Nieuwskanaal voor: Opunie

Ook bij de ChristenUnie: eerst het leven, dan de leer

Tue, 09 Mar 2010 12:53:18 +0100

| Gert-Jan Segers
Het was bij mijn studentenvereniging, de CSFR, al niet anders. Om de paar jaar dook die weer op: de befaamde grondslagdiscussie. Die werd dan aangezwengeld door een verontrust lid, die sommige van de amici grensverleggend cabaret zag maken, wilde uitspraken hoorde doen of een prikkelend artikel zag publiceren.

En dan voelde zo’n lid zich geprangd onze vereniging te herinneren aan haar grondslag en aan de bedoeling van de oprichters. In een vlammend artikel betoogde hij dan dat het mis ging, we los waren van het gereformeerde belijden en terug moesten naar de woorden van toen. Wat dan volgde waren een keur aan reacties in het verenigingsblad, een discussie op de vergadering, sussende verklaringen van het bestuur en een einde waarvan niemand wist wanneer die precies begonnen was. Als de nachtkaars.

Bij de ChristenUnie zie je het ook gebeuren, zeker nu de partij (nog) in de regering zit. Een oudere generatie houdt soms haar hart vast en er zijn zorgen dat we opschuiven naar het CDA en te vergaande compromissen sluiten. Van buiten klinken in analyses woorden als ‘paradigmawisseling’ (Andries Knevel) en ‘onmiskenbaar opgeschoven’ (George Harink). Het kan bijna niet anders dan dat vertegenwoordigers van de ChristenUnie op dat soort beweringen reageren. Dan klinken de sussende woorden zoals een CSFR-bestuur reageert op de periodieke grondslagdiscussie daar. Het is ook goed om steeds weer de missie en het hart van de christelijke politiek te doordenken, maar toch heb ik de sterke aandrang dit soort discussies nu even te relativeren.

Ik geloof namelijk niet dat grondslagen en bezweringsformules ons kunnen redden van ontsporing. Mijn kerk, de PKN, heeft een alleszins behoorlijke kerkorde en staat op het fundament van de reformatorische belijdenis. Maar vervolgens verschilt de zondagse boodschap in de ene kerk radicaal van die in de andere. De orthodoxe gelovige zit in hetzelfde genootschap als de ‘atheïstische’ ds Hendrikse en ze hebben elkaar weinig te zeggen. Als de spanning tussen beide kampen even te groot wordt, klinken er op de synode sussende woorden waar ieder het zijne van kan denken. Maar wat heb je daaraan? Het gaat toch teveel uit van de veronderstelling dat als de leer klopt het met het leven vanzelf goed komt. En ik geloof juist dat het omgekeerde waar is. Waar het om draait is dus de ontmoeting met Christus, het leven met Hem. Hoe we dat precies verwoorden, is bijzaak.

Pas vierde de ChristenUnie haar tiende verjaardag. Er is een document voorgelezen waarin het bestuur opnieuw haar visie op de missie van de partij verwoordde. Er was niemand die er een traan bij wegpinkte, niemand die boos weg liep. Het was goed dat het weer eens werd gezegd, maar ik geloof niet dat de partij bij een iets andere formulering een andere koers had ingezet. Waar kwam het die dag wel op aan? Op gebed, op het lezen van de schrift, de stilte voor God, de overdenking van de bijbel, jubelmuziek voor God, politieke boodschappen van de politieke voormannen waarin het hart van de missie van de ChristenUnie doorklonk. In alles was merkbaar dat de ChristenUnie een partij wil zijn met liefde voor God en hart voor mensen. Zolang CU’ers in het alledaagse leven Jezus willen volgen en daar elkaar in aanmoedigen, dan komt het met de verwoording van de leer vanzelf wel goed. Ik kijk niet op een woordje meer of minder. Maar met Jezus Christus staat of valt alles. Daarom geldt ook in de christelijke politiek: eerst het leven, dan de leer.

Gert-Jan Segers is directeur van het Wetenschappelijk Instituut van de ChristenUnie

Niks Deens model, alleen redelijkheid kan ons redden

Tue, 09 Mar 2010 12:53:59 +0100

| Peter de Kluijver
Gekke jongens, die politici. Na de gemeenteraadsverkiezingen vorige week wisten ze allemaal te vertellen dat ze hadden gewonnen. Ondertussen lijkt ons land niet te regeren, zelfs het Deense model zal ons niet helpen. En dat is ook mijn schuld.

Als je niet een vaste volger van de Nederlandse politiek bent moet dat toch een surrealistisch beeld geweest zijn. De partijleider die er zojuist 800 zetels had zien afgaan zag er tevreden en strijdlustig uit. Ook (als enige) een beetje als een staatsman trouwens, drie jaar Minister van Financiën in een extreem moeilijke tijd heeft hem wat dat betreft goed gedaan. Een andere partijleider, die zojuist leider van de grootste lokale partij van het land was geworden, zag er moe en verslagen uit. Hij probeerde af en toe een punt te maken, maar werd nauwelijks serieus genomen door de tafelgenoten. Maar eigenlijk vond iedere deelnemer dat hij of zij gewonnen had. Op één na dan, maar die was een dag later al weg.

Ondertussen doemt het beeld op van een onbestuurbaar land waar geen meerderheden te vormen zijn. Voor die conclusie lijkt het me nog veel te vroeg, er kan nog zoveel gebeuren tot 9 juni! Een ‘premier-race’, een belangrijke gebeurtenis die het land op zijn kop zet, slecht economisch nieuws, goed economisch nieuws, noem het maar.

We hoeven ons dus ook nog niet het hoofd te breken over een Deens model. In Nederlandse termen is dat ongeveer een CDA-VVD regering met gedoogsteun van de PVV. Die hoeft dus geen vuile handen te maken, kan blijven toeteren zoals ze deed, maar krijgt wel een deel van haar programma gedaan en steunt in ruil daarvoor het regeerakkoord op andere punten.

Is dat voor Nederland de oplossing? Ik denk het niet. Elke partij die ook maar iets toegeeft, draait. Nuanceverschillen worden uitvergroot tot onoverbrugbare tegenstellingen. En daar moet je maar tegen kunnen ook. Ik betrapte mijzelf daarop toen ik hoorde van het terugtreden van Agnes Kant. Mijn eerste reactie? Ongeschikt, slappe knieën, want hadden Bos, Balkenende, Rutte, Halsema en noem maar op niet minstens net zoveel voor hun kiezen gekregen? Dat mag waar zijn, maar dat betekent nog niet dat het normaal is. Weg met die verharding en ook weg met de schone schijn. We hebben nogal wat problemen op te lossen in ons land, laten we daar niet omheen draaien en proberen elkaar te vinden in een evenwichtig regeerakkoord, met een Kamermeerderheid daarachter. Ik wens Agnes het beste.

Peter de Kluijver

Ik heb er flink genoeg van!

Mon, 08 Mar 2010 17:24:01 +0100

| Anne Westerduin
Eigenlijk ben ik niet de aangewezen persoon om deze week een column te schrijven. Er zijn vast mensen voor wie deze verkiezingstijd een hoogtepunt is en die daar op allerlei manieren over kunnen opgeven. Bij mij werkt het anders. De afgelopen tijd ben ik me meer en meer gaan ergeren aan de manier waarop politici naar buiten treden.

Het de maat nemen en vliegen afvangen is schering en inslag geworden.

Op de bank gezeten zag ik het schouwspel aan: het woordelijke steekspel deed me denken aan hoe ik vroeger wel eens discussies had met vriendinnetjes: ‘nietes, dat heb je wel gezegd! Dat klopt niet, ik bedoelde juist dat jij…!’ oeverloos gedoe, waarvan ik dacht als volwassene verlost te zijn. Geen wonder dat zoveel mensen denken dat ze bij de PVV moeten zijn: die (lijken te) zeggen waar het op staat. Toegegeven, dat is een kunst die veel andere politici niet (meer) machtig zijn.

Laatst keek ik met mijn kinderen naar een film uit 1992 naar een bekend boek van Jan Terlouw. Ik was me er niet van bewust dat de ontwikkelingen zo snel zijn gegaan. In de film speelden auteurs mee die ook nu nog regelmatig op de buis te zien zijn. Dat hebben ze niet voor elkaar gekregen op basis van hun toneelspel destijds: wat een amateurisme! Maar eerlijk is eerlijk: zo speelde iedereen in die tijd, dat was ‘gewoon’. Kijkend naar de politiek bekruipt mij steeds vaker het gevoel dat het misschien groeistuipen zijn: we zijn met z’n allen kennelijk gewoon nog niet zover dat we begrijpen dat je met elkaar in gesprek gaat op basis van wat ons land nodig heeft. Natuurlijk verschil je daarover van mening met elkaar, maar dan hebben we het wel over inhoud. Christelijke politici hebben op dat terrein een klus te klaren. Laten ze in elk geval nu laten zien dat zij anders (willen) zijn. Vandaar dat ik me extra kwaad maakte toen Rouvoet direct al een statement dacht te maken met een sneer richting Plasterk als de minister van feesten en partijen. Natuurlijk, hij heeft het weer ingetrokken, maar het zegt iets over de manier waarop in deze tijd politiek bedreven wordt. Scoren lijkt de hoogste maat der dingen te zijn. Daar staat tegenover dat mensen met een ietwat eikenhouten uitstraling als Van der Vlies maar ook Donner en Hirsch Ballin wel op een bepaalde sympathie kunnen rekenen. Ze roepen in elk geval bij mij iets op van hoop dat er wel degelijk mensen zijn die begrijpen dat je je ego ergens anders door dient op te bouwen dan door snelle woordenspelletjes. Ik heb er in elk geval voor nu even flink genoeg van…

Christelijke politici hebben op dat terrein een klus te klaren. Laten ze in elk geval nu laten zien dat zij anders (willen) zijn. Vandaar dat ik me extra kwaad maakte toen Rouvoet direct al een statement dacht te maken met een sneer richting Plasterk als de minister van feesten en partijen. Natuurlijk, hij heeft het weer ingetrokken, maar het zegt iets over de manier waarop in deze tijd politiek bedreven wordt. Scoren lijkt de hoogste maat der dingen te zijn. Daar staat tegenover dat mensen met een ietwat eikenhouten uitstraling als Van der Vlies maar ook Donner en Hirsch Ballin wel op een bepaalde sympathie kunnen rekenen. Ze roepen in elk geval bij mij iets op van hoop dat er wel degelijk mensen zijn die begrijpen dat je je ego ergens anders door dient op te bouwen dan door snelle woordenspelletjes. Ik heb er in elk geval voor nu even flink genoeg van…

Anne Westerduin

Sociale partners, nu of ...

Fri, 05 Mar 2010 12:22:12 +0100

Een van de pijnlijke gevolgen van de val van het kabinet is dat er tijdens een zware economische crisis niet geregeerd kan worden. Terwijl Nederland het juist zo nodig heeft dat er daadkrachtig maatregelen worden genomen met betrekking tot de stijgende werkloosheid, de uit de hand lopende overheidsuitgaven en de noodzaak van hogere arbeidsparticipatie. Mijn oproep aan de sociale partners: vul deze leemte.

De daadkracht van de landelijke overheid staat zwaar onder druk. Ten eerste doordat we een demissionair kabinet hebben met een lijst controversiële onderwerpen in zijn rugzak. En ten tweede omdat de peilingen laten zien dat ook het vormen van een nieuw, eensgezind kabinet, erg moeilijk wordt. Helemaal nu het CDA de PvdA uitsluit als toekomstig coalitiegenoot.

De sociale partners (werknemers- en werkgeversvertegenwoordigers) hebben geen optimaal vertrekpunt om dit gat te vullen. Het afgelopen half jaar was niet de meest prettige. Ze gingen de strijd met elkaar aan in de SER over de AOW, kwamen daar niet uit en kregen naderhand van Donner af en toe wat speelgoed toegeworpen krijgen om zich mee te vermaken, zoals de lijst met zware beroepen.

Toch is het nu het moment om bij hen wat patriottisme op te roepen: je land heeft je nodig! Toon de veerkracht van de zachte poldergrond en zoek elkaar weer op. Of sociaaleconomische thema’s als de AOW-leeftijdsverhoging, de verbetering van de arbeidsparticipatie, het tegengaan van de werkloosheid en een leven lang leren veilig zijn bij een nieuwe regering is nog maar afwachten. Herrijs als een fenix op uit je eigen as en ga de uitdaging voor een welvarender Nederland aan.

Uiteraard is hierbij een wetgever nodig, die de dingen vastlegt in wetgeving. Maak het de nieuwe coalitie, in welke samenstelling dan ook, makkelijk en trek als sociale partners weer samen op, vorm één blok. Na jarenlang invloed ingeleverd te hebben, zou het nu wel eens het moment kunnen zijn dat de werknemers en werkgevers het initiatief weer naar zich toe trekken. Succes!

De campagne voor 2014 begint vandaag

Thu, 04 Mar 2010 19:30:18 +0100

| Harmjan Vedder
Er valt niet tegen op te boksen. Landelijke politieke verhoudingen hebben de lokale verkiezingen gisteren opnieuw overschaduwd. Niet voor het eerst; telkens blijken de politieke verhoudingen in Den Haag van grote invloed op de lokale verkiezingsuitslag. Het trieste gevolg is dat kiezers zelf de kuil graven waar ze over vier jaar in vallen, gretig geholpen door politici.

Het is campagne-wetenschap: een partij is een merk. Een goede landelijke uitstraling helpt lokaal. Het geeft mensen vertrouwen in de politici die de partij heeft uitgekozen en het programma dat is geschreven. Vertrouwen is belangrijk voor mensen, omdat ze in de regel niet de interesse of tijd hebben om zich inhoudelijk van A tot Z te verdiepen in de lokale thema’s en lokale lijsttrekkers niet goed kennen.

Toch blijkt dat vertrouwen achteraf vaak misplaatst. Soms is dat de schuld van lokale politici. Bijvoorbeeld omdat partijen zich niet aan hun beloften houden of omdat er intern ruzie uitbreekt. Maar ligt met de toename van de landelijke invloed op gemeenteraadsverkiezingen, de schuld niet steeds vaker ook bij de kiezer? Zij hebben zich niet goed laten informeren over de lókale standpunten van een partij en blijken het achteraf helemaal niet eens te zijn met het aanleggen van die nieuwe tram of die nieuwe woonwijk. Gevolg: grote teleurstelling in de politiek.

De kiezer heeft echter niet zoveel te willen. Ze moeten het doen met de informatie die ze via media en politiek binnen krijgen. En lokale democratie wordt dan niet alleen kapotgemaakt door lokale relschoppers en beloftebrekers. Het zijn de landelijke media en de landelijke politici die het de kiezer lastig maken om in een woud van landelijk politiek gespin nog de lokale boom te ontdekken.

De vele teleurgestelde kiezers die ik de afgelopen weken sprak, voelden zich in de afgelopen vier jaar niet gehoord. Ze blijven weg van de stembus of zoeken hun heil bij lokale nieuwelingen die gouden bergen beloven. Wijzen naar de kiezer mag daarom, maar nooit zonder je eigen verantwoordelijkheid als politici te erkennen. Als je de kiezers bij de politiek wil betrekken en hun echte en duurzame steun vraagt, dan moet je vier jaar lang laten zien dat je er voor hen bent. Of je nu gewonnen of verloren hebt als lokale politicus: de verkiezingscampagne voor 2014 begint dan vandaag en niet enkele weken voor de stembusgang.

En vergeet niet: houd het deze keer lokaal en inhoudelijk, voordat er nog een SP-leider opstapt.

Harmjan Vedder

Huwelijk, samenlevingscontract of coalitie.

Wed, 03 Mar 2010 15:09:14 +0100

De val van het kabinet werd de afgelopen weken nogal eens vergeleken met een gestrand huwelijk; de liefde was bekoeld, het was een pijnlijke en moeizame scheiding, maar het was eigenlijk toch nooit meer dan een verstandshuwelijk. Natuurlijk werden die termen met name door de media gebruikt maar ook de oud-collega's van Balkenende IV leken het de afgelopen weken interessante beeldspraak te vinden.

Zo bleek ook vanmorgen weer tijdens de ochtendshow van Giel Beelen op radio 3FM. Zowel Wouter Bos als Jan Peter Balkenende werden door Beelen per telefoon individueel ondervraagd en natuurlijk kwam de vraag naar voren of ze een toekomstige coalitie met elkaar uitsluiten. Hierop antwoordde Bos dat je het moet zien als een ruzie met je vriendin: “Dan wil je elkaar toch ook even niet zien?” Het had volgens hem even tijd nodig, de enige partij die hij uit zou sluiten was de PVV. Op de vraag aan Bos of hij en Balkenende ooit vrienden waren geweest antwoordde Bos: “Nee we zijn nooit vrienden geweest maar we hebben allebei een groot verantwoordelijkheidsbesef waardoor we in staat zijn geweest samen het land te regeren.” Toch wel frappant, spreken over verkering zonder ooit vrienden te zijn geweest.

Best knap ook hoe politici van het ene huwelijkbootje zo weer in het andere huwelijksbootje stappen. Zelfs een hereniging met een ex wordt door de meeste politici niet uitgesloten. Balkenende heeft zich op dit gebied een expert getoond. Drie keer op een rij wist hij echtscheidingen zonder al teveel emotie te verwerken, hij pakte de draad weer op en begon aan een volgend huwelijk. Helaas heeft hij geen van zijn vier huwelijken tot een goed einde kunnen brengen.

Wellicht is het voor de volgende keer beter een samenlevingscontract aan te gaan, uiteraard zonder gemeenschappelijk eigendom van goederen. Dan verloopt zo’n breuk waarschijnlijk toch wat soepeler. Bovendien kan je dan eerst wat experimenteren en zit je niet meteen aan elkaar vast. Een samenlevingscontract is echter zelfs niet nodig als je ook gewoon voor een coalitie kunt gaan. Uiteindelijk betekent dat niet meer dan samenwerking tussen verschillende partijen in een regering. Natuurlijk zal die samenwerking in zo’n coalitie niet altijd even goed verlopen. Maar goed, het is dan ook een coalitie en geen huwelijk.

Hanneke Post

Het verlies van het sociale gedachtegoed

Tue, 02 Mar 2010 14:34:31 +0100

| Bart van der Vegte
Vaak wordt de vraag gesteld: wie wordt de grote winnaar van de gemeenteraadsverkiezingen 2010? Wat mij betreft is de tegenovergestelde vraag interessanter: wie wordt de grote verliezer? Al snel wijst men op basis van de peilingen naar de PvdA. Maar, volgens diezelfde peilingen wordt het toch de SP. De vergeten verliezer. Of zit er meer achter?

Momenteel heeft de SP 25 zetels in de Tweede Kamer. In vele gemeenteraden is de SP ook fors vertegenwoordigd. Dit na winst in de afgelopen jaren. Bij de tweede kamerverkiezingen in 2006 waren zij de grote winnaar. Bij de Tweede Kamerverkiezingen kwam het vervolg. Daarna heeft Marijnissen afscheid genomen. Op zijn hoogtepunt en die van de SP.

Sinds die tijd is de toon van de SP veranderd. De SP is een schreeuwerige partij geworden. Dit komt tot uiting in de wijze van optreden in de Tweede Kamer. De voorbeelden ervan van zijn legio. Ook in de verkiezingscampagne hanteert de SP een schreeuwerige stijl. Het lijsttrekkersdebat in het kader van de gemeenteraadsverkiezingen koos de SP voor de aanval op Wilders via suggestieve opmerkingen naar ‘het verleden’, waardoor het gevaar van uitlatingen van Wilders aangetoond zou worden. Ze doelde hiermee op de Tweede Wereldoorlog. In de toon die zij en haar partij uit, wordt er geen verbinding met de kiezer tot stand gebracht. De SP verliest de zwevende kiezer. Daarmee staat de SP op een nog groter verlies van de PvdA en is daarmee zeker de ‘vergeten verliezer’ te noemen.

Bij de PvdA ligt het verlies niet aan een schreeuwerige stijl. Maar wel aan een gemis aan echte vakbondsmensen. Bij de PvdA is het vakbondsgeslacht bijna uitgestorven. Jacques Tichelaar, de enige echte vakbondsman bij de PvdA, is er al enkele jaren geleden vandoor gegaan, naar Leeuwarden. En nu blijft Mariëtte Hamer met enige vakbondshistorie in haar studententijd, nog achter. In het verleden waren de vakbondsmensen toch de mensen die de PvdA de weg omhoog lieten zien. En zij vormden het sociale cement in de partij.

Maar er lijkt nog meer aan de hand. Er is een verschuiving in de politiek naar centrumrechts waar te nemen. En van sociaal naar liberaal. Ook dit blijkt uit de peilingen. De SP als echt sociale partij, zelfs socialistisch, verliest ook hiermee stemmen. Ook de PvdA verliest een deel van de stemmers die voor sociaal willen gaan. Daarentegen houdt de liberale kant van de PvdA het verlies nog redelijk in de perken. D66 spint garen bij de verschuiving naar het liberale gedachtegoed. De rechtse partijen, waarbij de PVV eruit springt, zullen winst boeken. Daarmee lijkt de verschuiving naar een centrumrechtse regering een feit te zijn geworden. Ook lokaal zal deze verschuiving naar verwachting zichtbaar worden.

Daarmee is het dus niet alleen de SP die verliest op 3 maart. Ook niet alleen de PvdA. Het zal vooral het sociale gedachtegoed zijn dat terrein verliest ten opzichte van de afgelopen jaren. En dat is een groot verlies voor Nederland. Laten we hopen dat dit in de korte tijd richting de Tweede Kamerverkiezingen nog bij te sturen is.

Bart van der Vegte

De tijd is rijp voor een nieuwe generatie leiders

Tue, 02 Mar 2010 06:14:00 +0100

| Rogier Havelaar
Onze tijd wordt gekenmerkt door leiders die mediabewust hun zelfingenomen strategie�n uitvoeren. Het hart heeft plaats gemaakt voor de calculatie. Het ,,we" voor het ,,ik". De ruzie tussen Bos en Balkenende, het graaien van leiders in de financi�le wereld en het afschuiven van individuele verantwoordelijkheden zijn hier exponenten van.

Onlangs vond het Greenleave Servant Leadership congres plaats. Het congres, met Herman Wijffels als key note speaker, stond in het teken van dienend leiderschap. De bezoekers van dit congres waren werkzaam bij commerciële bedrijven en in de publieke sector. Zij kregen tijdens dit congres de basisbeginselen van dienend leiderschap aangeleerd. De eerste les was oog hebben voor de ander.

Dezelfde oproep krijgen duizenden managers wereldwijd mee van managementgoeroe Jim Collins. In zijn veelvuldig geciteerde boek Good to Great stelt hij dat Great leaders uitblinken omdat ze op hun team gericht zijn. Ze zijn geweldige leiders omdat ze anderen laten floreren, in plaats van zichzelf. Dit klinkt natuurlijk allemaal prachtig, maar in de praktijk blijkt dat onze leiders een stuk minder great sevants zijn dan de theorieën voorschrijven.

Laat mij drie voorbeelden noemen. In de eerste plaats het bedrijfsleven, waar vanaf een bepaald salaris de medewerker er niet meer is voor het bedrijf, maar omgekeerd: ,,uw organisatie biedt ruimte aan talent, ik bezit talent dus geef mij ruimte”, lijkt het adagium. Aangemoedigd door coaches die samen met hun pupillen persoonlijke groeiplannen voor de komende vijf jaar vastgesteld hebben, komen de ,,talenten” het bedrijfsleven binnen. In traineeships wordt hen getoond dat hun collega’s tevens persoonlijke concurrenten zijn. Degene met de beste resultaten is de winnaar, de rest verliezer. Voor zingevingvragen is in de economie van de targets nauwelijks ruimte. Niet voor niets zijn er stichtingen die high potentials helpen aan vrijwilligerswerk op niveau zodat zingeving nog ergens ruimte krijgt. Maar dan wel op een manier die goed is voor het CV. Coaches noemen dat een win-win situatie.

Het tweede voorbeeld is de politiek, waar het ambt van Tweede Kamerlid verworden is tot een juniorfunctie op weg naar een bestuurlijke positie. Wie langer dan 8 jaar Kamerlid is, is een loser. De gemiddelde leeftijd van Kamerleden daalt met iedere verkiezing, de gemiddelde dossierkennis daalt vrolijk mee. Kamerleden worden afgerekend op hun zichtbaarheid in de media, in plaats van op het uitvoering geven aan verkiezingsprogramma’s. Targets zoals media-aandacht (vaak in economische termen aangeduid) worden belangrijker dan idealen. Weer maakt het hart plaats voor de calculatie.

Voorbeeld drie is abstracter van aard: verantwoordelijkheid. Hoe vaak denken wij zelf: ,,dit is niet mijn verantwoordelijkheid”; ,,laat een ander dit opknappen”, of: ,,op wie kan ik dit afschuiven als dit mis gaat?”. Ook hiervoor geldt: niet het ,,wij”, maar het ,,ik” staat centraal. Ik ben niet verantwoordelijk voor de opwarming van de aarde, er zijn mensen die meer energie gebruiken. Ik ben niet verantwoordelijk voor de volatiliteit in stemgedrag, er zijn mensen die veel meer zwevende kiezer zijn dan ik. Ik ben niet verantwoordelijk voor het welzijn van mijn medemens, ze moeten hun familie of vrienden maar bellen.

En daar zit volgens mij de crux: we leven niet meer voor het “wij”, maar voor het “ik”. Als we naar de leiders van het verleden kijken, dan zien we dat ze voor het ,,wij” bezig waren: gelijke rechten voor alle mensen, ook zwarten, armen, vrouwen, etc.. Deze individuen dienden een hoger doel: een betere, veiligere of mooiere wereld. En daarom noemen we mensen als moeder Theresa of Martin Luther King leiders, daarom zijn ze helden voor ons.

Onze tijd heeft sociaal, economisch en politiek leiders nodig die zich bekommeren om het ,,we”. En dan niet alleen leiders die een boekje van Jim Collins lezen of een congres bezoeken waar ze leren over het belang van de ander. Onze tijd heeft leiders nodig die omwille van het ,,we” het ,,ik” durven los te laten. In een tijd waarin bedrijven, de politiek en maatschappelijke organisaties zich voorbereiden op het postcrisis tijdperk, is het te hopen dat de recruiters en selectiecommissies daarover nadenken om te voorkomen dat een nieuwe generatie ,,Ikken” het voor het zeggen krijgt. Dit geldt ook voor partijbesturen die halsoverkop na de val van een kabinet hun lijsttrekkers bekend maken.

Eucharistie vieren met een respectloze COC-mentaliteit

Tue, 02 Mar 2010 14:32:26 +0100

| Rob Nijhoff
Tot voor kort kon ik homo's met respect tegemoet treden. Zelf meen ik, als ik zo vrij mag zijn, niet zonder enige sensitiviteit door het leven te gaan, maar de homo's in mijn familie-, vrienden- en kennissenkring hebben bij mij de indruk gevestigd dat homo's doorgaans bovengemiddeld sensitief zijn. Zeker degene bij wiens graf ik vorig jaar stond, een vriend die mij na aan het hart lag.

