgebonden budget.

Maar als tijdelijk vervanger van een GroenLinks Kamerlid (Jolande Sap had zich voor het gesprek afgemeld) zag ik daarin één probleem: De noodzaak om te gaan werken neemt voor vrouwen af als ze de algemene heffingskorting uitbetaald krijgen. Dit remt hun economische onafhankelijkheid en als er een scheiding volgt, komen veel vrouwen in de bijstand terecht. Armoede ligt dan als een gevaarlijk roofdier op de loer.

Voor mij staat buiten kijf dat je dat niet moet oplossen door de algemene heffingskorting voor eenverdieners te halveren. Ok, je maakt het voor niet-verdieners belangrijker om te gaan werken, maar je pakt ook degenen die hele goede redenen hebben om geen geld te verdienen. Het dwingt daarmee gezinnen in een gezinsmodel waar ze niet voor gekozen hebben.

Dan blijft dus de vraag staan, wat je als ChristenUnie wel doet om te zorgen dat gescheiden vrouwen geen bijstandsmoeders worden. Het antwoord van Rouvoet was dat de ChristenUnie barrières op de arbeidsmarkt wil verminderen zodat mannen en vrouwen werk en gezin beter kunnen combineren; flexibele werktijden, zelfroosteren, kinderopvang, et cetera. Daarnaast kunnen mensen met relatieproblemen hulp krijgen bij Centra voor Jeugd en Gezin, zodat hopelijk minder mensen gaan scheiden.

Natuurlijk moeten deze maatregelen de tijd krijgen om zich te bewijzen. Maar de oorlog wordt er niet mee gewonnen, het aantal scheidingen lijkt alleen maar te stijgen. En veel gescheiden moeders komen in de bijstand terecht. Moeten we dat accepteren, of toch op zoek gaan naar andere manieren om deze persoonlijke drama’s te voorkomen?

Steven Mudde is redacteur bij vakbond christennetwerk|gmv.

Debatten dicteren het kiezersgedrag

Thu, 27 May 2010 09:20:23 +0200

| Hanneke Post
Afgelopen zondag vond het grote tv-debat plaats tussen de zogenoemde premierskanditaten van de VVD, PvdA, PVV en CDA. In een uitgebreide nabeschouwing werd dit debat nog eens goed herkauwd en als hoogtepunt was er door een peiling uitgezocht wie als winnaar van het debat aangewezen mocht worden, dit werd Rutte.

De volgende dag werd er volop de aandacht gevestigd op de peilingen want die zouden naar aanleiding van he grote debat vast weer verschoven zijn. Ook vanavond zag Nederland weer uit naar het volgende grote debat dat de peilingen weer flink op zijn kop zou kunnen zetten. Het lijkt erop dat de kiezer voor een weloverwogen keuze afhankelijk is van deze debatten, zo wordt het in ieder geval wel gebracht. Ook lijken de deelnemende politici direct afgerekend te worden op een tegenvallende prestatie tijdens zo’n debat. Zo viel het optreden van Cohen volgens vele commentatoren het afgelopen debat toch wel erg tegen omdat hij een paar keer hakkelde, zijn reactie niet iedere keer meteen paraat had en bovendien zijn feiten niet op een rijtje had.

Commentatoren gingen zelfs zo ver dat Cohen hierdoor als leider waarschijnlijk ook wel erg tegen zou vallen, in tegenstelling tot Rutte die zijn mannetje stond en zich tijdens het debat als een vis in het water leek te voelen. Nu stond Rutte inderdaad ook zijn mannetje maar maakt dat hem daarom per definitie ook een goede leider? De media lijkt de kiezer ervan te overtuigen dat een goed optreden in debatten ook een verzekering geeft voor goed leiderschap maar dat lijkt me toch wel erg kort door de bocht.

Geven media en met hen de volgzame kiezers de politici eigenlijk nog wel een eerlijke kans om te laten zien waar zij voor staan en wat zij ons land te bieden hebben? Als ze op ieder miniscuul foutje in houding of spraakgebruik tijdens debatten zo genadeloos afgerekend worden lijkt mij dat niet. Vanavond kregen de politici in ieder geval een eerlijke kans om op de inhoud van hun programma’s in te gaan want ook dat ontbreekt nog wel eens aan felle en overhitte debatten.

Aan het einde van het debat van deze avond werd er werd er uiteraard weer een deelnemer uitgeroepen als winnaar. Ook deze keer ging de roem weer naar Rutte en wellicht zal de kiezer, geinspireerd door zijn charmante voorkomen en welsprekendheid hem ook op 9 juni de grootste roem gunnen. Of dat terecht is en in hoeverre dat echt gebasseerd is op zijn ideeen is de vraag. Een groot deel van de kiezers zal zich waarschijnlijk laten dicteren door de media en ook daadwerkelijk willen geloven dat goede tv-optredens garant staan voor goed leiderschap.

Hanneke Post

Belastingdienst trekt bijstandsmoeder de goot in

Fri, 28 May 2010 15:38:45 +0200

| Simone Kennedy
Als vrijwilliger bij zowel de voedselbank als de schuldhulpverlening in Amersfoort, kom ik veel alleenstaande moeders (en soms vaders) tegen met flinke financi�le problemen, die hun kinderen nauwelijks kunnen voeden en kleden wegens schulden bij de Belastingdienst.

En als belastingconsulent kom ik veel bijstandsmoeders tegen die geen huurtoeslag of voorlopige teruggave durven aan te vragen omdat ze bang zijn dat ze die bedragen later weer terug moeten betalen.

Waarom boezemt de Belastingdienst onder ouders met een laag inkomen zoveel angst in? In de eerste plaats gaat er veel mis bij de toeslagen. Als je eenmaal huur- en zorgtoeslag hebt aangevraagd en je doet elk jaar aangifte van je inkomen bij de Belastingdienst, denk je snel dat alles goed geregeld is. Maar veel mensen weten niet dat het inkomen van het aangiftebiljet niet doorgegeven wordt aan de toeslagendienst. Als je dus meer gaat verdienen, kan het een hele tijd duren voordat de Belastingdienst doorheeft dat je toeslagen eigenlijk omlaag hadden moeten gaan. En dan krijg je ineens een brief van de Belastingdienst waarin staat dat je al jaren teveel toeslagen hebt ontvangen. Ineens heb je een schuld van duizenden euro’s.

Ook inwonende volwassen kinderen kunnen hun moeder opzadelen met een grote schuld. Als zij een eigen inkomen hebben, wordt dat inkomen opgeteld bij het bijstandsinkomen van hun moeder voor het berekenen van de huurtoeslag. Die kinderen weten vaak van niets en ook hun moeder dwingt hen niet tot het betalen van huur. Vaak krijgt ze pas een naheffing als de vogel is uitgevlogen en weet ze niet waar ze die naheffing aan heeft te danken.

Tenslotte zorgt de overgang van werk naar bijstand voor veel problemen. Ik krijg vaak vrouwen in mijn kantoor die hun tijdelijke baan hebben verloren en hun kinderen nog wel op de kinderopvang hebben zitten en bovendien nog steeds maandelijks de aanvullende alleenstaande ouderkorting en combinatiekorting uitbetaald krijgen, terwijl ze daar geen recht op hebben als ze geen betaalde arbeid verrichten. De Sociale Dienst stimuleert deze vrouwen niet om hun kinderen weer thuis te halen, want deze kinderen ontwikkelen zich goed op de crèche en hun moeder moet eigenlijk zo snel mogelijk weer aan het werk. Met de lange wachtlijsten voor de crèche en de administratieve chaos rond het aanvragen van kinderopvangtoeslag laat ze de boel liever even bij het oude. Maar ondertussen stort de Belastingdienst al snel 1200 euro per maand op de bankrekening van het kinderdagverblijf voor de kinderopvangtoeslag. Dit moet door de bijstandsmoeder weer terugbetaald worden als zij geen ander werk vindt. En ook de onterecht ontvangen belastingkortingen zal ze weer terug moeten betalen.

Een bijstandsmoeder ontvangt een uitkering van ongeveer 1100 euro per maand. Maar de onterecht ontvangen kinderopvangtoeslag, belastingkortingen en toeslagen kunnen op deze manier al snel 1500 euro per maand bedragen. Als je dus weinig Nederlands spreekt, geen verstand hebt van belastingen of geen goede begeleiding hebt, kan een bijstandsmoeder overstelpt worden door schulden. En de Belastingdienst scheldt geen schulden kwijt. Alleen als je bereid bent om in een WSNP-traject (Wet Schuldsanering Natuurlijke Personen) drie jaar lang op een weekinkomen van 60 euro te leven (na betaling van de vaste lasten), ben je na drie jaar schuldenvrij.

Het is geen wonder dat de Belastingdienst bijstandsmoeders angst inboezemt. Ik schaam mij voor de chaos, de onbegrijpelijke brieven en de tijdrovende procedures bij de Belastingdienst. Het wordt tijd dat de Belastingdienst meer oog krijgt voor de gevolgen van haar beleid op de mensen aan de onderkant van de samenleving. Als we veel geld stoppen in onderwijs en reïntegratie om mensen omhoog te helpen, kunnen we niet toestaan dat zij door de Belastingdienst opnieuw in de goot worden getrokken.

Simone Kennedy is lid van de Amersfoortse gemeenteraad voor de ChristenUnie.

"Red het land, sta drugs toe"

Wed, 19 May 2010 22:08:28 +0200

| Jan Lont
Dit was de kop boven een opinieartikel dat vandaag in NRC Next verscheen. Frits Bolkenstein en anderen pleiten voor het legaliseren van alle drugs om daarmee miljarden te besparen. Het klinkt erg aantrekkelijk, maar voor welk Nederland sta je dan?

Het debat over drugs wordt doorgaans een stuk scherper als je het gebruik van alcohol er in betrekt. Het drinken van alcoholische dranken stuit op veel minder weerstand dan het gebruik van drugs. Als er een indeling wordt gemaakt van verschillende middelen dringt alcohol zich hoog binnen in de lijst met andere drugs (link).
Waarom gaan we zoveel soepeler om met alcohol dan met drugs?

(bron: link)

Op basis van deze onderzoeken en de cijfers die Bolkestein en de zijnen oprakelen over de kosten om de drugswetgeving te handhaven, is het onvoorstelbaar dat drugs illegaal zijn in Nederland. Waar doen we al die moeite voor?

Je kunt niet anders dan concluderen dat het is op basis van gewoonte of traditie. Deze redenen vind ik ook zwaar wegen. Ik kan het drinken van een paar biertjes en het snuiven van een lijntje niet zomaar gelijk stellen, omdat beide middelen aan dezelfde kant van een lijstje staan. Met de economische tegenwind mee doen de miljarden in het artikel het goed. Wat heb je aan een lager belastingtarief als mensen zich legaal kapot kunnen spuiten?

Het terrein van de wetenschap heb ik hiermee verlaten. Ik denk aan het soort land waarin ik zou willen wonen en op welke manier we uitdrukking geven aan bepaalde waarden. De lijn wordt niet altijd recht getrokken en het neigt soms naar hypocrisie, maar ik kan er goed mee uit de voeten.

Jan Lont
Student Criminologie te Rotterdam

Als binden van Cohen maar niet gaat knellen

Wed, 19 May 2010 11:56:09 +0200

| Gert-Jan Segers & Geert Jan Spijker
De Nederlandse traditie van ruimte voor verschil staat onder druk van progressieve partijen. Hoe staat de leider van links, Job Cohen, daarin? Hij wil de boel bij elkaar houden, maar geldt dat voor heel Nederland of alleen gelijkheidsminnend links?

Bij de komende verkiezingen gaat het om financiën, maar op een principiëler niveau ook over onze vrijheden. De Nederlandse traditie van ruimte voor verschil staat onder druk van progressieve partijen. Uitspraken van voormalig PvdA-minister Ronald Plasterk over de afschaffing van de enkele feit constructie, laten dat eens te meer zien. Maar wat is de positie van Job Cohen?

In de vorig jaar verschenen bundel ‘Binden’ benadrukt Cohen meermalen dat er in Nederland ruimte voor verschil moet zijn. Traditioneel bood onze identiteit veel vrijheid en dat moeten we vasthouden. Godsdienstvrijheid behoort tot de kern van de Nederlandse rechtsstaat.

Cohen pleit voor een positieve invulling van de godsdienstvrijheid, inclusief het recht dat een religie zich kan en mag ontplooien in de publieke ruimte. Dit betekent bijvoorbeeld ook ruimte voor het vrouwenstandpunt van de SGP, ook al is Cohen het daar - niet geheel verrassend - mee oneens. Het betekent ruimte voor individuen en gemeenschappen om af te wijken van elkaar in opvattingen en voorkeuren. Een citaat ter illustratie: “Het nieuwe, ongeschreven principe van integratie, dat bovendien nog wel eens trekjes wil krijgen van assimilatie, gaat niet boven de in onze Grondwet neergelegde vrijheid van godsdienst en vrijheid van onderwijs.”

Mooie woorden, maar is Cohen sterk genoeg om ze nu te verwerkelijken? Het prominente emancipatiehoofdstuk uit het PvdA-verkiezingsprogramma ademt helaas een andere sfeer. Het spreekt over acceptatieplicht van leraren en leerlingen voor elke school. Het wil de onderwijsvrijheid inperken en scholen dwingen tot acceptatie van alle leraren en leerlingen. En gunt ze de vrijheid zo niet om op basis van een eigen overtuiging eigen keuzes te maken. De uitspraken van Plasterk sluiten daarop aan. Hoezo vrijheid van opvattingen en overtuiging? En verder: terwijl Cohen in 2001 over de gewetensbezwaarde trouwambtenaar zei: “respect voor godsdienstige opvattingen moet tot tolerantie leiden”, stelt het PvdA-verkiezingsprogramma nu dat geen enkele trouwambtenaar mag weigeren om een homostel in de echt te verbinden. Een pragmatische Albayrak werd onlangs meteen teruggefloten toen ze van deze lijn afweek. Het kamp-Plasterk kan niet zomaar genegeerd worden.

Kortom, de theorie van ruimte voor verschil is mooi, maar de praktijk blijkt anders. En dat is verklaarbaar. Cohen geeft zelf een eerste verklaring. Voor het eerst in eeuwen kennen we momenteel een meerderheidscultuur in Nederland, en wel een seculiere. En die meerderheid ziet godsdienstvrijheid als een belemmering van een vrije samenleving. Een ander gevolg is dat die meerderheid zich verlicht en bevrijd acht en zich opstelt tegenover een minderheid die dat niet zou zijn – zij moeten nog door die Verlichting heen. Deze tendens hangt samen met het feit dat we het sinds enkele decennia zijn verleerd met echte verschillen om te gaan. We moeten opnieuw het vermogen ontwikkelen met grondige verschillen om te gaan.

Daarnaast zit ook bij Cohen zelf enige argwaan naar religie. “Zelf heb ik niets met geloof” , zegt hij aan het begin van ‘Binden’. Spinoza is een van zijn geestelijke helden, en die moest toch weinig hebben van de godsdienstvrijheid. De overheid duldt geen concurrent naast zich en wil ultieme loyaliteit. Religieuze structuren betekenen een gevaar voor maatschappelijke orde. Maar durven we te tolereren dat in maatschappelijke verbanden als kerk, gezin en school echt anders gedacht wordt dan de meerderheid wil?

Tot slot lijkt het erop dat de PvdA strategisch zo ver mogelijk afstand wil nemen van Balkenende IV, dat ook wel bekend stond als een christelijk-sociaal kabinet. Iedere associatie met christendom en bijbehorend vermeend moralisme moet vermeden worden. Elke schijn dat de PvdA niet vrijzinnig en geheel van deze tijd is moet worden bestreden. Veelzeggend is dat Cohen direct vanaf zijn benoeming verkondigde een zo progressief mogelijke coalitie te willen.

Iedereen telt mee – ja. Maar met de manier waarop de PvdA dat wil zal Cohen niet altijd blij zijn. Nadruk op ruimte voor verschil staat op gespannen voet met het uniformeringsstreven van zijn partij. Binden kan dan snel beklemmend worden.

Door Gert-Jan Segers en Geert Jan Spijker, resp. directeur en medewerker van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie. Eerder verschenen in (licht geredigeerde vorm) in dagblad Trouw

Een politicus heeft helemaal geen vuilnisbak

Mon, 17 May 2010 12:15:03 +0200

| Harmjan Vedder
Binnenhof, een roddelblad over politici, heeft de inhoud van de vuilnisbakken van Andr� Rouvoet en Alexander Pechtold doorgelicht. En eerder was er de breed uitgemeten val van Jack de Vries. Het priv�-leven van politici komt steeds meer in beeld; we hebben collectief moeite met afstand.

In een opiniestuk in de Volkskrant roept Alexander Pechtold vandaag de journalistiek op tot bezinning op de grenzen van haar vrijheid, n.a.v. het doorspeuren van zijn vuilnis. Een opvallend moreel geladen pleidooi voor een D66’er. Dat het daar toch van komt, lijkt ingegeven door een ontwikkeling die politici en burgers zelf mede in gang hebben gezet.

Politici bekleden in de eerste plaats een ambt. Ze zijn op een door de wet voorgeschreven wijze verkozen tot houders van een door de wet gecreëerde bevoegdheid. Van oudsher werd er een strak onderscheid gemaakt tussen het ambt en de persoon die werd geroepen om het ambt te bekleden.

Het onderscheid tussen persoon en ambt is echter altijd al vluchtig geweest. Bij politici ligt dat onderscheid extra moeilijk, omdat elke vier jaar de vraag moet worden beantwoord of ze houder kunnen blijven van hun ambt. En juist bij die verkiezingen gaat het steeds meer om de vraag of je een politicus vertrouwen kunt. Op zichzelf is die vraag legitiem, zolang het antwoord afhangt van iemands al dan niet kundige optreden in het parlementaire bedrijf. Dat is echter steeds minder belangrijk.

Steeds meer politici zetten hun persoonlijke leven in, om aan te tonen dat men te vertrouwen is. Vertrouwen is immers emotie en die emotie wordt sterker geprikkeld door een aai over de bol van je zoontje voor de camera’s, dan door een ambachtelijk optreden in het parlement. De verleiding is dus groot om het privé-leven, als het uitkomt, in te zetten. In Nederland worden politici daar ook steeds minder terughoudend in. En wie de bal kaatst kan hem terugverwachten; het leidt ook bij de media tot een toegenomen interesse in het persoonlijke leven…

Natuurlijk is er een moreel verschil tussen een persoonlijk diepte interview met Alexander Pechtold in de Libelle en een diepte interview met zijn vuilnisbak voor Binnenhof. Maar gedeeltelijk eerherstel voor het onderscheid tussen ambt en persoon kan kiezers, politici en journalisten helpen aan een eerlijkere focus. Zoals een hoogleraar eens zei: de koningin heeft helemaal geen kinderen, want dat lees ik nergens in de grondwet. Ergo: het gaat om het politiek ambt en hoe dat vervuld wordt; niet om een zwangerschapstest in de vuilnisbak van een politicus.

Harmjan Vedder

Turkije kan Grieks probleem oplossen

Fri, 14 May 2010 19:10:08 +0200

| Cor Oudes
De Turkse premier Erdogan bezoekt vandaag Griekenland om de banden tussen de landen te verbeteren. Dat is belangrijk omdat een deel van de oplossing van de problemen in Griekenland ligt in de band met Turkije.

Europese solidariteit is een groot goed. De Grieken maken het echter niet gemakkelijk die solidariteit ook te tonen. De afgelopen decennia hebben de Grieken vaak dwarsgelegen op basis van nationale belangen en symbolen zonder enige concessie te willen doen aan het algemene Europese belang. Zo zijn de onderhandelingen over de toetreding van Cyprus tot de EU door de Grieken niet op een nette manier gevoerd. De band tussen de Grieks-Cyprioten en de Grieken spreekt voor zich en is legitiem, maar spelen met het vetorecht zoals de Grieken deden is dat niet. Daarnaast weigeren de Grieken Macedonië als ‘Macedonië’ te erkennen omdat Macedonië ook een Griekse regio is. Sindsdien heet Macedonië bij verschillende internationale organisaties ‘FYROM’¹, een verschrikkelijk acroniem dat de Griekse nationale gevoelens recht moet doen.

De laatste Griekse manoeuvre is het sjoemelen met cijfers over het begrotingstekort. De gevolgen van dat gesjoemel dwingen de EU nu om fors financieel bij te springen. Er mag nu wel eens iets tegenover de Europese welwillendheid staan. Veel van de streken die Griekenland de EU heeft geleverd zijn terug te voeren op de angst voor Turkije. Turkije en Griekenland hebben een historie van conflict, waarbij met name Cyprus een belangrijke rol speelt. Cyprus is een gedeeld eiland, met een Turks en een Cypriotisch deel. Dat is een belangrijke grond voor conflict tussen Turkije en Griekenland. Griekenland moet de problemen die het heeft met Turkije oplossen.

De verstoorde verhoudingen zijn voor de Grieken (overigens ook voor de Turken) een goede reden om er een gigantische krijgsmacht op na te houden. Een krijgsmacht die vanwege bijvoorbeeld gebrek aan transportmiddelen slechts beperkt in conflicthaarden als Afghanistan wordt ingezet. Wel liggen in de Griekse havens zo’n 84 oorlogsschepen te wachten op een Turkse invasie. 159 F-16’s (twee keer zoveel als Nederland) moeten de Turken tegenhouden. Overigens zijn beide landen lid van de NAVO.

Zo’n krijgsmacht kost heel veel geld. Geld dat Griekenland ook zou kunnen besteden aan het aflossen van staatsschulden. Natuurlijk is dat een zaak waarover de Grieken zelf moeten beslissen, maar in ieder geval is het van groot belang dat de angst waarop deze geldverspilling is gebaseerd wordt weggenomen. Zo kan Turkije bijdragen aan de oplossing voor de Griekse financiële problemen. De huidige Griekse regering lijkt hier goed mee aan de slag te willen. Dat is ook nodig, solidariteit is helaas eindig.

Cor Oudes

¹Former Yugoslav Republic of Macedonia

Godsdienstvrijheid is ge�ndividualiseerd, niet ingeperkt

Fri, 14 May 2010 12:23:33 +0200

| Maarten Vogelaar
Afgelopen zaterdag zijn er ruim 40.000 handtekeningen via zijmaakthetverschil.nu aan de SGP overhandigd. Ik heb niet getekend, hoewel ik er lang over heb getwijfeld. De confessionele partijen lopen in hun strijd voor godsdienstvrijheid hopeloos achter, omdat de interpretatie ervan is veranderd.

In de kern is het non-discriminatieverbod het gevolg van een machtsstrijd tussen transnationale instituties en de natiestaat. De Hoge Raad oordeelde een maand geleden dat de SGP vrouwen niet langer mag uitsluiten van de kieslijst en dat de overheid de partij moet dwingen vrouwen verkiesbaar te stellen. Een politieke partij mag in een democratische rechtsstaat haar politieke overtuiging slechts in de praktijk brengen binnen de grenzen van de wet, ook als die overtuiging op godsdienstige gronden is gebaseerd. Als we de SGP als religieuze organisatie beschouwen, wordt zij beknot in hun vrijheid om hun religieuze overtuiging als grond aan te voeren voor een afwijkende praktijk in de samenleving. De bescherming van (religieuze) minderheden heeft in Nederland vanuit het verleden sterke papieren, eenvoudigweg omdat er vanaf de oprichting van de Republiek diverse geloofsgroepen aanwezig waren. De beroemde praktijk van schikken en plooien en de verzuiling, bevestigden het Nederlandse ideaal van religieus pluralisme. Scheiding van kerk en staat betekent niet dat de overheid geen banden met de kerk onderhoudt, maar juist dat elke organisatie (gereformeerd of humanistisch) gelijkelijk uit de schatkist ontvangt. Dit laatste staat nu steeds meer onder druk.

Onze religieuze vrijheid is dus sterk vergroeid met de ontwikkeling en identiteit van de natiestaat. Alle sociale groepen worden gelijk behandeld. Let wel: groepen. Er zijn echter nieuwe vormen van overheden ontstaan, waarbij in het bijzonder de mensenrechten en de Europese Unie de statelijke omgang met godsdienstvrijheid beïnvloeden. Dit werd duidelijk uit het SGP-proces. Internationale verdragen ter bescherming van de rechten van de vrouw overrulen de historisch gegroeide overheidspraktijk. De universele rechten van de mens gaan uit van de beschermwaardigheid van het individu, terwijl de nationale kerk/staat-verhoudingen gebaseerd zijn op groepsrechten. De vrijheid van godsdienst is getransformeerd tot de vrijheid van individueel geloof. Hij of zij moet vrij zijn om een overtuiging aan te hangen en mag daarin niet gediscrimineerd worden. Ten tijde van de verzuiling was het precies andersom: elke maatschappelijke groep kende gelijke vrijheden, terwijl individuen op grond van dezelfde godsdienstvrijheid mochten worden buitengesloten.

Confessionele partijen, zoals de ChristenUnie, hebben de crux van de tikkende tijdbom mijns inziens nog niet doorzien. Zoals uit het nieuwe verkiezingsprogramma blijkt, maakt de CU geen verhelderend onderscheid tussen religieuze vrijheid als individueel of als groepsrecht. Daarnaast zal grondig moeten worden doordacht, welke langetermijngevolgen de volkenrechtelijke instituties, het mensenrechtendiscours en het EU-minderhedenbeleid uitoefenen op de statelijk toegekende godsdienstvrijheid. De uitspraak rond de SGP spreekt wat dat betreft boekdelen. Maar is deze uitkomst niet het resultaat van ons eigen idealisme voor meer gerechtigheid op de wereld?