Maar helpt de kwestie-Reusel mij nu om te stoppen met dit domme generaliseren op basis van de homo’s die ik zelf ken? Zijn er inmiddels twee soorten? Agressieve COC-homo’s en sensitieve anderen?

Al langer verbaas ik mij erover dat moslims in Nederland niet feller protesteren tegen het gebrek aan mensenrechten in hun vaak nog altijd geliefde vaderlanden. Maar nu verbaas ik me erover dat homo’s en anderen, christelijk, seculier of wat dan ook, niet feller protesteren tegen de onbuigzame dogma’s die het COC als een Nieuw Amsterdams Vaticaan wil afkondigen binnen de Rooms-Katholieke Kerk. En vooral tegen de ‘huisvredebreuk’ waarmee COC-homo’s deze decreten door willen drukken – specifiek binnen de Sint-Jan in Den Bosch – de kerk van Johannes – en tijdens de eucharistie in Reusel. Een smeekbede van homo’s? Klets. Dit is een respectloos gebrek aan eerbied.

Balkenende III eindigde door een motie van wantrouwen tegen Rita Verdonk. Kinderen achter tralies. Asielzoekers die hun toevlucht zochten binnen kerken. Zou de IND deze dubbele asiel-zoekers door de ME uit hun kerken laten halen? Hoe zou de meerderheid van de kiezers die daarna Balkenende IV in het zadel zouden helpen, daarop gereageerd hebben? Het coalitie-akkoord van Beetsterzwaag was een keus voor beschaving, menselijkheid en respect boven de rationaliteit van een bonussen-economie die kwetsbare mensen alleen kan zien als kostenpost – of als lastposten. Waar zie ik nu de meerderheid van Beetsterzwaag?

Vanouds golden kerken en tempels als plaatsen van asiel. Legers en agressievelingen hebben in kerken niets te zoeken. Tussen Hutu’s en Tutsi’s ging het mis; een kerk vol mannen, vrouwen en kinderen ging in vlammen op.

En Nederland nu? Provocerende homo’s bij de mis. Dit zijn geen asielzoekers. Deze militante homo’s breken juist in in de liturgie. Rücksichtlos. Deze mensen zijn niet uit op vrede, maar op hun gelijk. Waar blijft de verontwaardiging over deze respectloze praktijken, deze IND-achtige COC-mentaliteit? Juist een kerk, juist een kerkdienst, juist de eucharistie is niet een plek om je gelijk te halen. En dat zeg ik als protestant.

Als protestants theoloog wil ik een vraag stellen. Want waarom zou homoseksualiteit nu zo gevoelig liggen in de kerken? Juist de vermeende vrouwenhater Paulus heeft de gelijkwaardigheid van mannen en vrouwen bepleit, in een adem met die van Jood en niet-Jood, slaaf en meester. Tegelijk ziet hij asymmetrie in de rol van mannen en vrouwen. Dat blijkt onder andere wanneer hij, net als Johannes, de kerk de Bruid noemt van Jezus Christus. ‘Jezus! Daar loopt God!’ drukt wat plat uit wat zijn tijdgenoten nu net niet zagen. Maar het maakt hier wel duidelijk waarom deze aparte band van liefde zo ongehoord is: laat deze God-als-mens zich martelen om een groep mensen voor zich te winnen, mensen die – christen of niet – elkaar zomaar als ratten te slim af willen zijn? Moslims vinden een God die zich laat martelen absurd. Maar om deze God en deze offerbereidheid draait de kerk en de eucharistie.

Het is deze Gods-Man die de kerk wil volgen en mag volgen, niet maar als leerling, maar zelfs als Bruid. Juist het verschil, de asymmetrie, tussen man en vrouw verbeeldt hoe onwaarschijnlijk en verrassend deze band is tussen God en mensen. Elk huwelijk van man en vrouw roept weer die verrassing op. Het huwelijk, kerkelijk sacrament of niet – deze dieptelaag is hier in geding.

De protestantse vraag die ik wil stellen is deze: bezit het COC pauselijke onfeilbaarheid wanneer het de asymmetrie tussen man en vrouw niet op waarde schat door homo-relaties onder christenen en niet-COC-homo’s normaal te verklaren per decreet en grove, respectloze actie?

Christenen, seculieren, moslims en wie dan ook zullen verschillen in hun visie op en zelfgekozen beleving van homoseksualiteit. De ruimte daarvoor in de Nederlandse rechtsstaat is mij lief. Maar vooral voor de katholieke theoloog en homo Antoine Bodar heb ik diep respect. Sprongsgewijs neemt dit respect zelfs toe.

Rob Nijhoff

Klein instrument voor grote problemen: budgetwinkels

Tue, 02 Mar 2010 14:34:07 +0100

| Hugo Scherff
Veel mensen in Nederland zijn arm. Dat zou eigenlijk niet hoeven, gezien het stevige vangnet dat we hebben: iedereen heeft recht op een uitkering. Wanneer mensen schulden hebben, is zo'n uitkering echter niet meer voldoende om van rond te komen. Daarom gaan mensen vaak de schuldhulpverlening in.

Dat is een gigantische bureaucratische molen, waar mensen een hele papierwinkel voor moeten bijhouden. Slechts een klein deel van de cliënten wordt hiermee daadwerkelijk geholpen. Misschien zou de budgetwinkel een oplossing kunnen zijn.

We kennen in Nederland al rechtswinkels. Laagdrempelige kantoren waar je zo kunt binnenlopen voor eenvoudig juridisch advies. Vaak worden dergelijke winkels bemand door studenten. Die rechtswinkels kunnen voorkomen dat mensen terechtkomen in nog zo’n bureaucratische molen: die van de rechtspraak. Een kort advies kan al vroeg duidelijkheid scheppen, waardoor mensen weten waar ze aan toe zijn, en de behoefte en de noodzaak om grote juridische gevechten aan te gaan kan afnemen.

Datzelfde zou kunnen gelden voor budgetwinkels. Dat zouden plekken kunnen zijn waar mensen even kunnen binnenstappen als ze een keer moeite hebben met het betalen van hun telefoonrekening, of als ze weten dat ze binnenkort in inkomen achteruitgaan, maar geen flauw idee hebben hoe ze dat moeten opvangen. Of als ze niet begrijpen hoe het zit met de rente op de lening die ze hebben afgesloten. Natuurlijk kunnen zulke mensen nu al terecht bij het NIBUD, maar een fysieke ‘winkel’ met een open deur is toch een stuk uitnodigender. Op die manier kunnen problemen in een vroeg stadium voorkomen worden, zodat de gang naar de schuldhulpverlening niet nodig is. En als studenten, wellicht in ruil voor studiepunten, de adviezen kunnen geven (natuurlijk goed begeleid door bijvoorbeeld een docent) hoeft zoiets niet veel te kosten.

Misschien zou zo’n kleine maatregelen wel een hoop leed kunnen voorkomen.

Hugo Scherff

Het CDA is medeverantwoordelijk voor de politieke crisis

Tue, 02 Mar 2010 13:44:54 +0100

| Roel Kuiper
Al maanden voor de val van het kabinet kon men in de wandelgangen vernemen dat CDA-ers genoeg hadden van het regeren met de PvdA. Vlak na de verkiezingen twitterde Mirjam Sterk: 'Ik kan even geen rood meer zien'. Dat ging wel erg snel, zoals alles bij het CDA snel ging in en na het weekend van de kabinetsval.

Maandagavond stond de net aangewezen kandidaat-lijsttrekker Balkenende alweer kwinkslagen uitdelend op een campagnebijeenkomst. Alsof er niets gebeurd was. Wie dezer dagen in het land is, merkt dat veel kiezers de val van Balkenende IV niet kunnen waarderen. Deze gevoelens lijken echter af te glijden van de hoofdrolspelers van CDA en PvdA.

Het CDA is medeverantwoordelijk voor de val van dit kabinet in een tijd van crisis. Het CDA is er ook medeverantwoordelijk voor dat een aantal wetten en maatregelen nu even niet doorgaan. En daarbij horen niet alleen regelingen op het gebied van abortus, winkelrust op zondag en vrijheid van benoemingsbeleid van christelijke scholen, maar ook bijvoorbeeld de Crisis- en Herstelwet die nodig is om projecten sneller uit te voeren.

Toen duidelijk werd dat de PvdA een langer verblijf in Uruzgan echt niet kon meemaken, en zéker na de motie Voordewind/Van Dam, had al in een veel eerder stadium in het kabinet geconstateerd moeten worden dat het over een andere boeg moest. Daar had de minister-president leiding aan moeten geven. Het alternatief voor Uruzgan was binnen handbereik in de nacht van de val, maar toen kon of wilde de PvdA niet meer bewegen.

Ook in het licht van de gevolgen – internationale reputatie, schade voor de missie in Afghanistan – is het onwerkelijk de hoofdrolspelers de volgende dagen alweer in goed humeur op campagne te zien. Normale mensen reageren niet zo op een nederlaag. Die lijken meer op Sven Kramer na het nemen van een verkeerde wissel. NRC-commentator Marc Chavannes gaf aan dat de komende verkiezingen niet (alleen) gaan over politieke programma’s, maar over mentaliteiten. Het gaat er om wie de verantwoordelijkheid voor het landsbestuur kan laten wegen boven partijbelang.

Dat er iets moet gebeuren aan de politieke cultuur van dit land is wel duidelijk. Het is niet voor niets dat de grote middenpartijen, die altijd aan het roer zijn, het moeilijk hebben. Zij zijn doorgaans het minst veranderingsbereid. Er zijn al heel wat voorstellen geweest voor vernieuwing van ons bestel, maar die ketsten steeds af op de desinteresse van de grote partijen, het CDA voorop.

Laat ik met een voorstel komen uit recente jaren die de val van het kabinet had kunnen voorkomen. Het is het voorstel van de Nationale Conventie (2006) om de minister-president een zogenaamde ‘algemene aanwijzingsbevoegdheid’ te geven. Dat houdt in dat de minister-president uit naam van de ‘eenheid van het kabinetsbeleid’ een andere minister een bindende beleidsaanwijzing kan geven. Met het coalitieakkoord in de hand kan een minister-president in een vroeg stadium sturing geven aan de richting van ministerieel beleid. Formeel is de minister-president de ‘primus inter pares’, de eerste onder gelijken. Hij kan onderwerpen agenderen en moet optreden bij geschillen in het kabinet. Maar in werkelijkheid is de speelruimte voor een minister-president veel groter. Zijn positie in de Europese Raad maakt de minister-president al meer dan de eerste onder gelijken. En Lubbers maakte er al een gewoonte van ‘even mee te denken’ met zijn ministers. Het is vaker betoogd dat kabinetten slagvaardiger worden wanneer de positie van de minister-president steviger wordt aangezet. Laat dat nu maar eens gebeuren.

Maar het eigenlijke probleem ligt dieper. Het is inderdaad een kwestie van mentaliteit. Recent publiceerde de Raad voor het Openbaar Bestuur (ROB) een boekje over het tanende vertrouwen in de politiek. Het blijkt dat Nederlandse burgers nog wel de politieke instituties vertrouwen (parlement en regering), maar veel minder vertrouwen hebben in de mensen die deze instituties bevolken. Politici hebben de neiging hun eigen werkelijkheid te scheppen, waarin de verhouding tot elkaar en tot concurrerende partijen het allerbelangrijkst wordt. De ROB constateert dat dit een problematische kloof oplevert, een mentale kloof tussen een bestuurlijke elite die zich loszingt van de werkelijkheid van burgers. Dat twee grote bestuurderspartijen daar aan hebben bijgedragen en weer vrolijk op campagne gaan, is reden tot zorg en geeft te denken. We hebben behoefte aan politici en partijen die het woord verantwoordelijk met hoofdletters schrijven.

Roel Kuiper is lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie

Roel Kuiper is lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie

De verkeerde wissel

Wed, 24 Feb 2010 16:36:11 +0100

| Jan Lont
Erg h�, die wissel. Je vraagt je af hoe zoiets kan gebeuren. Jarenlang werk je er met elkaar aan en dan moet het zo aflopen. Natuurlijk baalt iedereen er behoorlijk van. Laten we niet te lang stil staan bij de schuldvraag, maar de blik op de toekomst richten: hoe zal het het kabinet vergaan zonder PvdA bewindslieden?

De krantenkoppen werden al enkele dagen beheerst door kabinetsnieuws. Vandaag andere koppen: verkeerde wissel kost Kramer gouden medaille. Even geen politiek nieuws? Toch wel, want gisteren was ook in de politiek de dag van de wissel.
Het ontslag van de PvdA bewindslieden is aanvaard door de koningin en de lege plekken zijn opgevuld. Ik heb het idee dat partijpolitiek hierbij een belangrijke rol heeft gespeeld. Omdat het er al snel op zou kunnen lijken dat het CDA het land regeert, heeft de ChristenUnie een upgrade gekregen in het kabinet. Zo op het oog zitten er enkele opmerkelijke verschuivingen bij.

Rouvoet krijgt Onderwijs erbij, dat past goed bij zijn ministerschap van Jeugd & Gezin. Oud-minister Plasterk stond verder vooral bekend om zijn werk voor de homo-emancipatie in Nederland. Het debat over hoe Rouvoet met dit onderdeel van het pakket omgaat is al begonnen (link).
Huizinga, de stuntelige staatsecretaris, krijgt het gehele ministerie van VROM onder haar hoede. Hoewel zij niet bij voorbaat ongeschikt is, kan ik me voorstellen dat ze eerst vertrouwen zal moeten winnen. Daar is in de korte tijd die rest niet genoeg tijd meer voor.
De minister van Defensie krijgt Wonen, Wijken en Integratie erbij. Zou Wilders nu wel steun krijgen voor zijn plan om in probleemwijken het leger in te zetten? Ik hoop dat Van Middelkoop beide taken gescheiden weet te houden.

Het is makkelijk om vraagtekens te zetten bij de personele wijzigingen, maar goede alternatieven zijn er niet. De PvdA heeft goede ministers geleverd, die zijn niet zomaar even te vervangen. Gelukkig komen er snel verkiezingen en kan er een nieuwe ploeg gesmeed worden. Als ik de peilingen moet geloven, kan dat nog wel eens lastig worden.

Om nog even terug te komen op het schaatsen. Gisteren na de ‘finish’ kwam Henk Gemser naar Sven Kramer toe. Hij deed zijn kraagje goed, pakte zijn hoofd even troostend vast. Daarna was hij voor Gerard Kemkers een luisterend oor. Gemser staat boven de partijen en kan er voor beiden zijn.
Is er iemand die deze rol vervult in de Nederlandse politiek? Heeft Tjeenk Willink Balkenende een hand op zijn schouder gelegd? Zou de koningin Bos hebben gezegd dat hij het zich niet hoeft aan te trekken? Ik hoop het voor ze. Wie kan dit politieke trauma verzachten?

Jan Lont

Tien debatten in de Amsterdam Arena

Wed, 24 Feb 2010 01:09:14 +0100

| Hugo Scherff
Gisteren had ik een debatje in het kader van de gemeenteraadsverkiezingen. We waren met negen lijsttrekkers, hadden een uur de tijd, maar daar moest ook nog vier keer de verkeersinformatie in, het nieuws en twee liedjes. Er was dus voor iedereen ruimte voor een zin of tien, en dat moest dan ook nog verspreid over vier onderwerpen. Het kwam daarom weer eens niet verder dan de bekende oneliners en plaagstootjes tussen de partijen.

Ruimte om door te vragen is er niet, ruimte voor het opzetten van een argumentatielijn al evenmin. En ook als lijsttrekker bedenk je je wel drie keer voordat je een ander een vraag stelt, want dan ben je meteen het woord kwijt.

Zo gaat het heel vaak. In allerlei door organisaties belegde debatten, maar zeker in de media. Nooit komt de kiezer dus te weten wélke subsidies in het sociale domein de VVD precies wil schrappen, hóe de PvdA ervoor gaat zorgen dat alle buurten een voldoende gaan scoren in de leefbaarheidsmonitoren en wát precies het SP-alternatief voor de Noord-Zuidlijn is.

Terwijl de burger daar wel recht op heeft, en die informatie bovendien ook nodig heeft om een afgewogen keuze te kunnen maken. Nu weet ik wel dat de overgrote meerderheid van de kiezers gewoon de landelijke voorkeuren volgt, maar ik begon tijdens het debat toch te dagdromen over hoe het anders zou kunnen.

Stel je nou eens voor dat we tien debatten in de Amsterdam Arena zouden organiseren, waar dan in tien avonden alle Amsterdamse kiesgerechtigden bij elkaar komen. Met een groot podium in het midden, en enorme schermen. In een drie uur durend programma kruisen de verschillende partijen daar de degens, elke avond over een beperkt aantal onderwerpen, zodat diepgang gegarandeerd is. Mensen kunnen van tevoren schriftelijk vragen stellen, die tijdens het debat beantwoord worden. Elke Amsterdammer kijkt ernaar uit, elke Amsterdammer is aanwezig, het is echt een 'feest van de democratie'.

(En aangezien ik toch wat aan het fantaseren was, fantaseerde ik er meteen maar bij dat iedereen vervolgens puur op inhoud zou stemmen, en dus op de ChristenUnie zou uitkomen.)

Toen ontwaakte ik uit mijn dagdroom en mocht ik in twintig seconden zeggen hoe de ChristenUnie armoede gaat aanpakken. En dat was mijn bijdrage aan het debat.

Hugo Scherff

Balkenende IV: een redelijk succes voor de ChristenUnie

Wed, 24 Feb 2010 01:11:40 +0100

| Harmjan Vedder
Het zwartepieten is begonnen. De messen worden geslepen voor de campagne. De oppositie strooit met verwijten en de voormalig coalitiepartijen PvdA en CDA geven elkaar de schuld. Bij de ChristenUnie overheerst een gevoel van teleurstelling na de val van Balkenende IV. Begrijpelijk, want het regeren was ondanks veel tegenwind een redelijk succes voor de ChristenUnie.

Ergerlijk genoeg is de beeldvorming rond het kabinet in grote mate bepaald door oppositioneel geklaag. Er zou te weinig beleid worden gemaakt, er zou niet worden geregeerd. Voor een groot gedeelte gezwets, dat niet met feiten is te onderbouwen. (Try me!) Ondanks de moeizame verhoudingen in de coalitie en het oude zeer tussen CDA en PvdA werden moeilijke en noodzakelijke besluiten genomen op tal van dossiers. Je kan het er mee oneens zijn, maar feit is dat dit kabinet grote stappen heeft gemaakt in een economisch moeilijke tijd.

Beleid genoeg dus. Wat bijvoorbeeld te denken van de broodnodige verhoging van de AOW-leeftijd? Kabinet na kabinet liet op dat punt zijn verantwoordelijkheid lopen; dit kabinet deed het. Of de kilometerheffing? Kabinet na kabinet verslikte zich erin; dit kabinet deed het. De hervorming van de jeugdzorg? Het was dit kabinet dat een programmaminister op de zaak zette en nu grote stappen heeft gezet om tot de hervorming van de jeugdzorg te komen. Het zijn maar enkele dossiers uit een berg van besluitvorming. Natuurlijk, het ging soms moeizaam, maar Balkenende IV was beleidsmatig een succes.

Daar komt nog bij, dat veel van de beleidsvoorstellen reeds waren te lezen in het ChristenUnie-verkiezingsprogramma van drie jaar terug. De ChristenUnie heeft meer dan behoorlijk gescoord voor een kleine partij. Dat was overigens ook al de conclusie van velen bij de presentatie van het regeerakkoord. Daarnaast is er breed gedragen waardering voor de bemiddelende rol van de ChristenUnie-bewindspersonen. Waar het vertrouwen tussen CDA en PvdA steeds meer ontbrak, bleek de ChristenUnie keer op keer een stabiele factor. Het oliemannetje van dit kabinet, dat bovendien uitstekend in staat bleek om compromissen te sluiten. Misschien is die bemiddelende rol in deze tijd, waarin het vertrouwen in politiek leiderschap verdwijnt als sneeuw voor de zon, nog wel de grootste verdienste van de ChristenUnie.

Toch is ook een kritisch noot nodig. Door een gedeelte van het beleidsmatige succes van het kabinet en de positieve rol van de ChristenUnie lijkt nu een streep te worden gehaald. NRC maakte een lijst met hoofdpunten van besluitvorming uit de afgelopen drie jaar. Hier na te lezen. De lijst maakt duidelijk dat er veel is gebeurd, maar ook dat een aantal belangrijke beslissingen nog in de beleidsmolen hangen. Beslissingen die niet kunnen wachten. Ook de eerder genoemde voorbeelden van daadkracht staan op de lijst met bungelende voorstellen. Wat mij betreft krijgen ChristenUnie en CDA alsnog de kans om een aantal belangrijke dossiers verder te helpen tot aan de nieuwe verkiezingen. Er moet in mijn ogen snel een minderheidskabinet komen, waarin de ChristenUnie samen met het CDA nog een keer de verantwoordelijkheid neemt. Voordeeltje voor Balkenende: Rouvoet en van Middelkoop zijn loyale ministers, met een focus op de inhoud, niet op politieke spelletjes. Ze maken op de juiste plek duidelijk wat hun politieke wensen zijn: in de Trêveszaal. Wel zo handig voor iemand die geen regie kan houden.

Harmjan Vedder

SGP: ondergronds ermee!

Wed, 24 Feb 2010 01:03:14 +0100

| Rob Nijhoff
Deze week komt de Hoge Raad met een uitspraak over de subsidie aan de SGP. Vanwege vermeende discriminatie staat de overheidsbijdrage aan de partij onder druk. "In onze democratie kunnen we ons geen marktwerking veroorloven waarvan de keuzevrijheid ook maar een enkele goedgelovige vrouw in de verleiding zou brengen op deze partij te stemmen."

Prostitutie geldt als het oudste beroep van de mensheid. In Nederland is deze eerbare branche gelukkig reeds geruime tijd gelegaliseerd. Dat geeft beter zicht op eventuele misstanden, al gaat het er vooral om dat deze sterke vrouwen baat hebben bij vrije marktwerking zonder bemoeizuchtig overheidstoezicht of belemmerende regelgeving. In de hoogtijdagen van deze normalisatie heeft zelfs het CWI dames deze wending in hun loopbaan kunnen adviseren – dames die bijvoorbeeld wegens werkdruk vanuit de verpleging in een periode van baan tot baan waren beland (ervaring met nachtdienst strekt tot aanbeveling). Weigering op dit advies in te gaan kon worden uitgelegd als werkschuwheid, en leidde tot korting op de uitkering. Reactionaire, betuttelende krachten hebben helaas dit summum van emancipatie en maatschappelijke acceptatie van onze moedige, strijdbare prostituees weer ingeperkt. Petje af voor de keuzes van deze sterke vrouwen. Dring hun niet een gewetensprobleem op. Jezus ging ook om met ‘hoeren en tollenaars’.

Tja, Jezus. Toen. Ongehoord.

De SGP geldt als de oudste van de huidige politieke partijen in Nederland: de partij die onder dezelfde naam het langst deel uitmaakt van het parlement. Onbegrijpelijk dat deze vrouwonvriendelijke fundamentalisten al die tijd in het legale circuit hebben mogen zieken. De partij oefent enorme maatschappelijke druk uit op kwetsbare, weerloze vrouwelijke burgers om hun stem uit te brengen op mannen die hen vervolgens geen enkele politieke of bestuurlijke bevoegdheid gunnen. In onze democratie kunnen we ons geen marktwerking veroorloven waarvan de keuzevrijheid ook maar een enkele goedgelovige vrouw in de verleiding zou brengen op deze partij te stemmen. Waarom belastinggeld misbruiken om een splinterpartij in leven te houden die zich sterk maakt voor een of andere asymmetrie tussen man en vrouw, met hoeveel versluierend respect voor vrouwen of betuiging van gelijkwaardigheid men dit ook brengt. Alle andere partijen zien terecht dat vrouwen zich bij geen enkel onderscheid tussen man en vrouw mogen neerleggen, nooit! Gelijkwaardige asymmetrie, kom nou, zelfs de collega-fundamentalisten van de ChristenUnie hebben een dergelijke hypocrisie nog niet bedacht.

Deze smet op het blazoen van onze democratische rechtsstaat behoort geen maand langer getolereerd te worden. Mocht de partij niet op korte termijn uit onze raden en staten verdwijnen, dan verdient het aanbeveling de Stemwijzer te verrijken met soortgelijke symbolen als die van de Kijkwijzer: een symbool voor ‘fundamentalistisch’ (een vrouw in boerka, bijvoorbeeld), ‘vrouwonvriendelijk’ (een vrouw een paar stappen achter een man) en ‘potentieel gewelddadig’ (man met hand op pistoolholster), met daarbij een symbool voor ‘negatief stemadvies’ (rode gevarendriehoek). Intussen blijft streng overheidstoezicht gewenst.

Rob Nijhoff is medewerker van het WI van de ChristenUnie

Interventie in Irak

Sat, 20 Feb 2010 14:49:04 +0100

| J.P. De Vries
Het rapport van de commissie-Davids over de politieke steun van Nederland aan de inval in Irak heeft de vraag weer op tafel gelegd wanneer een militaire interventie gerechtvaardigd is. Sinds 1945 is geldend volkenrecht dat het toepassen van geweld tegen een andere staat alleen geoorloofd is met toestemming van de Veiligheidsraad (behalve in geval van noodzakelijke zelfverdediging).

In het geval van Irak had de Veiligheidsraad tal van kritische resoluties aangenomen, economische sancties (boycot van olie-uitvoer) afgekondigd, maar hij was nooit verder gegaan dan het dreigen met ,,ernstige consequenties’’ bij niet-nakoming.

Het rapport van de commissie-Davids over de politieke steun van Nederland aan de inval in Irak heeft de vraag weer op tafel gelegd wanneer een militaire interventie gerechtvaardigd is. Sinds 1945 is geldend volkenrecht dat het toepassen van geweld tegen een andere staat alleen geoorloofd is met toestemming van de Veiligheidsraad (behalve in geval van noodzakelijke zelfverdediging). In het geval van Irak had de Veiligheidsraad tal van kritische resoluties aangenomen, economische sancties (boycot van olie-uitvoer) afgekondigd, maar hij was nooit verder gegaan dan het dreigen met ,,ernstige consequenties’’ bij niet-nakoming.

Die ernstige consequenties betekenen in VN-taal nooit: een militaire interventie. Wordt dat bedoeld, dan dreigt de raad met ,,alle noodzakelijke middelen’’ om nakoming af te dwingen. Naar zo’n resolutie hebben de Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk wel gestreefd, maar dat bleef afstuiten op de weigering van Rusland en China, die beide vetorecht hebben.

Dat het toenmalige Nederlandse kabinet zich toch op die ,,ernstige consequenties’’ beriep als volkenrechtelijke basis voor haar politieke steun, is dus door de commissie-Davids terecht als ontoereikend gekwalificeerd.

Maar is daarmee alles gezegd? Het binden van oorlogvoering aan internationale rechtsregels, is een goed streven, maar de uitwerking daarvan is niet volmaakt. Het grote probleem is dat de Veiligheidsraad geen volkenrechtelijke instelling is, maar een politiek orgaan. Bovendien hebben daarin vijf machtige landen als permanent lid een vetorecht. In de toepassing daarvan weegt niet het volkenrecht, maar het eigen belang het zwaarste. Daardoor werd de resolutie die met ernstige consequenties dreigde, een tijger zonder tanden. Concreet gezegd: is het verantwoord dat het tegenstaan van het kwaad op internationaal niveau afhankelijk is van de instemming van Rusland en China?

Terecht heeft daarom oud-ambassadeur Van Walsum in het rapport-Davids de kanttekening gemaakt, dat volkenrechtelijke regels niet altijd beslissend kunnen zijn. Hij wees erop dat Saddam door de olie-export zeer rijk had kunnen worden en dan met het ontwikkelen van kernwapens zeer gevaarlijk had kunnen worden voor zijn omgeving. Hij had al eens Koeweit bezet en als Amerika Koeweit toen niet te hulp was geschoten, had hij zich vervolgens waarschijnlijk op Saoedi-Arabië gericht.

Was er dus voldoende rechtvaardiging om ondanks het ontbreken van een VN-mandaat Irak binnen te vallen en Saddam ten val te brengen? De Verenigde Staten en het Verenigd Koninkrijk gingen ervan uit dat Irak toen al kernwapens had. Dat bleek achteraf onjuist. Zo’n fout mag bij een zo zware beslissing als het beginnen van een oorlog niet gemaakt worden. In de tweede plaats is een militaire interventie niet klaar met het ten val brengen van het heersende bewind; de overwinnaar is ook verantwoordelijk voor het herstel van de binnenlandse rechtsorde. In die taak hebben de Amerikanen en Britten volledig gefaald. Ze waren daar totaal niet op voorbereid en de waarschuwingen dat dit wel nodig was, hebben ze in de wind geslagen. Ze vertrouwden op de rapporten van Iraakse ballingen, dat de bevolking hen met open armen zou ontvangen en stond te trappelen om van Irak een moderne democratie te maken.

Te eenzijdig is enkel op de militaire voorbereiding gelet. En dat heeft zich gewroken. Maken we nu na zeven jaar de balans op, dan staat aan de positieve kant dat een misdadige dictator ten val is gebracht. Maar daar staan veel negatieve punten tegenover. De internationale onveiligheid is versterkt door toegenomen anti-Amerikanisme in het Midden-Oosten. In Irak zijn zeker 100.000 burgers omgekomen en 250.000 gewond. De infrastructuur en het cultureel erfgoed is ernstig beschadigd. En tot vandaag duurt de onveiligheid in het land voort.

Militaire interventie zonder mandaat van de Veiligheidsraad is een zeer zwaarwegende beslissing. Regeringen die daartoe overgaan, moeten grondig nagaan of er werkelijk geen andere middelen zijn om het doel te bereiken. Ze moeten zich ook rekenschap geven, of ze deze dictatuur wel moeten aanpakken en andere, even erge – Noord-Korea, Birma, Zimbabwe, Sudan? – niet. En tot slot een oude Bijbelse regel uit Lucas 14: het is noodzakelijk goed te berekenen of de kosten, (en dan denken we niet alleen aan geld) opwegen tegen het beoogde doel.

Aan deze maatstaven gemeten moet onze conclusie zijn dat de interventie in Irak, op dat moment en op die wijze uitgevoerd, niet verantwoord is geweest. Nederland had er dan ook beter aan gedaan destijds zijn politieke steun daaraan te onthouden.

J.P. De Vries was hoofdredacteur van het Nederlands Dagblad en lid van de Eerste Kamer voor de ChristenUnie

Waar gaat het over?

Fri, 19 Feb 2010 18:51:12 +0100

Er is al veel geschreven over de verlenging van de missie in Uruzgan. De vraag 'wat het kabinet gaat doen' houdt met aanzwellende sterkte al maanden zowel Den Haag als Hilversum bezig. Terecht, de vraag wat het kabinet gaat doen is relevant. Toch mist er iets: de Afghaanse burger.

Veel verschillende partijen mengen zich in het debat. Men spreekt over het staatsrecht, over de vraag of het kabinet inderdaad altijd met één mond moet spreken. Men spreekt over de gemeenteraadsverkiezingen, over de gang naar de koningin en zelfs het partijleiderschap. De internationale verantwoordelijkheid komt aan de orde, de reputatie van Nederland wordt genoemd. Men waarschuwt dat Nederland uit de G20 wordt geknikkerd als we stoppen in Uruzgan. Men stelt dat we de Secretaris-generaal van de NAVO niet zomaar kunnen bruuskeren door zijn brief terug te sturen. Men wijst er op dat de PvdA simpelweg niet anders kan dan nu de rug recht houden, nadat rondom de vorige verkiezingen het ‘draaikont-verwijt’ aan Bos een grote rol speelde. Men spreekt zelfs over de Nederlandse militairen, die tenslotte voor ons de kastanjes uit het vuur halen.

Er wordt echter veel te weinig aandacht besteed aan de Afghaanse burger. De inwoners van Tarin Kowt en Chora. We hoeven daar niet sentimenteel over te doen maar daar gaat het uiteindelijk toch om? Nederland zond militairen naar Uruzgan om daar tegen het terrorisme te strijden. Dat ging af en toe ten koste van de Afghaanse burger en dat had niet gemoeten. Over het algemeen richt Nederland zich echter op verbetering van de levensomstandigheden van burgers, vanuit de gedachte ‘tevreden burgers zijn geen terroristen.’

De vraag is dus: willen we daarmee doorgaan, of willen we dat niet? Daarbij behoren vragen als ‘wat is onze verantwoordelijkheid’, ‘wat kan onze krijgsmacht aan’, ‘wat is een zinnige strategie en wordt die nu uitgevoerd’ en ‘is er voldoende draagvlak in Nederland’ een rol te spelen. Maar al deze vragen worden geperverteerd en gewogen naar wat het Nederland oplevert: internationale reputatie(schade), het effect van ‘afspraak is afspraak’, het al dan niet goed uitkomen van nieuwe verkiezingen en eventuele verliezen bij de gemeenteraadsverkiezingen.

Die man of vrouw in Tarin Kowt wil alleen maar weten of hij veilig zijn economische, sociale en politieke gang kan gaan. Die vraag is hopelijk bij het kabinet binnenskamers aan de orde. Buitenskamers is daar niet veel van te merken en dat is ernstig.

Cor Oudes

Waarom struikelt het kabinet over Uruzgan?

Thu, 18 Feb 2010 16:54:23 +0100

| Maarten Vogelaar
Voor de helderheid: ik heb het echt helemaal gehad met Den Haag en in het bijzonder met Balkenende IV. Maar op welke manier er nu een einde lijkt te komen aan het kabinet is ronduit schandalig. De grote vraag is waarom de politieke crises van de afgelopen kabinetten zich steeds culmineren rond onze buitenlandse politiek. Het zijn partijpolitieke belangen.

Het kabinet Balkenende IV is al een jaar lang uitgeregeerd. Ze liet geen eenduidig leiderschap zien rond de verhoging van de AOW, de maatschappelijke onvrede en de door de economische crisis noodzakelijk geworden bezuinigingen. Steeds bleken externe arbiters en nauwkeurig dichtgetimmerde compromissen de remedie voor een diepliggend wantrouwen tussen CDA en PvdA.. Geen onderling vertrouwen, maar een blik op de miserabele zetelaantallen in de peilingen motiveerde de partijen om door te gaan. Maar de PvdA-top heeft definitief anders besloten en vaart sinds enkele maanden op ramkoers. Het rapport Davids werd misbruikt om de geloofwaardigheid van de PvdA terug te winnen, maar rond Uruzgan dreigt de partij alsnog gemangeld te worden door het CDA.

De aanwezigheid van Nederlandse troepen in Afghanistan is vanaf 2005 voortdurend aanleiding geweest voor politieke crises, evenals de zeurende nasleep van de verleende politieke steun bij de inval in Irak. De huidige politieke situatie is goed te vergelijken met de emoties die een rol speelden bij de beslissing om troepen naar Afghanistan uit te zenden. Het patroon herhaalt zich. Coalitiegenoot D66 was toendertijd ook fel tegen uitzending en zou daarom bij de kiezer een grote flater slaan, als zij zich desondanks zou committeren aan een kabinetscompromis. Evenals de PvdA nu, had D66 er in de peilingen nog nooit zo beroerd voor gestaan en moest zij haar rug wel recht houden. Uiteindelijk haalde partij bakzeil, hoewel het kabinet enkele maanden later alsnog viel ten gevolge van een door D66 gesteunde motie van wantrouwen tegen minister Verdonk.

Het blijft moeilijk om te achterhalen waarom de politieke spanning de afgelopen jaren het meeste opliep bij onze buitenlandse politiek. Dat de ideologische vonk die het kabinet aanvankelijk bond nu uitgewerkt is, verklaart niet het grote wantrouwen en de rivaliteit wat de PvdA en CDA de afgelopen maanden publiekelijk toonden. De reden waarom de buitenlandse politiek zo gevoelig blijkt, is gelegen in het politieke belang dat er achter schuil gaat. Ideologisch gezien verschillen de partijen maar marginaal van standpunt. Beiden waken voor onze internationale reputatie. Maar bij burgers is het draagvlak voor internationale samenwerking en kostbare buitenlandse operaties sinds 2003 verder afgenomen. Daarom zaten D66 en nu de PvdA in een lastig dilemma: als we voor een verantwoordelijke buitenlandse politiek gaan, lopen we risico het vertrouwen van teleurgestelde kiezers definitief kwijt te zijn. De PvdA heeft de geloofwaardigheid van haar partij laten prevaleren boven de bestuurbaarheid van het land en bevestigt daarmee het diepgelegen wantrouwen tegen Den Haag. Het is een paradoxale conclusie: de politiek is ergerniswekkend veel met zichzelf bezig en verliest daardoor het maatschappelijke vertrouwen, juist omdat zij haar oren teveel laat hangen naar de voorkeuren van de burger.

Maarten Vogelaar

Valt ie nu of nog niet?

Thu, 18 Feb 2010 16:54:09 +0100

| Laurens Buist
Van crisis tot crisis gaan zij voort. Nimmer moe elkaar het leven lastig te maken. Crises domineren het kabinet. Was het gisteren nog het Irakdebat, vandaag is het Afganistan.

De ChristenUnie heeft tot nog toe consequent de lijn gevolgd om in te zetten op het voortbestaan van dit kabinet. En vanuit het verantwoordelijkheidsgevoel voor het landsbelang is daar veel voor te zeggen. Maar is deze stelling nog houdbaar? Wanneer het vertrouwen in een coalitie heeft plaatsgemaakt voor een structureel wantrouwen is het maar de vraag in hoeverre het landsbelang nog langer is gediend bij het voortbestaan van dit kabinet.

Het laten voortbestaan van dit wantrouwen brengt voor het land steeds grotere risico's met zich mee. Zo is het verre van voorspelbaar hoe belangrijke keuzes die later dit jaar zullen worden gemaakt. Dit brengt risisio's met zich mee over de begroting van 2011. Het werk van de ambtelijke heroverwegingswerkgroepen lijkt hiermee tot mislukken gedoemd te zijn. Ook is het maar de vraag in hoeverre je nog een missie in Afganistan kunt voortzetten wanneer het politiek mandaat zo gevoelig is.

De ChristenUnie moet voor zichzelf nagaan in hoeverre een dergelijk kabinet nog geloofwaardig kan voortbestaan. In ieder geval heeft het vertrouwen van de burger in de politiek weer een nieuwe deuk opgelopen. Met dank aan het CDA en de PvdA. Hoe lang blijft de ChristenUnie dit nog faciliteren?

Mij lijkt het zo onderhand wel tijd om de verkiezingskassen weer te inspecteren, goede verkiezingsslogans te verzinnen en het conceptverkiezingsprogramma uit de kast te trekken.

Laurens Buist.

Griekse crisis kans voor Europa

Mon, 15 Feb 2010 17:52:02 +0100

| Peter de Kluijver
Na jaren van bedrog komt de waarheid nu in al haar ernst naar buiten. Griekenland maakt er al jaren een puinhoop van en nadert een bankroet. En ze zijn niet de enige in Europa. Wat kan er nu nog overblijven van begrotingsdiscipline in de Eurozone? Toch biedt juist deze crisis hiervoor kansen .

Nederland was al jaren het lachertje van Europa, bij het hameren op de naleving van het Groei- en Stabiliteitspact. Na alle goede bedoelingen van de EU landen kreeg de angst voor pijnlijke maatregelen na verloop van jaren vat op alle andere landen, Duitsland incluis. Nederland was het brave jongetje van de klas dat het vooral zichzelf moeilijk maakte. Na de verhoren van commissie De Wit (ABN Amro, Icesave) lijkt dit een algemeen beeld.

Uiteindelijk, bij het uitbreken van de krediet- en economische crisis in de afgelopen jaren, ging het pact echt aan de kant. Praktisch alle landen kampten met (grote) tekorten, zonder veel mogelijkheden om in te grijpen. De consensus was toch dat de gemaakte afspraken nu niet gehandhaafd konden worden.

Het is echter juist de Griekse crisis die kansen biedt voor een strenger Europees toezicht. De rest van de Eurozone is de leugens (met hulp van Goldman Sachs…) en het gebrek aan daadkracht van de Grieken meer dan zat, maar ziet ook tot wat voor problemen het kan leiden op de kapitaalmarkt en voor de Euro. Door deze problemen (wellicht straks ook bij Portugal en Italië) kan de Euro serieus in gevaar komen, als er niet structureel iets verandert. Het momentum voor betere (naleving van) afspraken en sterker toezicht is nu. Ook de Duitse Eurocommissaris Oettinger pleit hier al voor.

Door Griekenland niet gezamenlijk te hulp te schieten, maar dit zelf of samen met het IMF te laten oplossen én de naleving van het pact met eventuele sanctionering te leggen bij de Europese Commissie en/of de ECB. Dit zal niet gemakkelijk zijn nu Van Rompuy en de regeringsleiders meer economische macht naar zich toe trekken, maar het pact is veiliger als de afstand tot de regeringsleiders groter is.

Leuk zal het niet altijd zijn, nodig is het wel en voor Nederland als braaf jongetje is het toch een ‘blessing in disguise’ om een strenge bovenmeester in de buurt te weten.

Peter de Kluijver

De kwaliteit van de Kamer

Mon, 15 Feb 2010 17:51:48 +0100

| Gerdien van der Voet
De volgende nationale verkiezingen staan gepland voor 11 mei 2011, maar als deze momenteel zouden plaatsvinden, zou de PVV maarliefst 26 zetels binnenhalen. Wanneer men zich bedenkt dat de SP bij de vorige verkiezingen 25 zetels binnenhaalde en nu op nog maar op 13 zetels in de peilingen staat, dan kan men gerust constateren dat een groot deel van de zwevende kiezers een zeer opmerkelijke 'ruk naar rechts' heeft gemaakt.

De toename in de peilingen van het aantal zetels van D66 – van 3 naar 17 – is mogelijk nog verrassender te noemen. Met het uiten van felle en ongezouten kritiek op het huidige (en op vorige) kabinet(ten), scoort men duidelijk goed bij de (zwevende) kiezer.

De volgende nationale verkiezingen staan gepland voor 11 mei 2011, maar als deze momenteel zouden plaatsvinden, zou de PVV maarliefst 26 zetels binnenhalen. Wanneer men zich bedenkt dat de SP bij de vorige verkiezingen 25 zetels binnenhaalde en nu op nog maar op 13 zetels in de peilingen staat, dan kan men gerust constateren dat een groot deel van de zwevende kiezers een zeer opmerkelijke ‘ruk naar rechts’ heeft gemaakt. De toename in de peilingen van het aantal zetels van D66 – van 3 naar 17 – is mogelijk nog verrassender te noemen. Met het uiten van felle en ongezouten kritiek op het huidige (en op vorige) kabinet(ten), scoort men duidelijk goed bij de (zwevende) kiezer. Op onderwerpen als het onderzoeksrapport van de Commissie-Davids wordt door de oppositiepartijen dan ook gretig ingegaan. Hetzelfde geldt overigens ook voor onderwerpen die ad hoc via de media onder de aandacht van politici komen. Ook daar wordt gretig op ingehaakt. Men moet immers zijn geluid laten horen en zich bij de kiezer profileren.

Deze ontwikkeling heeft het afgelopen decennium bijgedragen aan een ware ‘buikloop’ aan Kamervragen. Het aantal vragen verviervoudigde zich tot zo’n 3.000 Kamervragen per jaar, terwijl het belang van de onderwerpen waar de vragen betrekking op hadden navenant afnam. Een recent en treffend voorbeeld wordt gevormd door de vragen van Tweede Kamerlid Thieme (PvdD) van 9 februari jongstleden over een in beslaggenomen vos (Kamerstukken II 2009/10, 2010Z02495). Een zestal vragen werd gesteld naar de locatie van het beestje, zijn welzijn en zijn herplaatsing en resocialisatie in de natuur. Nog afgezien van het prijskaartje dat aan de beantwoording van een Kamervraag hangt (de kosten daarvan werden in 2007 nog begroot op € 2.000,-), dient men zich sterk af te vragen of de Tweede Kamer zich daadwerkelijk zo ad hoc en zo tot in het detail met concrete, individuele situaties zou moeten willen bezighouden. Het parlement heeft weliswaar een controlerende taak ten opzichte van de regering, maar dan toch veeleer op hoofdlijnen en vanuit het algemeen belang en/of deelbelangen.

Naast een controlerende taak heeft het parlement (samen met de regering) ook een medewetgevende taak. De hoge omloopsnelheid van de Tweede Kamer heeft op de invulling van deze taak evenmin een goede invloed. Belangrijke wetgevings-projecten – waaronder nieuwe ontslagregels en nieuwe faillissementswetgeving – blijven bij de ministeries op de plank liggen, terwijl de rechtspraktijk hier al vele jaren op wacht. De Tweede Kamer zou daarin een voortrekkersrol kunnen nemen, maar laat deze mogelijkheid nog teveel onbenut. Ten aanzien van wetsvoorstellen die wel bij de Tweede Kamer worden ingediend, stellen Kamerleden vanuit juridisch technisch oogpunt vaak onvoldoende kritische vragen, waardoor de rechtspraktijk onnodig met onduidelijkheden en vreemde knelpunten wordt opgezadeld. De tekortschietende kennis van het betreffende wetgevingscomplex (die hier ongetwijfeld de oorzaak van is), zal zich vooral voordoen bij nieuwe Kamerleden. De verkorting van het collectieve geheugen van de Tweede Kamer – veroorzaakt door de snelle zetelwisselingen – komt ook het niveau van het debat in langlopende dossiers niet ten goede. Zo komt het niet zelden voor dat debatten zich in de loop der tijd herhalen.

Nu kan men als Kamerlid natuurlijk onmogelijk ‘van alle markten thuis’ zijn en is een periodieke vernieuwing van Tweede Kamerleden nodig met het oog op een goede democratische vertegenwoordiging. Wil men de taken van de Tweede Kamer echter goed kunnen blijven uitoefenen, dan is het allereerst van belang dat de fracties in de Tweede Kamer een duidelijke agenda en prioriteitenlijst hebben en dat de betrokken Kamerleden zich daar ook aan houden en zich niet laten ‘gijzelen’ door de media en zich laten meeslepen door de ‘hypes’ van de dag. Daarnaast is het van belang dat zij in juridisch ingewikkelde dossiers een nauw contact onderhouden met de betrokken beroepsorganisaties en specialistenverenigingen in de praktijk. De daar aanwezige kennis wordt tot nu toe nog onvoldoende benut.

Op onderwerpen als het onderzoeksrapport van de commissie-Davids wordt door de oppositiepartijen dan ook gretig ingegaan. Hetzelfde geldt overigens ook voor onderwerpen die ad hoc via de media onder de aandacht van politici komen. Ook daar wordt gretig op ingehaakt. Men moet immers zijn geluid laten horen en zich bij de kiezer profileren.

Deze ontwikkeling heeft het afgelopen decennium bijgedragen aan een ware ‘buikloop’ aan Kamervragen. Het aantal vragen verviervoudigde zich tot zo’n drieduizend Kamervragen per jaar, terwijl het belang van de onderwerpen waar de vragen betrekking op hadden navenant afnam. Een recent en treffend voorbeeld wordt gevormd door de vragen van Tweede Kamerlid Thieme (PvdD) van 9 februari jongstleden over een in beslag genomen vos. Een zestal vragen werd gesteld naar de locatie van het beestje, zijn welzijn en zijn herplaatsing en resocialisatie in de natuur. Nog afgezien van het prijskaartje dat aan de beantwoording van een Kamervraag hangt (de kosten daarvan werden in 2007 nog begroot op tweeduizend euro), dient men zich sterk af te vragen of de Tweede Kamer zich daadwerkelijk zo ad hoc en zo tot in het detail met concrete, individuele situaties zou moeten willen bezighouden. Het parlement heeft weliswaar een controlerende taak ten opzichte van de regering, maar dan toch veeleer op hoofdlijnen en vanuit het algemeen belang en/of deelbelangen.

Naast een controlerende taak heeft het parlement (samen met de regering) ook een medewetgevende taak. De hoge omloopsnelheid van de Tweede Kamer heeft op de invulling van deze taak evenmin een goede invloed. Belangrijke wetgevingsprojecten – waaronder nieuwe ontslagregels en nieuwe faillissementswetgeving – blijven bij de ministeries op de plank liggen, terwijl de rechtspraktijk hier al vele jaren op wacht. De Tweede Kamer zou daarin een voortrekkersrol kunnen nemen, maar laat deze mogelijkheid nog teveel onbenut. Ten aanzien van wetsvoorstellen die wel bij de Tweede Kamer worden ingediend, stellen Kamerleden vanuit juridisch technisch oogpunt vaak onvoldoende kritische vragen, waardoor de rechtspraktijk onnodig met onduidelijkheden en vreemde knelpunten wordt opgezadeld. De tekortschietende kennis van het betreffende wetgevingscomplex (die hier ongetwijfeld de oorzaak van is), zal zich vooral voordoen bij nieuwe Kamerleden. De verkorting van het collectieve geheugen van de Tweede Kamer – veroorzaakt door de snelle zetelwisselingen – komt ook het niveau van het debat in langlopende dossiers niet ten goede. Zo komt het niet zelden voor dat debatten zich in de loop der tijd herhalen.

Gerdien van der Voet is universitair docent arbeidsrecht aan de Universiteit Rotterdam

Lijst zware beroepen geen oplossing

Sat, 13 Feb 2010 17:16:28 +0100

| Steven Mudde
De verhoging van de AOW-leeftijd is de reden dat we ons nu zorgen maken over mensen met een zwaar beroep. Is het voor hen fysiek en psychisch wel mogelijk om twee jaar langer door te werken? Een lijst met zware beroepen die niet langer dan dertig jaar mogen worden beoefend, moet werknemers behoeden voor vroegtijdige uitval. De lijst roept terecht veel weerstand op.

Toch moet de vraag hoe mensen vitaal hun pensioen in kunnen gaan, wel beantwoord worden.

Minister Donner zei in april vorig jaar over zware beroepen: “Een groot deel van de Nederlanders is van mening dat zij een zwaar beroep hebben; met name op vrijdagmiddag.” En inderdaad, wat is zwaar? Mocht de lijst met zware beroepen er komen, dan levert het alleen wat op voor een kleine groep mensen. Eén ding is namelijk al duidelijk: er mag niet teveel onder ‘zwaar beroep’ vallen. Alle mensen die hun beroep wel als zwaar ervaren maar wiens beroep niet op de lijst voorkomt, worden er dus niet mee geholpen.

Wat kan de overheid dan wel doen om mensen vitaal naar hun 67e te brengen? Bij dit soort thema’s komen al snel woorden als ‘mentaliteitsverandering’, ‘bewustwording’ en ‘anders denken’ omhoog; werknemers en werkgevers moeten het belang gaan inzien van… Dit zegt meer over de beperkte mogelijkheden die de overheid heeft om er daadwerkelijk wat aan te doen, dan over haar wens om de zaak aan te pakken. Duurzame inzetbaarheid van werknemers is ook niet door de overheid af te dwingen. Wel kan ze werkgevers en werknemers ondersteunen met wetgeving.

Eén van de mogelijkheden is activiteiten die werknemers ondernemen om vitaal te blijven of te worden, fiscaal aantrekkelijk te maken. Onder het kopje ‘Studiekosten en andere scholingsuitgaven’ kan nu al het een en ander van de belasting afgetrokken worden. Wees daar als overheid coulanter in. Sta toe dat burgers onder de noemer ‘ontwikkeling en vitaliteit’ ook loopbaanbegeleiding, coaching, beroepentesten en sport en beweging kunnen aftrekken.

Werknemers krijgen op deze manier meer mogelijkheden om hun vitaliteit te behouden. Zowel degenen met een zwaar beroep als zij die het als zwaar ervaren. Het belang van deze aanpak/regelingen is ook dat het juist de werknemers zijn die meer mogelijkheden krijgen. Zij zijn tenslotte als eerste verantwoordelijk voor hun eigen vitaliteit.

Steven Mudde, redacteur bij vakbond christennetwerk|gmv

Nieuw Europa wordt t� democratisch

Sat, 13 Feb 2010 17:16:50 +0100

| Maarten Vogelaar
De Europese Commissie is eindelijk door een meerderheid van het Europees Parlement goedgekeurd. Het EP is sinds het Verdrag van Lissabon met belangrijke bevoegdheden uitgebreid, waardoor zij min of meer medewetgever is geworden. Pas na acht maanden politiek getouwtrek kan de 'regering' van start gaan. De felbegeerde democratisering van Europa zal leiden tot ineffectief bestuur en nieuw politiek wantrouwen.

De EU is hét schoolvoorbeeld van effectief bestuur. Het is in de eerste plaats aan Europa te danken dat we als Europese landen zover gekomen zijn met een groen milieubeleid, zoals strenge regels op het gebied emissiequota en (voedings)stoffen. Maar ook het vrije verkeer van valuta, mensen, goederen en diensten heeft veel zegeningen gebracht die we nauwelijks beseffen. Op politiek gebied lagen de meningen niet altijd op één lijn, maar de belangrijkste bijdrage voor de rest van de wereld is wel degelijk politiek: Europa als de motor achter de naleving van mensenrechten en burgerlijke vrijheden. Hoewel de EU-wetgeving voornamelijk in rokerige achterkamertjes en door middel van veel politieke onderhandelingen werd uitgevochten, zijn de resultaten indrukwekkend te noemen.

Tegenwoordig moet echter alles anders. Europa moet democratischer, zodat burgers door directere betrokkenheid meer vertrouwen houden in het beleid. Ik denk echter dat deze vlieger niet opgaat, omdat de analyse van het probleem niet deugt. De angst voor Europa als superstaat komt voort uit het gemak waarmee nationale partijen in het verleden de verantwoordelijkheid voor impopulaire maatregelen stelselmatig afschoven op de invloed van Brussel. Het probleem van Europa ligt niet in haar democratisch tekort, maar is gelegen in de onduidelijkheid van de nationale politiek en haar onwil om zich daar democratisch over te verantwoorden. De macht is inderdaad gedifferentieerder geworden – het zogenoemde multi-levelgovernance – maar het is de vraag of alle bestuurslagen evenveel inspraak moeten toestaan als de nationale regering. Wanneer gemeenten, waterschappen, provincies en volkenrechtelijke instituties allemaal rechtstreeks verantwoording moeten gaan afleggen en inspraak verlenen aan ons als burgers, worden deze organen bestuurloos. Het democratisch tekort van de EU is een noodzakelijk goed, omdat het effectiviteit en het denken voor het algemeen belang (i.p.v. nationaal belang) met zich meebrengt. Een steeds machtiger parlement in Europa zal leiden tot meer deelbelangen die gehonoreerd moeten worden.