Maarten Vogelaar

Bizar telefoontje

Fri, 14 May 2010 12:24:40 +0200

| Laurens Buist
Premier Zapatero moet toch een keer met zijn wenkbrauwen hebben getrokken toen zijn secretaresse hem riep voor een telefoontje van het Witte Huis. President Obama heeft de premier persoonlijk onderhouden over de schuldenproblematiek van Spanje en wees hem erop maatregelen te treffen om de wereldeconomie niet in gevaar te brengen.

Het is toch wat cynisch. De president van het land dat voor een belangrijk deel de schuld van de financiële crisis draagt. Het land dat er verantwoordelijk is voor miljarden aan rotte hypotheken. Het land dat er mede verantwoordelijk is dat er nu wereldwijd miljoenen werkloos zijn en andere overheden in de problemen zijn gekomen. Juist deze president roept de Spaanse premier op het matje.

Toegegeven, de huidige schuldenproblematiek in Europese landen mag niet worden onderschat. Voor al deze landen geldt dat ze binnenkort drastisch de tering naar de nering moeten zetten. Het vertrouwen moet weer worden teruggewonnen. Dat kan alleen wanneer de kosten en de inkomsten in evenwicht zijn.

Europa zal zelf maatregelen moeten treffen. Dit zal onherroepelijk gepaard gaan met meer bevoegdheden voor Brussel. Dat is misschien wel de tweede les die Nederland nu moet trekken. Het helpt niet om nu in een eurosceptische kramp te schieten. Pleiten voor eigen nationale vrijheid betekent ook dat anderen hun goddelijke gang kunnen gaan. Ook zonder de euro zou dit desastreus uitwerken voor de Europese en wereldeconomie. Dan maar liever een strakker toezicht vanuit Brussel en Frankfurt.

Maar hoezeer Obama ook gelijk mag hebben met zijn telefoongesprek, het is allerminst gepast. Het Amerikaanse begrotingstekort nadert momenteel ook de 11%. Misschien moet de heer Rompuy binnenkort even een telefoontje richting Washington plegen. Eh mister Obama, I want you to warn for your high debts... they are a high risk for the European economy. You should stop your health care insurance plan...

Laurens Buist

N.a.v. het volgende nieuwsbericht http://nos.nl/artikel/156792-obama-wil-hervormingen-in-spanje.html

Zoeken naar een niet bestaand complot

Tue, 11 May 2010 13:36:12 +0200

| Peter de Kluijver
Vandaag presenteerde de Commissie De Wit haar rapport over ABN Amro en de totstandkoming van de financi�le crisis. Als er al iemand was die vernieuwende inzichten had verwacht, die kwamen er niet. De les die getrokken kan worden is een hele taaie: we hebben er allemaal bij staan kijken en vonden het wel best.

Tijdens een recent Kamerdebat maakte Alexander Pechtold de kachel aan met het kabinetsvoornemen om door middel van ambtelijke werkgroepen een paar maanden te gaan bedenken wat zoal de mogelijke hervormingsopties zouden zijn. Volgens de, toen nog, oppositieleider, kon men volstaan met het slaan van een nietje door het verzameld werk van alle commissies en werkgroepen van de afgelopen jaren. En hoewel André Rouvoet deze suggestie onlangs wat vilein aan de kant schoof (“Toen Pechtold zijn stukje aan het instuderen was over het inslaan van nietjes in rapporten waren wij de banken en het spaargeld van de mensen aan het redden”) had hij echt wel een punt. We weten best wat ons te doen staat, het komt nu alleen aan op keuzes maken en doorbijten.

Iets vergelijkbaars is wat mij betreft aan de hand met de bevindingen van Commissie De Wit. Goed om het nog eens op te schrijven, maar echt nieuwe inzichten hebben de verhoren toch niet opgeleverd. De conclusie over het te slappe optreden van DNB ten aanzien van Icesave is feitelijk het enige nieuwswaardige. Bij de verhoren zelf heb ik niemand met het zweet op het voorhoofd zien zitten, tenminste niet bij de mensen die verhoord werden.

Welke conclusies kunnen we dan wel trekken? Het toezicht moet beter bewapend worden en bovendien internationaal gebundeld. Met name dat laatste lijkt me een zinvolle suggestie, hoewel niet nieuw. Door een goede toezichthouder die gewapend is met de nodige bevoegdheden kan er hopelijk eerder en beter worden ingegrepen.

Ik ben echter vooral bang dat we vooral bezig zijn en blijven met het bestrijden van de vorige crisis. Want de feiten kenden we al jaren voordat het crisis werd. De betalingsbalans in de Verenigde Staten was al jaren bekend. Dat Griekenland niet helemaal eerlijk was over haar huishoudboekje was ook bijna spreekwoordelijk. En goede risicomodellen over systeemrisico kunnen pas nu worden gemaakt, achteraf.

Het belangrijkste gevaar is in mijn ogen een algemeen menselijk probleem. Zo lang het goed gaat lijkt er niets aan de hand, als de muziek nog speelt profiteert iedereen. En wee degene die daar tegenin gaat, als toezichthouder, politicus of in welke hoedanigheid dan ook. Die heeft ‘het niet begrepen’. En dat lijkt ook te kloppen, want het werkt toch nog steeds? Het is geen boosaardig complot van politici, bankiers en andere boeven, we zijn allemaal gewoon bang om de financiële boot te missen.

Het is makkelijk om een paar zondebokken te kiezen, zoals bankiers (die meestal niets illegaals deden, maar instrumenteel voor de hebzuchtig van ons allemaal) of toezichthouders (omzichtig opererend zonder bevoegdheden of draagvlak), maar laten we vooral zelf nagaan of we met minder genoegen willen nemen.

Peter de Kluijver

Ramp na ramp, het kan ook anders

Sat, 08 May 2010 12:32:07 +0200

| Steven Mudde
Twee rampen die overdonderend op de wereld af komen plaatsen me voor een serie vragen. De eerste ramp, ver weg, is de ontstellend grote hoeveelheid olie die de Golf van Mexico vervuilt. De tweede ramp, dichtbij, de crisis in de Europese overheidsfinanci�n. Waarom bouwen we techniek en systemen waar we zelf aan ten onder kunnen gaan?

President Obama noemt het ‘een milieuramp van ongekende omvang’. En het verantwoordelijke oliebedrijf BP is al even optimistisch: als het dichten van het lekkende boorgat niet lukt, wat een reële optie is, kan het nog drie maanden duren voordat een nieuw boorgat gemaakt is om de lekkende gaten te ontlasten. Of het nou lukt of niet, het blijft een enorme ramp.

Waar eerst de financiële wereld op instorten stond, staan nu Europese overheden financieel op instorten. Griekenland moest gered worden omdat private beleggers het alleen tegen zeer hoge rentes (13%) geld wilden lenen. Misschien is Portugal en Spanje hetzelfde lot beschoren. Diepe recessies kunnen het gevolg zijn.

Mijn vraag: Waarom doen we dingen die op zulke grote schaal onze eigen ondergang kunnen worden? Geïnspireerd door de afscheidsrede van professor Egbert Schuurman (senator ChristenUnie) aan de Technische Universiteit in Delft in 2002, wil ik een antwoord geven: Kort samengevat komt het erop neer dat de mens zichzelf als heerser over de schepping ziet en niet als rentmeester, aangesteld door God de Schepper.

Geholpen door de techniek kunnen we met de schepping doen wat we willen. Met als doel om te beheersen en autonoom te zijn. De mens is geen rentmeester meer, ten dienste aan milieu en mens, maar moet de schepping uitbuiten voor zichzelf. Dat betekent efficiënt en effectief zoveel mogelijk winst maken, zonder daarbij sociale en natuurlijke aspecten te laten meetellen.

Het beheersingsstreven door middel van de techniek leidt er toe dat we slaaf worden van de techniek. Symptomatisch voor onze afhankelijkheid van de techniek is bijvoorbeeld een opmerking over het dreigende energietekort: ‘Met nieuwe technieken lossen we het probleem op.’ Mensen die dit zeggen ontkennen onze eigen verantwoordelijkheid voor de schepping en nemen genoeg met het verwaarlozen ervan. Met techniek op zichzelf is niets mis, maar als het onverantwoord handelen moet verbloemen, is het een schijnverzekering.

Zo bouwen we een olieboorplatform dat enorme rampen kan veroorzaken. Bij de bouw wordt er wel alles aan gedaan om een ramp te voorkomen, maar toch blijft de prioriteit het toe-eigenen van de olie en niet de sociale- of natuurlijke context waarin het plaatsvindt. Ook de financiële wereld is een sterk staaltje technisch beheersingsstreven. ‘Het Grote Streven’ is financiële winst. De sociale gevolgen zijn van ondergeschikt belang.

Hoe anders is het leven in de tuin die Schuurman zich voorstelt: “Verantwoorde cultuurontwikkeling is leven van de rente van het ons geschonken kapitaal, maar staan niet toe dat het kapitaal zelf wordt aangetast of verbruikt.” De mens gaat zich weer gedragen als dienaar in plaats van als meester.

Steven Mudde is redacteur bij vakbond christennetwerk|gmv

Van hulp naar zelfredzaamheid

Sat, 08 May 2010 12:34:34 +0200

| Hanneke Post
Onbedoeld of niet worden mensen uit ontwikkelingslanden nog vaak als lui en onwelwillend gezien om iets van hun eigen leven te maken. Ontwikkelings -samenwerking zou dit alleen maar verergeren. Mensen zouden er passief en afhankelijk van worden.

We zouden naar zelfredzame samenlevingen moeten streven en daarvoor zou dan toch echt flink in die hulpstroom gesneden moeten worden. Onafhankelijkheid van hulp zou moeten leiden tot strijdbare en ondernemende samenlevingen waar mensen het heft in eigen handen nemen. Die Afrikanen moeten het zelf doen en onze bemoeienis zou een aanslag plegen op hun zelfredzaamheid. Hierbij schets ik even een beeld van de standaard OS pessimist.

Nu zal ik niet ontkennen dat hulp kan leiden tot passiviteit net zoals de sociale zekerheid in ons eigen land kan leiden tot passiviteit en profiteurs gedrag. En toch vinden we die sociale zekerheid belangrijk omdat we onze medeburgers een menswaardig bestaan gunnen en ook omdat we zelf willen kunnen rekenen op ondersteuning als het tegenzit. Mochten we ooit tijdelijk werkloos zijn dan krijgen we de kans om weer opnieuw te starten zonder dat we in een financieel gat vallen waar we niet meer uitkomen. Natuurlijk zullen er altijd mensen zijn die de mazen in de wet weten te vinden en profiteren van de sociale zekerheid maar daarom zouden we het toch niet afschaffen? Er zijn er immers genoeg die na een korte periode van financiele ondersteuning weer volledig op eigen benen kunnen staan.

Wat als wij die Afrikanen nu ook eens zouden zien als onze medeburgers, net als ons met hun eigen talenten en ondernemingsdrang. Mensen die niet graag werkeloos aan de kant van de weg zitten. Zouden zij niet een stukje ondersteuning mogen ontvangen om, ondanks belemmerende omstandigheden, iets van hun leven te maken?

Vandaag las ik een mooi voorbeeld van hoe hulp wel kan werken en hoe het geven van geld zeker niet hoeft te leiden tot passiviteit, integendeel. In een dorpje in het Zuid Afrikaanse Namibië is een proef uitgevoerd. De inwoners kregen twee jaar lang maandelijks een bijdrage van 10 euro. Die bijdrage werd niet gespendeerd in de kroeg, mensen gingen met het geld aan de slag. De hutjes kregen een opknapbeurt, kinderen gaan met een gevulde maag naar school, de criminaliteit is gedaald, meer mensen krijgen aidsremmers en de bedrijvigheid is toegenomen. Een mooi voorbeeld van hoe hulp bij kan dragen aan zelfredzaamheid.

Hanneke Post

Het 'Ministerie voor dingen die de overheid moet doen'

Tue, 04 May 2010 14:41:57 +0200

| Hugo Scherff
Verschillende partijen pleiten in hun verkiezingsprogramma's voor een inkrimping van het aantal ministeries. Dit natuurlijk in het kader van de enorme bezuinigingsoperatie die Nederland te wachten staat.

Het idee lijkt ongeveer te zijn dat als je een ministerie schrapt en de taken onderbrengt bij een ander, je alle organisatorische kosten van het geschrapte ministerie kwijt bent. Het ministerie dat overblijft neemt de taken natuurlijk moeiteloos over. Briljant. Uiteindelijk komen we zeker terecht bij een ‘Ministerie voor dingen die de overheid moet doen’.

Totdat er een aantal vragen rijst. Werken grote organisaties goedkoper en beter? Grappig is dat verreweg de meeste partijen dat niet vinden als het om onderwijs en zorg gaat. Geldt het dan wel voor ministeries? Ten tweede: vallen de maatschappelijke problemen zozeer samen dat ze onder de noemer van een handvol thema’s kunnen worden gezet? ‘Defensie bij Buitenlandse Zaken’, wordt dan al snel gezegd. Maar heeft juist Defensie niet een goed af te bakenen werkveld, waardoor zelfstandig optrekken (natuurlijk in nauwe samenwerking) goed te verdedigen is? En, in de derde plaats: is er misschien minder te doen voor de overheid? Dat is al zeker niet het geval. Sla de verkiezingsprogramma’s van de verschillende partijen er maar op na, dan blijkt eerder een hoger dan een lager ambitieniveau.

Maar het schrappen van ministeries klinkt natuurlijk bijzonder verstandig. Geen kiezer wordt er de dupe van, echte keuzes hoeven niet gemaakt te worden (er wordt immers niet geknipt in het takenpakket) en het moet haast wel bergen met geld schelen. Daarom maken sommige partijen er graag goede sier mee. Gelukkig heeft het CPB minder vertrouwen in een ‘Ministerie voor dingen die de overheid moet doen’.

Hugo Scherff

De christenmigrant: een realistische benadering

Sat, 08 May 2010 12:38:04 +0200

| Simcha Looijen
Het afgelopen partijcongres heeft Cynthia Ortega van plaats 8 naar plaats 5 van de kandidatenlijst gezet. Er waren meerdere moties ingediend waarin werd uitgesproken dat zij hoger op de lijst moest komen te staan. Voor alle indieners speelde haar afkomst een rol.

Bij alle indieners speelde haar afkomst een rol. Zij werd neergezet als een “vertegenwoordiger van migranten”, er werd gesteld dat zij als “vertegenwoordiging van de allochtone gemeenschap“ herkenbaar was of zelfs dat de plaatsing van Ortega op een relatief lage spot door de selectiecommissie een “slecht signaal naar de christenmigranten”.

Deze gebeurtenis staat niet op zichzelf. Het is bijna tien jaar geleden dat de ChristenUnie zich – vooral door toedoen van het huidige Kamerlid Joël Voordewind - op migranten begon te richten. Zo is er een aparte werkgroep voor migranten. Ook in de communicatie van de partij wordt er veel aandacht gegeven aan het betrekken van christenmigranten bij de partij, zowel inhoudelijk als in vorm. Een goed voorbeeld van dit laatste: als er Vriendendag van de Tweede Kamerfractie is geweest met bijna alleen “witte” bezoekers, dan staat toch André Rouvoet fijn in de het partijblad Handschrift tussen een paar gekleurde mensen. Vermoedelijk was dit het gospelkoortje.

Natuurlijk is dit laatste een relatief onschuldig voorbeeld, maar ook symbolisch voor iets groters. De ChristenUnie is er na tien jaar namelijk nog steeds niet in geslaagd grote groepen migranten bij de partij te betrekken. Zo was Cynthia Ortega de enige geschikte kandidaat met een migrantenachtergrond die überhaupt kandidaat wilde staan. Ook op lokaal en regionaal niveau zijn maar zeer mondjesmaat mensen met een migrantenachtergrond actief.

Waar ligt het aan? Daar zijn meerdere redenen voor te geven, bijvoorbeeld cultuurverschillen, of onbekendheid met de partij. Eén reden die bijna nooit wordt genoemd is de relatief kleine omvang van de doelgroep. Ooit is gaan rondzingen dat er bijna een miljoen christenmigranten in Nederland zijn. De afgeleide boodschap hiervan was dat er nog ergens een grote schat van zeker wel tien zetels op ons lag te wachten. Als het als ChristenUnie maar eens lukte om al die christenen die samenkomen in de containerkerken van de Bijlmer en de rest van de Randstad te bereiken...

De waarheid is echter dat dit getal niet realistisch is. Het is ooit genoemd en daarna is iedereen het blijven herhalen.[1] Het klopt niet, want er bestaat namelijk geen duidelijkheid over het precieze aantal christenmigranten in Nederland. Het aantal ligt waarschijnlijk fors lager dan de altijd genoemde achthonderdduizend.[2] Ten tweede hebben de meeste van deze christenen – vooral Surinamers, Antillianen en Polen – een Rooms-Katholieke achtergrond, en valt een groot aantal daarvan weer onder de noemer cultuurchristen (mensen die niet gelovig zijn, maar zich nog wel verwant voelen met het christendom). Het aantal christenen dat qua achtergrond enige affiniteit heeft met de ChristenUnie ligt dus fors lager. Zo wordt het aantal christenen met een migrantenachtergrond dat behoort tot de pinksterbeweging geschat op elfduizend[3], de Molukse Kerken hebben samen enkele tienduizenden leden en Syrisch-Orthodoxe kerk ongeveer achtduizend. Het aantal christenmigranten dat ook maar zal overwegen op de ChristenUnie stemmen ligt zeker ver beneden de de honderdduizend.

De ChristenUnie zou daarom moeten kiezen voor een realistische benadering. Door het voor te doen dat er nog een grote massa mensen bestaat die wel op de partij zou stemmen als we ze maar zouden bereiken houden we niet alleen de buitenwereld, maar vooral ons zelf voor de gek. Als we we kiezen voor een realistische benadering, dan hoeven wij onszelf niet langer af te vragen waarom we er niet in slagen een grote groep christenmigranten te bereiken. Het antwoord is dan simpel. Die grote hoeveelheid mensen bestaat helemaal niet. Ook zou de partij zich moeten afvragen of het wel verantwoord is kandidaten hoger op de lijst te plaatsen omdat zij een bepaalde doelgroep vertegenwoordigen, zeker als die doelgroep maar relatief klein is.

Simcha Looijen

Noten:
[1] Recent dook dit aantal bijvoorbeeld op in de Handschrift van februari 2010, met de conclussie dat “daar dus een enorme winst te boeken valt”.
[2] De gegevens uit deze alinea zijn afkomstig uit het SCP-rapport Godsdienstige veranderingen in Nederland/ Verschuivingen in de binding met de kerken en de christelijke traditie uit september 2006, 53 en Bijlage B3
[3] Dit aantal wordt door P. van der Laan genoemd in het boek Toen de kracht Gods op mij viel: 100 jaar pinksterbeweging in Nederland 1907-2007, Kok; Kampen, 2007, 214

Stop strategisch stemmen

Mon, 03 May 2010 22:42:17 +0200

Het orakel van de doorgedraaide wereld, Felix Rottenberg, voorspelde afgelopen maandag een opmars van de grote drie partijen ten koste van de kleine partijen. Ofwel, de Nederlander gaat massaal �strategisch� stemmen. Jammer. Niet angst voor wat je niet wil, maar hoop op wat je w�l wilt moet doorslag geven in het stemhokje.

Strategisch stemmen is een wonderlijk concept. Letterlijk betekent het niet veel meer dan stemmen met een bepaalde strategie. In de realiteit betekent het een stem op een partij die eigenlijk niet jouw partij is, maar een die bijvoorbeeld het meeste invloed uit kan oefenen of een goede minister-president kan leveren. Kortom, een stem op invloed in plaats van ideaal.

Rottenberg had het maandag over het leegzuigen van GroenLinks door de PvdA. Linkse mensen vinden Halsema en haar ideeën sympathiek, maar willen Cohen als minister-president. Een andere klassieke ‘strategische stem’ is er een op het CDA. Niemand lijkt echt trots te zijn op de partij, maar het zijn “van die betrouwbare bestuurders” en ze zijn financieel solide. Het is een prestatie op zich dat dit nog steeds de beeldvorming domineert na het laten vallen van vier kabinetten op rij en een verkiezingprogramma waar het CPB geen soep van kan maken. Los daarvan vraag ik me om nog meer redenen af of het wel zo strategisch is.

Een democratie staat of valt bij de representativiteit van haar bestuurders. Zij hebben het vertrouwen van de kiezer gekregen. Maar als een meerderheid van je stemmers het niet eens is met het grootste deel van je gedachtegoed, maar je toch wil vanwege strategische overwegingen, dan is je draagvlak als bestuurder laag. Hoe goed Cohen in de ogen van veel mensen minister-president zou kunnen zijn, neemt niet weg dat hij ook een hele agenda heeft waar ze het mogelijk helemaal niet mee eens zijn. Als hij die ware aard laat zien nadat ze hun ‘strategische stem’ uitgebracht hebben, komt de teleurstelling. Dat geldt voor meer ‘strategische stemmers’.

Misschien is het wel echt strategisch om niet strategisch te stemmen. Ga gewoon voor de partij die het dichts bij je ligt en forget about eigen huis-, tuin- en keuken- politieke strategie. Laat dat maar aan het orakel Rottenberg over.

IJmert Muilwijk

Partijdemocratie is niet altijd een feest

Mon, 03 May 2010 22:45:01 +0200

| Harmjan Vedder
Wie er vaker komt weet: Uniecongressen van de ChristenUnie zijn in de regel niet al te spannend. Traditiegetrouw wordt er weinig ruzie gemaakt met het bestuur en volgt men keurig het bestuursadvies. Wat dat betreft was het Uniecongres van afgelopen zaterdag een gedeeltelijke trendbreuk.

Zo besloot het congres om de volgorde van de lijst te wijzigen, tegen de zin van het bestuur in. En ook bij de behandeling van het verkiezingsprogramma werd niet altijd het bestuursadvies gevolgd. Niet uniek overigens, maar wel teken van een nieuwe vrijmoedigheid. Dan zou je zeggen: einde blog, de Noord-Koreaanse toestanden bij de ChristenUnie zijn voorbij, leve de partijdemocratie!

Niet te vroeg juichen! Want hebben we onze Noord-Koreaanse volgzaamheid niet ingeleverd voor onversneden populisme? Over de volgorde van de kandidatenlijst vond bijvoorbeeld geen enkele discussie plaats. Niemand vroeg zich ter plekke af welke expertise er voor de komende tijd nodig is en wie het meest in huis heeft voor de uitdagingen die wachten. Sympathie voor de gevallene leek telkens de motivatie om iemand op een bepaalde plek te stemmen, waarvan uiteindelijk het zeer capabele Tweede Kamerlid Ed Anker het slachtoffer werd; hij eindigde op plaats negen. Het uiteindelijke resultaat is nog altijd een prachtige lijst – wat is er veel talent binnen de ChristenUnie! - maar hebben we de betrokken personen wel recht gedaan? En het maandenlange werk van de selectiecommissie?

Ook als het ging om de amendementen op het verkiezingsprogramma was er nauwelijks ruimte voor goede discussie. En dan komt het mij teveel aan op een goede en degelijke voorbereiding van afgevaardigden: ze moeten weten wat ze gaan stemmen en er met het thuisfront (bestuur of ledenvergadering) over hebben gedebatteerd. Plaatselijke kiesverenigingen zijn echter niet meer de verenigingen van weleer, waarin met grote precisie elke amendement langs de lat van de Drie Formuleren of de anti-revolutionaire traditie werd gelegd. De besluitvorming per kiesvereniging ligt op de schouders van een handjevol harde werkers, die vaak hun handen al meer dan vol hebben aan het lokale werk. Gevolg: een gedeelte van de afgevaardigden is slecht voorbereid en heeft geen flauw idee of de lokale achterban achter hun besluiten staat. Een welbespraakte en charismatische spreker heeft het congres op die manier in twee zinnen achter zich.

Natuurlijk, het is een positief teken dat het Uniecongres haar tanden heeft laten zien. Het is goed als we over belangrijke zaken discussie hebben, zodat het bestuur van de partij zich gecontroleerd weet. Maar in de huidige congresstructuur is te weinig ruimte voor echte inhoudelijke besluitvorming. Emotie wordt daarmee de meester van het congres. Niet dat emotie verkeerd is, maar een beetje ruimte voor inhoudelijk debat zou de besluitvorming geen kwaad doen. Die ruimte kan ontstaan door wijziging van de besluitvormingsprocessen en meer voorafgaand debat. Het is tijd voor een actieplan vanuit de partij om de nu ontluikende debatcultuur tot volle bloei te laten komen. Bijvoorbeeld met een debatclub, meer online discussie, regionale discussieavonden en voorbereidende deelsessies die advies uitbrengen aan de plenaire vergadering.

Het congres heeft afgelopen zaterdag haar tanden ontdekt; nu moet ze nog gericht leren bijten!

Harmjan Vedder

Kunnen wij nog leven met verschillen?

Fri, 23 Apr 2010 15:10:31 +0200

| Gert-Jan Segers
Er zijn streken in Nederland waarin zelfs nu nog met bitterheid gesproken wordt over de tijd waarin werk en inkomen konden afhangen van wekelijks kerkbezoek. De christelijke herenboer en de kerkelijke armenzorg legden die koppeling omdat ze er van overtuigd waren dat kerkbezoek goed voor mensen was.