Laat nationale belangen door regeringen verdedigen en laat Europa zich specifiek bezighouden met het algemeen Europese belang. Dan gebeurt er tenminste nog wat. Wat er moet gaan veranderen is de nationale politiek. Zij moet in de eerste plaats niet steeds de Europese Unie de schuld geven van allerlei wetten en regels. Anderzijds moeten nationale belangen niet via het Europese instituties zelf binnengebracht worden, maar via nationale overheden. Maar waarom de ChristenUnie zich bij de goedkeuring van de Commissie - wat de democratische vernieuwingen bekrachtigde - nu juist onthield van stemming, blijft mij onduidelijk. Zij was namelijk voor meer macht aan het EP, zodat er meer controle en verantwoording van Europees beleid mogelijk wordt. Maar als zij zo’n groot voorstander van transparantie is, zou ik wel willen weten waarom zij blanco heeft gestemd.

Maarten Vogelaar

Mag het wat minder zijn?

Sat, 13 Feb 2010 17:17:24 +0100

| Hanneke Post
Nederlanders houden van een lekker stukje vlees. Zo'n tachtig procent van de Nederlanders eet minstens vijf dagen per week vlees en zo'n veertig procent eet iedere dag vlees. Gemiddeld eet een Nederlander 88 kilo vlees per jaar. Wat voor een consequenties dat heeft voor het milieu, dierenwelzijn en de wereldwijde voedselproductie, daar lijkt de gemiddelde Nederlander niet zo bij stil te staan.

Omdat de gemiddelde Nederlander niet graag mindert op zijn of haar vleesconsumptie moet er op grote schaal geproduceerd worden, het liefst zo intensief mogelijk. Al langer staat de bouw van megaveehouderijen ter discussie. Het gaat hier om megastallen met bijvoorbeeld 12.500 varkens of 185.000 kippen. Onderzoek door het RIVM heeft uitgewezen dat de ontwikkeling naar megaveehouderijen ertoe kan leiden dat infectieziekten, die van dier op mens overdraagbaar zijn, meer voor gaan komen. En dan hebben we het nog niet eens over de erbarmelijke omstandigheden waarin deze dieren moeten leven.

Massale productie van vlees resulteert niet alleen in een toename van infectieziekten en een grote afname in dierenwelzijn. Een groot overschot aan mest draagt bij aan zure neerslag die bossen en heiden ernstig aantast. Bovendien levert de productie en consumptie van vlees een aanzienlijke bijdrage aan het broeikaseffect. Gemiddeld kost de productie van 1 kg vlees 14,7 keer meer energie dan de productie van een kilo plantaardige voeding.

Over de grenzen heen gekeken heeft onze massaproductie ook consequenties voor het welzijn van mensen in ontwikkelingslanden. De grondstoffen voor het kippen- en varkensvoer worden voor circa 75% uit het buitenland gehaald. Ongeveer een derde hiervan is afkomstig uit ontwikkelingslanden. Een groot deel van onze vleesconsumptie gaat dus ten koste van mens en natuur in ontwikkelingslanden. Toch wel cru dat arme boertjes, die zelf in de meeste gevallen amper vlees eten, onze massale vleesconsumptie mede mogelijk maken.

Het is hoog tijd dat Nederlanders zich bewuster worden van de consequenties van hun massale vleesconsumptie. Vanuit de politiek doet minister Verburg al een poging om de massaproductie te verminderen. Zij gaat het stunten met vleesprijzen, de zogeheten kiloknallers, aan de orde stellen. Het begint echter bij onszelf. Als wij als Nederlanders nu eens massaal zouden minderen in onze vleesproductie dan zouden we pas echt bij kunnen dragen aan een duurzamere vleesproductie.

Hanneke Post

Hondsmoe van 'climate gate' en andere onenigheid

Tue, 09 Feb 2010 00:17:47 +0100

| Hugo Scherff
Ik weet niet hoe het u vergaat, maar ik word inmiddels behoorlijk moedeloos van het klimaatdebat. En ik begrijp er ook geen klap meer van. Wat ik vooral niet begrijp is: iemand heeft toch gelijk, waarom betaalt zich dat op een gegeven moment niet uit? En dat zie je steeds vaker, in welk debat dan ook maar.

Vorige week werd er een aantal fouten ontdekt in IPCC-rapporten. Zo was ergens te lezen dat 55 procent van Nederland onder de zeespiegel ligt. Voor sommige mensen lijkt hiermee meteen bewezen dat de aarde niet opwarmt, dat de mens sowieso nauwelijks een rol speelt in het klimaat en dat eventuele klimaatverandering sowieso lang niet zulke ernstige gevolgen zal hebben als wel wordt gezegd. Mij leek het een verklaarbare fout (in werkelijkheid ligt 29 procent onder de zeespiegel en 26 procent is overstromingsgevoelig, dat is samen 55 procent, en dan is zo'n fout snel gemaakt), maar toch zette het mij aan het denken. Als het gaat om zulke exacte materie, waar zoveel gerenommeerde wetenschappers zich over buigen, moet er toch op een gegeven moment consensus ontstaan waaraan niemand zich kan onttrekken? Waarom lukt dat nooit, waarom houdt zo'n debat nooit op? En waarom geldt dat voor zoveel debatten?

Wanneer wordt bijvoorbeeld eens duidelijk in welke economische situatie bezuinigen slim is, en in welke situatie stimuleren? Wanneer wordt nou eens duidelijk of zonne-energie nu wel of niet op een rendabele manier kan worden gewonnen in Nederland? Wanneer wordt nou eens duidelijk of ontwikkelingshulp wel of geen zin heeft? Dit zijn toch allemaal eenvoudig meetbare zaken waar de knoop binnen afzienbare tijd over doorgehakt zou moeten kunnen worden?

Of zijn al die antwoorden er eigenlijk allang, maar hoort een bepaald standpunt gewoon voor het leven bij een bepaalde politieke stroming, ongeacht de feitelijke argumenten? Misschien is dat het wel. Bas Heijne schreef het afgelopen zaterdag in zijn column in NRC Handelsblad: het lijkt wel alsof het hebben van een bepaalde politieke kleur noodzakelijkerwijs een set standpunten met zich meebrengt die ogenschijnlijk niets met elkaar te maken hebben. Mensen die klimaatsceptisch zijn, zijn vaak ook voor belastingverlagingen. Wie voorstander is van de inval in Irak, is doorgaans tegenstander van grote subsidies voor culturele instellingen. In Amerika zijn mensen die strijden voor het bezit van wapens nooit dezelfde mensen die strijden voor Obama's plan om te zorgen dat elke Amerikaan een ziektekostenverzekering krijgt.

Heel gek is dat. En ook bijzonder slecht voor het bereiken van consensus, terwijl consensus noodzakelijk is voor het aanpakken van misstanden en problemen. Soms denk ik wel eens, en ik had het misschien beter niet hardop kunnen zeggen, dat het goed zou zijn dat de politiek eens per decennium een paar weken vervangen zou worden door een stel kleurloze saaie ambtenaren die een flinke stapel noodzakelijke maatregelen nemen om orde op zaken te stellen, om pas daarna de politiek te laten terugkeren.

Hugo Scherff

Wilders en zijn invloed

Sat, 06 Feb 2010 11:32:17 +0100

| Bas Plaisier
Hoe dan ook, Wilders is een fenomeen in de Nederlandse politiek. Het is verbazingwekkend dat een man die een hele bevolkingsgroep als potentieel gevaarlijk wegzet en zich de meest wilde uitdrukkingen veroorlooft, op zo'n grote aanhang kan rekenen. Hoe harder hij roept, des te meer mensen lopen achter hem aan.

Met zijn voorliefde voor overdrijving en het inspelen op de angst dat Nederland aan de vooravond van een algehele islamisering staat, heeft hij het hele politieke spectrum overhoop gehaald. Enige decennia geleden zou men de schouders voor zo’n politicus opgehaald hebben of hem bij zijn eerste uitingen al voor de rechter hebben gedaagd. Het verbazingwekkende is echter, dat nu hij op zoveel aanhang lijkt te kunnen rekenen, veel partijen hun eigen stijl en programma’s aan hem aanpassen! Velen lijken te willen mee profiteren van deze nieuwe geestesrichting in het Nederlandse denken.

De Nederlanders zijn behoorlijk ambivalent. Enerzijds blijken ze ongeveer de meest gelukkige mensen (en zelfs de ‘spekkopers’) van Europa te zijn. Aan de andere kant behoren ze tot de meest angstige en bezorgde burgers en lijkt zich een geest van boosheid, wantrouwen en intolerantie in de volksziel genesteld te hebben. Het heeft iets irrationeels wat er al bijna een decennium aan het gebeuren is. Mensen die inspelen op onvrede, afgeven op het ‘vreemde’ en met verachting over de democratische instituties van ons land spreken, worden met gejuich begroet. De PVV komt er zonder kleerscheuren mee weg, als zij geen oplossingen biedt en er een handwerk van maakt om opponenten te beschimpen. Zonder blikken of blozen roept de parlementariër Wilders dat de rechter niet meer onafhankelijk is en hem geen eerlijk proces gegund wordt.

Voor velen is Wilders geen aanstichter van onvrede, maar slachtoffer van establishment en achterkamertjes. Als hij de meest bizarre voorstellen doet die in onze rechtsstaat nooit gepraktiseerd kunnen worden, blijkt het in de peilingen geen probleem te zijn. Het legt hem geen windeieren als hij een sfeer van afkeer over onze vorm van democratie creëert zoals Berlusconi in Italië ook al jaren kan doen. Velen vinden het normaal dat hij niet openstaat voor discussie met kerken, organisaties en tegensprekers, en zijn gelijk haalt in het isolement met ruwe oneliners en het met hoon overladen van nagenoeg iedere gezagsdrager. Nog verbazingwekkender is dat Wilders ervan overtuigd is dat hij geen willekeurige meningen, maar pure waarheid verkondigt! Het is lang geleden dat er zo ideologisch met het begrip ‘waarheid’ omgesprongen is.

In de analyses wordt vaak gewezen op het falen van het openbaar bestuur, het verwaarlozen van het migrantenprobleem, de kloof tussen het volk en Den Haag of de onnozelheid ten aanzien van het gevaar van de islam. Het zou kunnen zijn. Maar ik word niet goed van dit ‘we hebben het met elkaar fout gedaan’, ‘we zijn allemaal schuldig’ en ‘we verdienen het dat dit ons nu overkomt’. Dit soort schuldanalyses verlammen ons, terwijl er juist een visie nodig is op wat er op het spel staat. Het is immers niet mis als onze democratische instituties en mores ondermijnd worden en burgers vernederd worden. Het CDA lijkt zich in te houden, want er moet wellicht met de PVV geregeerd gaan worden. De VVD heeft zonder blikken of blozen de standpunten van een paar jaar geleden bij de schroothoop gezet, kiest op allerlei punten een populistische koers en neemt soms de stijl van onheuse bejegening en grofheid over om het verloren terrein weer terug te winnen. Algemeen heerst er bangheid om hard in aanval te gaan, want dat zou de PVV alleen nog maar groter maken.

Het zal allemaal wel hogere politiek en strategie zijn, maar intussen kruipt er een geest binnen van zwijgen en omzichtigheid om te staan voor de dingen die ons altijd heilig waren. We kijken pragmatisch naar mogelijke gevolgen en vergeten principieel te reageren. Dat is nog het meest trieste van de huidige situatie. Zou de meerderheid van ons volk er niet op wachten dat er met passie en overtuiging gesproken wordt over de verworvenheden van onze democratie? Het gaat immers niet om kleine dingen: om de vrijheid van godsdienst en meningsuiting, om tolerantie en om respect voor andersdenkenden.

Geloven we nog wel in onze democratie waarin we bereid zijn om met elkaar in alle openheid te discussiëren? Accepteren we het zomaar als bepaalde groepen wel rechten en geneugten voor zichzelf opeisen, maar deze anderen ontzeggen? ‘Democratie is niet voor bange mensen’ – dat gevleugelde woord heeft in onze tijd een andere lading gekregen. Ik zou het een verademing vinden als we unverfroren en messcherp duidelijk maken, waar de houding en ideologie van deze populistische en mensen-uitsluitende groepering als het PVV uiteindelijk toe leidt. Het zou een verademing zijn als alle bange strategieën overboord gaan en we met elkaar woorden als waarheid, respect, fatsoen en gerechtigheid weer leren spellen.

Dr. B. Plaisier was tot 2008 jaar de scriba (algemeen secretaris) van de Protestantse Kerk in Nederland. Nu is hij belast met missionaire en oecumenische zaken van deze kerk.

Hoor! De Eerste Kamer spreekt... zachtjes

Sat, 06 Feb 2010 16:16:17 +0100

Van de Eerste Kamer horen we doorgaans niet zoveel. De Kamerleden tooien hun instituut graag met de prestigieuze titel 'Chambre de Reflection'. Dat zegt veel. Het is er zo stil dat minister Ter Horst zich afgelopen week liet ontvallen dat ze in de beslotenheid van de Eerste Kamer wel het een en ander durfde mee te delen. Kennelijk ging ze ervan uit dat toch niemand iets uit het plenaire debat van de Eerste Kamer hoort.

Het begint eigenlijk al bij het gebouw. Wie ooit de Eerste Kamer binnen is geweest begrijpt wellicht wat ik bedoel. De statige en plechtige ruimten maken onmiddellijk indruk. De prachtige plafondschilderingen spreken tot de verbeelding, evenals de imposante schilderijen en de wandbekleding. In deze ruimte zou ieder hyperigheid van de media misplaatst zijn. Hier horen rust en ordelijkheid de boventoon te voeren.

De museale rust en de sfeer van vervogen tijden die in dit gebouw huizen, lijken onmiskenbaar hun weerslag te hebben op de Kamerleden. Niet alleen is het merendeel van de kamerleden getooid met een grijze of witte hoofdbedekking, ook hun spreken is doorgaans bedaard en bedachtzaam. In deze kamer hoort kunt u nog lange principiele betogen horen over de grondrechtelijke implicaties van een wetsvoorstel en wordt er oeverloos gebabbeld over het belang van rechtsstatelijkheid en democratische legitimatie.

Deze Kamer laat zich dus ook niet opjutten door bewindslieden die haast hebben. Evenmin voelen de kamerleden zich gebonden aan een coalitieakkoord of andere coalitieafspraken. Afgelopen week bleek plotseling weer even hoe dat werkt. Waar de Tweede Kamer onder stoom en kokend water heeft ingestemd met de Crisis en herstelwet, besloot de Eerste kamer afgelopen, voor een meer grondige behandeling. Oftewel, het was de minister-president nog niet gelukt om alle vragen naar tevredenheid te beantwoorden, waarna de Eerste Kamer hem nog een tweede setje vragen deed toekomen.

Dit feit heeft mijn vertrouwen in de Eerste Kamer goed gedaan. Dit zijn de mannen en vrouwen in Den Haag die naast de Raad van State hun ernstige twijfels durven uiten over de Crisis en herstelwet. Deze wet waarmee Balkenende pretendeert Nederland uit de crisis te trekken is in mijn ogen een gedrocht. Het zal voor de toekomst meer gedoe en juridische procedures zal opleveren, dan dat het daadwerkelijk procedures zal versnellen. Misschien zullen enkele windmolens hierdoor een paar maanden eerder worden geplaatst of begint de aanleg van het restant van de A4 een half jaar eerder, maar helpt dat ons uit de crisis? Ik dacht het niet! Het is veel meer een speeltje om gemakkelijk grote besluiten er door te drukken. Iedere machthebber laat nu eenmaal graag zijn sporen achter in het landschap.

Nu maar afwachten hoe de Eerste Kamer hiermee verder zal gaan. Hopelijk persisteren zij in hun vragen, omdat een goed antwoord toch niet wordt gegeven. Maar ik vrees dat de geachte afgevaardigden uiteindelijk door de bocht zullen gaan. Zoals meestal het geval is.

Laurens Buist

PvdA maakt goed punt met onderzoek naar verkiezingen

Fri, 05 Feb 2010 10:17:45 +0100

| IJmert Muilwijk
Begin deze week vroegen de Tweede Kamerleden Heijnen en Kalma (PvdA) staatssecretaris Bijleveld van Binnenlandse Zaken om te onderzoeken of uitstel van de verkiezingen mogelijk is. Reden: het is te koud om campagne te voeren. Oliedom. Toch is de vraag naar wat de opkomst bij verkiezingen zo laag maakt niet gek. Heijnen en Kalma, bedankt!

Een maand voor de verkiezingen (of naar eigen zeggen de volgende verkiezingen) vragen of deze uitgesteld kunnen worden om het weer. Dat is niet alleen dom. Het is voor een partij die toch al in de verdrukking zit volstrekt onbegrijpelijk dat de pesterij van andere partijen op dit punt niet voorzien was. In een poging om een afslachting te voorkomen, pleegt de partij zelfmoord. Met zulke vrienden binnen de fractie heeft Hamer geen vijanden meer nodig. Tragisch.

Als je de vragen van Heijnen en Kalma leest zijn die echter zo gek nog niet. Gezien het feit dat vaak nog niet eens 50 procent van de kiezers in Nederland de moeite neemt even te stemmen, is er alle reden tot vragen over de kern van de democratie. Zeker nu we zien hoe mensen in Afghanistan, een land waar nota bene onze jongens zitten, hun leven riskeren om naar de stembus te gaan moet er toch een lampje gaan branden.

In Nederland heerst veel onvrede. Vaak is niet duidelijk waartegen of waarvoor. Gewoon onvrede. Mensen plaatsen de oplossing voor de onvrede vaak buiten zichzelf. “Ik kan er toch niets aan doen.” Tegelijkertijd laten ze de enige echte mogelijkheid om bij te dragen liggen, namelijk het stemmen op een partij die er wel iets aan kan doen. Een lage opkomst draagt dus bij aan een verdere verzuring van de maatschappij. Nu zijn er eindelijk twee Kamerleden die dat aan de orde willen stellen, maar vervolgens wordt er gehakt van ze gemaakt. Wederom, tragisch.

Hoe dan ook, de PvdA zit er de komende tijd weer warmpjes bij met de 500 SP mutsen, 300 CDA sjaals en de 2 vliegtickets voor Heijnen en Kalma naar Benidorm (aangeboden door hun eigen jongerenorganisatie.) De kou lijkt voorlopig uit de lucht. Toch is het probleem van de lage opkomst niet weg. Dit lijkt alleen maar erger te worden. Ik ga snel maar eens langs bij Heijen en Kalma!

IJmert Muilwijk

Ontmantel die zelfgemaakte politieke bermbom

Tue, 02 Feb 2010 16:18:39 +0100

| Harmjan Vedder
Het Afghanistandebat woedt weer in alle hevigheid. Deze week, maar eigenlijk al veel langer. De grote vraag is: gaan we door? Het is wachten op een beslissing van het kabinet, dat er flink mee in de maag zit. Dat komt door de grote mond van een aantal partijen.

Voor de gemiddelde politicus is het lastig inzicht krijgen in de situatie in Afghanistan. Aperte tegenstanders wijzen op een stapel rapporten over de onbreekbare guerrillatactieken van de Taliban, gepassioneerde voorstanders wijzen naar vele Afghaanse boeren die de papaverteelt afzweren. Eén ding is wel duidelijk: we zitten er tot er tot onze nek in en de internationale gemeenschap is het de Afghanen schatplichtig om de klus te klaren.

In de Trêveszaal en de Tweede Kamer zal het de komende weken gaan over de vraag welk aandeel ons land in die internationale klus heeft. De huidige Nederlandse inzet in de provincie Uruzgan lijkt moeilijk vol te houden. In de rotsachtige omgeving versleten niet alleen tanks, jeeps en helikopters, maar vooral ook de politieke wil om voor een paar jaar bij te tekenen. Met moeite werd twee jaar geleden een verlenging losgepeuterd. Daarvoor sprak uiteindelijke en brede meerderheid hun steun uit, maar onder twee belangrijke voorwaarden: het was de laatste verlenging en élke militaire moest uit Uruzgan verdwenen zijn na afloop van de verlengingsperiode.

Twee jaar later staat Nederland onder grote internationale druk. De Verenigde Staten hebben een broodnodig nieuw offensief afgekondigd en sturen 30.000 extra manschappen. Vandaag kondigde Obama bovendien aan 33 miljard extra beschikbaar te maken voor Afghanistan, op een moment waarop hij ook grote binnenlandse bezuinigingen moest aankondigen. Via diplomatieke weg heeft de VS duidelijk gemaakt dat ook van Nederland een extra bijdrage nodig is. In het licht van de extra inspanningen van de VS lijkt me dat een redelijk verzoek, dat in overweging moet worden genomen.

Rogier Havelaar schreef enkele weken geleden al dat de befaamde 3D-benadering (Diplomatie, ‘Development’ en Defensie) uit drie delen bestaat, niet uit maar twee. Alleen met ontwikkelingssamenwerking en diplomatie, zoals veel partijen willen, kom je er niet. Ook na 2010 blijven militairen nodig voor de wederopbouw van het land. Natuurlijk heeft het Nederlandse leger veel te verduren gehad in Afghanistan, zoals tegenstanders van verdere aanwezigheid vaak benadrukken. Maar vergeet niet dat er meer landen zijn die een buitengewone en langlopende belasting van hun defensieapparaat accepteren om van het Afghanistanproject een succes te maken. Op dat gebied moet Nederland zich er dus niet te makkelijk van afmaken.

Dat de Kamer toch blijft tegenstribbelen heeft in mijn ogen meer te maken met politieke gebondenheid aan de spierballentaal van toen, dan met een gedegen afweging van wat nodig is. Een voorbeeld daarvan is de opvatting van enkele partijen dat er wel in een ánder deel van Afghanistan militairen kunnen worden ingezet. Jaja, ze kunnen niet tellen (3D’s), maar binnen de lijntjes kleuren gaat prima. Je houden aan de letter van je eigen eis (alle militairen weg uit Uruzgan) en in een hele andere provincie wel militairen inzetten lijkt me vruchteloos en eveneens strijdig met de intentie van de afspraken van twee jaar geleden. Beter zouden partijen onderkennen dat destijds een voorbarige uitspraak is gedaan over de Nederlandse bijdrage na december 2010. Laten we hopen dat partijen zich door hun zelfgemaakte politieke bermbom niet laten tegenhouden om het goede te doen. Een (kleinere) militaire aanwezigheid van onze mannen en vrouwen in Afghanistan blijft nodig, wat in het verleden ook is toegezegd.

Harmjan Vedder

ChristenUnie moet fundering reviseren

Mon, 01 Feb 2010 10:12:43 +0100

| George Harinck
Dezer dagen viert de ChristenUnie zijn tienjarig bestaan. De jonge partij kan terugzien op een opmerkelijk eerste decennium. In het parlement aangetreden als nieuwe partij, maakt de CU inmiddels al drie jaar deel uit van de regering.

Dat is een vliegende start, al zaten partijen als LPF en DS70 nog sneller op het pluche. Maar die verdwenen ook weer snel. Dat opgaan, blinken en verzinken ligt in het geval van de CU niet in de rede, omdat deze partij niet echt een nieuwe partij is. Ze is een fusie van de twee partijen GPV en RPF die samen al driekwart eeuw bestonden en zes decennia deel uitmaakten van het parlement . En op hun beurt maakten die partijen deel uit van een traditie van christelijke politiek die teruggaat op Groen van Prinsterer en Abraham Kuyper. In die zin was de CU geen jonge meid, maar een oude dame toen ze in 2007 tot het kabinet toetrad.

De CU wordt – anders dan bijvoorbeeld de SGP - niet vaak als een oude partij aangeduid, maar daarom gaat het mij nu wel. In het parlement oogt de partij fris en modern, maar wie de basisdocumenten van de CU leest, valt op dat het gedachtegoed van de partij negentiende-eeuws is. De partij gaat nog steeds uit van het toen geformuleerde ideaal van een christelijke overheid en een christelijke samenleving. Dat combineert de CU met een verdediging van de vrijheid voor iedere levensovertuiging. Maar die twee gaan niet samen. Een plurale samenleving zoals onze democratie is niet een christelijke samenleving, ze kan dat hoogstens worden. Een mogelijkheid om het een met het ander te rijmen is dat de CU naar een christelijke samenleving streeft en tot zolang de democratische samenleving voor lief neemt. Maar deze mogelijkheid neemt een loopje met de basisverklaring van de CU dat God heerst over het politieke leven en dat Hij door de overheid en de samenleving gehoorzaamd en geëerd behoort te worden. Die christelijke overheid en christelijke samenleving zijn geen wens, maar vormen een eis.

Neemt de CU die eis serieus, dan impliceert dat een negatieve visie op de democratie als een vorm van bestuur die opstand tegen God duldt en zelfs legitimeert. Het wekt in dit licht geen verbazing dat in de elf basisbeginselen van het kernprogramma van de partij het begrip ‘democratisch’ slechts tweemaal valt. De opvatting dat de overheid Gods wil moet doen voert boventoon in dit programma. Ze ‘eert God en dient de samenleving door ruimte te garanderen voor de publieke verkondiging van het Evangelie’ en de Tien Geboden dienen haar leidraad te zijn. De bedoeling van de CU ligt zo ver af van de huidige toestand in Nederland, dat deze overheidsinstructies makkelijker geassocieerd worden met een religieuze overheid in landen als Iran dan met de seculiere overheid van Nederland.

Het lijkt er op dat de CU ter bereiking van haar doel van een christelijke overheid en een christelijke samenleving in haar basisdocumenten haar kaarten niet heeft gezet op de democratie, op debat dus en op het respecteren van andere meningen, maar op een sterke overheid die haar gezag gebruikt om het daarmee overeenstemmende gedrag van niet-christelijke burgers af te dwingen. Maar we kennen de CU toch helemaal niet als een theocratische partij? Inderdaad, de CU aanvaardt in de politieke praktijk de democratie, bevordert er het actieve burgerschap, komt er op voor de vrijheid van alle godsdiensten en staat er voor een solidaire samenleving. Ik vermoed daarom dat er inzake de basisdocumenten sprake is van achterstallig onderhoud. De CU staat als een huis, maar als ze frisse gevel in stand wil houden moet ze rap de oude fundering reviseren.

George Harinck

Hoogleraar geschiedenis Vrije Universiteit en Theologische Universiteit Kampen

De partijleider zit in de Kamer

Sun, 31 Jan 2010 00:03:24 +0100

Vandaag vierde de ChristenUnie haar 10-jarig bestaan. Een feestje waard lijkt me, de unie van GPV en RPF was en is een goed idee. Andre Rouvoet greep de gelegenheid aan om aan te kondigen dat hij bij de volgende kamerverkiezingen opnieuw lijsttrekker van de partij wil zijn. Dat is mooi, Rouvoet is daar de goede man op de goede plek. Wel heeft dat in mijn ogen consequenties voor n� de verkiezingen.