Maar die goede bedoeling kwam niet altijd over. Integendeel. In deze tijd is het de seculiere meerderheid die diezelfde bitterheid over zich af dreigt te roepen. Wat de meerderheid beschouwt als bevrijding tot het goede, wordt door de minderheid soms ervaren als bitter stemmende tirannie.

De cruciale vraag is of we in staat zijn om respectvol met onze verschillen om te gaan. Gunt de meerderheid in dit land minderheden haar eigen vrijheid? Als we de rollen omdraaien, blijkt dat dat nog niet meevalt. Want stel je voor dat openbare scholen gedwongen worden om het scheppingsverhaal te vertellen. Of dat vrouwen alleen voor de overheid mogen werken als ze een hoofddoek dragen. Of stel je voor dat de PvdA alle vrouwen van haar lijst moet terugtrekken en dat de overheid 50.000 euro uittrekt om GroenLinksers duidelijk te maken dat seksualiteit alleen bedoeld is voor een man en een vrouw.

Bevrijding van individu

Iedere meerderheid is geneigd zichzelf te beschouwen als de morele norm en de minderheid als de morele afwijking. Maar in een democratische rechtsstaat zijn ook de vrijheden en grondrechten van de minderheden beschermd. Toch besloot de Amsterdamse raad dat organisaties die willen vasthouden aan een andere overtuiging dan die van de seculiere meerderheid geen subsidie meer mogen ontvangen. En toch wil de PvdA, gesteund door SP en GroenLinks, af van de vrijheid van het bijzonder onderwijs om zichzelf te blijven. Het maakt duidelijk dat tegenwoordig niet de vrijheid ten opzichte van elkaar en ten opzichte van de overheid centraal staat, maar dat de seculiere bevrijding van alle individuen het grote project is. De seculiere meerderheid dwingt, desnoods tegen de wil van betrokkenen, tot ‘het goede’ zoals de christelijke herenboer zijn knecht tot kerkgang dwong.

GroenLinks-fractievoorzitter Femke Halsema lijkt in een recent artikel ‘Vrijheid juist voor je tegenstander!’ (Volkskrant, 10 april jl.) niet ongevoelig voor het belang van vrijheid voor minderheden. Maar ze noemt slechts de islamitische minderheid. Zo hekelt ze het feit dat de PVV vrijheidsrechten voor moslims wil inperken door een koran- en hoofdoekjesverbod. Daar tegenover plaatst ze grondwettelijke vrijheidsrechten voor ieder individu. Het is, zo schrijft ze, juist omdat we soms hevig van mening verschillen dat we de vrijheid van meningsuiting hebben. En het is de vrijheid van godsdienst die de staat er van weerhoudt religie te beklemmen en die mensen de ruimte geeft hun geloof te beleven. Daarmee zegt Halsema zich te onderscheiden van ‘een uitsluitingspolitiek die tot disproportionele vrijheidsbeperking van sommigen leidt’.

Twee dagen eerder publiceerde Halsema echter een artikel in het Nederlands Dagblad waarin zij schrijft dat het, op grond van artikel 1 van de Grondwet, de Evangelische Omroep verboden is om iemand als werknemer te weigeren omdat hij/zij niet gelooft. Deze opvatting is regelrecht in strijd met de AWGB die bepaalt dat identiteitsgebonden instellingen wel functie-eisen mogen stellen die ontleend zijn aan hun identiteit. Net zoals een politieke partij onderscheid mag maken op basis van politieke gerichtheid.

Halsema’s opvatting is echter niet alleen juridisch onjuist, het is ook een miskenning van de vrijheid van vereniging en godsdienst, en een miskenning van wat geloof voor mensen betekent. Het is juist het christelijke geloof dat mensen binnen identiteitsgebonden organisaties, zoals de EO, verenigt. En uitgerekend dat mag van Halsema geen rol meer spelen bij het personeelsbeleid. Het is moeilijk voorstelbaar dat beide artikelen door dezelfde persoon zijn geschreven.

Geen pijnvrije tolerantie

Waar het in onze tijd op aankomt is de verdediging van de democratische rechtsstaat met gelijke rechten en plichten voor meerderheid en minderheden. Dat vraagt om een verdraagzaamheid van wat soms bijna onverdraaglijk is. Pleidooien voor tolerantie zijn pijnvrij zolang ze bedoeld zijn voor anderen. Het kost Pechtold en Halsema geen pijn om Wilders op te roepen om moslims te tolereren. Maar de ware test voor hen is als zij zelf ruimte moeten geven aan het christelijk onderwijs en aan christelijke welzijnsorganisaties in de grote steden. Wilders kan zich kampioen van de vrijheid wanen, zolang hij alleen maar oog heeft voor de vrijheid van de niet-islamitische meerderheid. Het vraagt pas echte tolerantie als hij ruimte moet geven aan moslimvrouwen om een hoofddoek te dragen. Christenen kunnen zich met recht beroepen op de vrijheid van godsdienst. Maar het doet pas pijn als diezelfde vrijheid gebruikt wordt voor de bouw van een moskee.

Er is geen pijnvrije tolerantie. We kunnen deze samenleving alleen bij elkaar houden als we ondanks diepgaande meningsverschillen elkaar de vrijheid gunnen. Dat is voor een meerderheid altijd moeilijker dan voor minderheden. Maar willen we het met elkaar uithouden, dan zal ook de seculiere meerderheid er aan moeten geloven.

Gert-Jan Segers is directeur van het WI van de ChristenUnie.

Waarom ik geen socialist ben

Tue, 27 Apr 2010 22:41:06 +0200

| Laurens Buist
Voor partijen met een socialistische achtergrond heb ik veel sympathie. Oog hebben voor zwakkeren in de samenleving zoals laag opgeleiden, alleenstaande moeders, arbeidsongeschikten, vreemdelingen en andere rechtelozen hoort bij mijn levensovertuiging. Toch ben ik geen socialist.

Natuurlijk kun je de PvdA een slappe hap noemen vanweg de multicultiaanpak en het voortdurend pamperen van de burgers van ons land. Natuurlijk heeft de SP verschrikkelijke onrealistische plannen. En natuurlijk staan bepaalde ethische principes van Groen Links mij ontzettend tegen. Maar wat ik in deze partijen waardeer is dat zij de problemen van kwetsbare mensen zien en willen aanpakken. Ze zetten zich nadrukkelijk af tegen de liberale vrijheid die ten koste gaat van anderen. Daarentegen pleit een socialist juist voor solidariteit, vanuit de overtuiging dat het individu de ander nodig heeft om verder te komen

En toch ben ik geen socialist.

Ik noem mijzelf geen socialist, omdat ik de oplossingsrichting van linkse partijen onjuist vind. Uit het beleid van de PvdA, GroenLinks en de SP blijkt telkens weer dat de overheid de problemen van de samenleving moet oplossen. Telkens zijn er nieuwe maatregelen van de overheid nodig om maatschappelijke thema’s aan te pakken. Of het nu gaat om economie, landbouw, sociale kwesties, milieu, verloedering in wijken, hufterigheid of detentiezorg, altijd moet de overheid een oplossing voor het probleem bedenken.

In die benadering gaan socialisten voorbij aan het werkelijke probleem dat mensen voortdurend op zichzelf gericht zijn. Dat meer nooit genoeg is. Mensen die passief achterover leunen en wachten tot de overheid hun leven comfortabel heeft gemaakt. Vanuit de miskenning van het innerlijke probleem van mensen leidt het socialistisch beleid tot veel ongewenste neveneffecten. Wanneer de overheid moet optreden om een probleem op te lossen, dan kan dat vrijwel alleen met externe drang. In plaats van een innerlijke motivatie van mensen om tot bepaald gedrag te komen legt de overheid dit gedrag op. Dit leidt vaak tot enorme kosten voordat een resultaat wordt behaald en dat de daarbij behorende regels worden nageleefd. Bovendien maakt het burgers op de lange duur passief.

Zelf hecht ik veel waarde aan het christelijk-sociaal denken. Daarin wordt in de eerste plaats gewezen op de verantwoordelijkheid die mensen hebben ten opzichte van God. Wat is mijn taak in de samenleving en hoe ga ik om met anderen? Deze verantwoordelijkheid doet een appel op de innerlijke motivatie van mensen. In de tweede plaats erkent het christelijk-sociaal denken dat de overheid niet alle problemen in de samenleving kan oplossen. Dat moet de overheid dus ook niet proberen. Hoe moeilijk het ook is, de overheid moet bepaalde problemen aan de samenleving overlaten. Dit houdt de samenleving scherp op de eigen verantwoordelijkheid. Burgerschap eindigt dan niet in het stemhokje, maar begint in de eigen omgeving. De overheid kan zich dan meer richten op kerntaken, het bewerkstelligen van gerechtigheid en veiligheid (in brede zin) voor diegene die dat nodig hebben.

Tot slot de wijze waarop dit uitwerkt in de praktijk. Ik denk dat dit een voortdurend zoeken is naar een verstandig evenwicht. Dat vraagt continu om debat en nieuwe keuzes. Dit is niet eenvoudig. Wel geeft het christelijk-sociaal gedachtegoed een richting hoe keuzes gemaakt moeten worden. Als voorbeeld neem ik het beperken van de staatschuld in een tijd van (of na een) economische malaise. Socialistische partijen nemen een hogere staatsschuld op de koop toe om hun beleid te financieren. Het betreft immers investeringen in de toekomst en we moeten de economie niet kapot bezuinigen. Hierin komt duidelijk de visie aan de orde dat de overheid een oplossing moet bieden voor de haperende economie. Dit gaat echter de macht van de overheid in veel gevallen te boven. Met als resultaat een te hoge rekening voor de toekomst. Vanuit een christelijk-sociaal perspectief kun je zeggen dat je het probleem van een haperende economie als overheid niet op kunt lossen. Daarom moet je de tering naar de nering zetten. Snijden in de uitgaven. Minder is niet altijd slecht. De wijze waarop de overheid dat doet, is dan wel van belang. Het is daarbij nodig waarborgen te bieden voor de meest kwetsbaren, en niet uitsluitend vertrouwen op marktmechanismen als enig ordeningsprincipe. Dat is voor mij een christelijk sociale aanpak.

Laurens Buist

Investeren in preventie: ook een manier van bezuinigen

Mon, 19 Apr 2010 15:52:23 +0200

| Paul Blokhuis
In de aanloop naar de Tweede Kamerverkiezingen zou je bijna vergeten dat er nog maar net gemeenteraadsverkiezingen zijn geweest. Op veel plaatsen wordt hard gewerkt aan de vorming van nieuwe colleges van B&W.

In Apeldoorn bestaat de raad sinds maart uit maarliefst elf partijen. De SP en de Partij voor de Dieren zijn erbij gekomen. Er komt een brede coalitie, dat wordt gevormd door vijf partijen. Met een coalitie van deze omvang hebben we de afgelopen vier jaren goede ervaringen gehad. Wel een wethouder minder: vijf in plaats van zes. Veel gemeenten snijden in het aantal bestuurders. Niet dat er de komende tijd direct zoveel minder werk is te doen. Maar er moet worden bezuinigd.

De noodzakelijke bezuinigingen zetten een stempel op de onderhandelingen. Ook op lokaal zoeken we – net als het rijk - naar onorthodoxe maatregelen. Natuurlijk moet er flink worden gesneden. Op diverse botten blijkt zoveel vlees en zelfs vet te zitten dat een ingreep nauwelijks opvalt of zelfs heel gezond is. In de samenleving blijkt daarnaast ook zoveel vitaliteit te zitten, dat sommige bezuinigingen schijnbaar moeiteloos worden opgevangen. Toen de gemeente het jaarlijkse nieuwjaarsfeest van 84.000 euro stopte, nam een culturele instelling moeiteloos het stokje over, zonder een cent subsidie. En terwijl wij ons buigen over de vraag hoe de overheid kan helpen eenzaamheid te bestrijden, opent een grote woningcorporatie gratis toegankelijke ontmoetingsplekken door de hele stad. Toch komen we onvermijdelijk voor heel pijnlijke keuzes te staan. Minder zorg en een schraler minimabeleid of lastenverzwaring, ook op lokaal niveau? Dat laatste wordt wel erg ingewikkeld, gezien de lastenverzwaring die ook al op rijks- en provinciaal niveau aan de orde is.

Deze periode kan een heilzame werking hebben. Waarom geven we ook alweer zoveel subsidies aan al die organisaties en waarom hebben we ook alweer zoveel ambtenaren? Dat gaten in wegen moeten worden gedicht is onomstreden. Een fietssnelweg door de stad wordt minder vanzelfsprekend.

Maar verschillende oplossingen liggen voor het oprapen. Deze periode moeten we benutten om het zwaartepunt te verplaatsen van zorg en repressie naar preventie. Het is van groot belang dat gemeenten binnen de grenzen van hun verantwoordelijkheden blijven inzetten op het voorkomen van sociale problemen. Dan hebben we het over dingen als eenzaamheid, huiselijk geweld, verslaving, overlast, criminaliteit en kindermishandeling. Waar het gaat om gezinnen kan het overheidsoptreden worden gezien als een duw in de rug van ouders en andere opvoeders. Dat betekent investeren in zaken als alcoholmatiging, schoolverlaters offensief, speelruimte, opvoedondersteuning en weerbaar maken tegen loverboys. Kortom: preventie. Provincies en rijk houden zich bezig met het repareren van maatschappelijke schade, bijvoorbeeld door (geïndiceerde) jeugdzorg en justitie. Dit kost een veelvoud van preventie. En het gaat samen met een enorme bureaucratie en ingewikkelde financieringsstromen. Wat mij betreft zet een nieuw kabinet veel meer in op preventie. Daarmee voorkom je maatschappelijke ellende én hoge kosten. Al zul je in de omslagperiode extra moeten betalen: zowel de bestaande kosten als de kosten voor meer preventie. Aan de nieuwe colleges de uitdaging om te laten zien dat deze omslag één van de slimste en heilzaamste bezuinigingen met zich meebrengt.

Paul Blokhuis is wethouder in Apeldoorn voor de ChristenUnie

Pak gezin keuzevrijheid niet af

Fri, 16 Apr 2010 10:00:00 +0200

De algemene heffingskorting voor de niet-verdienende partner moet niet in vijftien maar in vijf jaar worden afgebouwd, en de uitzondering voor gezinnen met jonge kinderen (<5 jaar) moet vervallen. Een maatregel die de Taskforce DeeltijdPlus voorstelt om de arbeidsparticipatie van vrouwen te verhogen. Specifiek gericht op het gezin, want papa en mama moeten allebei werken.

Waren eerder de emancipatie en de economische onafhankelijkheid van vrouwen de belangrijkste argumenten, de vergrijzing heeft hen ingehaald. Want onderzoekers voorspellen een tijd met grote tekorten op de arbeidsmarkt en door de vergrijzing een (bijna) onbetaalbaar sociaal systeem. Want wie gaat de AOW van alle babyboomers betalen? Vrouwen moeten dus werken om het grote tekort in zorg op te vangen en sociale premies af te dragen.

De Taskforce DeeltijdPlus kwam onlangs met haar adviesrapport naar buiten, getiteld ‘De discussie voorbij’: “De tijd van praten is voorbij. Om het aantal gewerkte uren per week van vrouwen te verhogen, moeten alle beslissingen van overheid, sociale partners, bedrijven en gezinnen daarop gericht zijn.” Voor 75% kan ik dit citaat onderstrepen, laat overheid (25), sociale partners (25) en bedrijven (25) hier inderdaad op gericht zijn. En geef vrouwen (en mannen) meer ruimte om zorg en arbeid te combineren. Maar de overige 25% baart me zorgen, moeten ook alle beslissingen van gezinnen gericht zijn op hogere arbeidsparticipatie?

Mijn antwoord is een vrij emotioneel ‘nee’. Gezinnen als middel inzetten om de economie te dienen is de omgekeerde wereld. Ten eerst vind ik dat partners in een gezin vrij moeten zijn om eigen keuzes te maken. Zonder een overheid die deze keuzes bestraft, bijvoorbeeld door de algemene heffingskorting af te schaffen, ook voor gezinnen met jonge kinderen. Want het gevolg van deze maatregel is dat eenverdieners een stuk meer belasting betalen dan tweeverdieners.

Ten tweede vind ik dat de economie ten dienste zou moeten staan aan het gezin. De beslissingen die je als gezin neemt, zouden dan ook in de eerste plaats gericht moeten zijn op wat goed is voor het gezin. En niet op het verhogen van de arbeidsparticipatie van vrouwen.

Ik ben niet tegen hogere arbeidsparticipatie van vrouwen. En wie weet betoog ik in een volgend weblog wel waarom het belangrijk is dat vrouwen meer gaan werken. Maar dit is wat ik mis in deze discussie. Ik vind het pijnlijk dat gezinnen steeds meer in een bepaald stramien gedwongen worden. Het gezin is niet zomaar een samenstelling die je met een paar belastingmaatregelen naar eigen inzicht kan manipuleren. Daarvoor is het veel te bijzonder en te kostbaar. Ik vind niet dat gezinnen iets moeten, ik vind dat ze zelf mogen kiezen.

Steven Mudde is redacteur bij vakbond christennetwerk|gmv

Nederland moet terug naar de internationale top

Thu, 15 Apr 2010 00:20:24 +0200

Naar mijn mening is Nederland geen beroerd land om te wonen, alles behalve dat, ik vind het best fijn om hier te wonen en ben ook wel gehecht aan dit land. Ik kan dus, voor deze keer, met Rita Verdonk zeggen dat ik altijd wel trots op Nederland ben geweest. Dat begint de laatste jaren echter wat te verminderen en dat vind ik jammer.

Wat mij altijd erg aansprak aan Nederland, en wat je ook altijd uit de geschiedenisboekjes meekreeg, is dat ons land altijd erg open stond voor internationale invloeden en ook altijd een speler van belang is geweest op internationaal gebied. Zo waren wij één van de grondleggers van internationale instituten als de EU en NAVO en zijn Nederlandse ontwikkelingsorganisaties in zo’n beetje ieder ontwikkelingsland te vinden. Dat geeft er blijk van dat Nederlanders geen naar binnen gekeerde mensen zijn en graag verder kijken dan hun eigen land.

Maar gaat dit nog steeds op? Het wordt de laatste tijd wel vaker geroepen, maar het lijkt er toch echt op dat Nederlanders steeds meer naar binnen gekeerde mensen worden. Het feit dat het kabinet over de kwestie Uruzgan viel geeft al aan dat we ons op dit moment liever even met onze eigen problemen bezighouden. Ook de financiele crisis in Griekenland werd door velen in de eerste instantie afgedaan als ‘eigen schuld dikke bult en zoek het maar uit’. Daarbij werd maar al te snel vergeten dat Griekenland deel uitmaakt van dezelfde (monetaire) Unie als ons en dat we er daarom toch echt samen uit zullen moeten komen.

Ook op handelsgebied is Nederland lang niet meer zo’n internationale speler van belang als geweest en als het om innovatie gaat horen we ook al lang niet meer bij de internationale top. Jammer, en dom ook, want wil je als land ontwikkelen dan zul je er toch echt rekening mee moeten houden dat we in een geglobaliseerde wereld leven waar machtsverhoudingen voortdurend verschuiven. Wanneer Nederland zich vooral blijft richten op de ‘eigen problemen’ zullen we daar de consequenties zeker van gaan merken.

Wil Nederland weer bij de internationale top horen dan hebben we toch echt een kabinet nodig dat internationale samenwerking hoog op de agenda zet. Met het opkomende populisme, waar Leen van Dijk ook over spreekt in zijn blog, zie ik dat somber in. Vanwege de crisis hebben we flink moeten korten op ontwikkelingssamenwerking en het ziet er naar uit dat die trend nog wel even doorzet. Verder hoor ik nog steeds erg weinig politici over ‘Europa’ praten, wordt dat niet eens tijd? Ik hoop dat het aankomend kabinet wat verder zal kijken dan de neus lang is en ik hoop dat populisten niet zullen durven die verantwoordelijkheid op zich te nemen.

Hanneke Post

Houdt er wel iemand van ons?

Wed, 14 Apr 2010 15:41:59 +0200

| Gert-Jan Segers
Via twitter krijg je soms dingen te lezen die je maar beter ongelezen had kunnen laten. Vorige week zat ik in de trein, op de terugweg naar huis na de presentatie van het verkiezingsprogramma van de ChristenUnie en ik las dat Bart Jan Spruyt trots twitterde dat hij er al het zijne van had gezegd.

Inclusief een link naar zijn column op de de site van Binnenlands Bestuur. Het bleek dat hij om 9.23 uur een column had geplaatst over het programma waarover op dat moment nog de laatste knopen moesten worden doorgehakt. Om 9.30 uur begonnen we namelijk met een vergadering waarin de laatste beslissingen werden genomen en de definitieve keuzes werden gemaakt over de financiele onderbouwing van het programma. Toch wist Spruyt al voor die vergadering (en ruim voor de presentatie van 13.00 uur) te melden dat wij onze medisch-ethische inzet relativeerden en voorstelden om de komende periode het budget van Ontwikkelingssamenwerking naar van 0,8% naar 1% BBP te verhogen. Beide beweringen zijn aantoonbaar onjuist. Maar de man had niet eens de moeite genomen om zelfs maar de suggestie te wekken dat hij het prorgramma had gelezen. Nee, huppetee, om 9.23 uur moest er weer zonodig een vilein stukje over de ChristenUnie de wereld in (‘wegzakken in eigen linksigheid’). Alsof iemand daar van op zou knappen.

In de weinig verheffende tweetwisseling die hierop volgde (zo zou ik een blazende kater zijn...) meldde Spruyt me dat hij diep teleurgesteld was in de ChristenUnie. Geen idee wie hem wanneer wat precies heeft aangedaan, maar het moet nogal diep zitten. Want zodra Andre Rouvoet op Tv verschijnt en Spruyt heeft het in de gaten, verlaat er weer een stuitende tweet huize Spruyt. En hij is niet de enige met een ChristenUnie-complex. SGP-voorlichter Menno de Bruijne is ook iemand die, als hij maar even de gelegenheid vindt, graag een zuur stukje over zijn mede-christenen van de ChristenUnie schrijft. En juist omdat zowel SGP’ers als CU’ers christenen zijn die bij een open bijbel politiek willen bedrijven, vind ik dit zo pijnlijk.

Wat moeten we met die narigheid? Misschien veel meer negeren dan ik heb gedaan en nu doe. Maar het laat me wel zien dat de positie van de ChristenUnie soms een precaire is. Voor zowel het CDA als de SGP is de ChristenUnie een electorale concurrent en een partij waarvan ze liever hebben dat die er niet was. Onze afstand tot de rest van het politieke spectrum is op aangelegen punten – medische ethiek, huwelijk, bijzonder onderwijs – inhoudelijk weer veel groter dan bij de confessionele collega’s. Bij die onderwerpen staat de ChristenUnie vaak lijnrecht tegenover ‘paarse’ partijen. Kortom, ze moeten ons niet of we deugen niet. Je gaat je vanzelf afvragen: ‘is er dan niemand die van ons houdt?’. U mag het zeggen.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie

Hoofsche manieren en wellevendheid

Mon, 12 Apr 2010 09:14:13 +0200

Steeds vaker hoor ik mensen die zeker weten dat er eenvoudige oplossingen zijn voor ingewikkelde vragen en die ook bijzondere verbanden tussen dingen zien. Te hoge regeldruk? Ontsla de helft van de ambtenaren. Financieringstekort? Schrap ontwikkelingssamenwerking en subsidies aan al die exotische culturele doelen.

Trage besluitvorming? Schrap de inspraakmogelijkheden voor die geitenwollensokkenfiguren. Gedoe met vakbonden? Verbiedt het bestaan ervan. Marokkaanse rotjochies? Stuur het leger er op af, of geef ze een knieschot.

Ik erger me aan die platte versimpeling. Anders gezegd: ik wind me op over populisten en maak me zorgen over hun toenemende populariteit. Als je ze hoort lijkt het alsof ze geen onderdeel uitmaken van de politieke orde. Alsof zij, fris van de lever, niet verstrikt in het establishment en de gevestigde orde, het allemaal veel scherper zien en beter kunnen. Populisten presenteren zich als woordvoerders van de massa, van de gewone man.

Populisme is geen ideologie, maar eerder een politieke stijl, een wijze van communiceren. Het richt zich op (de taal van) het volk: ‘zoals het volk het aan de borreltafel zegt, zo zeg ik het in ’s lands vergaderzalen.’ Zo het volk het eist, zo zal het geschieden. We hebben daar de afgelopen maanden staaltjes van gezien. Het is – ik zeg het uit de grond van mijn hart – ronduit beschamend.

Naar mijn idee behoren politici zich voorbeeldig te gedragen, voorbeelden te zijn in plaats van napraters. Als de populisten van vandaag de rolmodellen en identificatiefiguren van de opkomende generatie moeten zijn (zo de ouden zongen piepen de jongen) kunnen we ons voor de toekomst grote zorgen maken.

Er wordt wel gezegd dat een land de leiders krijgt die het verdient. Ik weet niet of dat (helemaal) waar is. Wel is waar dat – in een democratie – het land de leiders krijgt die het verkiest. Als de populariteit van populisten een afspiegeling is van ‘de stand van het land’ dan ziet het er in Nederland niet best uit.

Ik las dat de Amerikaanse media de Deense cartoons, die enkele jaren geleden voor zoveel ophef zorgden, niet wilden publiceren. Ze vonden de spotprenten ‘te beledigend’. Volgens de hoofdredacteur van The Washington Post hanteert de krant eigen normen voor taal, religieuze en raciale gevoeligheid en meer in het algemeen goede smaak. Kijk, dat is taal naar mijn hart.

Populisten dragen bij aan het oplopen van de spanningen in onze samenleving. Het moet toch wat zeggen dat onderzoek aantoonde dat nergens zoveel wordt gescholden en zoveel bedreigingen worden geuit op internet en waar ook maar als in Nederland (onderzoek dagblad Trouw)? Populisme wakkert dat aan, terwijl ik vind dat politici ‘de boel bij elkaar’ moeten houden.

Recent las ik in een heel oud artikel: ”Onbeleefdheid mishaagt overal. Onbeschaafde manieren maken ook den verstandigen mensch onuitstaanbaar. Geen hooge afkomst, geen rijkdom, geen talent kunnen die leemte aanvullen. Wie niet beleefd is, wordt, en met recht, vermeden door eenieder, die fijn gevoel en persoonlijke waardigheid bezit. Daarentegen wordt hij, die door kieschheid en hoofsche manieren uitmunt, de regelen der wellevendheid als wet beschouwt, door de bloem der samenleving gezocht; hij verwerft ieders achting en genegenheid (…)”.

Wellevendheid: een essentiële kernwaarde uit onze cultuur. Wellevendheid houdt in dat we rekening houden met (de gevoelens en belangen van) andere mensen. Zeg gerust de waarheid, maar wel zo dat je andere mensen daarmee niet onnodig kwetst.

Al met al: de wil van het volk en de grieven en teleurstellingen van mensen moeten vanzelfsprekend – en zeker in de politiek - serieus genomen worden. Maar dat doe je niet door te suggereren dat anderen niet deugen en dat er gemakkelijke oplossingen zijn voor zeer complexe en Nederland overstijgende problemen. Populisten zeggen weliswaar ware dingen, maar wat ze zeggen is niet waar.

Populisme leidt tot polarisatie die oplossingen van urgente problemen waar ons land voor gesteld staat ernstig in de weg staat. Het op weinig wellevende wijze afzetten tegen alles wat ‘men’ in ‘Den Haag’ doet levert een giftig klimaat op, vol geruzie en scheldpartijen in plaats van constructieve dialoog of stevig debat waaruit oplossingen geboren worden. Gênant en ook oorzaak van afnemende achting voor hen die politieke verantwoordelijkheid dragen.

Want dat is een zichtbaar effect. Naast grote moeite om tot politieke besluitvorming te komen zie je dat de achting voor ‘Den Haag’ de afgelopen jaren sterk is afgenomen. Zou er een causaal verband zijn tussen opvattingen over ‘wellevendheid, kieschheid, hoofsche manieren’ en afnemende achting? De vraag stellen is haar beantwoorden.

Van mensen die verantwoordelijkheid (willen gaan) dragen voor het bestuur van ons land mag worden geëist dat ze voorbeelden zijn als het gaat om ‘kieschheid, hoofsche manieren en regelen der wellevendheid’. Zij moeten – geheel passend bij de werkelijke betekenis van ‘democratie’ – geen uitvoerders van de wil van het volk zijn, maar waardige vertegenwoordigers van het volk die in wijsheid de (veelal botsende) belangen van het land zorgvuldig (af)wegen. In Raden, Staten en Kamers gaat het om het landsbelang en niet om het platte welbegrepen eigenbelang.

Het land krijgt de leiders die het kiest. Weet wie je straks kiest.

Leen van Dijke was fractievoorzitter van de ChristenUnie in de Tweede Kamer. Daarvóór bekleedde hij dezelfde functie voor één van de voorlopers van die partij, de RPF

Het land krijgt de leiders die het kiest. Weet wie je straks kiest.

Leen van Dijke was fractievoorzitter van de ChristenUnie in de Tweede Kamer. Daarvóór bekleedde hij dezelfde functie voor één van de voorlopers van die partij, de RPF

Twijfels bij TBS burgerinitiatief DitKanNietLanger.nl

Thu, 08 Apr 2010 10:36:00 +0200

| Jan Lont
Afgelopen dinsdag zat de initiatiefnemer van DitKanNietLanger.nl bij het tv-programma Moraalridders. Hij wil dat daders van bepaalde misdaden standaard een gedragskundig onderzoek moeten krijgen. Het is een voorstel waar je niet tegen kunt zijn. En toch heb ik mijn twijfels over de uitvoering van het voorstel.

Ik moet bekennen dat ik het burgerinitiatief eerst schaarde onder een misplaatste oproep om zwaardere straffen. TBS is geen straf, het is een maatregel om een stoornis te behandelen die ten grondslag ligt aan het gedrag van een dader.
Bij het optreden van initiatiefnemer Henk Donkersteeg in Moraalridders afgelopen dinsdag kreeg ik er een ander gevoel bij het voorstel. Hij gaf aan te beseffen dat hij niet in de positie was om iets te zeggen over strafmaat. Het punt dat hem tegen de borst stuitte was dat het zo makkelijk is om een gedragskundig onderzoek te weigeren waardoor het moeilijker is om TBS op te leggen. Het gaat erom dat daders van bepaalde delicten de behandeling krijgen die ze nodig hebben om zich weer zonder gevaar tussen de mensen te begeven.

Hoe kun je hier je bedenkingen bij hebben? Aan steun ontbreekt het in ieder geval niet. Er zijn ruim meer dan het benodigde aantal van 40.000. De Tweede Kamer zal het dus op de agenda moeten zetten. Toch wil ik drie kanttekeningen plaatsen:

Een veroordeling is geen reden om een dader aan al zijn karakterfouten te behandelen. Er moet een verband zijn tussen de geconstateerde stoornis en het misdrijf. Het gedragskundig onderzoek kan dus niet algemeen zijn, maar gaat om het verband tussen de psyche van de dader en zijn daad. Meewerken aan een dergelijk onderzoek en bekennen is dan nauwelijks te onderscheiden. In ons strafrecht hoeft een verdachte niet mee te werken aan zijn eigen veroordeling.

Bovendien is het medewerking van een verdachte ook niet nodig. Op basis van andere bronnen (bijvoorbeeld een eventuele behandelgeschiedenis) kan ook TBS opgelegd worden. Iemand dwingen mee te werken is niet subsidiair, zoals juristen dat dan noemen. Het is niet nodig om het zware middel van dwang in te zetten, er zijn minder zware middelen voorhanden. En hoe kun je iemand dwingen gedragskundig onderzocht te worden? Duimschroeven?

Tot slot een twijfel voor de toekomst. Het strafrecht is gemaakt om een oordeel te geven over een gedraging in termen van strafbaarheid. Sinds een jaar of honderd is daar de mogelijkheid bijgekomen om ook de termen gezond en ziek een rol te laten spelen. Het lijkt er op of voor bepaalde daden strafbaarheid niet genoeg is, maar dat we deze moeten afwijzen door ze ziek te noemen. Iemand die een ander seksueel misbruikt moet wel ziek zijn. Volgens mij kan deze trend het strafrecht ondermijnen en het strafrechtelijk oordeel uithollen. De arts wordt rechter.

Kortom: hoe sympathiek het voorstel ook is, ik zie te veel belemmeringen om het om te zetten in een wetgeving.

Jan Lont
Student Criminologie te Rotterdam

Sport en politiek

Tue, 06 Apr 2010 15:30:19 +0200

| Peter Blokhuis
Ik heb grote bewondering voor eenzame werkers die met volharding naar een doel streven zonder zich veel aan te trekken van het oordeel van anderen: kunstenaars, geleerden, sporters, ondernemers, uitvinders, zendelingen. Ja, als er een aansprekend resultaat wordt bereikt, juichen de omstanders. Maar dat overkomt slechts weinigen.

Mij spreekt de volharding aan, het geloof in eigen kunnen en de betekenis ervan. Dat iemand beter is dan een ander is daarbij van ondergeschikt belang. Als een sporter een wedstrijd wint, is dat een bijkomstigheid. Dat iemand de 100 meter in 8 seconden loopt, is op zichzelf niet belangrijk. Het gaat er in de sport om dat iemand het uiterste uit zichzelf haalt en zo goed mogelijk presteert. Net als een kunstenaar die blijft schilderen in een eigen stijl waar niemand waardering voor heeft. Dat er misschien later veel geld voor wordt betaald, is niet zo belangrijk. Het doen is belangrijker dan de waardering. Daarom is meedoen ook belangrijker dan winnen.

In de Nederlandse politiek denkt men anders. Daar lijkt eerste worden zo belangrijk dat men sporters die een medaille winnen een koninklijke onderscheiding geeft en bij de koningin brengt. Naar mijn mening is dat een miskenning van de positie van de koningin. Ik kan mij ook niet aan de indruk onttrekken dat zij eronder lijdt. Dat kan ze zelf niet zeggen want de minister is verantwoordelijk.

Hoe kan het dat ministers haar dit aandoen? Ik zie de verklaring in een ernstige afwijking bij politici: zij willen zelf graag de eerste, de beste, de sterkste zijn. Alleen zo is te begrijpen dat een politicus kan roepen: “Ik ga alleen voor goud!”. Hoe beklagenswaardig is een land als bestuurders en volksvertegenwoordigers zo denken. Laten zij een voorbeeld nemen aan de volhardende sporter en de volhardende kunstenaar die er niet op uit zijn eerste te worden. Een volksvertegenwoordiger moet de stem van zijn kiezers vertolken, een bestuurder moet zo goed mogelijk besturen. Daarbij de eerste, de sterkste, de machtigste te willen zijn, werkt negatief. Van een bijzaak wordt een hoofdzaak gemaakt. Vervreemding is het gevolg. Daar is ook de koningin het slachtoffer van: in plaats van vorstin van alle Nederlanders die zich inzetten, wordt zij de beloner van de sterksten. Zo houdt de monarchie geen stand.

Het zal duidelijk zijn dat de ChristenUnie hieraan niet meedoet. De partij is voor de breedte sport en een dienstbare overheid.

Peter Blokhuis is voorzitter van de ChristenUnie

Inkomensafhankelijke boete is g��n Robin-Hood maatregel

Tue, 06 Apr 2010 11:28:56 +0200

| Harmjan Vedder
De ChristenUnie komt vandaag met haar verkiezingsprogramma. Enkele 'krenten uit de pap' werden gisteren al vrijgegeven, waaronder de inkomensafhankelijke boete. En meteen waren daar critici met praatjes over een steeds linkser wordende ChristenUnie. Men doet daarmee onrecht aan een noodzakelijk en tamelijk rechts voorstel.

Het principe achter het voorstel om boetes inkomensafhankelijk te maken is eenvoudig: hoe rijker je bent, hoe hoger de boete. De daar weer achterliggende gedachte: je moet een boete voelen. “Als een bijstandsgezin door rood rijdt, dan zijn ze een kwart van hun inkomen kwijt. Een rijke haalt zijn schouders op en laat zijn vrouw voor eenzelfde bedrag winkelen.”, aldus Ed Anker gisteravond bij Pauw & Witteman. En daarmee staat de kern van straffen in Nederland onder druk.

Als we de inkomensafhankelijk boete écht op waarde willen schatten, dan moeten we kijken naar het doel van de boete/straf. Binnen de rechtsgeleerdheid is daarover voortdurend debat, maar over de hoofdlijnen bestaat consensus. Naast het klassieke doel van vergelding is in de moderne richting ook de instrumentele functie van het strafrecht van belang geworden. Dat betekent dat een straf ook een preventief en corrigerend doel beoogd. Dat geldt voor een misdrijf weliswaar sterker dan voor een overtreding, maar niet te min blijft het principe overeind. De inkomensafhankelijke boete sluit bij elk van deze doelen aan. Zodra een boete voor iedereen even zwaar weegt, is de preventieve en corrigerende werking voor iedereen ook even sterk. Door rood rijden betekent voor een bijstandsgezin en een Ferrari-rijder dan een zelfde financieel debacle. En dat dat werkt, is wel gebleken in Zwitserland. Mede dankzij een inkomensafhanklijk boete-systeem is dat een van de meest verkeersveilige landen van Europa.

Eerlijk is eerlijk: ook ik krijg de kriebels van het woord inkomensafhankelijk. Wat mij betreft zijn we daar voorzichtig mee als ChristenUnie. Teveel inkomensafhankelijke maatregelen kunnen de solidariteit juist onder druk zetten, omdat het draagvlak ervoor in de samenleving verdwijnt. Maar dit is geen linkse Robin-Hood-maatregel om inkomen te nivelleren. Dit is een logische en nuchtere maatregel om het aantal verkeersslachtoffers in Nederland naar beneden te brengen met een hardere aanpak, die voor iedereen even hard voelbaar is. En was ‘harder aanpakken’ niet juist een rechtse hobby?

Harmjan Vedder

Christelijk sociaal komt in drie�n

Fri, 02 Apr 2010 21:28:00 +0200

Sinds de publicatie van de heroverwegingen gisteren buitelen de verschillende voorstellen over elkaar heen. Alle twintig heroverwegingswerkgroepen presenteren elk een heel aantal varianten. Logisch dus dat je het zo gek niet kunt bedenken of een werkgroep heeft het wel bedacht. En logisch dus ook dat tussen de voorstellen heel wat beangstigende idee�n zitten. De ChristenUnie heeft aangegeven voor een christelijk-sociale hervorming te willen kiezen.

Kiezen kan nu eigenlijk nog niet: daarvoor zijn er teveel opties. Ik hoop daarom dat de ChristenUnie er in slaagt over te brengen op basis van welke criteria zij bepaalde bezuinigingsvoorstellen mee wil nemen. In ieder geval moet het begrotingstekort te komende jaren naar nul. Wat mij betreft gelden de volgende criteria als christelijk sociaal:

1. De sterkste schouders de zwaarste lasten

Een dooddoener, maar wel zeer belangrijk. Bij de discussies zoals die tot nu toe over bijvoorbeeld de hypotheekrenteaftrek, studiebeurs, kinderbijslag en eigen risico in de zorg worden gevoerd is het geen vanzelfsprekendheid dat de rijkere Nederlander in absolute termen meer betaalt dan de armere Nederlander. In de discussies over bepaalde voorstellen (zoals bijvoorbeeld het verhogen van het eigen risico in de zorg) mis ik de noodzaak om dit type maatregelen afhankelijk te maken van het inkomen. Bij de lagere inkomens zouden veel voorgestelde maatregelen veel te hard aankomen, terwijl ze voor de hogere inkomens gemakkelijker te dragen zijn. Een christelijk sociale verdeling belast de rijken dan ook meer dan de armen.

2. Nederland is een welvarend land en heeft daarmee internationale verantwoordelijkheid

Hoewel er armoede is in Nederland, is Nederland vergelijken met de rest van de wereld een welvarend land en dat is de basis voor een tweede criterium. In de internationale betrekkingen geldt ook dat de sterkste schouders de zwaarste lasten mogen dragen. Nederland heeft internationaal gezien behoorlijke schouders. De lasten die daarbij horen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking, vrede & veiligheid en milieu kunnen we niet zomaar weigeren en afwentelen op anderen. Dergelijk free-rider gedrag is oneerlijk.

3. De crisis is een kans

Echte veranderingen vragen om investeringen. Zomaar ergens budget wegknippen heeft in veel gevallen geen zin. Als er bezuinigd moet worden, is het zaak duidelijk richting te kiezen. Zoals op deze website al eerder werd opgemerkt biedt de crisis ook een kans om te investeren in een nieuwe economie. Die is gebaseerd op een duurzamer omgaan met mens en milieu. Het zou christelijk sociaal zijn om de crisis en de noodzakelijke bezuinigingen te zien als een kans voor hervormingen.

Ik geef ze graag voor betere, maar dit lijken me drie christelijk sociale criteria. Op dit moment richt het debat zich vooral op de concrete voorstellen. Dat is op zich goed, maar liever dan dat partijen vertellen welke maatregelen ze precies willen nemen hoor ik welke criteria ze gebruiken. Op deze manier kunnen verkiezingen gaan over het algemeen belang in plaats van over welke partij de particuliere portemonnee het meest ontziet.

Cor Oudes

Bezuinigen op ambtenaren: een besparing met de kaasschaaf

Thu, 01 Apr 2010 18:52:44 +0200

Er moet de komende kabinetsperioden flink bezuinigd worden. Maar welke voorstellen worden er aangedragen door partijen? Snijden in de ambtenaren natuurlijk! Maar is dit realistisch? Dan moet er ook minder beloofd worden door de overheid. Is het niet de hoogste tijd om lange termijn beslissingen te nemen over de zorg, de uitkeringen, het onderwijs en ons rijke subsidiestelsel?

Volgens de hoogleraren Lans Bovenberg en Bas Jacobs is de CPB-berekening van 29 miljard euro rijksbezuinigen veel te optimistisch, zo schrijven ze vandaag in De Volkskrant. Een overheidstekort van minimaal 50 miljard euro tot 65 miljard is realistischer. We moeten dus nog veel meer bezuinigen dan we dachten. Naast de verhoging van de AOW-leeftijd zal de politiek met andere oplossingen moeten komen. Maar gelukkig: aan nieuwe vage plannetjes is geen gebrek. Zo stelde CDA-voorman Balkenende na acht jaar regeren doodleuk vast dat we het land best met wat minder ministeries kunnen regeren. Het CDA wil meer efficiëntie bij de overheid en bezuinigen op ambtenarensalarissen. Terecht zegt Maurice de Hond hierover in De Volkskrant: “Het meeste moet komen via besparingen op ambtenaren en ministeries. Dat wordt altijd geroepen in verkiezingstijd, maar het is nog nooit uitgekomen.”

De commissie Openbaar Bestuur van de ChristenUnie heeft een ander wondermiddel bedacht. Denk lokaal! Hevel meer bevoegdheden en budget over naar de lokale overheden en voer daarnaast nieuwe stadsprovincies in de Randstad in. Daardoor kunnen andere samenwerkingsverbanden geschrapt kunnen worden. Totaal zou deze verplaatsing een besparing van 4 tot 5 miljard euro op kunnen leveren. Bovendien – of is dat misschien het eigenlijke doel van het voorstel? – zou hiermee het vertrouwen van de burgers in en hun band met het openbaar bestuur worden vergroot. We zijn nog maar net bijgekomen van de democratische onzin bij de waterschappen, of er moet alweer verder gedecentraliseerd worden. En Den Haag, die al zo weinig waar kan maken door de Europa Unie en de privatisering van algemene organisaties in de jaren negentig, verliest haar laatste geloofwaardigheid.

Nederland is een klein land. Dat betekent mijns inziens dat we niet met de kaasschaaf wat ambtenaren gaan onderbetalen. Of nog onzinniger: ambtenaren verplaatsen en dan hopen dat het geld zal besparen. Mooi niet natuurlijk! Om de zaak betaalbaar te houden voor de zwakkeren in de samenleving zullen we de hypotheekrenteaftrek moeten afschaffen, evenals de provincies en waterschappen. Daarnaast moeten de zorgkosten op een open manier worden teruggebracht, in plaats van Klink stilletjes aan het werk te zetten. Het collegegeld mag best worden verhoogd, want dat verdienen hogeropgeleiden weer terug. Ten slotte zullen de uitkeringen voor immigranten voor de eerste vijf jaar moeten worden stopgezet. De haast onuitputtelijke subsidiepotjes alsook de lief bedoelde uitkeringen, kunnen zodoende ten goede komen aan de chronisch zieken en gehandicapten. Want ik vrees dat zij voor dit kiezersbedrog de rekening zullen moeten betalen. Uiteraard na de verkiezingen.

Maarten Vogelaar

Kandidatenlijsten van CDA en ChristenUnie

Wed, 31 Mar 2010 23:34:47 +0200

Vanaf morgen, wanneer de ambtelijke bezuinigingswerkgroepen hun bevindingen presenteren, zal het politieke debat wel weer over de inhoud gaan. Vandaag mag ik me nog ��n dag druk maken over de poppetjes. Vooral de verschillen tussen de kandidatenlijsten van het CDA en de ChristenUnie zijn interessant.

Na al het gedoe in het afgelopen kabinet heeft het CDA duidelijk gekozen voor één kernwoord: Stabiliteit. Dat uitgangspunt geldt in ieder geval voor de kandidatenlijst. Van de eerste 30 plaatsen is er slechts één nieuwe kandidaat, en zelfs die kandidaat heeft al een hooggeplaatste functie binnen de overheid. Het CDA heeft in ieder geval de wijze woorden van voormalig Kamervoorzitter Weisglas over het gebrek aan ervaring in de Kamer buitengewoon serieus genomen. Als je het mij vraagt, iets te serieus. Om een dergelijke lijst hangt meer de geur van verstarring in plaats van stabiliteit en ervaring.

Bij de ChristenUnie hoeven we tot nog toe (helaas) slechts tot tien te tellen. Het is opvallend dat er op de eerste zes plaatsen twee nieuwelingen zijn. Drie van de zes zittende kamerleden worden voorbijgestreefd door twee dames, die bovendien nog redelijk jong zijn voor een kamerlidmaatschap. Deze keuze voor een vernieuwing van de fractie, ook in een periode dat de peilingen nog redelijk goed zijn verdient alle lof. De ChristenUnie heeft hiervoor al de complimenten van Femke Halsema in ontvangst mogen nemen, hoewel dat bij voorbaat verdacht is. Overigens is de vernieuwing niet bijzonder radicaal. De langst zittende politici Rouvoet en Slob blijven de eerste twee plaatsen

Ik vraag me wel af waardoor deze tamelijk forse vernieuwing voor zo’n kleine partij is ingegeven. Temeer omdat zij hoger op de lijst zijn geplaatst dan drie kamerleden die slechts 3 jaar kamerlid zijn. Blijkens de toelichting van de selectiecommissie niet vanwege het niet goed functioneren van de huidige kamerleden. Dat zou ook hun huidige plek op de kandidatenlijsten niet recht doen. Maar waarom wel, dat is mij ook niet duidelijk. Daardoor blijft bij mij de vraag hangen of er zo niet te snel waardevolle ervaring buiten de deur wordt gezet.

In ieder geval toont een partij als de ChristenUnie wel dat ze niet wil verstarren en verstijven, maar voortdurend in beweging wil zijn door nieuwe mensen aan te trekken. Dat lijkt mij beter dan het beeld dat het CDA op dit moment laat zien.

Tot slot nog één positief woord over de CDA-lijst. De beslissing om Ank Bijleveld op nummer 2 neer te zetten kan ik uitsluitend positief beoordelen. Dus mocht u absoluut geen ChristenUnie willen stemmen, maar wilt u wel kiezen voor een vrolijke, charmante, kundige, doelgerichte, integere en bescheiden bestuurder? Geef dan je stem maar aan de nummer 2 van het CDA.

Laurens Buist

Hypotheekrenteaftrek: een ongetemd monster

Tue, 30 Mar 2010 10:01:11 +0200

| Peter de Kluijver
Een middel dat ooit ingezet werd met een nobel doel, is nu een molensteen om de Nederlandse begrotingpolitiek. Wie durft er juist nu in te grijpen in de hypotheekrente aftrek. En kan dat ook nu het juist nodig is. Maar hoe voorzichtig het misschien ook moet, dit heilige huisje mag niet ongemoeid blijven.

De hypotheekrenteaftrek werd in Nederland in 1893, met het nobele doel om het eigen woning bezit van de bevolking te stimuleren. Dat was dan ook nog in een industrieel tijdperk, waarin er nogal ruimte was voor een verheffingsideaal. Eén van mijn opa’s woonde in een huurhuisje met zijn gezin. pas toen de timmerfabriek waar hij werkte ook koophuizen beschikbaar stelde voor arbeiders, was hij (mede met hulp van de hypotheekrenteaftrek) in staat om zo’n huisje te kopen. Daarmee had hij beduidend minder leenangst dan die opa die tot zijn veertigste thuis bleef wonen, die rekende zijn huis liever direct af. Ik bedoel maar te zeggen, dat waren andere tijden.

Van dit nuttige instrument van vroeger, is de aftrek nu verworden tot een pervers systeem. De overheid subsidieert nu gedrag en situaties die we helemaal niet meer willen. Maximaal lenen en daarop niet aflossen, wie dat niet doet laat geld liggen. Dit heeft ondertussen eigen woningbezit moeilijk gemaakt voor singles en starters. Gevoegd bij het feit dat dit de overheid ook nog eens EUR 11 miljard per jaar kost, is het tijd voor verandering.

Zou je zeggen. Maar het huidige wankele evenwicht kan alleen met fluwelen handschoentjes worden aangepakt. Zelfs Nout Wellink (DNB), een verklaard hervormingsgezinde op dit gebied, waarschuwt tegen ingrepen in de aftrek op dit moment, midden in een crisis. Het effect op de huizenmarkt en daarmee de vermogens van veel Nederlanders kan te groot zijn. We hebben een monster gecreëerd door noodzakelijke aanpassingen niet te doen op momenten dat het kon. En het kan heus, kijk naar het Groot-Brittannië of België waar het zonder veel problemen is gegaan.

Het zure daarvan is wellicht, dat nu er wel momentum is en de aftrek wordt beperkt, dit ook daadwerkelijk ernstige gevolgen heeft op de woningmarkt, en tegenstanders al dan niet triomfantelijk hun gelijk halen. Onzin! Had het tien jaar geleden gedaan, dan had het in economisch goede tijden zonder veel problemen en met een ruime overgangsregeling geregeld kunnen worden. Juist die lafheid breekt de woningbezitter misschien straks op.