Op dit moment zitten de partijleiders van alle coalitiepartijen in het kabinet. Dat is politiek heel begrijpelijk. De grootste coalitiepartij levert vaak de premier. Dat is vrijwel altijd de partijleider (al stelde Bos ooit Cohen voor als PvdA-premier) en deze zal er politiek de voorkeur aan geven ook de partijleiders van de andere coalitiepartijen in zijn (of haar) kabinet te hebben. Ik kan me goed voorstellen dat dit een handige situatie is. Partijleiders hebben immers gezag binnen hun partij en als zij in een kabinet zitten maakt dat de lijnen kort, de meerderheid zekerder en wellicht ook het draagvlak voor het kabinet groter.

Toch vind ik een aantal principiële argumenten belangrijker. In mijn ogen gaan er nu twee dingen fout doordat partijleiders in het kabinet gaan zitten. Allereerst komt ons dualistisch stelsel nu niet uit de verf. Dat is wel heel belangrijk omdat dualisme maakt dat de stukjes macht van de regering en het parlement gescheiden blijven. Essentieel onderdeel van dualisme is dat de Kamer de regering controleert. Doordat de partijleiders, toch de gezichten van de partij, in het kabinet zitten, missen coalitiefracties een ‘incentive’ om het kabinet echt te controleren. Het is publicitair immers niet heel handig kritiek te leveren op de eigen partij(leiders). Een tweede probleem is dat het debat vooral plaatsvindt binnen het kabinet plaats en niet in de Kamer. Juist partijleiders zijn essentieel in debat en besluitvorming: zij coördineren de standpunten binnen hun partij en verwoorden dit: zij maken de deals. Als nu deze partijleiders in het kabinet gaan zitten, vindt het debat over waar Nederland heen moet dus ook merendeels in het kabinet plaats. En daar hoort het niet, het hoort in de Kamers. Debat hoort in de Kamers omdat daar ook de oppositie mee mag debatteren en beslissen, en dat kan ze in het kabinet niet.

De pragmatische voordelen van partijleiders in het kabinet zijn wel duidelijk, maar in mijn ogen stuiten juist deze voordelen op enkele nadelen die toch net iets principiëler liggen en daarom zwaarder wegen.

Als Rouvoet dus aangeeft partijleider van de ChristenUnie te willen blijven, heeft dat in mijn ogen ook betekenis voor ná de verkiezingen. In eventuele formatieronden, mochten die er nogmaals komen, zou Rouvoet aan moeten geven dat hij in de Kamer wil blijven. Dat is geen kritiek op Arie Slob, de huidige fractievoorzitter. Slob heeft in zijn rol als fractievoorzitter van de ChristenUnie een goed profiel gegeven, dat zelfs tot op enige hoogte losstaat van het kabinet en van Rouvoet. Maar echt dualisme is er alleen als de partijleider in de Kamer zit. Wat mij betreft geldt daarom: als Rouvoet partijleider wil blijven, is hij dat in de Kamer.

Cor Oudes

Geweld tegen Egyptische christenen stemt tot nadenken

Thu, 28 Jan 2010 13:37:42 +0100

| Hugo Scherff
Even geleden was ik bij een demonstratie van Koptische christenen op de Dam in reactie op toenemend geweld tegen christenen in Egypte. Ik was hier op geattendeerd door de Koptische ouders van een jongen uit groep acht van de basisschool waar ik werk. Samen zongen we over vrede, vrede die vaak ver te zoeken is.

Op zes januari werden in Egypte zeven mensen vermoord toen vanuit een auto met machinegeweren het vuur werd geopend op kerkgangers die zojuist de kerstnachtdienst verlieten. Het was de zoveelste geweldsdaad van moslims tegen christenen de laatste tijd. De afgelopen jaren neemt dat geweld hand over hand toe. Volgens enkele van de aanwezigen die ik sprak staat de regering erbij en kijkt ernaar. President Mubarak heeft na de laatste aanslag nog niets van medeleven laten blijken, en er lijkt ook geen aanstalten te worden gemaakt de daders te pakken.

Het dagelijks leven wordt voor christenen in Egypte steeds zwaarder, terwijl moslims en christenen eeuwenlang vreedzaam hebben samengeleefd. Toen ik vroeg wat daarvoor de verklaring zou kunnen zijn, werd mij verteld dat het te maken heeft met de Iraanse revolutie in 1979. Aan die gebeurtenis hebben moslims in andere landen kunnen zien dat het mogelijk is islamitische staten te stichten. Vanuit Iran worden moslims in het hele Midden-Oosten gesteund in dat streven, vaak gefinancierd met geld uit Saoudi-Arabië. Voor christenen is dan geen ruimte meer: zij zijn onrein (haram) en tegen hen moet worden opgetreden, zo antwoordden de aanwezigen mij.

Ik werd door mijn Koptische broeders gewaarschuwd voor de islam, ook hier in Nederland. Overal in de wereld zijn christenen voor moslims haram, zeiden zij, en overal bestaat de wil om uiteindelijk islamitische staten te stichten. Wanneer moslims in Nederland op democratische wijze aan de macht zouden komen, zouden ze volgens hen ook geen moment aarzelen om stappen in die richting te zetten.

Ik schrok van deze woorden. Natuurlijk prediken in Nederland veel mensen angst voor de islam. Heel vaak zijn dat echter mensen die nog nauwelijks moslims ontmoet hebben. Voor deze Egyptische christenen geldt dat niet, zij ondervinden aan den lijve wat het is om in een land te wonen waar hen door bepaalde moslims het licht in de ogen nauwelijks gegund wordt.

Nu is het zo dat moslims in Nederland maar een klein deel van de bevolking vormen, en dat bovendien een deel in hoog tempo seculariseert. Verder denk ik dat onze rechtsstaat een goede waarborg is voor onze Nederlandse waarden en vrijheden. Toch lijkt het me niet goed onze ogen te sluiten voor wat in Egypte gebeurt, en onze oren voor het verhaal van de Koptische christenen daarachter.

Tijdens de demonstratie werden veel liederen gezongen in het Arabisch. Helaas is mijn Arabisch is niet van een niveau dat ik dat zomaar meezing. Daar was om gedacht, want we zongen ook gezamenlijk liederen in het Nederlands, en met de tekst van één van die liederen sluit ik af:

Vrede op aarde

waarin alle mensen

de ander accepteren

zijn recht respecteren

Vrede op aarde

dat de blokkades

tussen de mensen

gebroken mogen worden

Vrede op aarde

dat alle minderheden

als gelijken in

hun land mogen leven

Vrede is wat wij vragen

niet wraak, haat of angst

o God geef toch uw vrede

die niet van deze wereld is

Hugo Scherff

Artikel over de demonstratie: http://bit.ly/4IQFvO

ChristenUnie moet haar knopen tellen

Tue, 26 Jan 2010 22:49:57 +0100

| Bart van der Vegte
Het kabinet wankelt. Het wankelt van het ene strijdpunt naar het andere. Of het nu gaat over het rapport van de commissie Davids, over een topbelasting of over kilometerheffing. Elk onderwerp levert spanning op. Vooral tussen de PvdA en het CDA. De ChristenUnie blijft daar halfslachtig buiten of probeert soms via bemiddeling nog wat te doen. Het is tijd om de knopen te tellen.

Het jaar begint niet veel belovend. Het kabinet wankelt. Het wankelt van het ene naar het andere onderwerp. De discussies tussen betrokkenen uit de partijtop van de PvdA en het CDA leggen de nodige spanning in het huidige kabinet. Geen enkel onderwerp lijkt meer gewoon besproken te kunnen worden zonder dat daar fikse woorden bij vallen. Over en weer. Wat moet dit gaan opleveren voor de komende maanden? Ook in de pers is deze vraag al veel gesteld. Houden deze twee partijen het met elkaar vol?

Vooralsnog wel. En dat is niet te danken aan de ChristenUnie, de derde regeringspartij. De ChristenUnie lijkt in de vele discussies in het kabinet voor de buitenwereld niet aanwezig. Het zijn vooral confrontaties tussen het CDA en de PvdA. Tussen Balkenende en Bos. Ogenschijnlijk lijken ze de gelederen van het kabinet altijd weer netjes te sluiten. Dan komt Rouvoet vaak ook nog weer in beeld. Maar, feitelijk staat de ChristenUnie toch vaak aan de zijlijn. Pogingen tot bemiddeling is het enige dat momenteel af en toe zichtbaar is van de ChristenUnie. Voor wat het waard is, want het is niet aan deze bemiddelingspogingen te danken dat het kabinet er nu nog zit.

Waaraan dan wel? Aan Wilders. Geert Wilders houdt dit kabinet in stand. Niemand anders. De PvdA en het CDA zijn absoluut niet gebaat bij een val van het kabinet op dit moment. Beide partijen staan er slecht voor in de peilingen. Dat is de motivatie voor de leden van het kabinet om elkaar overeind te houden. Niets anders.

En de ChristenUnie? Tja, het gedoe tussen de PvdA en het CDA moet bij haar toch ook wrevel en teleurstelling oproepen? Dat word je toch eens zat? Ik vind dat de ChristenUnie haar knopen moet tellen. Momenteel is er weinig voor de ChristenUnie in te brengen in het kabinet. De twee andere partijen strijden over elk onderwerp. Een inhoudelijk, breed gedragen lijn is niet meer mogelijk. Laat staan dat de ChristenUnie nog een eigen lijn of profiel kan laten zien. Dit zal de komende maanden ook zeker niet veranderen. De ChristenUnie wordt door het geruzie van de andere twee in de marge weggedrukt. Wat mij betreft geeft dit, als dit niet verandert, aanleiding om de eer aan jezelf te houden.

Bart van der Vegte

Eurlings en de ANWB in een bange houdgreep

Tue, 26 Jan 2010 22:52:37 +0100

| Peter de Kluijver
Het was een beleidswijziging die weinigen aan zagen komen. Het CDA (althans, minister Eurlings) is voor een referendum. De ANWB-leden werd het lot over de kilometerheffing in handen gelegd. En al draait hij zich er morgen ongetwijfeld uit, het maakt duidelijk dat de kilometerheffing voor Eurlings en de ANWB 'too hot to handle is'.

De jonge verkeersminister, nog altijd één van de kroonprinsen van het CDA, is voor wat betreft kilometerbeprijzing bepaald verdacht. Als jong Kamerlid al was Eurlings één van de grootste tegenstrevers van de tolpoorten, een voorloper van de kilometerheffing die hetzelfde lovenswaardige principe op het oog heeft. De vervuiler betaalt en het effect daarvan is hopelijk dat er minder vervuild wordt en eerlijker betaald. Als minister vertraagde hij de invoering van de kilometerheffing diverse keren. Dat is niet per se slecht natuurlijk, zorgvuldigheid is geboden bij een licht ontvlambaar onderwerp als de kilometerheffing.

Toen uiteindelijk eind 2009 de presentatie van de plannen toch kwam, verbond Eurlings in mijn ogen zijn lot aan het succes van de invoering van de heffing. Hij hamerde op draagvlak in de samenleving, maar zeker zoveel op de noodzaak, de eerlijkheid van de regeling (‘gemiddeld gaat u niet meer betalen’) en had zich er zoveel mogelijk van vergewist andere organisaties als Natuur & Milieu en de ANWB achter zich te hebben.

En dat snap ik nu niet. Je weet dat je een campagne voor chocoladeletters van de Telegraaf kunt verwachten. Is het dan niet opdracht één ervoor te zorgen dat je tenminste de ANWB in de publieke opinie achter je hebt staan, dus vóórdat je de plannen presenteert? Het leek er vorig jaar heel even op dat dat ook was gebeurd, maar al snel bleek het tegendeel. Het gevolg van de frontale aanval van de Telegraaf was al snel dat ook de ANWB weer ging schuiven, Eurlings al snel hetzelfde aangeschoten wild dreigde te worden als al zijn voorgangers en de heffing weer verder weg lijkt dan ooit.

Het blijft de vraag hoe we deze actie van Eurlings nu moeten zien. In het licht van de gemeenteraadsverkiezingen? Als vergeldingsactie richting de PvdA? Als ultieme dolk in de rug van de ‘eigen’ kilometerheffing, die toch niet zo eigen is wat het CDA betreft? Wat mij betreft in ieder geval een regelrechte uitglijder, waar de coalitiegenoten hem terecht voor berispen. Laat Eurlings maar snel de definitieve plannen presenteren. Waar dat hoort, in de Kamer. En dan stemmen met 150 man en met inachtneming van het coalitieakkoord.

Peter de Kluijver

Een 'mondiaal momentum' voor gentech?

Mon, 25 Jan 2010 12:47:13 +0100

| Dick Stellingwerf
Gentech is geen voldongen feit. Laat men de keuzevrijheid van consumenten serieus nemen en de morele strijd aangaan met landen die op dit terrein blijkbaar alles toelaatbaar achten. Alleen dan kan het pleidooi voor een ethische bezinning, waartoe een recent rapport ook oproept, geloofwaardig worden.

De trendanalyse biotechnologie kwam deze week uit, onder de titel ‘Mondiaal Momentum’. Een titel waaruit optimisme spreekt. De snelheid waarmee biotechnologische ontwikkelingen doorzetten wordt vooral als ‘veelbelovend’ afgeschilderd. Natuurlijk worden naast kansen ook dilemma’s en de risico’s beschreven, maar biotech wordt vooral gezien als een technologie waarmee we wereldwijde uitdagingen het hoofd kunnen bieden.

Die kansen moeten volgens de Trendanalyse vooral genomen worden. Er is sprake van een mondiaal momentum! En natuurlijk, wanneer er geen sprake is van ethische grensoverschrijdingen dan mogen kansen ook worden gepakt. Soms kunnen ethische bezwaren ook worden weggenomen of verkleind. Dat is bijvoorbeeld het geval bij het stamcelonderzoek wanneer er in plaats van embryonale stamcellen steeds meer gebruik wordt gemaakt van lichaamsstamcellen. Een ontwikkeling waar de ChristenUnie, onder aanvoering van Henk Jochemsen, al vele jaren voor pleit, vindt daarmee ook binnen de zogenaamde ‘neutrale’ wetenschap steeds meer gehoor. Eens te meer een bewijs dat de aanhouder nog steeds kan winnen en dat het derhalve niet goed is om onder druk van de omstandigheden, de liberale wereldmarkt, dan wel wetenschappelijke pressie, de eigen principiële uitgangspunten te relativeren.

Een dergelijke eigenzinnige houding blijft mijns inziens ook noodzakelijk bij twee andere in de Trendanalyse gesignaleerde trends. Ik doel op de groeiende toepassing van gentechlandbouwgewassen en op de opmars van het klonen van (zoog)dieren. De opstellers van de trendanalyse constateren simpelweg dat vanwege de toename van het areaal gentechgewassen de vervuiling van de gentechvrije voedselketen steeds verder zal toenemen. Daarnaast stelt men dat een effectieve controle op niet toegelaten genetisch gewijzigde organismen (GGO’s) niet mogelijk is. Twee ontwikkelingen waar de ChristenUnie vanaf het begin voor heeft gewaarschuwd! Ons uitgangspunt is altijd geweest dat tenminste de keuzevrijheid voor de consument, om blijvend voor gentechvrij voedsel te kunnen kiezen, moet zijn gegarandeerd en dat er adequate detectiemethoden voorhanden dienen te zijn om dat te kunnen controleren. Als we daartoe niet in staat zijn dan moeten we introducties van gentechgewassen niet toestaan.

De oplossing van de Trendanalyseschrijvers is even simpel als onthutsend: berust er maar in dat er vervuiling van de voedselketen optreedt en dat deze niet is te controleren. Of ook, en dat is nog treuriger: versnel de toelating van gentechgewassen juist maar. Op die manier wordt de vermenging van (nog) niet in de EU toegelaten GGO-gewassen immers automatisch verminderd…

Een soortgelijke ondertoon horen we bij het toelaten van producten die afkomstig zijn van gekloonde dieren. Vanaf het ontstaan van het schaap ‘Dolly’ in 1995 heeft de ChristenUnie zich, op grond van een ethische beoordeling, verzet tegen het kloneren van zoogdieren. Dat geldt zeker waar het gaat om de introductie van producten afkomstig van gekloonde dieren in de voedselketen. Ook hier dient de keuzevrijheid van consumenten om zich daarvan te vrijwaren te zijn gegarandeerd. Echter, ook bij het klonen van landbouwhuisdieren ziet de Trendanalyse vooral kansen. En ook hier weer constateert men dat gekloonde dieren of producten daarvan niet herkenbaar of aantoonbaar zijn. Conclusie: acceptatie hiervan is onontkoombaar.

Tegenover deze lijdelijke en liberale houding wil ik blijven pleiten voor een consistente genormeerde visie waarbij men zich niet neerlegt bij veronderstelde voldongen feiten. Laat men de keuzevrijheid van consumenten serieus nemen en de morele strijd aangaan met landen die op dit terrein blijkbaar alles toelaatbaar achten. Alleen dan kan het pleidooi voor een ethische bezinning, waartoe de Trendanalyse ook oproept, geloofwaardig worden. Zoals de vlag er nu bij hangt lijkt die ethische bezinning alleen maar bedoeld om de maatschappelijke acceptatie voor gentechvoedsel te vergroten.

Dick Stellingwerf, burgemeester Lemsterland, voormalig lid van de Tweede Kamer voor de RPF

Solidariteit bestaat vooral op papier

Fri, 22 Jan 2010 13:46:55 +0100

| Steven Mudde
De Algemene Ouderdomswet (AOW) is het toppunt van solidariteit. Kom niet aan de AOW, want dan kom je aan de solidariteit tussen generaties. En solidair zijn we, we betalen 17,9% AOW-premie tot � 32.000,- van het brutoloon. Maar solidariteit zegt me niets.

Ik hoorde het s-woord opnieuw tijdens de Hoorzitting die de vaste Tweede Kamercommissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid hield op woensdag 20 januari. Zo verkondigde onder andere mijn eigen werkgever dat “Het karakter van de AOW als volksverzekering behouden moet blijven.” ‘Volksverzekering’ betekent dat ieder natuurlijk persoon in Nederland er gebruik van moet maken. Bij de AOW is dat gegoten in een omslagstelsel: werknemers jonger dan 65 jaar betalen het AOW-pensioen voor iedereen die ouder is dan 65 jaar. En dat karakter, die solidariteit, is dus heel belangrijk.

Praktisch iedereen denkt nu na over hoe de AOW-leeftijd het beste verhoogd kan worden. Ik weet het niet. Terwijl ik de AOW-problematiek doorworstel, kom ik vast te zitten in de details en in de vraag over wat nou het meest solidair is. En bij dat woord blijf ik haken, solidair? Met wie dan?

Misschien gaat het daar wel mis: ik betaal elke maand een paar honderd euro AOW-premie, maar ik heb nog nooit ook maar het idee gehad dat ik een cent aan iemand heb gegeven. Rondom de AOW wordt een beroep gedaan op de solidariteit tussen generaties. Maar hoe kan dat leven in de samenleving als het woord nooit anders gebruikt wordt dan in beleidsnotities en politieke uitingen?

De gedachte achter de AOW is prachtig. Mensen die oud worden, kunnen niet meer voorzien in hun eigen levensonderhoud en krijgen van andere mensen geld om te leven. Het geeft ook zekerheid, als het moment aanstaande is dat we 65 (of 67, of..) worden, weten in ieder geval dat er wat geld binnenkomt.

Dat is dus solidariteit, maar die solidariteit ligt verborgen in een onpersoonlijk systeem. Het is allemaal netjes geregeld; de een geeft, de ander krijgt. Maar het is niet tastbaar, niet te voelen en vast te pakken. Iedereen die betaald werk doet, is dus enorm solidair (zie 17,9%), maar zijn we dat ook echt?

Steven Mudde, redacteur bij vakbond christennetwerk|gmv

Ontwikkelingssamenwerking, een zaak van iedereen.

Wed, 20 Jan 2010 23:21:59 +0100

| Hanneke Post
Afgelopen maandag bood de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid (WRR) Minister Koenders een rapport aan. In dit rapport wordt scherpe kritiek geuit op de Nederlandse praktijk van de afgelopen 60 jaar ontwikkelingssamenwerking. Volgens de auteurs moet het overheidsbeleid voor ontwikkelingssamenwerking drastisch veranderen.

De WRR stelt in “Minder pretentie, meer ambitie” onder andere een grote vermindering voor in het aantal partnerlanden, van 36 naar 10 landen. Daarnaast wordt voorgesteld om alle hulp te gaan coördineren via één grote Nederlandse ontwikkelingsorganisatie, NLAID, naar het Amerikaanse voorbeeld USAID. Ambassades zouden een veel minder grote rol moeten gaan spelen. In het algemeen zou ontwikkelingssamenwerking een stuk professioneler kunnen door de focus te leggen op zelfredzaamheid en een stuk minder op directe armoedebestrijding. Ook zou de 0,7 procent van het nationaal inkomen die besteedt wordt aan ontwikkelingssamenwerking geen fixatie mogen zijn.

De WRR legt met haar bevindingen de basis voor een debat dat zeker gevoerd mag worden over de ontwikkelingssamenwerking. Het kan een stuk effectiever en er moet een oplossing gevonden worden voor de versplintering in de hulp aan ontwikkelingslanden door een overschot aan NGOs en kleine private initiatieven. Of je dat zult bereiken door een drastische vermindering van het aantal partnerlanden en één grote Nederlandse ontwikkelingsorganisatie valt te betwijfelen. Tot nu toe zijn nog maar weinig politieke partijen of grote NGOs daar een voorstander van.

Nu is het echter ook de vraag wie het meeste zullen profiteren van het voeren van dit debat. Zijn dit de actoren, zowel politiek als particulier, die zich blijvend willen inzetten voor een rechtvaardigere verdeling van welvaart wereldwijd, of zijn het de critici die het nut en de noodzaak van ontwikkelingsamenwerking niet zo inzien? Het is uiteraard koren op de molen van een partij als de VVD dat nu ook deze vooraanstaande wetenschappers de 0,7 procent van het nationaal inkomen ter discussie willen stellen.

Op een conferentie ter gelegenheid van 60 jaar ontwikkelingssamenwerking benadrukte Minister Koenders dat ontwikkelingssamenwerking een zaak van iedereen is. Natuurlijk zou ieder mens graag zien dat mensen in ontwikkelingslanden zichzelf gaan redden. Bovendien zullen mensen wereldwijd welvaren bij een vergrote zelfredzaamheid in ontwikkelingslanden. Daarvoor zullen echter wel eerst de juiste voorwaarden geschept moeten worden. Om zelfredzaamheid mogelijk te maken zal Nederland zich toch echt blijvend moeten inzetten voor ontwikkelingsamenwerking. Een flinke korting op het budget en een debat met een focus op het nut en de noodzaak van ontwikkelingssamenwerking zal hieraan weinig bijdragen.

Hanneke Post

Blut door schuld

Fri, 29 Jan 2010 11:24:20 +0100

| Rogier Havelaar
Gister begon het parlementaire onderzoek naar de oorzaken van de kredietcrisis. E�n ding is alvast zeker: de schuldigen zullen niet achter de tralies komen. De schuldigen k�nnen namelijk niet worden opgesloten.

De bekende documentaire "The Corporation' uit 2003 probeert te onderzoeken wat voor ding een bedrijf met beperkte aansprakelijkheid, een NV, eigenlijk is. Hoewel soms wat suggestief, stelt de documentaire vast dat een bedrijf op maar één ding uit is: geld. En wanneer nodig ten koste van alles. Volgens mensen als Michael Moore, die ook in de documentaire aan het woord komt, zijn sociale activiteiten van bedrijven dan ook niets meer dan middelen om nog meer geld te verwerven. Altruïsme uit eigenbelang, zou je kunnen zeggen.

Dat alles doet de vraag opkomen wat een bedrijf eigenlijk is. Is het een verzameling juridische contracten, of is het een persoon? Voor dat eerste zullen de economen en juristen veel voelen, ik voel meer voor het tweede. Een bedrijf heeft immers een persoonlijkheid (cultuur, visie, missie), een bedrijf heeft bezittingen, schulden. Je kunt een bedrijf voor de rechter dagen en door een bedrijf worden aangeklaagd. Een bedrijf heeft "relaties" en soms leidt dat zelfs tot een huwelijk (fusies) inclusief kinderen (dochterondernemingen). Kortom: bedrijven zijn eigenlijk burgers van onze samenleving.

En dit burgerschap is nu precies het probleem. Wij, als mensen van vlees en bloed, hebben het soms al moeilijk om goede burgers te zijn. Daarom krijgen we ook een handvest burgerschap. Bij bedrijven ligt dit nog moeilijker. Hoewel er al talloze wetten en codes bestaan blijken bedrijven steeds weer in staat om het verkeerde te doen. Dit is des te lastiger omdat je bedrijven niet in de gevangenis kunt zetten.

De oplossing van dit probleem ligt niet in het instellen van nog meer codes of beter toezicht. De oplossing ligt in het aanpakken de aard van bedrijven. En daar kunnen wij zelf wat aan doen. Zolang wij bedrijven en hun producten blijven adoreren, een diep verlangen koesteren om steeds weer het nieuwste en mooiste te bezitten voor de laagste prijs, kunnen we het onze medeburgers, de bedrijven, niet kwalijk nemen dat zij denken dat ze op de goede weg zitten.

Zolang wij in onze samenleving alles blijven reduceren tot het economisch perspectief (wat kost een allochtoon), kunnen wij het de financiële sector niet kwalijk nemen dat zij de dominante rol spelen die ze doen. Maar goed, dit soort verhalen horen we al sinds de kredietcrisis begon. Laat me daarom een concreet voorstel doen om toch de volgende stap in de inburgering van bedrijven te zetten: bedrijven die zich schuldig gemaakt hebben aan fraude, dood door schuld, vervuiling, aanzetten tot verkeerd gedrag, uitbuiting van mens of natuur en corruptie dienen gevangen gezet te worden. De inhoud van de gevangenneming houdt in dat een bedrijf voor de duur van de straf niet meer mag handelen. Dus: een gevangenisstraf van twee jaar voor bijvoorbeeld ABN AMRO betekent dat voor een tijd van twee jaar de bank niet meer mag handelen en daarna de schade die ze heeft aangericht moet terugbetalen. Volledige aansprakelijkheid dus.

Ik vrees alleen wanneer we dat doen er weinig bedrijven meer over zullen blijven. En dat toont nu precies aan wat er mis is.

Rogier Havelaar

Pas op met positieve discriminatie

Tue, 19 Jan 2010 18:10:09 +0100

Onlangs stelden de Amsterdamse collegepartijen GroenLinks en PvdA voor dat de gemeente Amsterdam een duidelijker voorkeursbeleid zou voeren voor etnische minderheden: een deel van de ambtelijke topfuncties zou zelfs voor hen moeten worden gereserveerd. Dit alles om ervoor te zorgen dat de gemeentelijke top een afspiegeling van de bevolking zou zijn. Dat is een mooi streven, maar het is niet de goede weg.

Allereerst is het de vraag waarom dit speciaal voor etnische groepen zou moeten gelden. Waarom geen quota voor jongeren, ouderen, vrouwen, homoseksuelen, protestanten, katholieken en moslims? Waarom is etniciteit relevanter dan leeftijd, geslacht, geaardheid en religie?