Peter de Kluijver

D� kans van de crisis: anders tellen

Tue, 30 Mar 2010 10:02:35 +0200

| Eelco Fortuijn
Een crisis is niet iets wat je elkaar wenst. Er zijn stille slachtoffers. Maar stille armoede, middenstanders die te weinig omzetten, MKB-ers die maar geen opdrachten kunnen vinden, gezinnen die hun vaste lasten net of net niet kunnen ophoesten. Maar er is een schrale troost: een crisis biedt ook kansen.

Je kunt potentiële veranderingen opeens wel bespreken, die jaren lang onbespreekbaar waren. Dat is een schrale troost, maar dan is die crisis tenminste nog ergens goed voor.

Dé kans der kansen is: anders tellen. De getallen van het CPB over Bruto Nationaal Product, koopkracht en begrotingstekorten, rammelen, zo las ik onlangs in de Volkskrant. Ook de OESO, de club van rijke landen, klaagt: Veel OESO landen bezuinigen op onderwijs, omdat dat goed is voor het BNP en voor het terugdringen van het begrotingstekort. Je geeft immers minder geld uit. Maar volgens de OESO is dit op middellange termijn funest voor een land. Ze raden ten strengste af om, voor wat betreft het onderwijsbeleid, te varen op BNP en begrotingstekort. Twee opdoffers voor het BNP.

Het BNP is niet meer van deze tijd. Daar moeten we niet mee willen rekenen, dan tellen we met het verkeerde telraam. Sommige balletjes zitten vastgekoekt. En sommige rijen met balletjes missen zelfs in hun geheel.

Gelukkig, het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) heeft een goed ontwikkeld en veel beter en completer telraam beschikbaar. Daar tellen ze werkelijke waarde. Onderwijs is dan opeens een investering die loont. Maar het gaat verder: natuurbehoud en duurzaamheid blijken ook waardevol te zijn. Veel gekker moet het niet worden. Zou het dan echt mogelijk zijn om alles wat we allang van waarde vinden, ook uit te drukken in waarde, zodat we er beleid op kunnen maken? Zou het dan echt mogelijk zijn om het ontwerp van ons telraam ondergeschikt te maken aan allerlei waardevolle doelen, die we graag zouden willen realiseren in onze samenleving? Mogen we dromen van een tijd dat we niet langer leven onder de gesel van het BNP? Dat ons telraam geen doel in zich wordt, maar een middel waarmee we naar believen waardevolle zaken kunnen uitdrukken in waarde?

Droomt u even met mij mee: wat gebeurt er als we een halfbakken telraam vervangen door een nieuw veelkleurig telraam, waarin we ook waarden waarderen zoals schoon water, stevige dijken, eerlijke handel, menswaardige zorg, voldoende onderwijs, enzovoorts. Dan zou de balans van BV Nederland er anders uit gaan zien. Dan zouden we accijnzen kunnen heffen op waardeloze (lees: onduurzame en oneerlijke) producten. Met die accijnzen zouden we duurzame innovaties stimuleren. Groene banen zouden worden gecreëerd, mensen kunnen hun boterham verdienen door sociale of duurzame waarden voor hun klanten te verhogen, economische rationaliteit en duurzame waarde zullen eindelijk eens samenvallen.

Maar het gaat verder: de komende jaren moeten we miljarden bezuinigen, of ‘ombuigen’, zoals het politiek correct heet. Die miljarden zijn uitgegeven om ons te behoeden tegen een economische ineenstorting van grote systeembanken. Prima, daar ben ik blij om en daar kan ik mee leven.

In dit kader hoor ik twee ideeën: lastenverhoging of bezuinigingen. Gaan we vooral inzetten op belastingverhoging, zodat we schulden kunnen afbetalen? Krijgen we een crisistaks, of zelfs een belastingschijf erbij voor de brede schouders? Of zetten we liever zwaar in op bezuinigingen, bijvoorbeeld op bestuurslagen, op kunst en cultuur, op de zorg, op onderwijs, op ontwikkelingshulp of op de JSF. En over hoeveel jaren zullen we die bezuinigingen uitsmeren? Beste mensen, er is nog een derde optie: anders tellen!

Hierbij roep ik de ChristenUnie dan ook op om haar verkiezingsprogramma niet door het CPB, de hoeders van het gammele BNP-telraam, te laten doorrekenen, maar door het PBL, het Planbureau voor de Leefomgeving.

Eelco Fortuijn zet zich op verschillende manieren in voor een eerlijker wereld, bijvoorbeeld met de (succesvolle) initiatieven Fairfood en Happietaria.

Amsterdam overdrijft met koopzondagen

Fri, 26 Mar 2010 12:21:58 +0100

| Steven Mudde
Op 1 april doet de rechter uitspraak in het kort geding dat 26 kleine winkeliers en CNV Dienstenbond hebben aangespannen tegen gemeente Amsterdam. Want Amsterdam wil de hele stad tot toeristisch gebied verklaren, zodat elke winkel elke zondag open kan. Maar wie wil dat eigenlijk?

In 2008 zocht de Dienst Onderzoek en Statistiek van Amsterdam uit, wat bewoners in Amsterdam-Noord vonden van wekelijkse koopzondagen. 52% van hen was voor en 28% tegen. Maar, 59% is tevreden met de huidige 12 koopzondagen en 26% vindt dit te weinig.

Dan de winkeliers, groot en klein: Van hen is 62% tegen en 19% voor een wekelijkse koopzondag. 65% is nu al tevreden en 18% vindt dat er nu te weinig koopzondagen zijn.

De conclusie is dat de bewoners van Amsterdam-Noord in meerderheid tevreden zijn met hoe het nu is. Maar, een kleine meerderheid is voor 52 koopzondagen. Daar tegenover staat dat de winkeliers in Noord in meerderheid tegen meer koopzondagen zijn.

De Dienst Onderzoek en Statistiek van Amsterdam heeft één belangrijke groep niet gevraagd wat ze van 52 koopzondagen zou vinden. En dat zijn de werknemers. Deze werknemers zijn deels vertegenwoordigd door de vakbonden. En wat blijkt? FNV, CNV, RMU en christennetwerk|gmv hebben afgelopen najaar actie gevoerd tegen meer koopzondagen. Want in veel winkels bestaat het zogenaamde ‘verplicht vrijwillig werken'.

Werknemers zijn wettelijk niet verplicht om op zondag te werken, behalve als de aard van het werk dat onmogelijk maakt. Zoals in de zorg. Maar lang niet alle werkgevers houden daar rekening mee, ze verwachten van de werknemer dat die er gewoon is. Aangezien de werknemer in deze relatie de zwakkere partij is, delft hij het onderspit.

Voor de 26% van de bewoners van Noord die 12 koopzondagen te weinig vindt, is het belangrijkste argument dat zij met wekelijkse koopzondagen meer vrijheid hebben om te bepalen wanneer ze hun boodschappen kunnen doen. Als er dan een groep mensen is die op zondag de boodschappen wil doen, laten we daar dan een oplossing voor vinden. Maatwerk. Maar zadel de rest van de consumenten, winkeliers en werknemers niet op met 52 koopzondagen als ze daar geen behoefte aan hebben.

Steven Mudde is redacteur bij vakbond christennetwerk|gmv

Ayaans vrijheid

Wed, 24 Mar 2010 15:32:25 +0100

Ayaan Hirsi Ali is drie jaar na haar vertrek weer in Nederland om haar nieuwste boek, 'Nomade' te promoten. Dit gaat natuurlijk gepaard met de nodige media-aandacht. Deze week was ze te gast bij Pauw en Witteman en gisteravond was zij hoofdgast bij NOVA College Tour. Voor mij gaf deze hernieuwde media-aandacht aanleiding tot het lezen van haar vorige boek, 'Mijn Vrijheid', deze stond al lange tijd in mijn kast te wachten.

Heel toepasselijk vond NOVA College Tour plaats in de Universiteit van Leiden waar Ayaan ooit politieke wetenschappen studeerde en waar volgens haar zeggen ‘haar geest is geopend’. In een zaal die veel nostalgische gevoelens bij haar opriep, werd ze bevraagd door studenten van de Universiteit waaronder zich ook aardig wat moslims bevonden die haar erg kritische en ook persoonlijke vragen stelden.

Dat de geest van Ayaan ‘opening’ nodig had wil ik wel geloven, met name nu ik door het lezen van haar boek meer inzicht krijg in haar moeilijke en gecompliceerde jeugd. Tijdens die jeugd werd ze geconfronteerd met maar liefst vier verschillende culturen, de Somalische, Saudische, Ethiopische en Keniaanse. Wegens politiek zeer gevoelige activiteiten van haar vader met het doel Somalië te ‘bevrijden’ en het islamitisch fanatisme van haar moeder was het voor hen niet makkelijk een geschikte en veilige woonplaats te vinden. Voor Ayaan was het ook niet makkelijk om uit veel verschillende interpretaties van de Islam één juiste te kiezen, wat haar ook niet gelukt is.

In Leiden koos ze er uiteindelijk voor om zich te bevrijden van de Islam en de, naar haar mening, onrechtvaardige praktijken die daaruit voortvloeien aan de kaart te stellen. De vrijheid die zij in het Westen heeft gevonden wil zij doorgeven aan al die islamitische vrouwen die onderdrukt worden. Met veel moed stelt ze vele wanpraktijken van de Islam aan de orde en zet ze zich met al haar kracht in voor de mensenrechten en vrijheid van onderdrukte islamitische vrouwen. Ze lijkt in haar strijd echter iets essentieels te vergeten, namelijk dat haar vrijheid niet vanzelfsprekend ook de vrijheid van die vrouwen is en dat onderdrukking voor hen wat anders kan betekenen dan het voor haar betekend heeft.

Vrijheid is iets heel persoonlijks en wordt op veel verschillende manieren geïnterpreteerd en beleefd. Voor Wilders betekent vrijheid, bevrijding van de islamitische invloeden in onze samenleving. Voor Ayaan betekend vrijheid te kiezen voor westerse waarden in plaats van de islamitische. Beiden spreken zich in het politieke debat daar heel duidelijk over uit. Andere politici zouden ook veel duidelijker hun interpretatie van vrijheid voor het voetlicht mogen brengen. Wat is bijvoorbeeld de vrijheid van de ChristenUnie die zich baseert op christelijke waarden? Als partijen en de bijbehorende politici zich duidelijker zouden uitspreken over hun begrip van vrijheid zouden we naar mijn idee een stuk interessanter en waardevoller debat creëren . Een debat waarbij niet simpelweg gereageerd wordt op vrijheidsbegrippen van personen als Wilders en Ayaan maar waar er werkelijk een keuze is tussen vele verschillende interpretaties van het begrip vrijheid.

Hanneke Post

Verhagen moet nu doorzetten

Sat, 20 Mar 2010 00:45:25 +0100

Er is, met een demissionair kabinet en een woelige politieke arena, genoeg aan de hand in Nederland. De wereld gaat intussen natuurlijk wel gewoon door. In die wereld vindt in mei in New York de toetsingsconferentie van het Non-Proliferatie Verdrag plaats. Verhagen lijkt in kleine stapjes op te stomen om daar spijkers met koppen te slaan, maar moet nu wel doorzetten. Het kabinet moet hem daarin steunen.

Het Non-Proliferatie Verdrag (NPV) probeert de verspreiding van nucleaire wapens te beheersen. Het verdrag (in werking getreden in 1970) bepaalt onder andere dat staten die nucleaire wapens bezitten deze zullen afschaffen. Ook in Nederland liggen nucleaire wapens (al wordt dat officieel ‘noch ontkend noch bevestigd’), net als in een aantal andere Europese landen. Het gaat om Amerikaanse kernwapens waarover binnen de NAVO afspraken zijn gemaakt. Zo is bijvoorbeeld afgesproken dat men in principe wil kunnen dreigen met het gebruik van deze wapens. Een wassen neus, want de wapens die er liggen zijn zo verouderd dat het een aantal maanden zou duren voordat ze kunnen worden ingezet. In het uiterste geval moeten Nederlandse F-16’s echter in staat zijn nucleaire bommen op een vijandelijk doelwit te werpen.

Minister Verhagen wijdt de laatste tijd opvallend veel woorden aan het terugdringen van nucleaire wapens. Dat is goed, want dit is hét moment om het aantal kernwapens in de wereld te verminderen. Zelfs president Obama heeft zich uitgesproken voor een wereld zonder kernwapens. Daar zijn politieke kansen voor: in mei wordt dus het NPV herzien, maar ook discussieert de NAVO momenteel over haar toekomst. Een belangrijke vraag is natuurlijk of de NAVO in de toekomst met nucleaire wapens of de dreiging daarvan wil werken.

Nucleaire wapens zijn massavernietigingswapens. Daarmee zijn ze moreel verwerpelijk: ze maken geen enkel onderscheid tussen burgers of strijders, doden ontzettend veel mensen en belasten als ze worden afgeworpen een gebied bovendien decennialang met zeer ernstige gevolgen. En de risico’s worden steeds groter: zo stijgt met het aantal kernwapens ook de kans dat als terroristen kernwapens in handen krijgen. Bovendien, staten als Iran lijken te proberen een kernwapen te verwerven. Kortom, het risico dat het een keer fout gaat wordt alleen maar groter. Wat staten als Iran doen is natuurlijk verkeerd en het is van het grootste belang dat wordt verhinderd dat ze er in slagen een kernwapen te fabriceren. Zolang echter de NPV-lidstaten die al nucleaire wapens bezitten niet aan de verplichting voldoen te werken aan vermindering van hun eigen arsenalen is het vooral de pot die de ketel verwijt dat ze zwart ziet.

Het is daarom belangrijk dat Verhagen nu doorzet en de Nederlandse nucleaire wapens na goede afspraken binnen de NAVO terugstuurt naar de VS. Maar eerst is er de NPV conferentie in mei. Voor die tijd is er geen nieuw kabinet, en het is daarom aan Verhagen zelf om Nederland neer te zetten als een land dat haar verantwoordelijkheden neemt op weg naar een kernwapenvrije wereld. Kabinet en kamer moeten hem daarin steunen.

Cor Oudes

Wantrouw de wantrouwers van Bos en Eurlings

Wed, 17 Mar 2010 11:29:35 +0100

| IJmert Muilwijk
Het regent in Den Haag ontslagbrieven. Politici als Bos en Eurlings ruimen vrijwillig het veld met oog op het gezin. Ondanks dat er door feministen decennia voor dit soort mannen gevochten is, kunnen de Cyska Dresselhuysen van deze wereld het niet geloven. Een kritische houding naar politici is goed, maar bij voorbaat al hun intenties in twijfel trekken werkt niet.

Dat is niet ‘opzij’, maar de wereld op z’n kop.

Afgelopen vrijdag uitte oud-hoofdredacteur van het feministische blad Opzij, Cyska Dresselhuys in Pauw & Witteman haar wantrouwen bij de keuze van Bos om de politiek te verlaten voor zijn gezin. Hij zal wel binnen een paar maanden ergens anders aan de slag zijn. Hij zal wel hiervoor gekozen hebben omdat het slecht gaat met de PvdA. Hij zal wel… Ook uit andere reacties bleek dat er per definitie aangenomen wordt dat politici de boel bedonderen.

Het is prima om dat argumentatielijnen die door politici worden aangehangen kritisch tegen het licht gehouden worden. Zonder gezonde kritiek, geen gezonde democratie. In dit geval verwijt de pot echter de ketel. Bos zou met onjuiste redenen naar voren brengen voor zijn vertrek. Tegelijkertijd brengt Dresselhuis zelf onjuiste redenen naar voren in haar kritiek op de argumenten van Bos. Wat als menselijke ambities niet altijd in bedrijven of politiek liggen, maar thuis bij je gezin? Dat is ten diepste wat Dresselhuys niet wil en kan begrijpen. Het hoogste doel van het feminisme van nu is daarmee niet meer een eerlijke verdeling van arbeid en zorg taken tussen mannen en vrouwen (waar ik mij prima in kan vinden), maar überhaupt het marginaliseren van zorgtaken. De rede voor het wantrouwen naar Bos is dan ook in essentie een wantrouwen naar de keuze voor het gezin. Een gepast wantrouwen van deze wantrouwers is dan ook op zn plaats.

Het wantrouwen naar de motieven van Bos verwijst naar een veel dieper probleem. Dat is namelijk dat er met betrekking tot vertrouwen in de politiek een omslag is gemaakt van ‘ja, mits’ naar ‘nee, mits’. Ofwel, politici worden vooroordeelt voor leugenaars en zakkenvullers tenzij ze het tegendeel bewezen hebben. Uiteindelijk verpest deze houding het voor ware opiniemakers. Als je als burger altijd hoort dat het niets is en niets wordt in Den Haag is er niets anders als er echt een keer iets echt mis is. Immers, als de redenen voor het vertrek van een politicus bij voorbaat al in twijfel getrokken worden, wat moet je dan wel geloven? Dit is geen appel voor naïef burgerschap, maar voor een basisvertrouwen wat als daar goede redenen voor zijn altijd in twijfel getrokken mag en moet worden.

IJmert Muilwijk

De terugkeer van Cohen is de terugkeer van Paars

Mon, 15 Mar 2010 18:03:36 +0100

| Harmjan Vedder
Cohen is de nieuwe leider van de PvdA. Hij heeft de wind in de rug en maakt (vooralsnog, want in campagnetijd is niets zeker) een behoorlijke kans op het premierschap. Cohen is de man van het verbinden en dat spreekt kiezers aan in het PVV-tijdperk. Zijn sympathieke verhaal dreigt echter een zeer onsympathieke afloop te krijgen...

De verbindende kracht van Cohen bleek wel in zijn tijd als burgervader van Amsterdam. Hij was er de man van zowel praten als doorpakken, maar altijd met ruimte voor verschil. Tijdens de moord op Theo van Gogh hield hij de bonte Amsterdamse gemeenschap bij elkaar. Ook tijdens de persconferentie waarin hij zijn kandidatuur voor het lijsttrekkerschap van de PvdA bekend maakte, zagen we die Job Cohen. Hij kwam nadrukkelijk op voor de vrijheid om je leven vanuit je religie in te vullen. In de sociaal-democratie is die vrijheid ook redelijk geborgd, door een passage over geloofsvrijheid in het nieuwe beginselmanifest van de PvdA (2005). Die genuanceerde visie, gecombineerd met zijn uitstekend leiderschapskwaliteiten maken hem een premier voor alle Nederlanders. Kortom, een gedroomde kandidaat?

Nee, toch zie ik niet meteen uit naar de dag dat het kabinet Cohen I op het bordes staat. Het wisselgedrag van kiezers geeft namelijk aan dat het zomaar om een Paars (plus) kabinet zou kunnen gaan. Natuurlijk, de rekensommen kloppen nu nog niet, maar de verkiezingsstrijd is dan ook nog niet begonnen. Inschattingen van het potentiële grensverkeer tussen partijen maken ondertussen de combinatie PvdA-D66-VVD numeriek mogelijk, eventueel aangevuld met Groenlinks.

Vergis u niet, het zal voor een nieuw Paars+ kabinet geen makkelijk klus zijn om het inhoudelijk eens te worden over de heroverwegingen. Paars I & II hadden het economische tij mee, terwijl PvdA en VVD nu vermoedelijk zeer verschillende pakketten presenteren om de economie er weer bovenop te krijgen. Onder druk wordt echter alles vloeibaar... En die druk wordt verzorgd door de PVV en de vraag naar de bestuurbaarheid van het land. Bovendien hebben beide partijen een rijke bestuurlijke traditie en weten ze van compromissen sluiten. D66 staat wat dat betreft klaar om ze in financieel-economisch opzicht in het midden op te vangen.

Afin, het blijft koffiedik kijken (met behulp van wat analyses van de opiniepeilers). Maar mocht een nieuw Paars kabinet er komen, dan zijn de rapen gaar. Over het verbindende verhaal van Cohen wordt in zo’n kabinet in een brute mars heen gestampt door de voorman van het individualisme: Alexander Pechtold. Zijn partij is gevaarlijk ideologisch geladen voor een “pragmatische” beweging. Waar in de sociaal-democratie nog wel aandacht is voor bestaande sociale verbanden en de versterking daarvan (neem de wijkaanpak), daar is de samenleving in het D66-verhaal toch vooral een zaak van individuele burgers. Elke vorm van versterking van structuren wordt ten diepste gezien als een bedreiging van het individu. De overheid moet wegblijven uit de samenleving en als er toch bemoeienis nodig is, dan is er enkel ruimte voor een individualistische visie (meestal ‘neutraal’ genoemd) Het gevolg: bestaande verbanden eroderen en verworvenheden uit onze traditie van tolerantie (vrijheid van onderwijs en dergelijke) staan onder druk.

Dat staat haaks op de behoeften van onze tijd. Juist nu er steeds meer losse en inter-individuele contacten ontstaan, is er behoefte aan restauratie van de meer duurzame structuren in de samenleving. De wijk, het gezin en de straat moeten zich weer tot elkaar verhouden in een gezamenlijk verantwoordelijkheid en de overheid kan en moet daarin faciliteren. Er is behoefte aan een politiek van verbinding en hoop. In woorden zal D66 dat wellicht nog kunnen onderstrepen, maar inhoudelijk zal de partij het niet kunnen meemaken. Daarvoor is het verlichtingsdenken te zeer verknoopt met alles waar D66 voor staat. En ik vrees dat Cohen daar met het - in ideologische zin uitgeholde - verhaal van de sociaal-democratie niet voldoende tegenover zal kunnen stellen. Mocht dat zo blijken te zijn, dan mogen we ons verwachten aan een rasecht Paars kabinet: morele en ethische kaalslag, verder afbraak van duurzaam verbindende structuren en weinig ruimte voor een niet-individualistische visie op het leven. Het worden spannende verkiezingen.

Harmjan Vedder

Het gevaar van de personalisering van de politiek

Mon, 15 Mar 2010 16:43:10 +0100

| Bas Hengstmengel
Een bekende regel in de sociale omgang luidt dat we op de bal moeten spelen en niet op de man. Dat blijkt niet eenvoudig in de politiek. De afgelopen weken zijn we getuige geweest van diverse uitwassen van wat wel kan worden omschreven als de personalisering van de politiek.

De persoon van de politicus komt steeds meer centraal te staan (in plaats van zijn boodschap) en inhoudelijke kritiek verwordt steeds vaker tot een persoonlijke aanval. Dientengevolge treedt er een verruwing op van het parlementaire debat, waarbij ordinaire scheldpartijen niet langer worden vermeden. We konder het waarnemen in het kamerdebat over de kabinetscrisis rond Uruzgan, het partijleidersdebat na de gemeenteraadsverkiezingen, maar ook in het persoonlijk schofferen door PVV-er De Mos van GroenLinkser Van Gent. Het op-de-persoon-spelen is in politieke context niet alleen onfatsoenlijk – dat is het ook buiten die context – maar zelfs gevaarlijk.

Basisgegeven in de politiek is dat er verschillende meningen tegenover elkaar staan – soms fundamenteel verschillend – terwijl er desondanks moet worden samengewerkt en samengeleefd. Politieke conflicten hebben altijd de potentie alomvattend te worden, omdat ze raken aan fundamenteel verschillende levens- en wereldbeschouwingen. Om de conflicten te kanaliseren en hanteerbaar te houden, moeten ze aan een geheel van vormelijkheden worden onderworpen. Antagonisme (vijandschap) moet worden omgezet in agonisme (tegenstanderschap). Juist door het bewaren van een formele afstand is toenadering mogelijk.

Door vormelijkheden, regels en procedures wordt communicatie gestructureerd en kunnen betrokkenen op enige afstand van elkaar blijven. Ze nemen niet met hun hele persoon direct deel. Daarom zijn parlementaire vormen en gebruiken ook zo belangrijk: spreken via de voorzitter, geen straattaal gebruiken, nooit een bewindspersoon rechtsreeks voor leugenaar uitmaken, elkaar laten uitspreken etcetera. Een Kamerlid dat een rechtstreekse, persoonlijke aanval uit op een bewindspersoon diskwalificeert zich daarmee als politicus. Wie teveel persoonlijk betrokken raakt bij het politieke spel, doet er verstandig aan zich terug te trekken, zoals Agnes Kant deed.

Het authenticiteitsideaal, waarbij iedereen zoveel mogelijk moet zeggen wat hij of zij denkt, en de toenemende publieke exhibitie van het private, vormen in dat licht een gevaar voor het samenleven. In de politiek is dit gevaar des te groter omdat het een spel om de macht betreft. Conflicten tussen fundamenteel verschillende levens- en wereldbeschouwingen zijn dan niet puur academische exercities. Politiek is geen onschuldig spel.

Het publieke domein, en zeker het politieke deel daarvan, kan niet zonder het hanteren van vormen, die we als spelregels zouden kunnen aanduiden. De historicus Johan Huizinga heeft in zijn boek Homo ludens (1938) gewezen op het culturele belang van het spelelement, zoals dat mede te vinden is in het recht en in de politiek. Zoals een spel spelregels nodig heeft, zo heeft het politieke debat regels en vormen nodig. Dit gaat echter dieper dan de regels als zodanig. Het komt aan op beschaving, diplomatie en tact als buffers tegen onnodige sociale conflicten. De essentie van beschaving is het dragen van een masker. Het private – inclusief persoonlijke afkeer en agressie – mag niet ongekanaliseerd worden geuit. Indirectheid is een deugd. Daarbij is diplomatie de kunst om conflicten op zo’n manier op te lossen dat de waardigheid van de andere partij overeind blijft. Tact is het daar waar mogelijk behandelen van anderen naar hun eigen maten en het op die manier respecteren van de ander.

De politiek filosofe Hannah Arendt heeft er op gewezen dat het publieke domein beschouwd kan worden als een kunstmatige ruimte, een tussen-ruimte. Vreemden kunnen pas tot elkaar komen doordat er eerst een afstand tussen hen gecreëerd wordt. Door het dragen van een masker – het spelen van een specifieke rol, met de daarbij behorende verwachtingen – kunnen mensen afstand nemen van zichzelf. Arendt wijst op de herkomst van de term persona. Oorspronkelijk verwees deze term naar het masker dat klassieke acteurs gebruikten. Het masker had twee functies: verbergen van het eigen gezicht, maar ook het doorlaten van het stemgeluid. In de verschuiving naar de juridische terminologie kreeg de term de betekenis van de juridische persoonlijkheid van de Romeinse staatsburger in het rechtsproces. De wet bepaalde enerzijds hoe de Romein zich had te gedragen in het publieke domein, maar gaf hem anderzijds de mogelijkheid het eigen geluid te laten horen. Het was niet een ‘natuurlijke’ persoon die in een rechtsproces verscheen, maar een ‘gecultiveerde’ persoon met rechten en plichten voor de wet. Deze juridische status maakte het mogelijk een specifieke rol te spelen in het publieke domein.

Zo is het ook in het politieke debat. Politici zijn geen willekeurige individuen die alles kunnen roepen wat er in hen opkomt. Ze spelen een cruciale rol in de democratische rechtsstaat. Bij die rol horen vormen die het gewicht van deze rol honoreren. Het zijn de christelijke partijen die op het punt van publiek optreden, persoonlijke omgang en integriteit een goede naam hebben. Daarmee betonen ze zich hoeders van de maatschappelijke orde. Dat mag wel eens gezegd worden in deze tijden.

Bas Hengstmengel is docent arbeidsrecht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam

Dientengevolge treedt er een verruwing op van het parlementaire debat, waarbij ordinaire scheldpartijen niet langer worden vermeden. We konder het waarnemen in het kamerdebat over de kabinetscrisis rond Uruzgan, het partijleidersdebat na de gemeenteraadsverkiezingen, maar ook in het persoonlijk schofferen door PVV-er De Mos van GroenLinkser Van Gent. Het op-de-persoon-spelen is in politieke context niet alleen onfatsoenlijk – dat is het ook buiten die context – maar zelfs gevaarlijk.

Bas Hengstmengel is docent arbeidsrecht aan de Erasmus Universiteit Rotterdam

De overeenkomsten tussen populisten en elitisten

Fri, 12 Mar 2010 11:05:44 +0100

| Geert Jan Spijker
Het gaat in de peilingen goed met het populistische PVV, maar ook goed met twee elitistische partijen (D66 en Groenlinks). Deze twee soorten partijen staan lijnrecht tegenover elkaar. De onderbuik van de massa staat tegenover de redelijkheid van de 'progressieven'. Of is dat slechts schijn?

Populisme is een ontaarding van democratie. Het pretendeert ingewikkelde politieke problemen in korte tijd op te kunnen lossen. Daarbij is vooral de Grote Leider van belang. Deze charismatische figuur vertegenwoordigt het volk en weet wat de burgers willen. Bovendien doet hij recht aan hun angst voor het bedreigende vreemde en behoort hij niet tot de gevestigde orde der zakkenvullers.

Elitisten geloven in openheid, verdraagzaamheid en globalisering. Kennismaking met culturen leert ons relativeren. En dat is plezierig. Een ding wordt niet gerelativeerd: onze redelijkheid. Als we als verstandige mensen met elkaar blijven discussiëren dan lossen conflicten zich wel op. Het geloof in de Verlichting is groot, geloof in God daarentegen moeten we wantrouwen.

Zowel populisten als elitisten hebben dus blijkbaar angst voor het vreemde. Bij populisten is die angst gericht op de islam, bij de elite is men bang voor godsdienst in het algemeen.

Een andere overeenkomst is dat bij beide de stem van het volk de absolute maatstaf is. Dat is gevaarlijk, want als het goede en rechtvaardige afhankelijk wordt van de wil van veranderlijke mensen dan ligt willekeur op de loer. Een samenleving heeft behoefte aan Hogere waarden als vrijheid en gelijkwaardigheid, zoals we die vinden in de christelijke traditie. Die traditie kenmerkt zich ook niet door uitsluiting, maar door nadruk op gastvrijheid en dienstbaarheid. En dat is juist nu nodig.

mr.drs. Geert Jan Spijker, medewerker Wetenschappelijk Instituut ChristenUnie

De lange houdbaarheidsdatum van politici

Thu, 11 Mar 2010 16:20:27 +0100

Jongeren zijn populair bij politieke partijen en stonden afgelopen gemeenteraadsverkiezingen hoog op de kandidatenlijsten, zo berichtte De Volkskrant vorige week. Een zorgwekkende trend. Al die studentjes die het zo verschrikkelijk goed met zichzelf hebben getroffen. Ik word onpasselijk van de gedachte dat ze voor mij verantwoordelijke beslissingen zouden moeten nemen. Alsjeblieft, stop met deze infantilisering van de politiek!

De tijd is rijp is voor een nieuwe generatie leiders, zo stelde Rogier Havelaar vorige week in zijn blog. Maar wie is daarvoor geschikt? Na de politieke klucht van de afgelopen maand - waarbij er alle ruimte was om schaamteloos te scoren - is het een aantrekkelijke gedachte om veel van de huidige generatie politici terug naar de schoolbanken te sturen. De politiek geniet zeer weinig vertrouwen. Veel politieke partijen grijpen daarom wanhopig naar verjonging van hun politieke vertegenwoordigers. In Rotterdam stond een 20-jarige jongen op nummer 2 voor het CDA, terwijl in Leiden een 23-jarige studente de tweede plek voor D66 innam. Ervaren politici worden afgedankt en ingeruild voor veelbelovende nieuwe talenten. Maar zij zullen deze belofte sowieso niet kunnen waarmaken: ze zijn eenvoudigweg te jong.

Het kenmerkende voor de jeugd is haar idealisme en overmoed, iets wat grotendeels het gevolg is van een gebrek aan kennis en ervaring. De realiteit verlamt hen niet, maar biedt vooral persoonlijke kansen. Idealiter vraagt de politiek echter dat we kunnen overzien, dat er vanuit een combinatie van visie en expertise beslissingen genomen worden. In een maatschappij is het essentieel dat individuele belangen uiteindelijk een eerlijke en legitieme uitkomst voor iedereen opleveren. De filosoof Hannah Arendt stelt ergens dat de kwaliteit van een politiek standpunt afhangt van zijn onpartijdigheid. In de politieke arena worden alle persoonlijke wensen gedelibereerd tot collectieve standpunten. Democratie gaat nadrukkelijk niet om het behartigen van de belangen van je leeftijdsgenoten (zoals veel van deze jonge twintigers aangeven). Nee, het draait erom dat we samen beslissen. Individuele meningen zijn in principe onbelangrijk. Pas als politici in staat zijn om boven zichzelf of het partijbelang uit te stijgen, kan de politiek tot bevredigende uitkomsten leiden.

We geven verantwoordelijke taken in onze samenleving (nog steeds) liever aan mensen die ons vertrouwen genieten. Vertrouwen moet groeien, wijsheid komt met de jaren. Jonge politici die niet kunnen bogen op eerdere prestaties en zullen zich extra gepusht voelen om hun nut te bewijzen. Maar het echte politieke handwerk moet rijpen door werk- en levenservaring. Politici die uitgroeien tot onafhankelijke arbiters zijn zeldzaam en worden zeker niet zo geboren. Haal daarom de grijsaards uit de kast, koester de achterkamertjes en luister naar de mening van de oude partijbonzen. Hun houdbaarheidsdatum is nog lang niet verstreken.

Maarten Vogelaar

Ook bij de ChristenUnie: eerst het leven, dan de leer

Tue, 09 Mar 2010 12:53:18 +0100

| Gert-Jan Segers
Het was bij mijn studentenvereniging, de CSFR, al niet anders. Om de paar jaar dook die weer op: de befaamde grondslagdiscussie. Die werd dan aangezwengeld door een verontrust lid, die sommige van de amici grensverleggend cabaret zag maken, wilde uitspraken hoorde doen of een prikkelend artikel zag publiceren.

En dan voelde zo’n lid zich geprangd onze vereniging te herinneren aan haar grondslag en aan de bedoeling van de oprichters. In een vlammend artikel betoogde hij dan dat het mis ging, we los waren van het gereformeerde belijden en terug moesten naar de woorden van toen. Wat dan volgde waren een keur aan reacties in het verenigingsblad, een discussie op de vergadering, sussende verklaringen van het bestuur en een einde waarvan niemand wist wanneer die precies begonnen was. Als de nachtkaars.

Bij de ChristenUnie zie je het ook gebeuren, zeker nu de partij (nog) in de regering zit. Een oudere generatie houdt soms haar hart vast en er zijn zorgen dat we opschuiven naar het CDA en te vergaande compromissen sluiten. Van buiten klinken in analyses woorden als ‘paradigmawisseling’ (Andries Knevel) en ‘onmiskenbaar opgeschoven’ (George Harink). Het kan bijna niet anders dan dat vertegenwoordigers van de ChristenUnie op dat soort beweringen reageren. Dan klinken de sussende woorden zoals een CSFR-bestuur reageert op de periodieke grondslagdiscussie daar. Het is ook goed om steeds weer de missie en het hart van de christelijke politiek te doordenken, maar toch heb ik de sterke aandrang dit soort discussies nu even te relativeren.

Ik geloof namelijk niet dat grondslagen en bezweringsformules ons kunnen redden van ontsporing. Mijn kerk, de PKN, heeft een alleszins behoorlijke kerkorde en staat op het fundament van de reformatorische belijdenis. Maar vervolgens verschilt de zondagse boodschap in de ene kerk radicaal van die in de andere. De orthodoxe gelovige zit in hetzelfde genootschap als de ‘atheïstische’ ds Hendrikse en ze hebben elkaar weinig te zeggen. Als de spanning tussen beide kampen even te groot wordt, klinken er op de synode sussende woorden waar ieder het zijne van kan denken. Maar wat heb je daaraan? Het gaat toch teveel uit van de veronderstelling dat als de leer klopt het met het leven vanzelf goed komt. En ik geloof juist dat het omgekeerde waar is. Waar het om draait is dus de ontmoeting met Christus, het leven met Hem. Hoe we dat precies verwoorden, is bijzaak.

Pas vierde de ChristenUnie haar tiende verjaardag. Er is een document voorgelezen waarin het bestuur opnieuw haar visie op de missie van de partij verwoordde. Er was niemand die er een traan bij wegpinkte, niemand die boos weg liep. Het was goed dat het weer eens werd gezegd, maar ik geloof niet dat de partij bij een iets andere formulering een andere koers had ingezet. Waar kwam het die dag wel op aan? Op gebed, op het lezen van de schrift, de stilte voor God, de overdenking van de bijbel, jubelmuziek voor God, politieke boodschappen van de politieke voormannen waarin het hart van de missie van de ChristenUnie doorklonk. In alles was merkbaar dat de ChristenUnie een partij wil zijn met liefde voor God en hart voor mensen. Zolang CU’ers in het alledaagse leven Jezus willen volgen en daar elkaar in aanmoedigen, dan komt het met de verwoording van de leer vanzelf wel goed. Ik kijk niet op een woordje meer of minder. Maar met Jezus Christus staat of valt alles. Daarom geldt ook in de christelijke politiek: eerst het leven, dan de leer.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie

Niks Deens model, alleen redelijkheid kan ons redden

Tue, 09 Mar 2010 12:53:59 +0100

| Peter de Kluijver
Gekke jongens, die politici. Na de gemeenteraadsverkiezingen vorige week wisten ze allemaal te vertellen dat ze hadden gewonnen. Ondertussen lijkt ons land niet te regeren, zelfs het Deense model zal ons niet helpen. En dat is ook mijn schuld.

Als je niet een vaste volger van de Nederlandse politiek bent moet dat toch een surrealistisch beeld geweest zijn. De partijleider die er zojuist 800 zetels had zien afgaan zag er tevreden en strijdlustig uit. Ook (als enige) een beetje als een staatsman trouwens, drie jaar Minister van Financiën in een extreem moeilijke tijd heeft hem wat dat betreft goed gedaan. Een andere partijleider, die zojuist leider van de grootste lokale partij van het land was geworden, zag er moe en verslagen uit. Hij probeerde af en toe een punt te maken, maar werd nauwelijks serieus genomen door de tafelgenoten. Maar eigenlijk vond iedere deelnemer dat hij of zij gewonnen had. Op één na dan, maar die was een dag later al weg.

Ondertussen doemt het beeld op van een onbestuurbaar land waar geen meerderheden te vormen zijn. Voor die conclusie lijkt het me nog veel te vroeg, er kan nog zoveel gebeuren tot 9 juni! Een ‘premier-race’, een belangrijke gebeurtenis die het land op zijn kop zet, slecht economisch nieuws, goed economisch nieuws, noem het maar.

We hoeven ons dus ook nog niet het hoofd te breken over een Deens model. In Nederlandse termen is dat ongeveer een CDA-VVD regering met gedoogsteun van de PVV. Die hoeft dus geen vuile handen te maken, kan blijven toeteren zoals ze deed, maar krijgt wel een deel van haar programma gedaan en steunt in ruil daarvoor het regeerakkoord op andere punten.

Is dat voor Nederland de oplossing? Ik denk het niet. Elke partij die ook maar iets toegeeft, draait. Nuanceverschillen worden uitvergroot tot onoverbrugbare tegenstellingen. En daar moet je maar tegen kunnen ook. Ik betrapte mijzelf daarop toen ik hoorde van het terugtreden van Agnes Kant. Mijn eerste reactie? Ongeschikt, slappe knieën, want hadden Bos, Balkenende, Rutte, Halsema en noem maar op niet minstens net zoveel voor hun kiezen gekregen? Dat mag waar zijn, maar dat betekent nog niet dat het normaal is. Weg met die verharding en ook weg met de schone schijn. We hebben nogal wat problemen op te lossen in ons land, laten we daar niet omheen draaien en proberen elkaar te vinden in een evenwichtig regeerakkoord, met een Kamermeerderheid daarachter. Ik wens Agnes het beste.

Peter de Kluijver

Ik heb er flink genoeg van!

Thu, 01 Apr 2010 00:45:59 +0200

| Anne Westerduin
Eigenlijk ben ik niet de aangewezen persoon om deze week een column te schrijven. Er zijn vast mensen voor wie deze verkiezingstijd een hoogtepunt is en die daar op allerlei manieren over kunnen opgeven. Bij mij werkt het anders. De afgelopen tijd ben ik me meer en meer gaan ergeren aan de manier waarop politici naar buiten treden.

Het de maat nemen en vliegen afvangen is schering en inslag geworden.

Op de bank gezeten zag ik het schouwspel aan: het woordelijke steekspel deed me denken aan hoe ik vroeger wel eens discussies had met vriendinnetjes: ‘nietes, dat heb je wel gezegd! Dat klopt niet, ik bedoelde juist dat jij…!’ oeverloos gedoe, waarvan ik dacht als volwassene verlost te zijn. Geen wonder dat zoveel mensen denken dat ze bij de PVV moeten zijn: die (lijken te) zeggen waar het op staat. Toegegeven, dat is een kunst die veel andere politici niet (meer) machtig zijn.

Laatst keek ik met mijn kinderen naar een film uit 1992 naar een bekend boek van Jan Terlouw. Ik was me er niet van bewust dat de ontwikkelingen zo snel zijn gegaan. In de film speelden auteurs mee die ook nu nog regelmatig op de buis te zien zijn. Dat hebben ze niet voor elkaar gekregen op basis van hun toneelspel destijds: wat een amateurisme! Maar eerlijk is eerlijk: zo speelde iedereen in die tijd, dat was ‘gewoon’. Kijkend naar de politiek bekruipt mij steeds vaker het gevoel dat het misschien groeistuipen zijn: we zijn met z’n allen kennelijk gewoon nog niet zover dat we begrijpen dat je met elkaar in gesprek gaat op basis van wat ons land nodig heeft. Natuurlijk verschil je daarover van mening met elkaar, maar dan hebben we het wel over inhoud. Christelijke politici hebben op dat terrein een klus te klaren. Laten ze in elk geval nu laten zien dat zij anders (willen) zijn. Vandaar dat ik me extra kwaad maakte toen Rouvoet direct al een statement dacht te maken met een sneer richting Plasterk als de minister van feesten en partijen. Natuurlijk, hij heeft het weer ingetrokken, maar het zegt iets over de manier waarop in deze tijd politiek bedreven wordt. Scoren lijkt de hoogste maat der dingen te zijn. Daar staat tegenover dat mensen met een ietwat eikenhouten uitstraling als Van der Vlies maar ook Donner en Hirsch Ballin wel op een bepaalde sympathie kunnen rekenen. Ze roepen in elk geval bij mij iets op van hoop dat er wel degelijk mensen zijn die begrijpen dat je je ego ergens anders door dient op te bouwen dan door snelle woordenspelletjes. Ik heb er in elk geval voor nu even flink genoeg van…

Christelijke politici hebben op dat terrein een klus te klaren. Laten ze in elk geval nu laten zien dat zij anders (willen) zijn. Vandaar dat ik me extra kwaad maakte toen Rouvoet direct al een statement dacht te maken met een sneer richting Plasterk als de minister van feesten en partijen. Natuurlijk, hij heeft het weer ingetrokken, maar het zegt iets over de manier waarop in deze tijd politiek bedreven wordt. Scoren lijkt de hoogste maat der dingen te zijn. Daar staat tegenover dat mensen met een ietwat eikenhouten uitstraling als Van der Vlies maar ook Donner en Hirsch Ballin wel op een bepaalde sympathie kunnen rekenen. Ze roepen in elk geval bij mij iets op van hoop dat er wel degelijk mensen zijn die begrijpen dat je je ego ergens anders door dient op te bouwen dan door snelle woordenspelletjes. Ik heb er in elk geval voor nu even flink genoeg van…

Anne Westerduin is theoloog en eigenaar van Sestra

Sociale partners, nu of ...

Fri, 05 Mar 2010 12:22:12 +0100

Een van de pijnlijke gevolgen van de val van het kabinet is dat er tijdens een zware economische crisis niet geregeerd kan worden. Terwijl Nederland het juist zo nodig heeft dat er daadkrachtig maatregelen worden genomen met betrekking tot de stijgende werkloosheid, de uit de hand lopende overheidsuitgaven en de noodzaak van hogere arbeidsparticipatie. Mijn oproep aan de sociale partners: vul deze leemte.

De daadkracht van de landelijke overheid staat zwaar onder druk. Ten eerste doordat we een demissionair kabinet hebben met een lijst controversiële onderwerpen in zijn rugzak. En ten tweede omdat de peilingen laten zien dat ook het vormen van een nieuw, eensgezind kabinet, erg moeilijk wordt. Helemaal nu het CDA de PvdA uitsluit als toekomstig coalitiegenoot.

De sociale partners (werknemers- en werkgeversvertegenwoordigers) hebben geen optimaal vertrekpunt om dit gat te vullen. Het afgelopen half jaar was niet de meest prettige. Ze gingen de strijd met elkaar aan in de SER over de AOW, kwamen daar niet uit en kregen naderhand van Donner af en toe wat speelgoed toegeworpen krijgen om zich mee te vermaken, zoals de lijst met zware beroepen.

Toch is het nu het moment om bij hen wat patriottisme op te roepen: je land heeft je nodig! Toon de veerkracht van de zachte poldergrond en zoek elkaar weer op. Of sociaaleconomische thema’s als de AOW-leeftijdsverhoging, de verbetering van de arbeidsparticipatie, het tegengaan van de werkloosheid en een leven lang leren veilig zijn bij een nieuwe regering is nog maar afwachten. Herrijs als een fenix op uit je eigen as en ga de uitdaging voor een welvarender Nederland aan.

Uiteraard is hierbij een wetgever nodig, die de dingen vastlegt in wetgeving. Maak het de nieuwe coalitie, in welke samenstelling dan ook, makkelijk en trek als sociale partners weer samen op, vorm één blok. Na jarenlang invloed ingeleverd te hebben, zou het nu wel eens het moment kunnen zijn dat de werknemers en werkgevers het initiatief weer naar zich toe trekken. Succes!

De campagne voor 2014 begint vandaag

Thu, 04 Mar 2010 19:30:18 +0100

| Harmjan Vedder
Er valt niet tegen op te boksen. Landelijke politieke verhoudingen hebben de lokale verkiezingen gisteren opnieuw overschaduwd. Niet voor het eerst; telkens blijken de politieke verhoudingen in Den Haag van grote invloed op de lokale verkiezingsuitslag. Het trieste gevolg is dat kiezers zelf de kuil graven waar ze over vier jaar in vallen, gretig geholpen door politici.

Het is campagne-wetenschap: een partij is een merk. Een goede landelijke uitstraling helpt lokaal. Het geeft mensen vertrouwen in de politici die de partij heeft uitgekozen en het programma dat is geschreven. Vertrouwen is belangrijk voor mensen, omdat ze in de regel niet de interesse of tijd hebben om zich inhoudelijk van A tot Z te verdiepen in de lokale thema’s en lokale lijsttrekkers niet goed kennen.

Toch blijkt dat vertrouwen achteraf vaak misplaatst. Soms is dat de schuld van lokale politici. Bijvoorbeeld omdat partijen zich niet aan hun beloften houden of omdat er intern ruzie uitbreekt. Maar ligt met de toename van de landelijke invloed op gemeenteraadsverkiezingen, de schuld niet steeds vaker ook bij de kiezer? Zij hebben zich niet goed laten informeren over de lókale standpunten van een partij en blijken het achteraf helemaal niet eens te zijn met het aanleggen van die nieuwe tram of die nieuwe woonwijk. Gevolg: grote teleurstelling in de politiek.

De kiezer heeft echter niet zoveel te willen. Ze moeten het doen met de informatie die ze via media en politiek binnen krijgen. En lokale democratie wordt dan niet alleen kapotgemaakt door lokale relschoppers en beloftebrekers. Het zijn de landelijke media en de landelijke politici die het de kiezer lastig maken om in een woud van landelijk politiek gespin nog de lokale boom te ontdekken.

De vele teleurgestelde kiezers die ik de afgelopen weken sprak, voelden zich in de afgelopen vier jaar niet gehoord. Ze blijven weg van de stembus of zoeken hun heil bij lokale nieuwelingen die gouden bergen beloven. Wijzen naar de kiezer mag daarom, maar nooit zonder je eigen verantwoordelijkheid als politici te erkennen. Als je de kiezers bij de politiek wil betrekken en hun echte en duurzame steun vraagt, dan moet je vier jaar lang laten zien dat je er voor hen bent. Of je nu gewonnen of verloren hebt als lokale politicus: de verkiezingscampagne voor 2014 begint dan vandaag en niet enkele weken voor de stembusgang.

En vergeet niet: houd het deze keer lokaal en inhoudelijk, voordat er nog een SP-leider opstapt.

Harmjan Vedder

Huwelijk, samenlevingscontract of coalitie.

Wed, 03 Mar 2010 15:09:14 +0100

De val van het kabinet werd de afgelopen weken nogal eens vergeleken met een gestrand huwelijk; de liefde was bekoeld, het was een pijnlijke en moeizame scheiding, maar het was eigenlijk toch nooit meer dan een verstandshuwelijk. Natuurlijk werden die termen met name door de media gebruikt maar ook de oud-collega's van Balkenende IV leken het de afgelopen weken interessante beeldspraak te vinden.

Zo bleek ook vanmorgen weer tijdens de ochtendshow van Giel Beelen op radio 3FM. Zowel Wouter Bos als Jan Peter Balkenende werden door Beelen per telefoon individueel ondervraagd en natuurlijk kwam de vraag naar voren of ze een toekomstige coalitie met elkaar uitsluiten. Hierop antwoordde Bos dat je het moet zien als een ruzie met je vriendin: “Dan wil je elkaar toch ook even niet zien?” Het had volgens hem even tijd nodig, de enige partij die hij uit zou sluiten was de PVV. Op de vraag aan Bos of hij en Balkenende ooit vrienden waren geweest antwoordde Bos: “Nee we zijn nooit vrienden geweest maar we hebben allebei een groot verantwoordelijkheidsbesef waardoor we in staat zijn geweest samen het land te regeren.” Toch wel frappant, spreken over verkering zonder ooit vrienden te zijn geweest.

Best knap ook hoe politici van het ene huwelijkbootje zo weer in het andere huwelijksbootje stappen. Zelfs een hereniging met een ex wordt door de meeste politici niet uitgesloten. Balkenende heeft zich op dit gebied een expert getoond. Drie keer op een rij wist hij echtscheidingen zonder al teveel emotie te verwerken, hij pakte de draad weer op en begon aan een volgend huwelijk. Helaas heeft hij geen van zijn vier huwelijken tot een goed einde kunnen brengen.