In de tweede plaats wil ik op zulke belangrijke functies gewoon de beste mensen hebben. Bij gelijke geschiktheid is positieve discriminatie een goede zaak: als twee kandidaten toch even goed zijn, mag het een rol spelen dat het aannemen van iemand uit een etnische minderheidsgroep een positief effect kan hebben op de ontwikkeling van die groep als geheel (de leden van die groep zien dan dat ook zij succesvol kunnen zijn). Maar is het in een tijd dat er steeds meer van de overheid wordt gevraagd, terwijl er minder geld te besteden is, logisch om taken te laten uitvoeren door iemand die minder geschikt is? Dat klinkt bot, maar dat is wel de kwestie, anders zou reserveren immers niet nodig zijn. Een neef van mij die militair is zei me eens: ‘Het is leuk hoor, dat ze vrouwen toelaten in het leger. Maar als ik gewond raak in een gevecht, heb ik als buddy liever iemand die mij naar een veilige plaats kan slepen dan iemand die daar fysiek gewoon niet toe in staat is.’ Die parallel is zo eenvoudig door te trekken naar het ambtelijke apparaat, dat ik het hier achterwege laat.

Tenslotte: het zijn altijd linkse partijen die met dergelijke voorstellen komen. Dat zijn dezelfde partijen die geneigd zijn te zeggen dat problemen met etnische groepen niet te maken hebben met cultuur, etniciteit of religie, maar met de sociaal-economische toestand van die groep. ‘Als onder Marokkanen lageropgeleiden, armen en werklozen oververtegenwoordigd zijn, is het niet zo gek dat ook criminelen in die groep oververtegenwoordigd zijn’, is dan de redenatie. Maar als het zo is dat Marokkanen doorgaans lager op de sociaal-economische ladder staan, is het toch ook niet zo vreemd dat in het ambtelijke apparaat deze mensen ondervertegenwoordigd zijn? Van de autochtone Nederlandse bevolking zijn het toch ook niet de mensen uit de lagere klassen die massaal doorstromen naar de top?

Ik zou wel eens willen weten welk deel van de Nederlandse topambtenaren in een gezin geboren is waar ruimschoots bovenmodaal werd verdiend. Zou me niks verbazen als dat voor minstens 75 procent geldt. En als je dan bedenkt dat in bepaalde etnische groepen maar een zeer klein deel een bovenmodaal inkomen heeft, is het niet verwonderlijk dat die mensen niet doorstromen naar de top. Dat kun je jammer vinden, en het is goed eraan te werken dat er gelijke kansen zijn voor iedereen, maar het is geen goed idee die doorstroom dan maar met quota af te dwingen.

Hugo Scherff

Hoge babysterfte door levensbe�indiging?

Mon, 25 Jan 2010 14:20:38 +0100

Nederland staat bekend als het West-Europese land met de hoogste babysterfte, terwijl wij tot 1985 samen met Scandinavi� de minste babysterfte hadden in Europa. Wat is er sindsdien gebeurd? Politici en deskundigen buitelden over elkaar heen in het zoeken naar oorzaken en oplossingen. Maar ze hebben de ogen gesloten voor ��n ontwikkeling: de toegenomen acceptatie van euthanasie en levensbe�indiging bij ernstig zieke mensen en pasgeborenen sinds midden jaren tachtig.

In 1984 besloot de Koninklijke Nederlandsche Maatschappij tot bevordering der Geneeskunst (KNMG) dat euthanasie toelaatbaar was en niet lang daarna formuleerden de Nederlandse rechtbanken ‘zorgvuldigheidseisen’, waardoor artsen bij naleving vrijgesteld konden worden van vervolging. Levensbeëindiging bij baby’s is strafbaar, maar het Openbaar Ministerie gaat niet tot vervolging over als aan de zorgvuldigheideisen is voldaan: er moet sprake zijn van ondraaglijk en uitzichtloos lijden, de ouders hebben ingestemd met levensbeëindiging en zijn goed geïnformeerd. Als er sprake is van actieve levensbeëindiging of late zwangerschapsafbreking, moet dat sinds 2006 wel door de arts gemeld worden bij een landelijke commissie. Maar hoewel er bij die commissie pas in 2009 één melding is binnengekomen, wordt actieve levensbeëindiging volgens deze commissie vaker toegepast bij pasgeborenen. Artsen zijn blijkbaar te bang voor vervolging om deze gevallen te documenteren. Ook Gerbert van Loenen, adjunct-hoofdredacteur van Trouw, weet dat deze gevallen plaatsvinden en dat er onder kinderartsen verschil van inzicht bestaat. In het laatste nummer van Volzin zegt hij: “In Utrecht kan een open ruggetje aanleiding zijn voor levensbeëindiging, in Rotterdam is het dat bepaald niet.”

Uit de statistieken blijkt dat Nederland opvallend veel babysterfte heeft in de eerste maand na de geboorte, terwijl de babysterfte na de eerste maand lager ligt dan het EU-gemiddelde. Maar naar wie wijzen politici en deskundigen hun beschuldigende vingers? Naar de vrouwen die kiezen voor thuisbevallingen in Nederland. Naar de hoge gemiddelde leeftijd waarop Nederlandse vrouwen voor het eerst moeder worden. Naar de hogere babysterfte onder allochtone vrouwen. Maar de statistieken geven hen geen gelijk. Thuisbevallingen en de hoge gemiddelde leeftijd van de moeders leiden niet ondubbelzinnig tot meer sterfte onder pasgeborenen. En de babysterfte onder allochtone vrouwen is ook in andere landen hoog. De stuurgroep Zwangerschap en Geboorte, die na bekendmaking van de slechte cijfers door de Tweede Kamer werd ingesteld, komt dan ook met aanbevelingen die geen radicale veranderingen beogen: verbeteringen in de informatievoorziening aan vrouwen en in de beschikbaarheid en bereikbaarheid van hulpverleners. Deze aanbevelingen en het rapport zijn door minister Klink van Volksgezondheid, politici en deskundigen omarmd.

Maar ik denk niet dat dit het einde is van de discussie en vraag mij af of de babysterfte daadwerkelijk omlaag zal gaan in Nederland. Onderzoeken tonen aan dat wij late zwangerschapsafbreking en levensbeëindiging bij pasgeborenen toestaan bij afwijkingen als een open ruggetje of waterhoofd. De statistieken zullen pas weer verbeteren als wij late zwangerschapsafbreking niet langer registreren als ‘doodgeborenen’ (maar dat is manipulatief en heeft niet mijn voorkeur), óf als wij meer moeite doen om levendgeborenen met ernstige afwijkingen te behandelen en als wij gehandicapte kinderen accepteren en de ruimte geven om te leven.

Simone Kennedy, gemeeneraadslid voor de ChristenUnie in Amersfoort

Davids verdient beter

Wed, 13 Jan 2010 17:56:08 +0100

| Jan Lont
Gisterochtend heb ik het rapport van de Commssie-Davids gedownload. Het is een juweeltje; leest als een jongensboek. Je zit op de eerste rij van een politiek en diplomatiek drama. En nu wordt er in plaats van over dit prachtige rapport alleen nog maar gesproken over de reactie van Balkenende daarop. Davids verdient beter.

Balkenende zou eerst al om half drie reageren op het 550 bladzijden dikke boekwerk dat hij die ochtend om tien uur van Davids in zijn handen gedrukt kreeg. Het werd weliswaar twee uur later, maar hij had blijkbaar de behoefte om snel te reageren. Alle politieke partijen kwamen al vrij snel met een soundbite. Alleen de ChristenUnie liet weten het rapport eerst beter te willen lezen. Dat is denk ik ook de bedoeling van een rapport. Een rapport is bedoeld om te lezen en niet om op te reageren.

Het was niet de opdracht van Davids en zijn commissie om tegen de minister-president te schrijven. Er lagen Kamervragen die beantwoord moesten worden. Om beter antwoord te kunnen geven op die vragen, liet Balkenende een onafhankelijk onderzoek uitvoeren. Het was een rapport voor Balkenende, niet tegen hem. Het moest hem helpen om vragen te beantwoorden, hij hoefde zich niet zo snel mogelijk te verdedigen.

Er is geen weg terug meer. Maanden is er aan het rapport gewerkt en nu is het in een dag van tafel. Het rapport van de commissie Davids is van gedegen onderzoek verworden tot aanleiding van een politieke rel. Niemand die nog de moeite neemt om dit multidisciplinair hoogstandje te lezen. Hopelijk worden de filmrechten snel verkocht…

Jan Lont

Voor degene die nog geïnteresseerd is in het rapport: (link)

Geef niet alleen Balkenende de schuld van Irak

Wed, 13 Jan 2010 09:29:24 +0100

Dinsdag presenteerde commissie Davids haar onderzoek naar de steunverlening van Nederland aan de inval in Irak. De conclusies waren niet mals. Toch is het met terugwerkende kracht Balkenende onder de guillotine leggen geen oplossing. Ook de Tweede Kamer heeft veel steken laten vallen. Belangrijker is dat we lessen leren.

De PvdA heeft met een vriend als Balkenende geen vijand in de oppositie meer nodig. Zijn ontkennende reactie op de door hemzelf ingestelde commissie Davids was olie op het vuur gooien. De voorman van het CDA zou beter moeten weten. Fouten die ontegenzeggelijk gemaakt zijn kunnen ook toegegeven worden.

Toch is het onterecht om Balkenende als enige de schuld te geven. Ook de toenmalige Tweede Kamer heeft liggen slapen. Er nooit een noemenswaardig debat geïnitieerd door de Kamer. Partijen die nu het hoogste woord hebben waren toen of stil of ook voorstander.

Laten we wel wezen. Met de kennis van nu, over moeilijkheden van de wederopbouw, kijken we heel anders naar Irak dan in 2002. Sadam die verantwoordelijk was voor een kwart miljoen, ja 250.000 doden, was niet bepaald een lieverdje. En de talloze in de wind geslagen VN waarschuwingen en mensenrechtenschendingen waren inderdaad reden om op z’n minst te overwegen in te grijpen. Dat er fouten gemaakt zijn in het proces van inlichten van de Tweede Kamer is ontegenzeggelijk waar, maar we moeten niet doen alsof er volstrekt geen rede was voor de steun aan de VS. Daar komt bij dat over volkenrecht en met name de discussie wanneer een inval gerechtvaardigd is altijd reden zal blijven tot discussie

Het kabinet kan in plaats van met elkaar over straat te rollebollen over een kwestie van 8 jaar teug zich beter richten op de toekomst. Er zijn talloze brandhaarden in de wereld waar er mogelijk weer een beroep op ons gedaan zal worden. Laat de lessen uit commissie Davids dáár voor gebruikt worden in plaats van als slachtmes voor wraakzuchtige politici.

IJmert Muilwijk

ChristenUnie, belicht ook de schaduwzijde!

Mon, 11 Jan 2010 23:27:15 +0100

| Harmjan Vedder
De ChristenUnie heeft veel om tevreden over te zijn als regeringspartij. Laurens Buist laat in zijn artikel op Opunie echter weten dat hij het elan mist uit de oppositiejaren. De ChristenUnie is naar zijn smaak teveel een bestuurderspartij geworden. Feitelijk valt dat wel mee is mijn indruk. Maar de beeldvorming is een andere en wordt door de partij zelf versterkt. Er is meer aandacht nodig voor de schaduwzijde van christelijke politiek.

Een christen-politicus bedrijft politiek met de Bijbel in de hand. Bij die open Bijbel moet in eerste instantie worden stilgestaan bij de vraag wat de Bijbel betekent voor het persoonlijke leven van de gelovige. Dan pas volgt de vraag wat dat betekent voor de samenleving. En tot slot is de vraag hoe je dat in het gegeven politiek landschap bereikt. Die tussenstappen moeten bij de kiezer onder de aandacht worden gebracht, omdat ze van grote invloed zijn op het eindresultaat van de inspanningen van een christenpoliticus.

Een ChristenUnie-politicus wordt gedreven door zijn geloof in een liefdevolle God en komt op basis van de Bijbel tot een zeker standpunt over welk gedrag God van hem verwacht in zijn persoonlijke leven. Wat heeft dat standpunt over het persoonlijke leven voor gevolgen voor politiek optreden? Het antwoord lijkt in eerste instantie simpel: wat God van jou vraagt, vraagt hij ook van je medemensen. Het gaat hier echter om de relatie tussen God en de gemeenschap van de kerk. Daarbij geldt vanuit de traditie van de ChristenUnie terughoudendheid omtrent de betekenis van het politieke. Het gaat God immers niet om je gedrag, maar om je hart en daarin staat de overheid met lege handen. Je hart is principiële vrije ruimte; politiek gaat slechts over gedrag van mensen. Het gaat in de politiek bovendien enkel om een tijdelijke aardse vrede, de vraag naar publieke gerechtigheid, niet om de ultieme gerechtigheid, de hemelse vrede. (Sterker nog, soms kunnen beide haaks op elkaar staan. Neem het voorbeeld van godsdienstvrijheid.) Uiteindelijk is de betekenis van de Bijbel voor de hele samenleving (let wel: in politiek opzicht!) beperkter, dan voor het individu. Dat Augustiniaanse onderscheid kan de verwachtingen van christelijke politiek temperen.

Dan is er ook nog de politiek situatie. De ChristenUnie heeft beperkte invloed. Ze moet bovendien zaken doen met partijen die grote moeite hebben met de door de bijbel en schepping geïnspireerde opvattingen over wat goed is voor de samenleving.

Behaalde resultaten in de politiek mag je best onder de aandacht brengen. Maar ze blijven altijd schamel, zolang je ze niet in het juiste perspectief zet: dat van de aardse vrede, in een politiek marginale rol. Als je die schaduwzijde van het bedrijven van christelijke politiek in het licht zet, dan doet dat ook het beeld van de behaalde resultaten goed.

Harmjan Vedder

Waar blijft het Handvest van verantwoordelijk burgerschap?

Mon, 25 Jan 2010 12:35:17 +0100

| Gert Schutte
E�n van de afspraken in het coalitieakkoord, die vooral aan de inbreng van de CU te danken is, betreft de ontwikkeling van een Handvest van verantwoordelijk burgerschap. We horen in deze afspraak de weerklank van het verkiezings- programma van 2006, waarin de instelling van een brede staatscommissie wordt bepleit, die zich buigt over de opstelling van zo'n Handvest.

Deze tekst kwam niet uit de lucht vallen. Verschillende woordvoerders van de partij hadden zich er al veel eerder voor uitgesproken. Zij wezen erop, dat in de Grondwet wel de rechten van de burgers zijn verankerd, maar dat over het spiegelbeeld ervan, hun plichten tegenover overheid en samenleving, niet veel wordt gezegd. Terwijl toch het handelen als goede burgers van cruciaal belang is voor de samenleving.

Met dat laatste ben ik het van harte eens. Toch heb ik vanaf het begin mijn twijfels gehad bij een dergelijk Handvest. Misschien kwam dat wel door het verband dat gelegd werd met de vrijheidsrechten in de Grondwet. Dat zijn niet zo maar rechten die burgers in een samenleving hebben, maar fundamentele vrijheden van burgers. Overheden moeten deze vrijheden erkennen en respecteren. Er wordt wel gezegd dat deze vrijheden ook gelden tussen burgers onderling, de zogenaamde horizontale werking van grondrechten. Maar de ChristenUnie heeft zich terecht altijd heel terughoudend opgesteld tegenover zo’n brede interpretatie van grondrechten. Het voorbeeld van het discriminatieverbod in artikel 1 van de Grondwet kan dit duidelijk maken. Voor de overheid zijn alle burgers gelijk. Zij mag niet discrimineren naar geloofsovertuiging of geslacht. Maar burgers mogen hun medeburgers wel met onderscheid behandelen. Het bestuur van een christelijke school mag weigeren kinderen van niet-christelijke ouders toe te laten.

Een Handvest van verantwoordelijk burgerschap zou volgens het coalitieakkoord moeten gaan over het handelen van iedere burger in het maatschappelijk verkeer. Voor wie opgegroeid is met begrippen als naastenliefde, onderlinge hulp, cultuurtaak en rentmeesterschap gaat het hierbij om belangrijke zaken. Een samenleving waarin het aan deze zaken schort is al snel geen samen-leving meer. Dat ook politici zich hierover zorgen maken is dan ook terecht. Maar betekent dit ook, dat de overheid – min of meer naar analogie met de vrijheidsrechten in de Grondwet – zich tot taak moet stellen in een Handvest te regelen wat tot een verantwoordelijk burgerschap behoort?

We hebben het dan over normen van moraal en fatsoen. Maar het coalitieakkoord lijkt meer te willen. Het Handvest zou ook moeten gaan over de verdediging van de vrijheid van godsdienst en van meningsuiting van de ander. Hoever kunnen overheid en samenleving hierbij gaan in het richting geven aan het handelen van burgers? Moeten we Geert Wilders verdedigen als hij zijn omstreden opvattingen uitdraagt? Nu zal het niet de bedoeling zijn dat het Handvest een bindend karakter krijgt. Maar als de overheid zich met de vaststelling bemoeit kan de inhoud toch ook niet vrijblijvend zijn. Er zal een zekere normerende werking van uitgaan. Dat lijkt mij ook de bedoeling. Maar behoort het tot de taak van de overheid het maatschappelijk optreden van burgers zo te sturen?

Terecht wijst de ChristenUnie de kritiek van liberalen van de hand dat het huidige kabinet te betuttelend optreedt. De overheid moet niet werkeloos toezien als de samenleving dreigt te verworden tot een hoop losse zandkorrels. Maar zij moet wel de grenzen van haar verantwoordelijkheid in acht nemen. Dus zorgen voor het eigen goede voorbeeld met een integer bestuur en daarbij passende regels. Onderwijs- en zorginstellingen moeten voldoen aan eisen van goed bestuur en beschikken over gedragscodes voor het intern functioneren. De overheid kan dit voorschrijven zonder de exacte inhoud voor te schrijven. Particuliere initiatieven om verantwoordelijk burgerschap handen en voeten te geven kunnen worden gestimuleerd.

Normen en waarden behoren dus op de agenda’s van overheid en samenleving. Maar ik wil liever niet verwezen worden naar een overheidshandvest om te weten hoe ik verantwoordelijk burger moet zijn. Minister Ter Horst schijnt er nog eens met de Kamer over te willen praten. Een goede gelegenheid voor de ChristenUnie om na te denken over een betere oplossing. Staatscommissies moeten we maar reserveren voor staatszaken.

Gert Schutte

GPV-fractievoorzitter in de Tweede Kamer (1981-2001)

ChristenUnie: stabiel, betrokken en t� tevreden

Sat, 09 Jan 2010 19:59:59 +0100

| Laurens Buist
Hoe gaat de ChristenUnie de verkiezingen van 2010 en 2011 in? Worden het weer wervende campagnes zoals enkele jaren geleden? Andr� Rouvoet constateerde destijds terecht, dat er een nieuw elan gaande was in de partij. Er kwamen ongekende perspectieven en de CU wilde graag haar idealen omzetten in daden door mee te doen met regeren. Wat is er over van dat elan?

Zit de ChristenUnie vandaag de dag nog steeds op dat enthousiaste spoor van destijds? Met het enthousiasme binnen de partij is weinig mis. De ChristenUnie werkt hard om de regeringsafspraken te realiseren. In zijn nieuwjaarstoespraak hield Arie Slob een bevlogen verhaal op welke wijze de ChristenUnie zich inspant om concrete resultaten te behalen.[1] Ik heb grote waardering voor hetgeen de (relatief kleine) fractie heeft bereikt.

Maar toch, de ChristenUnie is veranderd. De partij is in een korte tijd van een oppositiepartij verworden tot een bestuurderspartij. Een bestuurderspartij is erop uit om haar macht te consolideren en met name de succes van het gevoerde beleid uiteen te zetten. Een bestuurderspartij doet geen gekke dingen. Die wil de boel bij elkaar houden om zonder gedoe verder te kunnen gaan.

Dat de ChristenUnie een bestuurderspartij is geworden blijkt treffend uit de campagneleus die voor de gemeenteraadsverkiezingen is gekozen. Stabiel en betrokken. Ja dan ben je geschikt om te regeren. Daarnaast lijkt het ook nog eens te veel op de eerder versleten slogan van een naburige politieke partij. De mentaliteit van een bestuurderspartij blijkt ook uit de eerder genoemde nieuwjaarstoespraak van Arie Slob. Eerst noemt hij de zegeningen van dit kabinet, en in het slot roept hij de coalitiepartners op tot een groter commitment voor de slotrace van dit kabinet.

Verantwoordelijkheid nemen is niet verkeerd. Maar ik constateer wel dat hiermee een groot deel van het vernieuwende elan verdwenen is. Zo lijkt er niets meer te wensen over. Maar voor hoeveel procent zijn de echte idealen van de ChristenUnie nu behaald? De ChristenUnie kan ervoor kiezen om te blijven kijken naar de haalbare resultaten in het huidige politieke klimaat, maar dat gaat dan wel ten koste van het heldere enthousiasmerende geluid van de partij. Gaan voor de coalitie is goed, maar is er nog een toekomst voor de ChristenUnie als er geen regeringsdeelname meer is?

Vandaar mijn oproep vandaag om juist in de aanloop naar verschillende verkiezingen het coalitiestof van de idealen af te vegen en helder te laten horen wat de partij wil. Onderwerpen genoeg te over. Hoe wil de ChristenUnie het probleem oplossen omtrent zware arbeid en de AOW? Hoe moet Nederland als handelsnatie zijn verantwoordelijkheid nemen om armoede in de wereld tegen te gaan? Welke keuze maakt de ChristenUnie om de miljardenbezuinigingen te bekostigen? Welke plaats krijg God in de publieke ruimte? Welke inspanningen moet Nederland doen voor de internationale vrede?

Het zou mij veel waard zijn als de ChristenUnie teruggaat naar haar bron, en haar eigen onversneden idealen formuleert vanuit haar christelijke levensovertuiging. Niet dat de huidige partij geen christelijk geluid laat horen. Maar durf te dromen waarvoor je leeft!

Laurens Buist

[1] Zie de Nieuwjaarstoespraak van Arie Slob

Bodyscan is te soft!

Tue, 05 Jan 2010 21:57:00 +0100

| Rogier Havelaar
Naar aanleiding van het incident waarin een man vuurwerk mee het vliegtuig in wist te smokkelen in een speciaal vervaardigde onderbroek komen er verplichte bodyscans op vluchten naar Schiphol. Deze maatregel gaat natuurlijk lang niet ver genoeg. Zo blijft vliegen gevaarlijk!

Want ja, naast een vragenlijst, online aangevraagd visum, geen vloeibaar materiaal in grotere hoeveelheden dan 100 ml. en een reguliere veiligheid check en een body scan kan nog een hoop mis gaan. Hoe weten we zeker dat dat we safe zijn? Het lijkt mij daarom beter om reizigers naar de Verenigde Staten eerst twee dagen in isolatie te plaatsen op Schiphol, op droog brood en water. Veel water. Wanneer ze dan zijn doorgespoeld weten we zeker dat zij geen giftige stofjes in een plastic zakje hebben zitten. En wanneer we dat dan zeker weten dan volgt rectaal onderzoek, om ons er zeker van te stellen dat er geen materiaal in de darmen zit dat niet door de bodyscan gezien wordt, maar toch heel gevaarlijk is. Tot slot leggen we onze passagiers aan de leugendetector en vragen wij hen nogmaals wat ze van plan zijn te doen in het land van de onbegrensde mogelijkheden. Dán zijn we safe.

Ik ben blij dat Obama onlangs besloot om mensen die HIV positief zijn voortaan toe te laten tot de US (dat mocht tot voor kort niet), want anders hadden we ook nog een bloedonderzoek uit moeten voeren.

Het lijkt veel moeite, maar dan heb je ook wat. Ik bedoel: dan ben je wel veilig. Nederland wordt, dankzij de regering, binnenkort het eerste en het enige land ter wereld met verplichte bodyscans op reizen naar Amerika en vingerafdrukken in het paspoort van al haar burgers, overzichtelijk op een centrale plaats opgeslagen, de meest veilige plaatsen op aarde. Nou ja, boven de aarde.

Als je dan vervolgens naar Amerika reist dan weet je tenminste zeker dat jou niets kan gebeuren. Kijk wel uit wanneer je gaat landen. Het schijnt namelijk zo te zijn dat je in Amerika heel makkelijk wapens kunt kopen. Ook gebeuren er ongelukken met die levensgevaarlijke massa vernietigingswapens: auto's. Wereldwijd duizenden dodelijke slachtoffers. En pas ook op voor die keten met mondiaal biologische wapens. Ze verkopen iets waar miljoenen mensen suikerziekte type 2 of obesitas van krijgen. Het heet hamburger of zo. En dan zijn er nog bedrijven die kanker verspreiden. Ze stoppen dat in een soort stokje dat je makkelijk in je mond kan doen: elke 6 seconden overlijdt iemand op deze wereld aan de gevolgen ervan. Kortom: ik zou lekker in het vliegtuig blijven zitten. Wapens komen er niet in, auto's kom je er niet tegen, hamburgers serveren ze er niet en roken mag er niet.

Rogier Havelaar

Laat GM failliet gaan

Tue, 05 Jan 2010 21:52:17 +0100

| Cor Oudes
Ongeveer een jaar geleden besloot de Amerikaanse overheid de autofrabrikant General Motors met miljarden te steunen. Doel was uiteraard het behouden van banen in de VS, maar hoewel dat redelijk gelukt lijkt, had GM nooit gesteund mogen worden. Economen waarschuwen nu dat de volgende crisis al in de maak is doordat er te weinig vernieuwd wordt.

Het ging (en gaat) slecht met GM, omdat ze marktaandeel verliest. Dat marktaandeel gaat naar autofabrikanten die iets eerder doorhadden dat de toekomst ligt in aandrijving op basis van iets anders dan fossiele brandstoffen. Het ontbrak en ontbreekt GM aan innovatief vermogen. Dat GM desondanks de crisis overleeft is opmerkelijk, ze staat wat mij betreft symbool voor een type bedrijven waarvan het heel natuurlijk was dat ze failliet zouden gaan.

De econoom en politicoloog Joseph Schumpeter analyseerde ooit economische groeipatronen. Hij ontdekte dat economische groei zich het beste laat beschrijven door drie verschillende cycli, die elk hun eigen pieken en dalen hebben. Een iets dieper dal in een van deze cycli kan uitlopen op een economische crisis. Schumpeter stelde dat economische groei wordt gestuurd door innovatie: een economie groeit door innovatieve producten en er ontstaat een natuurlijke economische neergang als de markt van de nieuwe producten verzadigd is. Alleen bedrijven die weten te innoveren overleven. Schumpeter noemt dit een proces van ‘creative destruction’: bedrijven die niet innoveren gaan failliet, en er ontstaat ruimte voor innovatieve bedrijven om te groeien. Met andere woorden: snoeien om te kunnen groeien.