Wellicht is het voor de volgende keer beter een samenlevingscontract aan te gaan, uiteraard zonder gemeenschappelijk eigendom van goederen. Dan verloopt zo’n breuk waarschijnlijk toch wat soepeler. Bovendien kan je dan eerst wat experimenteren en zit je niet meteen aan elkaar vast. Een samenlevingscontract is echter zelfs niet nodig als je ook gewoon voor een coalitie kunt gaan. Uiteindelijk betekent dat niet meer dan samenwerking tussen verschillende partijen in een regering. Natuurlijk zal die samenwerking in zo’n coalitie niet altijd even goed verlopen. Maar goed, het is dan ook een coalitie en geen huwelijk.

Hanneke Post

Het verlies van het sociale gedachtegoed

Tue, 02 Mar 2010 14:34:31 +0100

| Bart van der Vegte
Vaak wordt de vraag gesteld: wie wordt de grote winnaar van de gemeenteraadsverkiezingen 2010? Wat mij betreft is de tegenovergestelde vraag interessanter: wie wordt de grote verliezer? Al snel wijst men op basis van de peilingen naar de PvdA. Maar, volgens diezelfde peilingen wordt het toch de SP. De vergeten verliezer. Of zit er meer achter?

Momenteel heeft de SP 25 zetels in de Tweede Kamer. In vele gemeenteraden is de SP ook fors vertegenwoordigd. Dit na winst in de afgelopen jaren. Bij de tweede kamerverkiezingen in 2006 waren zij de grote winnaar. Bij de Tweede Kamerverkiezingen kwam het vervolg. Daarna heeft Marijnissen afscheid genomen. Op zijn hoogtepunt en die van de SP.

Sinds die tijd is de toon van de SP veranderd. De SP is een schreeuwerige partij geworden. Dit komt tot uiting in de wijze van optreden in de Tweede Kamer. De voorbeelden ervan van zijn legio. Ook in de verkiezingscampagne hanteert de SP een schreeuwerige stijl. Het lijsttrekkersdebat in het kader van de gemeenteraadsverkiezingen koos de SP voor de aanval op Wilders via suggestieve opmerkingen naar ‘het verleden’, waardoor het gevaar van uitlatingen van Wilders aangetoond zou worden. Ze doelde hiermee op de Tweede Wereldoorlog. In de toon die zij en haar partij uit, wordt er geen verbinding met de kiezer tot stand gebracht. De SP verliest de zwevende kiezer. Daarmee staat de SP op een nog groter verlies van de PvdA en is daarmee zeker de ‘vergeten verliezer’ te noemen.

Bij de PvdA ligt het verlies niet aan een schreeuwerige stijl. Maar wel aan een gemis aan echte vakbondsmensen. Bij de PvdA is het vakbondsgeslacht bijna uitgestorven. Jacques Tichelaar, de enige echte vakbondsman bij de PvdA, is er al enkele jaren geleden vandoor gegaan, naar Leeuwarden. En nu blijft Mariëtte Hamer met enige vakbondshistorie in haar studententijd, nog achter. In het verleden waren de vakbondsmensen toch de mensen die de PvdA de weg omhoog lieten zien. En zij vormden het sociale cement in de partij.

Maar er lijkt nog meer aan de hand. Er is een verschuiving in de politiek naar centrumrechts waar te nemen. En van sociaal naar liberaal. Ook dit blijkt uit de peilingen. De SP als echt sociale partij, zelfs socialistisch, verliest ook hiermee stemmen. Ook de PvdA verliest een deel van de stemmers die voor sociaal willen gaan. Daarentegen houdt de liberale kant van de PvdA het verlies nog redelijk in de perken. D66 spint garen bij de verschuiving naar het liberale gedachtegoed. De rechtse partijen, waarbij de PVV eruit springt, zullen winst boeken. Daarmee lijkt de verschuiving naar een centrumrechtse regering een feit te zijn geworden. Ook lokaal zal deze verschuiving naar verwachting zichtbaar worden.

Daarmee is het dus niet alleen de SP die verliest op 3 maart. Ook niet alleen de PvdA. Het zal vooral het sociale gedachtegoed zijn dat terrein verliest ten opzichte van de afgelopen jaren. En dat is een groot verlies voor Nederland. Laten we hopen dat dit in de korte tijd richting de Tweede Kamerverkiezingen nog bij te sturen is.

Bart van der Vegte

De tijd is rijp voor een nieuwe generatie leiders

Tue, 02 Mar 2010 06:14:00 +0100

| Rogier Havelaar
Onze tijd wordt gekenmerkt door leiders die mediabewust hun zelfingenomen strategie�n uitvoeren. Het hart heeft plaats gemaakt voor de calculatie. Het ,,we" voor het ,,ik". De ruzie tussen Bos en Balkenende, het graaien van leiders in de financi�le wereld en het afschuiven van individuele verantwoordelijkheden zijn hier exponenten van.

Onlangs vond het Greenleave Servant Leadership congres plaats. Het congres, met Herman Wijffels als key note speaker, stond in het teken van dienend leiderschap. De bezoekers van dit congres waren werkzaam bij commerciële bedrijven en in de publieke sector. Zij kregen tijdens dit congres de basisbeginselen van dienend leiderschap aangeleerd. De eerste les was oog hebben voor de ander.

Dezelfde oproep krijgen duizenden managers wereldwijd mee van managementgoeroe Jim Collins. In zijn veelvuldig geciteerde boek Good to Great stelt hij dat Great leaders uitblinken omdat ze op hun team gericht zijn. Ze zijn geweldige leiders omdat ze anderen laten floreren, in plaats van zichzelf. Dit klinkt natuurlijk allemaal prachtig, maar in de praktijk blijkt dat onze leiders een stuk minder great sevants zijn dan de theorieën voorschrijven.

Laat mij drie voorbeelden noemen. In de eerste plaats het bedrijfsleven, waar vanaf een bepaald salaris de medewerker er niet meer is voor het bedrijf, maar omgekeerd: ,,uw organisatie biedt ruimte aan talent, ik bezit talent dus geef mij ruimte”, lijkt het adagium. Aangemoedigd door coaches die samen met hun pupillen persoonlijke groeiplannen voor de komende vijf jaar vastgesteld hebben, komen de ,,talenten” het bedrijfsleven binnen. In traineeships wordt hen getoond dat hun collega’s tevens persoonlijke concurrenten zijn. Degene met de beste resultaten is de winnaar, de rest verliezer. Voor zingevingvragen is in de economie van de targets nauwelijks ruimte. Niet voor niets zijn er stichtingen die high potentials helpen aan vrijwilligerswerk op niveau zodat zingeving nog ergens ruimte krijgt. Maar dan wel op een manier die goed is voor het CV. Coaches noemen dat een win-win situatie.

Het tweede voorbeeld is de politiek, waar het ambt van Tweede Kamerlid verworden is tot een juniorfunctie op weg naar een bestuurlijke positie. Wie langer dan 8 jaar Kamerlid is, is een loser. De gemiddelde leeftijd van Kamerleden daalt met iedere verkiezing, de gemiddelde dossierkennis daalt vrolijk mee. Kamerleden worden afgerekend op hun zichtbaarheid in de media, in plaats van op het uitvoering geven aan verkiezingsprogramma’s. Targets zoals media-aandacht (vaak in economische termen aangeduid) worden belangrijker dan idealen. Weer maakt het hart plaats voor de calculatie.

Voorbeeld drie is abstracter van aard: verantwoordelijkheid. Hoe vaak denken wij zelf: ,,dit is niet mijn verantwoordelijkheid”; ,,laat een ander dit opknappen”, of: ,,op wie kan ik dit afschuiven als dit mis gaat?”. Ook hiervoor geldt: niet het ,,wij”, maar het ,,ik” staat centraal. Ik ben niet verantwoordelijk voor de opwarming van de aarde, er zijn mensen die meer energie gebruiken. Ik ben niet verantwoordelijk voor de volatiliteit in stemgedrag, er zijn mensen die veel meer zwevende kiezer zijn dan ik. Ik ben niet verantwoordelijk voor het welzijn van mijn medemens, ze moeten hun familie of vrienden maar bellen.

En daar zit volgens mij de crux: we leven niet meer voor het “wij”, maar voor het “ik”. Als we naar de leiders van het verleden kijken, dan zien we dat ze voor het ,,wij” bezig waren: gelijke rechten voor alle mensen, ook zwarten, armen, vrouwen, etc.. Deze individuen dienden een hoger doel: een betere, veiligere of mooiere wereld. En daarom noemen we mensen als moeder Theresa of Martin Luther King leiders, daarom zijn ze helden voor ons.

Onze tijd heeft sociaal, economisch en politiek leiders nodig die zich bekommeren om het ,,we”. En dan niet alleen leiders die een boekje van Jim Collins lezen of een congres bezoeken waar ze leren over het belang van de ander. Onze tijd heeft leiders nodig die omwille van het ,,we” het ,,ik” durven los te laten. In een tijd waarin bedrijven, de politiek en maatschappelijke organisaties zich voorbereiden op het postcrisis tijdperk, is het te hopen dat de recruiters en selectiecommissies daarover nadenken om te voorkomen dat een nieuwe generatie ,,Ikken” het voor het zeggen krijgt. Dit geldt ook voor partijbesturen die halsoverkop na de val van een kabinet hun lijsttrekkers bekend maken.

Eucharistie vieren met een respectloze COC-mentaliteit

Tue, 02 Mar 2010 14:32:26 +0100

| Rob Nijhoff
Tot voor kort kon ik homo's met respect tegemoet treden. Zelf meen ik, als ik zo vrij mag zijn, niet zonder enige sensitiviteit door het leven te gaan, maar de homo's in mijn familie-, vrienden- en kennissenkring hebben bij mij de indruk gevestigd dat homo's doorgaans bovengemiddeld sensitief zijn. Zeker degene bij wiens graf ik vorig jaar stond, een vriend die mij na aan het hart lag.

Maar helpt de kwestie-Reusel mij nu om te stoppen met dit domme generaliseren op basis van de homo’s die ik zelf ken? Zijn er inmiddels twee soorten? Agressieve COC-homo’s en sensitieve anderen?

Al langer verbaas ik mij erover dat moslims in Nederland niet feller protesteren tegen het gebrek aan mensenrechten in hun vaak nog altijd geliefde vaderlanden. Maar nu verbaas ik me erover dat homo’s en anderen, christelijk, seculier of wat dan ook, niet feller protesteren tegen de onbuigzame dogma’s die het COC als een Nieuw Amsterdams Vaticaan wil afkondigen binnen de Rooms-Katholieke Kerk. En vooral tegen de ‘huisvredebreuk’ waarmee COC-homo’s deze decreten door willen drukken – specifiek binnen de Sint-Jan in Den Bosch – de kerk van Johannes – en tijdens de eucharistie in Reusel. Een smeekbede van homo’s? Klets. Dit is een respectloos gebrek aan eerbied.

Balkenende III eindigde door een motie van wantrouwen tegen Rita Verdonk. Kinderen achter tralies. Asielzoekers die hun toevlucht zochten binnen kerken. Zou de IND deze dubbele asiel-zoekers door de ME uit hun kerken laten halen? Hoe zou de meerderheid van de kiezers die daarna Balkenende IV in het zadel zouden helpen, daarop gereageerd hebben? Het coalitie-akkoord van Beetsterzwaag was een keus voor beschaving, menselijkheid en respect boven de rationaliteit van een bonussen-economie die kwetsbare mensen alleen kan zien als kostenpost – of als lastposten. Waar zie ik nu de meerderheid van Beetsterzwaag?

Vanouds golden kerken en tempels als plaatsen van asiel. Legers en agressievelingen hebben in kerken niets te zoeken. Tussen Hutu’s en Tutsi’s ging het mis; een kerk vol mannen, vrouwen en kinderen ging in vlammen op.

En Nederland nu? Provocerende homo’s bij de mis. Dit zijn geen asielzoekers. Deze militante homo’s breken juist in in de liturgie. Rücksichtlos. Deze mensen zijn niet uit op vrede, maar op hun gelijk. Waar blijft de verontwaardiging over deze respectloze praktijken, deze IND-achtige COC-mentaliteit? Juist een kerk, juist een kerkdienst, juist de eucharistie is niet een plek om je gelijk te halen. En dat zeg ik als protestant.

Als protestants theoloog wil ik een vraag stellen. Want waarom zou homoseksualiteit nu zo gevoelig liggen in de kerken? Juist de vermeende vrouwenhater Paulus heeft de gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen bepleit, in een adem met die van Jood en niet-Jood, slaaf en meester. Tegelijk ziet hij asymmetrie in de rol van mannen en vrouwen. Dat blijkt onder andere wanneer hij, net als Johannes, de kerk de Bruid noemt van Jezus Christus. ‘Jezus! Daar loopt God!’ drukt wat plat uit wat zijn tijdgenoten nu net niet zagen. Maar het maakt hier wel duidelijk waarom deze aparte band van liefde zo ongehoord is: laat deze God-als-mens zich martelen om een groep mensen voor zich te winnen, mensen die – christen of niet – elkaar zomaar als ratten te slim af willen zijn? Moslims vinden een God die zich laat martelen absurd. Maar om deze God en deze offerbereidheid draait de kerk en de eucharistie.

Het is deze Gods-Man die de kerk wil volgen en mag volgen, niet maar als leerling, maar zelfs als Bruid. Juist het verschil, de asymmetrie, tussen man en vrouw verbeeldt hoe onwaarschijnlijk en verrassend deze band is tussen God en mensen. Elk huwelijk van man en vrouw roept weer die verrassing op. Het huwelijk, kerkelijk sacrament of niet – deze dieptelaag is hier in geding.

De protestantse vraag die ik wil stellen is deze: bezit het COC pauselijke onfeilbaarheid wanneer het de asymmetrie tussen man en vrouw niet op waarde schat door homo-relaties onder christenen en niet-COC-homo’s normaal te verklaren per decreet en grove, respectloze actie?

Christenen, seculieren, moslims en wie dan ook zullen verschillen in hun visie op en zelfgekozen beleving van homoseksualiteit. De ruimte daarvoor in de Nederlandse rechtsstaat is mij lief. Maar vooral voor de katholieke theoloog en homo Antoine Bodar heb ik diep respect. Sprongsgewijs neemt dit respect zelfs toe.

Rob Nijhoff

Klein instrument voor grote problemen: budgetwinkels

Tue, 02 Mar 2010 14:34:07 +0100

| Hugo Scherff
Veel mensen in Nederland zijn arm. Dat zou eigenlijk niet hoeven, gezien het stevige vangnet dat we hebben: iedereen heeft recht op een uitkering. Wanneer mensen schulden hebben, is zo'n uitkering echter niet meer voldoende om van rond te komen. Daarom gaan mensen vaak de schuldhulpverlening in.

Dat is een gigantische bureaucratische molen, waar mensen een hele papierwinkel voor moeten bijhouden. Slechts een klein deel van de cliënten wordt hiermee daadwerkelijk geholpen. Misschien zou de budgetwinkel een oplossing kunnen zijn.

We kennen in Nederland al rechtswinkels. Laagdrempelige kantoren waar je zo kunt binnenlopen voor eenvoudig juridisch advies. Vaak worden dergelijke winkels bemand door studenten. Die rechtswinkels kunnen voorkomen dat mensen terechtkomen in nog zo’n bureaucratische molen: die van de rechtspraak. Een kort advies kan al vroeg duidelijkheid scheppen, waardoor mensen weten waar ze aan toe zijn, en de behoefte en de noodzaak om grote juridische gevechten aan te gaan kan afnemen.

Datzelfde zou kunnen gelden voor budgetwinkels. Dat zouden plekken kunnen zijn waar mensen even kunnen binnenstappen als ze een keer moeite hebben met het betalen van hun telefoonrekening, of als ze weten dat ze binnenkort in inkomen achteruitgaan, maar geen flauw idee hebben hoe ze dat moeten opvangen. Of als ze niet begrijpen hoe het zit met de rente op de lening die ze hebben afgesloten. Natuurlijk kunnen zulke mensen nu al terecht bij het NIBUD, maar een fysieke ‘winkel’ met een open deur is toch een stuk uitnodigender. Op die manier kunnen problemen in een vroeg stadium voorkomen worden, zodat de gang naar de schuldhulpverlening niet nodig is. En als studenten, wellicht in ruil voor studiepunten, de adviezen kunnen geven (natuurlijk goed begeleid door bijvoorbeeld een docent) hoeft zoiets niet veel te kosten.

Misschien zou zo’n kleine maatregelen wel een hoop leed kunnen voorkomen.

Hugo Scherff

Het CDA is medeverantwoordelijk voor de politieke crisis

Tue, 02 Mar 2010 13:44:54 +0100

| Roel Kuiper
Al maanden voor de val van het kabinet kon men in de wandelgangen vernemen dat CDA-ers genoeg hadden van het regeren met de PvdA. Vlak na de verkiezingen twitterde Mirjam Sterk: 'Ik kan even geen rood meer zien'. Dat ging wel erg snel, zoals alles bij het CDA snel ging in en na het weekend van de kabinetsval.

Maandagavond stond de net aangewezen kandidaat-lijsttrekker Balkenende alweer kwinkslagen uitdelend op een campagnebijeenkomst. Alsof er niets gebeurd was. Wie dezer dagen in het land is, merkt dat veel kiezers de val van Balkenende IV niet kunnen waarderen. Deze gevoelens lijken echter af te glijden van de hoofdrolspelers van CDA en PvdA.

Het CDA is medeverantwoordelijk voor de val van dit kabinet in een tijd van crisis. Het CDA is er ook medeverantwoordelijk voor dat een aantal wetten en maatregelen nu even niet doorgaan. En daarbij horen niet alleen regelingen op het gebied van abortus, winkelrust op zondag en vrijheid van benoemingsbeleid van christelijke scholen, maar ook bijvoorbeeld de Crisis- en Herstelwet die nodig is om projecten sneller uit te voeren.

Toen duidelijk werd dat de PvdA een langer verblijf in Uruzgan echt niet kon meemaken, en zéker na de motie Voordewind/Van Dam, had al in een veel eerder stadium in het kabinet geconstateerd moeten worden dat het over een andere boeg moest. Daar had de minister-president leiding aan moeten geven. Het alternatief voor Uruzgan was binnen handbereik in de nacht van de val, maar toen kon of wilde de PvdA niet meer bewegen.

Ook in het licht van de gevolgen – internationale reputatie, schade voor de missie in Afghanistan – is het onwerkelijk de hoofdrolspelers de volgende dagen alweer in goed humeur op campagne te zien. Normale mensen reageren niet zo op een nederlaag. Die lijken meer op Sven Kramer na het nemen van een verkeerde wissel. NRC-commentator Marc Chavannes gaf aan dat de komende verkiezingen niet (alleen) gaan over politieke programma’s, maar over mentaliteiten. Het gaat er om wie de verantwoordelijkheid voor het landsbestuur kan laten wegen boven partijbelang.

Dat er iets moet gebeuren aan de politieke cultuur van dit land is wel duidelijk. Het is niet voor niets dat de grote middenpartijen, die altijd aan het roer zijn, het moeilijk hebben. Zij zijn doorgaans het minst veranderingsbereid. Er zijn al heel wat voorstellen geweest voor vernieuwing van ons bestel, maar die ketsten steeds af op de desinteresse van de grote partijen, het CDA voorop.

Laat ik met een voorstel komen uit recente jaren die de val van het kabinet had kunnen voorkomen. Het is het voorstel van de Nationale Conventie (2006) om de minister-president een zogenaamde ‘algemene aanwijzingsbevoegdheid’ te geven. Dat houdt in dat de minister-president uit naam van de ‘eenheid van het kabinetsbeleid’ een andere minister een bindende beleidsaanwijzing kan geven. Met het coalitieakkoord in de hand kan een minister-president in een vroeg stadium sturing geven aan de richting van ministerieel beleid. Formeel is de minister-president de ‘primus inter pares’, de eerste onder gelijken. Hij kan onderwerpen agenderen en moet optreden bij geschillen in het kabinet. Maar in werkelijkheid is de speelruimte voor een minister-president veel groter. Zijn positie in de Europese Raad maakt de minister-president al meer dan de eerste onder gelijken. En Lubbers maakte er al een gewoonte van ‘even mee te denken’ met zijn ministers. Het is vaker betoogd dat kabinetten slagvaardiger worden wanneer de positie van de minister-president steviger wordt aangezet. Laat dat nu maar eens gebeuren.

Maar het eigenlijke probleem ligt dieper. Het is inderdaad een kwestie van mentaliteit. Recent publiceerde de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) een boekje over het tanende vertrouwen in de politiek. Het blijkt dat Nederlandse burgers nog wel de politieke instituties vertrouwen (parlement en regering), maar veel minder vertrouwen hebben in de mensen die deze instituties bevolken. Politici hebben de neiging hun eigen werkelijkheid te scheppen, waarin de verhouding tot elkaar en tot concurrerende partijen het allerbelangrijkst wordt. De ROB constateert dat dit een problematische kloof oplevert, een mentale kloof tussen een bestuurlijke elite die zich loszingt van de werkelijkheid van burgers. Dat twee grote bestuurderspartijen daar aan hebben bijgedragen en weer vrolijk op campagne gaan, is reden tot zorg en geeft te denken. We hebben behoefte aan politici en partijen die het woord verantwoordelijk met hoofdletters schrijven.

Roel Kuiper is lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie

Roel Kuiper is lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie

De verkeerde wissel

Wed, 24 Feb 2010 16:36:11 +0100

| Jan Lont
Erg h�, die wissel. Je vraagt je af hoe zoiets kan gebeuren. Jarenlang werk je er met elkaar aan en dan moet het zo aflopen. Natuurlijk baalt iedereen er behoorlijk van. Laten we niet te lang stil staan bij de schuldvraag, maar de blik op de toekomst richten: hoe zal het het kabinet vergaan zonder PvdA bewindslieden?

De krantenkoppen werden al enkele dagen beheerst door kabinetsnieuws. Vandaag andere koppen: verkeerde wissel kost Kramer gouden medaille. Even geen politiek nieuws? Toch wel, want gisteren was ook in de politiek de dag van de wissel.
Het ontslag van de PvdA bewindslieden is aanvaard door de koningin en de lege plekken zijn opgevuld. Ik heb het idee dat partijpolitiek hierbij een belangrijke rol heeft gespeeld. Omdat het er al snel op zou kunnen lijken dat het CDA het land regeert, heeft de ChristenUnie een upgrade gekregen in het kabinet. Zo op het oog zitten er enkele opmerkelijke verschuivingen bij.

Rouvoet krijgt Onderwijs erbij, dat past goed bij zijn ministerschap van Jeugd & Gezin. Oud-minister Plasterk stond verder vooral bekend om zijn werk voor de homo-emancipatie in Nederland. Het debat over hoe Rouvoet met dit onderdeel van het pakket omgaat is al begonnen (link).
Huizinga, de stuntelige staatsecretaris, krijgt het gehele ministerie van VROM onder haar hoede. Hoewel zij niet bij voorbaat ongeschikt is, kan ik me voorstellen dat ze eerst vertrouwen zal moeten winnen. Daar is in de korte tijd die rest niet genoeg tijd meer voor.
De minister van Defensie krijgt Wonen, Wijken en Integratie erbij. Zou Wilders nu wel steun krijgen voor zijn plan om in probleemwijken het leger in te zetten? Ik hoop dat Van Middelkoop beide taken gescheiden weet te houden.

Het is makkelijk om vraagtekens te zetten bij de personele wijzigingen, maar goede alternatieven zijn er niet. De PvdA heeft goede ministers geleverd, die zijn niet zomaar even te vervangen. Gelukkig komen er snel verkiezingen en kan er een nieuwe ploeg gesmeed worden. Als ik de peilingen moet geloven, kan dat nog wel eens lastig worden.

Om nog even terug te komen op het schaatsen. Gisteren na de ‘finish’ kwam Henk Gemser naar Sven Kramer toe. Hij deed zijn kraagje goed, pakte zijn hoofd even troostend vast. Daarna was hij voor Gerard Kemkers een luisterend oor. Gemser staat boven de partijen en kan er voor beiden zijn.
Is er iemand die deze rol vervult in de Nederlandse politiek? Heeft Tjeenk Willink Balkenende een hand op zijn schouder gelegd? Zou de koningin Bos hebben gezegd dat hij het zich niet hoeft aan te trekken? Ik hoop het voor ze. Wie kan dit politieke trauma verzachten?

Jan Lont

Tien debatten in de Amsterdam Arena

Wed, 24 Feb 2010 01:09:14 +0100

| Hugo Scherff
Gisteren had ik een debatje in het kader van de gemeenteraadsverkiezingen. We waren met negen lijsttrekkers, hadden een uur de tijd, maar daar moest ook nog vier keer de verkeersinformatie in, het nieuws en twee liedjes. Er was dus voor iedereen ruimte voor een zin of tien, en dat moest dan ook nog verspreid over vier onderwerpen. Het kwam daarom weer eens niet verder dan de bekende oneliners en plaagstootjes tussen de partijen.

Ruimte om door te vragen is er niet, ruimte voor het opzetten van een argumentatielijn al evenmin. En ook als lijsttrekker bedenk je je wel drie keer voordat je een ander een vraag stelt, want dan ben je meteen het woord kwijt.

Zo gaat het heel vaak. In allerlei door organisaties belegde debatten, maar zeker in de media. Nooit komt de kiezer dus te weten wélke subsidies in het sociale domein de VVD precies wil schrappen, hóe de PvdA ervoor gaat zorgen dat alle buurten een voldoende gaan scoren in de leefbaarheidsmonitoren en wát precies het SP-alternatief voor de Noord-Zuidlijn is.

Terwijl de burger daar wel recht op heeft, en die informatie bovendien ook nodig heeft om een afgewogen keuze te kunnen maken. Nu weet ik wel dat de overgrote meerderheid van de kiezers gewoon de landelijke voorkeuren volgt, maar ik begon tijdens het debat toch te dagdromen over hoe het anders zou kunnen.

Stel je nou eens voor dat we tien debatten in de Amsterdam Arena zouden organiseren, waar dan in tien avonden alle Amsterdamse kiesgerechtigden bij elkaar komen. Met een groot podium in het midden, en enorme schermen. In een drie uur durend programma kruisen de verschillende partijen daar de degens, elke avond over een beperkt aantal onderwerpen, zodat diepgang gegarandeerd is. Mensen kunnen van tevoren schriftelijk vragen stellen, die tijdens het debat beantwoord worden. Elke Amsterdammer kijkt ernaar uit, elke Amsterdammer is aanwezig, het is echt een 'feest van de democratie'.

(En aangezien ik toch wat aan het fantaseren was, fantaseerde ik er meteen maar bij dat iedereen vervolgens puur op inhoud zou stemmen, en dus op de ChristenUnie zou uitkomen.)

Toen ontwaakte ik uit mijn dagdroom en mocht ik in twintig seconden zeggen hoe de ChristenUnie armoede gaat aanpakken. En dat was mijn bijdrage aan het debat.

Hugo Scherff

Balkenende IV: een redelijk succes voor de ChristenUnie

Wed, 24 Feb 2010 01:11:40 +0100

| Harmjan Vedder
Het zwartepieten is begonnen. De messen worden geslepen voor de campagne. De oppositie strooit met verwijten en de voormalig coalitiepartijen PvdA en CDA geven elkaar de schuld. Bij de ChristenUnie overheerst een gevoel van teleurstelling na de val van Balkenende IV. Begrijpelijk, want het regeren was ondanks veel tegenwind een redelijk succes voor de ChristenUnie.

Ergerlijk genoeg is de beeldvorming rond het kabinet in grote mate bepaald door oppositioneel geklaag. Er zou te weinig beleid worden gemaakt, er zou niet worden geregeerd. Voor een groot gedeelte gezwets, dat niet met feiten is te onderbouwen. (Try me!) Ondanks de moeizame verhoudingen in de coalitie en het oude zeer tussen CDA en PvdA werden moeilijke en noodzakelijke besluiten genomen op tal van dossiers. Je kan het er mee oneens zijn, maar feit is dat dit kabinet grote stappen heeft gemaakt in een economisch moeilijke tijd.

Beleid genoeg dus. Wat bijvoorbeeld te denken van de broodnodige verhoging van de AOW-leeftijd? Kabinet na kabinet liet op dat punt zijn verantwoordelijkheid lopen; dit kabinet deed het. Of de kilometerheffing? Kabinet na kabinet verslikte zich erin; dit kabinet deed het. De hervorming van de jeugdzorg? Het was dit kabinet dat een programmaminister op de zaak zette en nu grote stappen heeft gezet om tot de hervorming van de jeugdzorg te komen. Het zijn maar enkele dossiers uit een berg van besluitvorming. Natuurlijk, het ging soms moeizaam, maar Balkenende IV was beleidsmatig een succes.

Daar komt nog bij, dat veel van de beleidsvoorstellen reeds waren te lezen in het ChristenUnie-verkiezingsprogramma van drie jaar terug. De ChristenUnie heeft meer dan behoorlijk gescoord voor een kleine partij. Dat was overigens ook al de conclusie van velen bij de presentatie van het regeerakkoord. Daarnaast is er breed gedragen waardering voor de bemiddelende rol van de ChristenUnie-bewindspersonen. Waar het vertrouwen tussen CDA en PvdA steeds meer ontbrak, bleek de ChristenUnie keer op keer een stabiele factor. Het oliemannetje van dit kabinet, dat bovendien uitstekend in staat bleek om compromissen te sluiten. Misschien is die bemiddelende rol in deze tijd, waarin het vertrouwen in politiek leiderschap verdwijnt als sneeuw voor de zon, nog wel de grootste verdienste van de ChristenUnie.

Toch is ook een kritisch noot nodig. Door een gedeelte van het beleidsmatige succes van het kabinet en de positieve rol van de ChristenUnie lijkt nu een streep te worden gehaald. NRC maakte een lijst met hoofdpunten van besluitvorming uit de afgelopen drie jaar. Hier na te lezen. De lijst maakt duidelijk dat er veel is gebeurd, maar ook dat een aantal belangrijke beslissingen nog in de beleidsmolen hangen. Beslissingen die niet kunnen wachten. Ook de eerder genoemde voorbeelden van daadkracht staan op de lijst met bungelende voorstellen. Wat mij betreft krijgen ChristenUnie en CDA alsnog de kans om een aantal belangrijke dossiers verder te helpen tot aan de nieuwe verkiezingen. Er moet in mijn ogen snel een minderheidskabinet komen, waarin de ChristenUnie samen met het CDA nog een keer de verantwoordelijkheid neemt. Voordeeltje voor Balkenende: Rouvoet en van Middelkoop zijn loyale ministers, met een focus op de inhoud, niet op politieke spelletjes. Ze maken op de juiste plek duidelijk wat hun politieke wensen zijn: in de Trêveszaal. Wel zo handig voor iemand die geen regie kan houden.

Harmjan Vedder

SGP: ondergronds ermee!

Wed, 24 Feb 2010 01:03:14 +0100

| Rob Nijhoff
Deze week komt de Hoge Raad met een uitspraak over de subsidie aan de SGP. Vanwege vermeende discriminatie staat de overheidsbijdrage aan de partij onder druk. "In onze democratie kunnen we ons geen marktwerking veroorloven waarvan de keuzevrijheid ook maar een enkele goedgelovige vrouw in de verleiding zou brengen op deze partij te stemmen."

Prostitutie geldt als het oudste beroep van de mensheid. In Nederland is deze eerbare branche gelukkig reeds geruime tijd gelegaliseerd. Dat geeft beter zicht op eventuele misstanden, al gaat het er vooral om dat deze sterke vrouwen baat hebben bij vrije marktwerking zonder bemoeizuchtig overheidstoezicht of belemmerende regelgeving. In de hoogtijdagen van deze normalisatie heeft zelfs het CWI dames deze wending in hun loopbaan kunnen adviseren – dames die bijvoorbeeld wegens werkdruk vanuit de verpleging in een periode van baan tot baan waren beland (ervaring met nachtdienst strekt tot aanbeveling). Weigering op dit advies in te gaan kon worden uitgelegd als werkschuwheid, en leidde tot korting op de uitkering. Reactionaire, betuttelende krachten hebben helaas dit summum van emancipatie en maatschappelijke acceptatie van onze moedige, strijdbare prostituees weer ingeperkt. Petje af voor de keuzes van deze sterke vrouwen. Dring hun niet een gewetensprobleem op. Jezus ging ook om met ‘hoeren en tollenaars’.

Tja, Jezus. Toen. Ongehoord.

De SGP geldt als de oudste van de huidige politieke partijen in Nederland: de partij die onder dezelfde naam het langst deel uitmaakt van het parlement. Onbegrijpelijk dat deze vrouwonvriendelijke fundamentalisten al die tijd in het legale circuit hebben mogen zieken. De partij oefent enorme maatschappelijke druk uit op kwetsbare, weerloze vrouwelijke burgers om hun stem uit te brengen op mannen die hen vervolgens geen enkele politieke of bestuurlijke bevoegdheid gunnen. In onze democratie kunnen we ons geen marktwerking veroorloven waarvan de keuzevrijheid ook maar een enkele goedgelovige vrouw in de verleiding zou brengen op deze partij te stemmen. Waarom belastinggeld misbruiken om een splinterpartij in leven te houden die zich sterk maakt voor een of andere asymmetrie tussen man en vrouw, met hoeveel versluierend respect voor vrouwen of betuiging van gelijkwaardigheid men dit ook brengt. Alle andere partijen zien terecht dat vrouwen zich bij geen enkel onderscheid tussen man en vrouw mogen neerleggen, nooit! Gelijkwaardige asymmetrie, kom nou, zelfs de collega-fundamentalisten van de ChristenUnie hebben een dergelijke hypocrisie nog niet bedacht.

Deze smet op het blazoen van onze democratische rechtsstaat behoort geen maand langer getolereerd te worden. Mocht de partij niet op korte termijn uit onze raden en staten verdwijnen, dan verdient het aanbeveling de Stemwijzer te verrijken met soortgelijke symbolen als die van de Kijkwijzer: een symbool voor ‘fundamentalistisch’ (een vrouw in boerka, bijvoorbeeld), ‘vrouwonvriendelijk’ (een vrouw een paar stappen achter een man) en ‘potentieel gewelddadig’ (man met hand op pistoolholster), met daarbij een symbool voor ‘negatief stemadvies’ (rode gevarendriehoek). Intussen blijft streng overheidstoezicht gewenst.

Rob Nijhoff is medewerker van het WI van de ChristenUnie

Interventie in Irak

Sat, 20 Feb 2010 14:49:04 +0100

| J.P. De Vries
Het rapport van de commissie-Davids over de politieke steun van Nederland aan de inval in Irak heeft de vraag weer op tafel gelegd wanneer een militaire interventie gerechtvaardigd is. Sinds 1945 is geldend volkenrecht dat het toepassen van geweld tegen een andere staat alleen geoorloofd is met toestemming van de Veiligheidsraad (behalve in geval van noodzakelijke zelfverdediging).

In het geval van Irak had de Veiligheidsraad tal van kritische resoluties aangenomen, economische sancties (boycot van olie-uitvoer) afgekondigd, maar hij was nooit verder gegaan dan het dreigen met ,,ernstige consequenties’’ bij niet-nakoming.

Het rapport van de commissie-Davids over de politieke steun van Nederland aan de inval in Irak heeft de vraag weer op tafel gelegd wanneer een militaire interventie gerechtvaardigd is. Sinds 1945 is geldend volkenrecht dat het toepassen van geweld tegen een andere staat alleen geoorloofd is met toestemming van de Veiligheidsraad (behalve in geval van noodzakelijke zelfverdediging). In het geval van Irak had de Veiligheidsraad tal van kritische resoluties aangenomen, economische sancties (boycot van olie-uitvoer) afgekondigd, maar hij was nooit verder gegaan dan het dreigen met ,,ernstige consequenties’’ bij niet-nakoming.

Die ernstige consequenties betekenen in VN-taal nooit: een militaire interventie. Wordt dat bedoeld, dan dreigt de raad met ,,alle noodzakelijke middelen’’ om nakoming af te dwingen. Naar zo’n resolutie hebben de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk wel gestreefd, maar dat bleef afstuiten op de weigering van Rusland en China, die beide vetorecht hebben.

Dat het toenmalige Nederlandse kabinet zich toch op die ,,ernstige consequenties’’ beriep als volkenrechtelijke basis voor haar politieke steun, is dus door de commissie-Davids terecht als ontoereikend gekwalificeerd.

Maar is daarmee alles gezegd? Het binden van oorlogvoering aan internationale rechtsregels, is een goed streven, maar de uitwerking daarvan is niet volmaakt. Het grote probleem is dat de Veiligheidsraad geen volkenrechtelijke instelling is, maar een politiek orgaan. Bovendien hebben daarin vijf machtige landen als permanent lid een vetorecht. In de toepassing daarvan weegt niet het volkenrecht, maar het eigen belang het zwaarste. Daardoor werd de resolutie die met ernstige consequenties dreigde, een tijger zonder tanden. Concreet gezegd: is het verantwoord dat het tegenstaan van het kwaad op internationaal niveau afhankelijk is van de instemming van Rusland en China?

Terecht heeft daarom oud-ambassadeur Van Walsum in het rapport-Davids de kanttekening gemaakt, dat volkenrechtelijke regels niet altijd beslissend kunnen zijn. Hij wees erop dat Saddam door de olie-export zeer rijk had kunnen worden en dan met het ontwikkelen van kernwapens zeer gevaarlijk had kunnen worden voor zijn omgeving. Hij had al eens Koeweit bezet en als Amerika Koeweit toen niet te hulp was geschoten, had hij zich vervolgens waarschijnlijk op Saoedi-Arabië gericht.

Was er dus voldoende rechtvaardiging om ondanks het ontbreken van een VN-mandaat Irak binnen te vallen en Saddam ten val te brengen? De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk gingen ervan uit dat Irak toen al kernwapens had. Dat bleek achteraf onjuist. Zo’n fout mag bij een zo zware beslissing als het beginnen van een oorlog niet gemaakt worden. In de tweede plaats is een militaire interventie niet klaar met het ten val brengen van het heersende bewind; de overwinnaar is ook verantwoordelijk voor het herstel van de binnenlandse rechtsorde. In die taak hebben de Amerikanen en Britten volledig gefaald. Ze waren daar totaal niet op voorbereid en de waarschuwingen dat dit wel nodig was, hebben ze in de wind geslagen. Ze vertrouwden op de rapporten van Iraakse ballingen, dat de bevolking hen met open armen zou ontvangen en stond te trappelen om van Irak een moderne democratie te maken.

Te eenzijdig is enkel op de militaire voorbereiding gelet. En dat heeft zich gewroken. Maken we nu na zeven jaar de balans op, dan staat aan de positieve kant dat een misdadige dictator ten val is gebracht. Maar daar staan veel negatieve punten tegenover. De internationale onveiligheid is versterkt door toegenomen anti-Amerikanisme in het Midden-Oosten. In Irak zijn zeker 100.000 burgers omgekomen en 250.000 gewond. De infrastructuur en het cultureel erfgoed is ernstig beschadigd. En tot vandaag duurt de onveiligheid in het land voort.

Militaire interventie zonder mandaat van de Veiligheidsraad is een zeer zwaarwegende beslissing. Regeringen die daartoe overgaan, moeten grondig nagaan of er werkelijk geen andere middelen zijn om het doel te bereiken. Ze moeten zich ook rekenschap geven, of ze deze dictatuur wel moeten aanpakken en andere, even erge – Noord-Korea, Birma, Zimbabwe, Sudan? – niet. En tot slot een oude Bijbelse regel uit Lucas 14: het is noodzakelijk goed te berekenen of de kosten, (en dan denken we niet alleen aan geld) opwegen tegen het beoogde doel.

Aan deze maatstaven gemeten moet onze conclusie zijn dat de interventie in Irak, op dat moment en op die wijze uitgevoerd, niet verantwoord is geweest. Nederland had er dan ook beter aan gedaan destijds zijn politieke steun daaraan te onthouden.

J.P. De Vries was hoofdredacteur van het Nederlands Dagblad en lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie

Waar gaat het over?

Fri, 19 Feb 2010 18:51:12 +0100

Er is al veel geschreven over de verlenging van de missie in Uruzgan. De vraag 'wat het kabinet gaat doen' houdt met aanzwellende sterkte al maanden zowel Den Haag als Hilversum bezig. Terecht, de vraag wat het kabinet gaat doen is relevant. Toch mist er iets: de Afghaanse burger.

Veel verschillende partijen mengen zich in het debat. Men spreekt over het staatsrecht, over de vraag of het kabinet inderdaad altijd met één mond moet spreken. Men spreekt over de gemeenteraadsverkiezingen, over de gang naar de koningin en zelfs het partijleiderschap. De internationale verantwoordelijkheid komt aan de orde, de reputatie van Nederland wordt genoemd. Men waarschuwt dat Nederland uit de G20 wordt geknikkerd als we stoppen in Uruzgan. Men stelt dat we de Secretaris-generaal van de NAVO niet zomaar kunnen bruuskeren door zijn brief terug te sturen. Men wijst er op dat de PvdA simpelweg niet anders kan dan nu de rug recht houden, nadat rondom de vorige verkiezingen het ‘draaikont-verwijt’ aan Bos een grote rol speelde. Men spreekt zelfs over de Nederlandse militairen, die tenslotte voor ons de kastanjes uit het vuur halen.

Er wordt echter veel te weinig aandacht besteed aan de Afghaanse burger. De inwoners van Tarin Kowt en Chora. We hoeven daar niet sentimenteel over te doen maar daar gaat het uiteindelijk toch om? Nederland zond militairen naar Uruzgan om daar tegen het terrorisme te strijden. Dat ging af en toe ten koste van de Afghaanse burger en dat had niet gemoeten. Over het algemeen richt Nederland zich echter op verbetering van de levensomstandigheden van burgers, vanuit de gedachte ‘tevreden burgers zijn geen terroristen.’

De vraag is dus: willen we daarmee doorgaan, of willen we dat niet? Daarbij behoren vragen als ‘wat is onze verantwoordelijkheid’, ‘wat kan onze krijgsmacht aan’, ‘wat is een zinnige strategie en wordt die nu uitgevoerd’ en ‘is er voldoende draagvlak in Nederland’ een rol te spelen. Maar al deze vragen worden geperverteerd en gewogen naar wat het Nederland oplevert: internationale reputatie(schade), het effect van ‘afspraak is afspraak’, het al dan niet goed uitkomen van nieuwe verkiezingen en eventuele verliezen bij de gemeenteraadsverkiezingen.

Die man of vrouw in Tarin Kowt wil alleen maar weten of hij veilig zijn economische, sociale en politieke gang kan gaan. Die vraag is hopelijk bij het kabinet binnenskamers aan de orde. Buitenskamers is daar niet veel van te merken en dat is ernstig.

Cor Oudes

Waarom struikelt het kabinet over Uruzgan?

Thu, 18 Feb 2010 16:54:23 +0100

| Maarten Vogelaar
Voor de helderheid: ik heb het echt helemaal gehad met Den Haag en in het bijzonder met Balkenende IV. Maar op welke manier er nu een einde lijkt te komen aan het kabinet is ronduit schandalig. De grote vraag is waarom de politieke crises van de afgelopen kabinetten zich steeds culmineren rond onze buitenlandse politiek. Het zijn partijpolitieke belangen.

Het kabinet Balkenende IV is al een jaar lang uitgeregeerd. Ze liet geen eenduidig leiderschap zien rond de verhoging van de AOW, de maatschappelijke onvrede en de door de economische crisis noodzakelijk geworden bezuinigingen. Steeds bleken externe arbiters en nauwkeurig dichtgetimmerde compromissen de remedie voor een diepliggend wantrouwen tussen CDA en PvdA.. Geen onderling vertrouwen, maar een blik op de miserabele zetelaantallen in de peilingen motiveerde de partijen om door te gaan. Maar de PvdA-top heeft definitief anders besloten en vaart sinds enkele maanden op ramkoers. Het rapport Davids werd misbruikt om de geloofwaardigheid van de PvdA terug te winnen, maar rond Uruzgan dreigt de partij alsnog gemangeld te worden door het CDA.

De aanwezigheid van Nederlandse troepen in Afghanistan is vanaf 2005 voortdurend aanleiding geweest voor politieke crises, evenals de zeurende nasleep van de verleende politieke steun bij de inval in Irak. De huidige politieke situatie is goed te vergelijken met de emoties die een rol speelden bij de beslissing om troepen naar Afghanistan uit te zenden. Het patroon herhaalt zich. Coalitiegenoot D66 was toendertijd ook fel tegen uitzending en zou daarom bij de kiezer een grote flater slaan, als zij zich desondanks zou committeren aan een kabinetscompromis. Evenals de PvdA nu, had D66 er in de peilingen nog nooit zo beroerd voor gestaan en moest zij haar rug wel recht houden. Uiteindelijk haalde partij bakzeil, hoewel het kabinet enkele maanden later alsnog viel ten gevolge van een door D66 gesteunde motie van wantrouwen tegen minister Verdonk.

Het blijft moeilijk om te achterhalen waarom de politieke spanning de afgelopen jaren het meeste opliep bij onze buitenlandse politiek. Dat de ideologische vonk die het kabinet aanvankelijk bond nu uitgewerkt is, verklaart niet het grote wantrouwen en de rivaliteit wat de PvdA en CDA de afgelopen maanden publiekelijk toonden. De reden waarom de buitenlandse politiek zo gevoelig blijkt, is gelegen in het politieke belang dat er achter schuil gaat. Ideologisch gezien verschillen de partijen maar marginaal van standpunt. Beiden waken voor onze internationale reputatie. Maar bij burgers is het draagvlak voor internationale samenwerking en kostbare buitenlandse operaties sinds 2003 verder afgenomen. Daarom zaten D66 en nu de PvdA in een lastig dilemma: als we voor een verantwoordelijke buitenlandse politiek gaan, lopen we risico het vertrouwen van teleurgestelde kiezers definitief kwijt te zijn. De PvdA heeft de geloofwaardigheid van haar partij laten prevaleren boven de bestuurbaarheid van het land en bevestigt daarmee het diepgelegen wantrouwen tegen Den Haag. Het is een paradoxale conclusie: de politiek is ergerniswekkend veel met zichzelf bezig en verliest daardoor het maatschappelijke vertrouwen, juist omdat zij haar oren teveel laat hangen naar de voorkeuren van de burger.

Maarten Vogelaar

Valt ie nu of nog niet?

Thu, 18 Feb 2010 16:54:09 +0100

| Laurens Buist
Van crisis tot crisis gaan zij voort. Nimmer moe elkaar het leven lastig te maken. Crises domineren het kabinet. Was het gisteren nog het Irakdebat, vandaag is het Afganistan.

De ChristenUnie heeft tot nog toe consequent de lijn gevolgd om in te zetten op het voortbestaan van dit kabinet. En vanuit het verantwoordelijkheidsgevoel voor het landsbelang is daar veel voor te zeggen. Maar is deze stelling nog houdbaar? Wanneer het vertrouwen in een coalitie heeft plaatsgemaakt voor een structureel wantrouwen is het maar de vraag in hoeverre het landsbelang nog langer is gediend bij het voortbestaan van dit kabinet.

Het laten voortbestaan van dit wantrouwen brengt voor het land steeds grotere risico's met zich mee. Zo is het verre van voorspelbaar hoe belangrijke keuzes die later dit jaar zullen worden gemaakt. Dit brengt risisio's met zich mee over de begroting van 2011. Het werk van de ambtelijke heroverwegingswerkgroepen lijkt hiermee tot mislukken gedoemd te zijn. Ook is het maar de vraag in hoeverre je nog een missie in Afganistan kunt voortzetten wanneer het politiek mandaat zo gevoelig is.

De ChristenUnie moet voor zichzelf nagaan in hoeverre een dergelijk kabinet nog geloofwaardig kan voortbestaan. In ieder geval heeft het vertrouwen van de burger in de politiek weer een nieuwe deuk opgelopen. Met dank aan het CDA en de PvdA. Hoe lang blijft de ChristenUnie dit nog faciliteren?

Mij lijkt het zo onderhand wel tijd om de verkiezingskassen weer te inspecteren, goede verkiezingsslogans te verzinnen en het conceptverkiezingsprogramma uit de kast te trekken.

Laurens Buist.

Griekse crisis kans voor Europa

Mon, 15 Feb 2010 17:52:02 +0100

| Peter de Kluijver
Na jaren van bedrog komt de waarheid nu in al haar ernst naar buiten. Griekenland maakt er al jaren een puinhoop van en nadert een bankroet. En ze zijn niet de enige in Europa. Wat kan er nu nog overblijven van begrotingsdiscipline in de Eurozone? Toch biedt juist deze crisis hiervoor kansen .

Nederland was al jaren het lachertje van Europa, bij het hameren op de naleving van het Groei- en Stabiliteitspact. Na alle goede bedoelingen van de EU landen kreeg de angst voor pijnlijke maatregelen na verloop van jaren vat op alle andere landen, Duitsland incluis. Nederland was het brave jongetje van de klas dat het vooral zichzelf moeilijk maakte. Na de verhoren van commissie De Wit (ABN Amro, Icesave) lijkt dit een algemeen beeld.

Uiteindelijk, bij het uitbreken van de krediet- en economische crisis in de afgelopen jaren, ging het pact echt aan de kant. Praktisch alle landen kampten met (grote) tekorten, zonder veel mogelijkheden om in te grijpen. De consensus was toch dat de gemaakte afspraken nu niet gehandhaafd konden worden.

Het is echter juist de Griekse crisis die kansen biedt voor een strenger Europees toezicht. De rest van de Eurozone is de leugens (met hulp van Goldman Sachs…) en het gebrek aan daadkracht van de Grieken meer dan zat, maar ziet ook tot wat voor problemen het kan leiden op de kapitaalmarkt en voor de Euro. Door deze problemen (wellicht straks ook bij Portugal en Italië) kan de Euro serieus in gevaar komen, als er niet structureel iets verandert. Het momentum voor betere (naleving van) afspraken en sterker toezicht is nu. Ook de Duitse Eurocommissaris Oettinger pleit hier al voor.

Door Griekenland niet gezamenlijk te hulp te schieten, maar dit zelf of samen met het IMF te laten oplossen én de naleving van het pact met eventuele sanctionering te leggen bij de Europese Commissie en/of de ECB. Dit zal niet gemakkelijk zijn nu Van Rompuy en de regeringsleiders meer economische macht naar zich toe trekken, maar het pact is veiliger als de afstand tot de regeringsleiders groter is.

Leuk zal het niet altijd zijn, nodig is het wel en voor Nederland als braaf jongetje is het toch een ‘blessing in disguise’ om een strenge bovenmeester in de buurt te weten.

Peter de Kluijver