Precies het tegenovergestelde gebeurde vlak na het uitbreken van de crisis: om banen te behouden werd er geïnvesteerd in grote bedrijven die niet innovatief zijn. Afgelopen weken stelden economen dat de crisis dan wel voorbij lijkt te zijn, maar dat er te weinig veranderd is in de economie om de oorzaken van de crisis duurzaam op te lossen. Dat komt volgens mij met name doordat overheden zich veel te veel hebben bemoeid met de markt. Een natuurlijk proces van vernieuwing dat bedrijven die innoveren beloont werd zo gestopt.

Het geld dat gebruikt werd om bedrijven als GM in stand te houden had men beter kunnen gebruiken voor het omscholen van het personeel van GM, zodat dit in meer innovatieve sectoren aan het werk kon gaan. Dat is makkelijker gezegd dan gedaan, maar wel de enige manier om van economische crises wijzer te worden.

Cor Oudes

Accepteren van schrijnende gevallen is onvermijdelijk

Tue, 05 Jan 2010 17:35:11 +0100

| Peter de Kluijver
Nu duidelijk is dat de AOW leeftijd toch �cht omhoog zal gaan draait de vakbeweging bij. Samen met de werkgevers wordt gezocht naar een goede modus om zware beroepen te defini�ren. Het voorstel is om salaris als indicator te gebruiken. Waarschijnlijk is dit een tamelijk goede indicator, maar het maakt wel duidelijk dat je nooit zo precies kunt zijn als je wilt.

Minister Bos kan tevreden zijn. Na het besluiten tot het verhogen van de AOW leeftijd was de FNV witheet over dit besluit. Dat was terecht, maar men had boos moeten zijn op zichzelf, na maanden van tijd om het in de SER goed te regelen voorbij te hebben laten gaan. Wouter Bos hoorde de ketelmuziek dan ook minzaam aan en riep de vakbonden op om daarna toch wel constructief mee te gaan denken met het uitwerken van het besluit.

Dat gebeurt nu, werkgevers en werknemers presenteren een gezamenlijk idee, om de definitie van zware beroepen gelijk te laten vallen met een bepaalde inkomensgrens. Het plan is sympathiek in zijn eenvoud, maar al getorpedeerd door het kabinet. ‘Te duur’, want dan mogen er teveel mensen alsnog met 65 uit. Afgezien daarvan nog herinner ik mij nog de verhalen uit mijn jeugd over tegelzetters die wel zulke zware tegels zetten dat ze wel twee zoveel verdienden. Moest ook wel, want met veertig was je echt op. Dat principe wordt dan mooi gedwarsboomd door zo’n voorstel.

Ondertussen wens ik het kabinet veel sterkte met de uitwerking van de regeling, want dat zal echt niet makkelijk blijken. Daarbij toont het voorstel van de bonden voor mij eens te meer aan dat je óf een ‘meedogenloze’ regeling moet invoeren (iedereen tot zijn 67e!), óf een indicator moet kiezen die de beoogde situatie zo goed mogelijk benadert met behoud van efficiëntie (inkomen is hiervoor denk ik een geschikt instrument). Of je maakt natuurlijk geen nieuw beleid, maar dat is geen serieuze optie in dit geval.

Het blijven zoeken naar precieze beleidsinstrumenten leidt waarschijnlijk inderdaad tot een onmogelijke bureaucratie. Het is de keerzijde van (te?) zorgvuldig willen zijn. Ik zou het nog een kans geven, het voorstel van de bonden.

Peter de Kluijver

NS: pak die politici terug

Tue, 05 Jan 2010 17:35:46 +0100

| IJmert Muilwijk
Nederland is bedekt door een dik pak sneeuw. Helaas zijn treinreizigers de dupe. Jammer, maar begrijpelijk gezien het feit dat het Nederland het drukst bezette spoorwegnet van Europa heeft. Toch doken politici gisteren als bloedhonden op de NS en ProRail. Schofterig, om koud van te worden.

Iedereen die kritiek heeft op de NS en ProRail moet beseffen dat aanpassingen extra investeringen vergen in het spoornet. Les 1 overheidsfinanciën: wanneer er geïnvesteerd wordt, moeten de baten de kosten dekken. De grote vraag is hoeveel kosten we er voor over hebben om goed voorbereid te zijn op extreme weersomstandigheden (baten). Misschien moeten er wel tientallen om of honderden miljoenen extra geïnvesteerd worden om eens in de 5 jaar een week lange vertraging tegen te gaan. Is dat het waard? De cijfers ken ik niet, maar de mensen die nu de grootste kritiek hebben kennen die ook niet bleek gisteren in diverse commentaren. Zonder zich af te vragen wat de extra kosten zijn duikelden politici al over elkaar met de termen als “Het spoor moet ‘gewoon’ werken” en “De NS levert niet”.

Het is nota bene de VVD (Charlie Aptroot) die voorop staat in de aanval op de NS en ProRail. De partij die, als het puntje bij het paaltje komt, altijd gaat voor investeringen in het wegennet in plaats van het OV. Het is ook de partij die altijd voor gedegen overheidsfinanciën is en een nuchtere afweging van kosten en baten. Waarom deze uitglijders in de sneeuw?

De manier waarop de NS en ProRail in een vlaag van woede opgeofferd worden is tekenend. Het gaat in ons land niet over hoe we problemen oplossen, maar wie schuldig is. Want iedereen die ‘het nu eindelijk eens durft te zeggen’ wordt volksheld nummer 1. Het moet afgelopen zijn met Popie Jopie’s als Charlie Aptroot. NS: pak die politici terug die weigeren extra te investeren in het OV en tegelijkertijd minder treinen willen zien uitvallen!

IJmert Muilwijk

Yes we can, leve Mao: de klimaattop is mislukt.

Mon, 21 Dec 2009 11:40:44 +0100

| Harmjan Vedder
'We hebben een verdrag, historisch, monumentaal, ongekend daadkrachtig, we gaan dit probleem aanpakken.' Terwijl buiten de wereld reikhalzend uitkeek naar het moment dat die woorden zouden worden gesproken, stortte binnen elk draagvlak in voor een solide klimaatakkoord. Kopenhagen is mislukt.

De wetenschap is niet vaak zo eenduidig: we krijgen grote problemen in de toekomst als gevolg van de klimaatverandering. Er moet dus snel wat gebeuren. Toch kwam het niet tot een klimaatverdrag in Kopenhagen. De wereld kijkt verbijsterd toe en vraagt zich af hoe de belangrijkste wereldtop sinds jaren kon mislukken.

Rondom de onderhandelingen is het beeld ontstaan dat het klimaatverdrag is stuk gelopen op de weerbarstige houding van enkele landen. In allerlei variaties en combinaties werd met de beschuldigende vinger gewezen naar China, de VS, álle westerse landen, India of de ontwikkelinglanden. De ontwikkelingslanden zouden de onderhandeling hebben vertraagd, de westerse landen zouden de belangen van ontwikkelingslanden hebben genegeerd, Obama zou niet durven handelen zonder dat zijn klimaatwet in de VS is aangenomen en China en India zouden te sterk aan autonomie hechten of zich niet willen laten vastleggen op harde doelstellingen.

In een onderhandeling spelen de tegenstrijdige belangen van verschillende landen uiteraard een belangrijke rol. Toch mag dat niet het antwoord zijn op de vraag hoe Kopenhagen kon mislukken. Onderhandelingen zijn immers altijd lastig. Het echte antwoord moet een laag dieper worden gezocht. De bereidheid ontbreekt blijkbaar om elkaar de hand te reiken. De feiten dwingen het ontstaan van politieke wil echter af. Dus blijft de verbijstering en blijft de vraag: hoe kon deze top mislukken? Wie het weet mag het zeggen. Zolang het antwoord op die vraag blijft hangen in vingerwijzingen naar elkaar, is er echter weinig hoop voor een betere afloop van de volgende klimaattop. (2010, Mexico) Tijd voor een sessie soulsearching voor de leiders van deze wereld. Want als er niets veranderd zullen de leiders van nu de geschiedenisboekjes ingaan als de doorschuifgeneratie.

De reclasseringswerker en de stelende vandaal

Mon, 21 Dec 2009 10:32:28 +0100

| Hugo Scherff
Het overkomt mij vaak: het ene moment ben ik zo verontwaardigd over bepaalde gedragingen dat ik wil pleiten voor de allerzwaarste straffen, even later hoor ik dan toch weer zinnige verhalen over het soms gebrekkige nut van straffen. Ik ben bang dat ik hier nooit uitkom. Vandaag was de tegenstelling wel erg groot.

Deze morgen was ik op bezoek bij een reclasseringswerker van Bureau Jeugdzorg Amsterdam. Zij werkt met heel veel jongeren die in de fout zijn gegaan, soms voor de eerste keer, soms ook als voor de zoveelste keer. Het is haar taak die mensen terug te begeleiden naar een normaal leven. Ik vroeg haar of zij niet moe wordt van jongeren voor wie ze zich elke keer hard maakt voor de rechter (‘deze keer werkt hij echt mee, het zal niet weer gebeuren, zet hem niet in de gevangenis’) en die haar dan vervolgens toch teleurstellen door weer in het oude gedrag te vallen. Ze bevestigde dat. En toch zei ze altijd te blijven geloven in iets goeds in die jongens, en daar ging ze altijd naar op zoek, om vervolgens te proberen dat te cultiveren, om het de plaats in te laten nemen van de slechte kanten. Ik vond het fantastisch om te zien dat zij op die manier in haar werk staat, en om te horen dat ze daar ook vaak successen mee boekt.

Gelovend in het goede in de mens, een nieuwe kans voor iedereen en mij bewust van de desastreuze uitwerking die een gevangenisstraf soms op een leven kan hebben, verliet ik het kantoor. Ik liep naar de metro, en checkte daar in bij de poortjes in met mijn ov-chipkaart. Ik ben inmiddels aardig aan dat ding gewend, dus dat ging met een zekere nonchalance. Tegenover mij ging een andere jongen naar binnen, met dezelfde nonchalance. Alleen dan niet met behulp van de ov-chipkaart, maar door de deurtjes met drie fikse trappen te vernielen. Luid piepend protesteerden zij, maar het mocht niet baten. Doodgemoedereerd, kauwgom kauwend en zich niets aantrekkend van mij en mijn verbijsterde blik, liep de jongen naar boven. Hij zag er wel wat gevaarlijk uit, ik was alleen, en heb bovendien wel eens eerder klappen gehad, dus ik heb (laf) gezwegen. Maar ik heb niet vaak zo’n hevige opwelling van woede en verbijstering als op dat moment. Stelen (van de andere reizigers, of anders van de belastingbetaler, door zwart te rijden) en vandalisme waren in enkele seconden gebeurd. Maar vooral: voor deze jongen was het echt de normaalste zaak van de wereld, en duidelijk een weloverwogen keuze: zo reis ik met het openbaar vervoer. Door mijn hoofd buitelden de zwaarste straffen over elkaar heen.

Ik wilde op dat moment liever niet terugdenken aan de reclasseringswerker, vond dat daar geen plaats voor was. Toch deed ik het. Hoe zou zij hierover gedacht hebben? Waarschijnlijk zou zij ook voor deze jongen haar best blijven doen, en in hem blijven geloven. Ik denk dat ze daar gelijk in heeft, maar vind het soms wel heel erg moeilijk om die gedachte vast te houden.

Hugo Scherff

P.S. Excuses voor het gebrek aan pointe in het verhaal, maar ik wilde het wel graag kwijt.

Reclameverbod voor Holland Casino

Mon, 21 Dec 2009 10:32:59 +0100

| Peter de Kluijver
Holland Casino is aan het 'restylen' en wil graag een grotere doelgroep aanspreken. Terecht proberen PvdA en SP daar een stokje voor te steken. Tegelijkertijd is er daarmee geen oplossing voor het echte probleem en is dit een voorbeeld van een breder dilemma.

Holland Casino heeft een probleem. Het bedrijf heeft te kampen met teruglopende omzet en bezoekersaantallen. Dit is deels te wijten aan de economische crisis. Als mensen zich zorgen maken over hun financiële situatie of toekomst zijn ze minder in voor een avondje geld over de balk smijten. En dat zijn dan blijkbaar nog de gezonde wegblijvers. Als het goed is maakt het bedrijf zich veel meer zorgen over de mensen die niet meer naar het casino komen, maar ‘ondergronds’ gaan. Op internet of in kelders.

Het probleem van Holland Casino is misschien wel een ander. Een overambitieuze directie misschien, die teveel het bedrijfsbelang op het oog heeft. Immers, een dalend bezoekersaantal lijkt me fantastisch nieuws, geredeneerd vanuit het algemeen belang waarvoor Holland Casino moet staan. Het reguleren van het ‘gokprobleem’. Daar zit hem de kneep. De rechtvaardiging van de overheid voor het ophalen van 250 miljoen euro winst uit gokactiviteiten via Holland Casino is dat de organisatie de gokactiviteiten in Nederland in de hand houdt, er toezicht op houdt en deze beperkt houdt. Maar wordt dat bereikt door grote reclamecampagnes (gokken als leuk alternatief voor bowlen) of het uitbreiden van Holland Casino met een theater? Ik heb nog nooit iemand gesproken die dat gelooft.

Het gokprobleem zit bij internetgokkers op hun zolderkamer en jongeren die pokeren in keten en kelders. Die gaan niet door een reclamecampagne naar het goktheater, compleet met avondjurk. Dat probleem is nauwelijks te controleren en al helemaal niet op te lossen via Holland Casino. Zo wordt de verdenking van melkkoe van de overheid groter en is de roep van PvdA en SP om verkoop van de keten begrijpelijk.

Ik weet niet of dat de oplossing is, maar een monopolie van Holland Casino in combinatie met een reclameverbod lijkt me het recept voor iemand die het gokken wil minimaliseren. Zo is de aantrekkingskracht gering, het aanbod beperkt en het toezicht maximaal. Goksites op internet en keldergokkers blijven er toch, het handelen van Holland Casino heeft daar geen invloed op.

Het bredere dilemma blijft wel bestaan. Bij het gokprobleem kiest de overheid voor een gereguleerd aanbod. Waarschijnlijk minimaliseert dit het probleem in de ogen van de overheid. Waarom dan niet kiezen voor dit model bij drugs, drank en sigaretten? Oftewel, waarom kiezen we (kiest de overheid) voor verschillende recepten in vergelijkbare casussen? Mijn gok is dat dit historisch zo gegroeid is, een goede reden is het echter niet. Principiëler zou zijn om te kiezen waar je echt voor staat, maar in hoeverre grijpt de overheid in als zij iets slecht acht voor haar onderdanen? We mogen geen drugs kopen (om precies te zijn, de verkoper mag het niet inkopen), wel drinken (maar met mate), ook roken (als we maar betalen en weten dat het heel, heel slecht voor ons is) en gerust vet eten. En gokken mogen we bij de overheid, maar niet thuis bij vrienden. De overheid worstelt zelf met haar eigen mandaat. Laten we op zijn minst beginnen met het afschaffen van gokreclames en aanmoediging van overheidswege.

Peter de Kluijver

Liefdadigheid en recht: bouwstenen voor burgerschap

Mon, 14 Dec 2009 04:34:01 +0100

Hoe kijk jij aan tegen liefdadigheid? Bijvoorbeeld het bezoeken van ouderen die weinig de deur uitkomen, actief zijn voor ontwikkelingsorganisaties, coachen van kansarme jongeren, vluchtelingenwerk, kindervakanties, het geven van giften aan goede doelen, etc. Is dat iets om te doen als je nog wat tijd of geld over hebt? Of iets waar je liever niet aan begint omdat het toch geen zin heeft?

Toegegeven, liefdadigheid is een vreselijk woord dat doet denken aan de negentiende eeuw waar een notabele minzaam een stuiver geeft aan een wees. Ik gebruik het woord toch omdat de alternatieven (geven van giften of vrijwilligerswerk) de scoop van het begrip niet dekken.

Liefdadigheid is nuttig. Het laat zien dat je een hart hebt voor een ander. Je ziet de ander staan. Niet ieder voor zich, maar allen voor elkaar. Maar liefdadigheid doe je toch altijd als iets extra’s. Als je geld of tijd over hebt. Ik ben het toch niet verplicht om te doen? Laat staan dat ik het jou kan verplichten. Afgelopen week kwam ik aan de hand van het Bijbelgedeelte Jesaja 48 tot een andere concusie. Liefdadigheid is een kwestie van recht en onrecht. Bij wijze van uitzondering neem ik een kort stukje uit dat hoofdstuk over:

Is het niet: je brood delen met de hongerige,

onderdak bieden aan armen zonder huis,

iemand kleden die naakt rondloopt,

je bekommeren om je medemensen?

Dan breekt je licht door als de dageraad,

je zult voorspoedig herstellen.

Je gerechtigheid gaat voor je uit,

de majesteit van de HEER vormt je achterhoede.

(Jesaja 48, 7-8)

Als je deze dingen nu eens ziet als het doen van recht en het ongedaan maken van onrecht (gerechtigheid), dan kom je er niet meer onderuit door te zeggen dat je geen tijd of geld hebt. Dan is het niet meer iets extra’s, maar een plicht om te doen. Als je nalaat het recht te doen, doe je onrecht.

Dit gaat verder dan de ethiek van het spreekwoord: wat gij niet wilt dat u geschiedt, doet dat ook een ander niet. Dat spreekwoord past meer bij de ethiek van liberalen, waarbij een burger een vrijheid heeft om zijn eigen handelen te bepalen, zolang je de ander niet schaadt. Je zou deze ethiek juist moeten omkeren: wat u wilt dat u geschiedt, doe dat ook voor een ander.

Uiteraard kan een overheid liefdadigheid niet afdwingen, evenmin het geven van giften. Anders zouden we het beter dwangarbeid of belasting noemen. Wel zou overheid er goed aan doen deze ethiek mee te nemen in de discussie over burgerschap. Burgerschap gaat niet alleen over het doen van fatsoen, het tonen van respect, dat zijn maar enkele uiterlijke kenmerken. De belangrijkste plicht van een burger is het recht zoeken voor diegene die het niet heeft. Dat is een taak van de overheid, maar evengoed van de burger zelf. Deze burgerplicht is afdwingbaar noch handhaafbaar, maar wel noodzakelijk voor het opbouwen van een beschaving.

Laurens Buist

Zucht van verlichting

Wed, 09 Dec 2009 16:46:12 +0100

| Hugo Scherff
Het college van burgemeester en wethouders legt de oproep van de gemeenteraad om geen subsidies te geven aan organisaties op levensbeschouwelijke grondslag naast zich neer. Net als de ChristenUnie ziet het gemeentebestuur dit als 'discriminatie'. Veel hardwerkende hulpverleners zullen een zucht van verlichting geslaakt hebben.

Al het werk dat gedaan wordt door organisaties als het Leger des Heils, het Scharlaken Koord en Youth for Christ kan nu doorgang vinden: schuldhulpverlening, reclassering, maatschappelijk werk onder prostituees, jongerenwerk. De grote inzet van deze organisaties levert de maatschappij heel veel op, en die inzet verdient het om gesteund te worden in plaats van tegengewerkt.

In deze discussie (die zeker nog vaker de kop op zal steken) moet dat besef op de eerste plaats staan: mensen die zich zo met hart en ziel inzetten voor hun naaste verdienen waardering en steun. Hoe zouden de gaten opgevuld moeten worden wanneer al dit werk zou wegvallen?

En om dit werk te blijven doen is het voor veel organisaties belangrijk dat zij een eigen personeelsbeleid kunnen voeren: als het Leger des Heils zegt het voorbeeld van Jezus te willen volgen, is het volstrekt logisch dat gezocht wordt naar mensen die zich door de Bijbel laten aanspreken. En daar is niks mis mee. Natuurlijk moet evangelisatiewerk niet gesubsidieerd worden, er is immers een scheiding van kerk en staat. Maar daar zijn die organisaties zich terdege van bewust, en daar zijn dus prima afspraken over te maken.

Het gaat hierin dus ook om nuchterheid. Het antireligieuze fanatisme dat in deze discussies steeds vaker de kop op steekt, en de tiranniek van de neutraliteit, zijn daarbij juist geen goede gidsen. Gelukkig laat het college zich daar niet door leiden, maar het baart zorgen dat de gemeenteraad wel gevoelig is voor dergelijke sentimenten.

Hugo Scherff

Baseer Europese buitenlandpolitiek op Europese waarden

Wed, 09 Dec 2009 16:46:23 +0100

| Cor Oudes
Na de ratificatie van het Verdrag van Lissabon door Tsjechi� was de weg vrij voor al die hoge functionarissen waar in de afgelopen jaren door sommigen zo van is gegruwd. Zo is er nu een Hoge Vertegenwoordiger voor het buitenlands beleid. Maar wat gaat die doen? Nationale parlementen moeten aandringen op Europese waarden als basis voor het buitenlandbeleid van de EU.

De grote vraag is natuurlijk hoeveel ruimte de lidstaten geven aan mevrouw Ashton, de nieuwe buitenlandvertegenwoordiger. Zij zal er een behoorlijke klus aan krijgen om de Europese lidstaten op belangrijke dossiers (Sudan, Iran, Israel/Palestina) op een lijn te krijgen. Hoe lastig dat is bleek bijvoorbeeld rondom de oorlog in Irak. Maar ook huidige ‘speciale EU-gezanten’, zoals bijvoorbeeld voor het Grote Merengebied in Afrika geven aan dat het buitengewoon moeilijk is één lijn te trekken namens de EU.

Misschien een goed moment om ons te bezinnen op de start van de EU. Begon de EU in 1952 niet vanuit de gedachte dat er ‘nooit meer oorlog’ mocht zijn? Dat samen werken en samen praten een beter idee was dan elkaar bevechten? En dat solidariteit en onderling vertrouwen de basis moesten vormen voor die samenwerking? Vertrouwen en solidariteit zijn naast democratie en mensenrechten kernwaarden van de EU gebleven. Bovendien zijn deze abstracte waarden door de EU steeds verder uitgewerkt en concreet vormgegeven. De EU heeft deze waarden in veel gevallen in de praktijk weten te brengen. Die gebruikerservaring mag nu worden ingezet.

Het zou daarom mooi zijn als Ashton van de lidstaten de ruimte krijgt om deze waarden concreet vorm te geven in het buitenlands beleid van de EU. Natuurlijk heeft ieder Europees land zijn eigen accenten, ook in het buitenlandbeleid. Maar ooit vonden die landen elkaar in gemeenschappelijke waarden die uiterst relevant zijn voor buitenlandbeleid. Nationale parlementen, bij uitstek de plaats waar deze gemeenschappelijke waarden steeds weer worden gevormd en geformuleerd, zouden er bij hun regering op aan moeten dringen dat Ashton de ruimte krijgt. De ruimte om Europese waarden tot de kern van Europees buitenlands beleid te maken.

Cor Oudes

Ga door in Afghanistan.

Tue, 08 Dec 2009 20:41:04 +0100

| Rogier Havelaar
Het is weer gedoe in het kabinet. De PvdA zet zijn hakken in het zand en blokkeert iedere vorm van continuering van de missie in Afghanistan. Via de media en via Twitter proberen ministers elkaar te be�nvloeden. Het gekibbel in het kabinet is een kabinet onwaardig. Ondertussen wordt de besluitvorming over Afghanistan alsmaar politieker. Partijbelangen gaan voor vredestichting.

Het is goed om hier even te resumeren dat onze militairen eigenlijk al eerder uit Afghanistan zouden zijn vertrokken. Nederland heeft de verantwoordelijkheid voor de Isaf missie dus al langer gedragen dan vooraf was afgesproken. Aan de andere kant is het ook goed om vast te stellen dat onze bondgenoten en met name de Verenigde Staten dat ook doen. De uitgaven aan de oorlog in Afghanistan zijn per inwoner in Amerika nog steeds veel hoger.

Dan is er nog een politieke realiteit: het overgrote deel van de Nederlanders wil niet dat de missie verlengd wordt. Ook is er een ruim ondersteunde motie uit de Kamer welke uitspreekt dat de missie niet wordt verlengd. Deze politieke realiteit is nationaal.

Internationaal is er echter ook een realiteit. De Verenigde Staten besloten om naar de “Drie D” strategie te gaan en sturen 30.000 militairen extra. Op alle bondgenoten wordt een beroep gedaan. Op dat punt heeft Verhagen gelijk als hij zegt dat je niet de hoorn op de haak kunt gooien. Je moet naar deze argumenten luisteren.

Nederland heeft inmiddels veel ervaring in Afghanistan. We kennen een klein beetje de weg daar. Het zou goed zijn als Nederland de missie zou afmaken. Niet weer twee jaar verlengen, maar een duidelijk commitment: we maken af wat we zijn begonnen. Minister Koenders kan zijn ontwikkelingsprojecten dan laten beveiligen door onze eigen militairen in plaats van dat aan een ander land over te laten.

De besluitvorming over Afghanistan lijkt niet te gaan over idealen, niet over haalbaarheid, niet over kans op slagen. De besluitvorming over Afghanistan wordt gevoerd lans de lijn van diep ingegraven politieke partijen, die met het oog op slechte peilingen en de komende gemeenteraadsverkiezingen een statement willen maken. Dat is slecht voor het nationale vertrouwen in de politiek, het internationaal aanzien van Nederland, maar bovenal voor het opbouwwerk in Afghanistan.

Rogier Havelaar

Referendum Zwitserland zwarte dag voor Europa

Thu, 03 Dec 2009 22:07:48 +0100

| Peter de Kluijver
In een referendum heeft een meerderheid van de Zwitsers voor een verbod op de bouw van minaretten gestemd. Een schokkend bericht. Tegenover onderdrukking en onvrijheid hoort Europa te laten zien dat men hier vrij is om te denken, spreken en belijden, maar hier komen sentimenten aan de oppervlakte die waarschijnlijk breder leven.

Een actiecomité van bezorgde burgers nam het initiatief voor het referendum, omdat ´de wrevel bij de bevolking over de bouw van minaretten werd genegeerd´. De actie werd vervolgens geadopteerd door de Zwitserse Volkspartij. Wordt Zwitserland overwoekerd door minaretten? Zijn moslims in de kleine bergstaat bijna in de meerderheid? Er wonen in Zwitserland 400.000 moslims op bijna acht miljoen Zwitsers. Er staan vier minaretten in Zwitserland.

Ik ben geweldig geschrokken van dit bericht. Ik moet toegeven, eerst las ik te snel en niet goed en dacht ik dat er helemaal geen moskee meer gebouwd mag worden. Zo erg is het nog niet, maar toch. In onze kerk wordt regelmatig gebeden voor christenen die vervolgd worden. Deze christenen worden vaak onderdrukt in communistische landen, maar zeker ook islamitische landen. De berichten daarover zijn schrijnend. En zo erg is het in Europa uiteraard absoluut ook niet. Maar toch.

Tot de meest kostbare verworvenheden in onze samenleving behoren de vrijheid van godsdienst en vrijheid van meningsuiting. Een kraker mag demonstreren voor het recht op kraken, een vrouw voor het recht om baas in eigen buik te zijn. Schreeuw om Leven mag een week later een stille tocht houden tegen abortus. Maar vooral, christenen mogen samenkomen in kerken, in alle vrijheid. En moslims mogen hetzelfde in moskeeën. Op de kerk mag een klokkentoren, op de moskee een minaret. Misschien niet té hoog, niet té groot en in harmonie met de omgeving. Maar het moet mogen. Ook in Zwitserland, zetel van een keur van internationale organisaties die symbool staan voor het vrije westen. Het Zwitserland met vier officiële talen en een liberale wetgeving.

Ik ben benieuwd naar de internationale reacties hierop, vooral uit Europa. Op moment van schrijven zijn die er nog niet. Ik moest denken aan koningin Beatrix die eigenlijk niet op skivakantie mocht naar Oostenrijk na de installatie van de regering Haider. De EU dreigde zelfs de contacten met Oostenrijk te bevriezen. Wat zal Van Rompuy zeggen?

Ik ben er niet gerust op dat in Nederland een referendum niet eenzelfde uitslag zou geven. Ik zie ook dat de integratie van moslims in het westen niet altijd van een leien dakje gaat. Maar met dit referendum wordt een steunpilaar van de vrije westerse samenleving geweld aangedaan. Wat mij betreft spreekt Nederland zich hier krachtig tegen uit. Al is het maar tot de volgende verkiezingen.

Peter de Kluijver

Het informatiemonster doet aangifte

Thu, 03 Dec 2009 22:10:24 +0100

| Rogier Havelaar
Deze week deed de regering aangifte bij de politie in verband met een folder tegen de vingerafdruk in het paspoort. De folder zou misleidend zijn en verkeerde associaties opwekken. Er is echter niets mis met de folder. De actie laat juist zien hoe slecht het idee van de regering is.

We zijn er inmiddels al aan gewend: iedereen staat zijn vingerafdruk af aan een centrale database bij het aanvragen van een paspoort. Gelukkig is er een club mensen die hier actie tegen blijft voeren, onder de naam 'Het Nieuwe Rijk'.

In de huidige politieke situatie is er ogenschijnlijk niets mis met het opslaan van gegevens. Echter, we hebben geen garanties dat het huidige politieke systeem blijft zoals het is. Dat het kabinet stelt dat de folder associaties van de Holocaust oproept zou bij veel mensen de alarmbel moeten doen rinkelen.

Niemand wil het, niemand hoopt erop, maar stel nou dat er ooit weer een figuur als Hitler aan de macht zou komen. Deze persoon heeft dan oneindig meer gegevens, databases en opsporingsmiddelen dan Hitler had in de Tweede Wereldoorlog. Dát is de reden dat ik zo fel tegen maatregelen als centrale vingerafdrukken databases (eerder toonde NOVA aan dat de identiteit gestolen kan worden), het elektronisch patiëntendossier, en de tientallen andere centrale registraties en gekoppelde systemen.

Aan de ene kant zorgen al deze systemen ervoor dat zaken sneller, beter en makkelijker gaan. Ze dienen, om het zwaar aan te zetten, publieke gerechtigheid. Zeker ook wanneer het om veiligheid en onrechtbestrijding gaat. Aan de andere kant, en daarvoor sluiten we steeds onze ogen, maken deze middelen het technisch mogelijk in de toekomst door een verkeerde machthebber misbruikt te worden. Immers, maatregelen die het goede dienen, kunnen ook gebruikt worden om het kwade te doen.

De vraag is dan welke risico's we willen nemen. Kiezen we voor een risico op de korte termijn, wat inhoudt dat er soms criminelen niet gepakt kunnen worden of mensen niet de optimale medische behandeling krijgen; of kiezen we voor een risico op de lange termijn, het risico dat een verkeerde machthebber miljoenen mensen slachtoffer maakt van zijn of haar gebruik van de technische systemen en databases.

In mijn optiek is het te allen tijde onverantwoord om te kiezen voor (schijn)zekerheid op korte termijn, ten koste van zekerheid op lange termijn. Daarom vind ik de actie van Het Nieuwe Rijk een goede actie. De reactie van het kabinet laat pijnlijk zien hoe wij de ogen sluiten voor toekomstig misbruik van de systemen die we nu bouwen.

Rogier Havelaar

'Verbondsgedachte' helpt integratiedebat niet verder

Thu, 03 Dec 2009 22:11:58 +0100

| Jan Lont
De nieuwste publicatie van het Wetenschappelijk Instituut (WI) van de ChristenUnie heet 'Voorwaarden voor vrede'. Daarin schrijft Gert-Jan Segers over de komst van de islam, de integratie van moslims en de identiteit van Nederland. Zonder twijfel hot topics, maar biedt het ook de juiste benadering?

Toen Gert-Jan Segers vorig jaar directeur werd van WI nam hij het onderwerp 'islam' als het ware met zich mee. Het is te merken dat Segers bij het schrijven over dit thema put uit jarenlange ervaring. Het is een diepgaande studie geworden, die ook helder een christelijke visie op de maatschappij voor het voetlicht brengt.
Maar waarom toch de islam? Het isoleren van de islam in het integratiedebat leek mij onterecht. Ik heb het lang niet gesnapt en eigenlijk wil er nog steeds niet aan.

In een heersende sociaal-economische benadering van integratie is de vraag naar religieuze achtergrond irrelevant. Met name de aanwezigheid van Antillianen in de lijstjes zorgt er voor dat migratie de gemene deler is. Volgens Segers is deze sociaal-economische blik te kaal. Het gaat niet alleen op behaving, maar ook om believing en belonging. Niet alleen hoe je je gedraagt, maar ook wat je overtuigingen zijn en waar je je thuis voelt is belangrijk.
Met een sprongetje komen we dan uit bij de samenleving als verbond in plaats van een contract. Bij een contract draait het om presteren en als je niet presteert ben je ‘onrendabel’. In een verbond draait het om het doen van een belofte aan elkaar. Wil je voor elkaar gaan?
Vanuit dat oogpunt zijn niet alleen je rapportcijfers van belang, maar ook je verhaal. Je vraagt naar de houding waarmee iemand mee wil doen in de Nederlandse samenleving. Religie maakt daar onderdeel van uit.

Segers doet in het eerste hoofdstuk zijn best om duidelijk te maken dat een politiek gesprek iets anders is dan een theologisch of een persoonlijk gesprek. Kort gezegd ben ik bang dat er met de studie van Segers toch te veel van de islam in de politiek terecht komt dat op een ander niveau thuishoort. Ook al is de historische en internationale context bedenkelijk, viel de opkomst van de islam samen met een terugtredend christendom en maakt dat de maatschappelijk positie moeilijk, dan nog zie ik geen opening om een grote bevolkingsgroep in ons politieke denken voor te sorteren.

Ik zie graag de samenleving als een verbond, maar bij de integratiedebat zet ik af en toe mijn contractbril op. Als de politiek inhoud probeert de geven aan het ‘verbond’ neigt dat doorgaans eerder naar het lachwekkende (Sinterklaasdebatten), dan naar een basis voor echte morele verbondenheid.

Jan Lont

Destructief conservatief

Wed, 25 Nov 2009 21:05:54 +0100

| IJmert Muilwijk
Conservatief zijn is weer hip. Van jonge VVD�ers tot keurige gereformeerde christenen wordt er gelonkt naar deze politieke filosofie. Maar is het wel zo idyllisch als het woord doet vermoeden? Nee. Veel conservatieve denkers sluiten de ogen voor problemen die we vanuit het christelijk gedachtegoed niet mogen negeren.

Onlangs had ik het voorrecht om met de conservatief denker Bart Jan Spruyt in debat te gaan. Kern van zijn boodschap: de wereld is niet zo maakbaar als al die betuttelaars denken. Spruyt pleit voor een vrije en fatsoenlijke samenleving, met verantwoordelijke burgers en een kleine overheid. Met dit ideaal is niets mis. Het is prachtig als verantwoordelijkheden op het niveau van de kerk en het gezin genomen worden. Dan hoeven we niet allemaal gekunstelde overheidsclubjes in het leven te roepen.

De realiteit is helaas dat bij een rücksichtslose terugtrekking van de overheid er mensen tussen de wal en het schip zullen vallen. Neem nu die tienduizenden kinderen die mishandeld of verwaarloosd worden. Moet je zeggen: dat is de verantwoordelijkheid van de ouders. Now way! Het kan niet zo zijn dat je als onweerbaar kind een verschrikkelijke start van je leven hebt en er niemand is die zich daar om bekommert. Allerlei systemen om kindermishandeling en nog meer Maasmeisjes te voorkomen worden vanuit conservatieve hoek weggezet als achter de voordeur kijken. Los van dat dit feitelijk niet klopt getuigt het ook van een verkeerde waardeafweging. Liever de overheid achter de voordeur dan een kind stelselmatig mishandeld wordt.

Spruyt heeft gelijk als hij zegt dat we de gebroken wereld niet aan elkaar kunnen lijmen door wat overheids-prittstift over alle maatschappelijke problemen heen te rollen. Op die manier wordt het toch al schrijnende tekort aan eigen verantwoordelijkheid weggenomen bij de samenleving. Toch is hiermee de kous niet af. Mensen tussen wal en schip laten vallen omdat ze toevallig geen (of een fout) gezin of een kerk om zich heen hebben kan niet door de beugel. Dat is als overheid weglopen voor verantwoordelijkheden. Met een plotse terugtrekking van de overheid keert niet als vanzelf de kracht van het gezin en de kerk terug.

De aantrekkingskracht van het conservatisme zoals dat zich nu bijvoorbeeld in de persoon van Bart Jan Spruyt manifesteert is te begrijpen. Onze traditie moeten we koesteren. Het is echter te hopen dat iedereen die zich hier toe aangetrokken voelt beseft dat het over de schutting gooien van verantwoordelijkheden en het daarmee in de goot gooien van heel veel Nederlanders (waaronder die mishandelde kinderen) niet de oplossing is. Anders is conservatief puur destructief.

IJmert Muilwijk

Een dom en slecht idee

Thu, 03 Dec 2009 22:12:34 +0100

| Hugo Scherff
De Amsterdamse gemeenteraad nam vorige week een motie aan waarin de gemeente opgeroepen werd geen zaken meer te doen met instellingen die van hun personeel een binding met hun identiteit vragen. Organisaties die alleen christelijk personeel werven zijn dan niet meer welkom. Dat is een bijzonder slecht idee, en dom bovendien.

Het is een slecht idee, omdat Nederland een land is waar heel veel verschillende overtuigingen naast elkaar bestaan. Er is ook ruimte voor die overtuigingen in het publieke domein, in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Franse situatie. Nu geeft de overheid in Nederland veel werk uit handen aan burgerlijke instellingen, en dat is maar goed ook: al was het alleen maar omdat ambtenaren er niet om bekend staan het meest efficiënt te werken. Wanneer die instellingen dat werk mogen verrichten, is het niet zo gek dat daarbij recht wordt gedaan aan de Nederlandse diversiteit. Dat verdwijnt wanneer organisaties geen eigen personeelsbeleid meer mogen voeren: hoe kun je dan immers je identiteit bewaken? Het is daarom niet voor niets dat de wet ruimte biedt aan organisaties om zo’n personeelsbeleid te voeren. Nu zou je daar tegenin kunnen brengen: die instellingen kunnen dat blijven doen, alleen worden ze niet meer ingehuurd door de overheid, maar dat kan natuurlijk niet: op dat moment discrimineert de overheid op grond van een feit waarop helemaal niet gediscrimineerd mag worden.

Bovendien is het een dom idee. Door Amsterdammers werd Majoor Bosshardt onlangs uitgeroepen tot ‘grootste Amsterdammer’. Zij is altijd in heel Nederland geroemd om haar werk. Nu is zij dé exponent van het Leger des Heils. De mensen daar stellen dat ‘Jezus het voorbeeld is in hun dagelijks handelen’. In hun personeelsadvertenties wordt van sollicitanten dan ook een 'positief christelijke geloofsovertuiging' gevraagd. Let wel: dat betekent niet dat de organisatie onderscheid maakt in wie ze willen helpen; het Leger helpt juist iedereen. Die hulp kan het Leger des Heils alleen maar verlenen omdat het voor negentig procent door de overheid wordt gefinancierd. Wat zal er gebeuren wanneer daar de stekker uit wordt getrokken? Precies, dan blijft er niets meer van het werk over. Terwijl het Leger des Heils misschien wel de oudste, de grootste en de meest gewaardeerde hulporganisatie ter wereld is! Wie gaat er in dat gapende gat springen?

Het is daarom te hopen dat het Amsterdamse college van B&W deze motie naast zich neerlegt. Als onuitvoerbaar, risicovol, onwettig, dom, en slecht.

Hugo Scherff

Kilometerheffing moet leiden tot hogere lasten voor automobilist

Wed, 18 Nov 2009 13:21:49 +0100

| Peter de Kluijver
Eindelijk lijkt het er dan toch van te komen, een kilometerheffing die de vervuiler laat betalen. Het wordt nog een heel karwei om de invoering ook echt te realiseren. Want de boodschap is niet leuk voor velen: we moeten echt meer gaan betalen voor onze kilometers.

Met het doorzetten van de kilometerheffing gooit Eurlings zijn troeven op tafel. Het doortrekken van de A4 was een mooi succes, maar dit is het echte werk. Als het hem lukt om de heffing in te voeren waar al zijn voorgangers er niet in slaagden maakt dat van Eurlings een echte kroonprins, om die discussie nog maar eens op te rakelen (wanneer weten we nu trouwens wie volgend jaar onze MP is?). Maar als dit plan alsnog sneuvelt, heeft de Limburger een probleem. Het is nu echt zijn plan en hij zal er voor moeten vechten.

Want het succes van het voorstel is nog allerminst zeker. De boodschap die naar buiten wordt gebracht is uiteraard: we moeten anders rijden en dan wordt het niet duurder. Maar dat wordt het waarschijnlijk toch wel, zeker in het begin. De aanname dat ‘de automobilist’ (gemiddeld) niet meer gaat betalen is gestoeld op de verwachting dat er fors minder gereden gaat worden. Dat zal moeten blijken. Bovendien is dat volgens mij een mooie manier om te zeggen dat autorijden duurder wordt: “Nee, als u drie biertjes neemt in plaats van vier bent u nog steeds een tientje kwijt meneer.” Ik hoop dat het lukt.

Wat me echter stoort is het enorme argwaan, maar vooral de verontwaardiging van autorijdend Nederland. Misschien wordt het inderdaad wel iets duurder, en wat dan nog? Als we ouder worden gaan we langer werken, als de zorg duurder wordt gaat de zorgpremie omhoog en waarom mag autorijden dan niet iets duurder worden? Daar horen dan echter inruilpremies tegenover, zoals het oormerken van de inkomsten uit kilometerheffing voor infrastructuur. Dat kan nog leuk worden als we dat met alles gaan doen (accijnzen, rioolheffing en noem maar op). Het ruilen van de opcentenbelasting voor een ingezetenenbelasting op provinciaal niveau klinkt wel sympathiek, want waarom moeten automobilisten onevenredig bijdragen aan provinciale taken? Op zich waar, maar ik heb als voorbeeld even gekeken naar provincie Zeeland: Inkomsten uit opcenten EUR 20mln, uitgaven aan Mobiliteit en Verkeersveiligheid: ruim boven de EUR 50mln (en dan rond ik naar beneden af, het was een onduidelijke grafiek). Ik bedoel maar: wat is onredelijk?

Ik ben blij met de kilometerheffing, nu deze er dan toch lijkt te komen. Het principe klopt en zet hopelijk aan tot gedragsverandering. De presentatie is wellicht wat ál te positief (meer inkomsten voor het Rijk, minder lasten voor de burger, minder files, minder verkeersdoden, een blije provincie, ANWB, Minister van Financiën, Telegraaf en stichting Natuur & Milieu), maar als het maar een deel van deze beloften waarmaakt is dit een goede stap. Ik hoop alleen dat hier niet al te veel toezeggingen en concessies voor nodig zijn, zodat de heffing kan blijven wat hij moet zijn: een belasting op vervuilen(der) gedrag.

Peter de Kluijver

Liever Lieberman dan Van Dam

Wed, 18 Nov 2009 13:23:00 +0100

| IJmert Muilwijk
De Isra�lische minister van buitenlandse zaken Lieberman arriveerde vandaag in Nederland. Hartstikke leuk zou je zeggen. Toch moet Van Dam van de PvdA de sfeer weer bederven. Onterecht. Lieberman verdient net zo'n onthaal als andere buitenlandse ministers.

De vrijheid van meningsuiting wordt momenteel zwaar bevochten in Nederland. Wat mag je zeggen? Wat niet? Is een vergelijking van de PVV met de NSB beledigend? Of is het introduceren van een kopvoddentaks kwetsend? Over en weer worden de randjes opgezocht. Oog om oog, tand om tand is de nieuwe sport. Ofwel, een 'belediging om belediging-cultuur'.

Met de komst van Lieberman wordt deze nieuwe volkssport voortgezet. Wat kunnen wij eens tegen de foute uitspraken van de Israëlische minister doen? PvdA-Kamerlid Van Dam werd vannacht waarschijnlijk wakker met in zijn ogen de ingeving van het jaar: ”Laten we hem het officiële ontvangst ontzeggen. Daar zal hij van schrikken”. Los van dat het Lieberman waarschijnlijk een rotzorg zal zijn of hij ‘officieel’ ontvangen wordt, gaat het er een slecht signaal uit van het idee van Van Dam. Lieberman is democratisch aan de macht gekomen en is bereid om naar vrede voor Israel én de Palestijnen te zoeken. Over de invulling van deze inzet kunnen we van mening verschillen, maar het staat vast dat Israel de afgelopen jaren met bijvoorbeeld het terugtrekken uit de Gazastrook bereidwilligheid heeft getoond.

Veel onbegrijpelijker is dat de PvdA met Hamas om tafel wil. Deze organisatie mag dan wel democratisch aan de macht gekomen zijn, het is openlijk een terreurorganisatie die niet bereid is om naar vrede te streven. De talloze fysieke aanslagen vallen in het niet bij de mondelinge uitglijders van Lieberman. Na de overwinning op Fatah heeft Hamas veel Fatah-aanhangers vermoord en door de knieën geschoten (hoezo democratisch?). Ook erkennen ze de staat Israel niet, wat alle onderhandelingen verlamt. Hamas wil geen vrede. Hamas wil macht. Volgens de PvdA is dat alles echter geen reden om niet in gesprek te gaan. Wel moet volgens Van Dam Lieberman aangepakt worden. Onbegrijpelijk.

Hamas is de partij die geen onthaal verdient. Lieberman is ook geen lieverdje, maar verdient in ieder geval een fatsoenlijke ontvangst.

IJmert Muilwijk

Fundamentalisten in soorten en maten

Wed, 18 Nov 2009 13:23:48 +0100

| Hugo Scherff
De ChristenUnie wordt steeds vaker fundamentalisme verweten. GeenStijl spreekt consequent van 'christenfundi's'. Volgens Van Dale is een fundamentalist echter een dogmatische volgeling van een doctrine. Nou, als dat zo is, ken ik nog wel een paar fundamentalisten. Mensen die vasthouden aan een bepaald ideaal, zonder ook maar enigszins gevoelig te zijn voor tegenargumenten.

Zo is de Amsterdamse VVD duidelijk automobielfundamentalist. Onlangs maakte de Amsterdamse wethouder van verkeer Gerson bekend onderzoek te zullen doen naar de effecten van het verlagen van de maximumsnelheid in grote delen van de stad naar dertig kilometer per uur, op het gebied van verkeersveiligheid, doorstroming en milieu. De plaatselijke VVD-afdeling schreeuwt meteen moord en brand, de autobezitter mag immers niets in de weg worden gelegd! Maar wat nou als uit het onderzoek blijkt dat de maatregel het aantal verkeersdoden zou halveren, de luchtkwaliteit verdubbelen en de doorstroming sterk verbeteren? Dat wil de VVD echter allemaal niet horen, het oordeel is al klaar voordat het onderzoek geweest is.

Er bestaan ook nivelleringsfundamentalisten. Die zitten bij de SP. De gemeente Amsterdam kent bepaalde armoederegelingen, zoals kwijtschelding van de gemeentelijke belastingen. In Amsterdam geldt die al voor mensen die van 115 procent van het minimuminkomen leven. De SP wil dat optrekken naar 120 procent. Ik zal het even voorrekenen. Een alleenstaande die op zichzelf woont en een bijstandsuitkering heeft, krijgt maandelijks 900 euro. 120 procent daarvan is 1080 euro. Zo iemand woont doorgaans in een sociale huurwoning en krijgt huurtoeslag, waardoor de huur maximaal 310 euro bedraagt. Verder ontvangt deze persoon zestig euro zorgtoeslag in de maand, waardoor er nog dertig euro van de zorgverzekering te betalen overblijft. Laten we tenslotte stellen dat gas water en licht een euro of zeventig per maand kosten. Dat betekent dat zo iemand 670 euro per maand overhoudt voor eten, kleding en dergelijke. Als je daar niet van rond kunt komen, doe je (normaal gesproken) denk ik iets verkeerd. Toch wil de SP zulke mensen subsidiëren, en stopt de partij de oren dicht voor het verhaal dat daar helemaal geen noodzaak voor bestaat.

Dan zijn er de drugsfundamentalisten. Ook die wensen niet te luisteren naar tegenargumenten. GroenLinks Amsterdam wil dat het paddoverbod (ingevoerd na de dood van een Franse toerist onder invloed van de paddestoelen) opgeheven wordt, terwijl zelfs de eigen wethouder Marijke Vos heeft verklaard dat het verbod een groot succes is: het aantal incidenten met paddo’s is met maar liefst tachtig procent afgenomen! Blijkbaar wil GroenLinks die incidenten weer terug. Of ze zijn gewoon fundamentalist.

Tenslotte de koopzondagfundamentalisten van D66. Boris van der Ham gebruikt als argument tegen de zondagse sluiting van winkels dat het zulke grote economische schade op zou leveren. Wanneer vervolgens wordt bewezen dat van die schade geen sprake is, en Van der Ham dus een belangrijk argument uit handen is geslagen roept hij: ‘al kost de zondagssluiting maar twee banen, dan is het nog teveel voor dit ideologische stokpaardje van de ChristenUnie’. Wie heeft hier nou een ideologisch stokpaardje?

Voorbeelden te over. Als mensen de ChristenUnie fundamentalistisch noemen, laten ze dan tenminste ook alert zijn op allerlei vormen van niet-religieus fundamentalisme. Maar vooral: laten partijen zich bewust zijn van hun heilige huisjes en er als het even kans iets pragmatischer mee omgaan.

Hugo Scherff

Ongestraft God lasteren

Wed, 18 Nov 2009 13:24:03 +0100

| Jan Lont
Het afschaffen van het expliciete verbod op godlastering in de strafwet lijkt slechts een kwestie van tijd. D66, SP en VVD hebben daarvoor een wetvoorstel op de plank liggen. Met de steun van de PvdA vormen zij een meerderheid in de Kamer. Eerlijk gezegd vind ik het eigenlijk wel prima dat we artikel 147 uit het Wetboek van Strafrecht schrappen.

Boris van der Ham (D66) zat onlangs bij Pauw en Witteman om zijn zaak nog eens te promoten. Zijn standpunt is dat er in de wet al voldoende aanknopingspunten zijn om de kwalijke uitwassen van het vrije woord te bestraffen. Het expliciete verbod op de ‘smalende godslastering’ zou godsdienstige opvattingen onterecht op een voetstuk plaatsen.

Ed Anker (CU) was uitgenodigd om Van der Ham van repliek te dienen. Zijn inbreng viel mij tegen. Hij benadrukte dat religieuze overtuigingen zeer diep kunnen zitten en daarom extra bescherming verdienen; het artikel is er voor de gelovigen en niet voor God. Dat het artikel al decennia niet gebruikt is, laat zien dat deze bescherming niet gemist zal worden. Daarnaast had Anker het ook moeilijk aan te geven welke lastering hij zou willen bestraffen, ik zou het ook niet kunnen.

Wat Anker betreft ligt de waarde van het artikel vooral in het debat over godslastering en de mogelijkheid dat een onafhankelijke rechter kan beslissen. Helaas is het strafrecht geen instrument voor maatschappelijk debat. Het strafrecht is bedoeld om een regel te stellen en mensen te straffen die regel overtreden. Als het niet het doel is om te straffen, maar om te praten kun je het artikel er maar beter uithalen. Zo’n fossiel is dan alleen maar ballast.

Bovenal is het belangrijk om ook buiten het strafrecht met elkaar in gesprek te blijven over de manier waarop je benaderd wilt worden. Gelukkig heeft het schrappen van het artikel over godslastering niet tot gevolg dat je ongestraft God kun lasteren. Er is nog steeds een strafrechtelijke grens aan de vrijheid van meningsuiting, al is deze misschien wat droog. Tot slot is God gelukkig niet afhankelijk van een eigen artikel in ons Wetboek van Strafrecht.

Jan Lont

(link) Pauw & Witteman – Afschaffing verbod op godslastering?

Christenen moeten waken voor part-time secularisatie

Wed, 18 Nov 2009 13:24:29 +0100

| Harmjan Vedder
Christelijke organisaties organiseren zich vandaag de dag langs brede christelijke lijnen. Bijvoorbeeld ChristenUnie, EO, Tear en het Nederlands Dagblad staan open voor christenen van alle gezindte. Het is positief dat deze ontwikkeling naar een brede beweging van 'betrokken' christenen heeft plaatsgevonden. Maar juist diezelfde betrokkenheid staat nu onder druk.

Deze zomer verscheen een biografie over de politicus, journalist en schrijver Pieter Jongeling.¹ Biograaf Veenhof schetst Jongeling als een stereotype vrijgemaakt-gereformeerde: in staat om hele volksstammen weg te organiseren in verenigingen en clubs. Jongeling is voor velen dan ook het symbool van de opbouw van de vrijgemaakte zuil. Hij zette een eigen krant op (het latere Nederlands Dagblad) en werd voorman van een vrijgemaakte politieke partij (het Gereformeerd Politiek Verbond (GPV), één van de samenstellende delen van de ChristenUnie). Zijn publiek volgde massaal en zonder al teveel discussie. En ook buiten zijn eigen zuil oogstte hij waardering voor zijn slagkracht en helderheid.

Het is echter een spookbeeld voor de kerkganger van vandaag. Immers, de nieuwe generatie christenen staat in meerderheid een a-politieke kerk voor die zich bij zijn leest houdt, met een brede a-kerkelijke maatschappelijke beweging die de augustiniaanse vrede op aarde bewaart, vanuit lichte christelijke inspiratie. En of je je als individuele christen aansluit bij dat maatschappelijke streven, dat maak je zelf wel uit. Precies in die loskoppeling van kerk en maatschappij zie ik een bedreiging voor organisaties die opereren vanuit christelijk uitgangspunten.

In Nederland is er een grote groep christenen die hun maatschappelijke betrokkenheid niet langer vanuit het christen-zijn willen organiseren. Het zijn de christenen die in hun persoonlijke leven God alle eer geven, maar een gezamelijke maatschappelijke inzet onnodig vinden. Ik wijs dat niet fundamenteel af, maar het kan wel vergaande consequenties hebben als deze part-time secularisatie doorzet. Nu al wordt de vormgeving van onze samenleving gedomineerd door atheïsten die bouwen aan een almaar uitdijende ‘neutrale’ en religie-vrije publieke ruimte. Nota bene Kluun moest menig christen daar vorige week op wijzen. Als deze trend zich doorzet, dan raakt de publieke ruimte uitgehold en eenzijdig. Dat doet geen recht aan de veelkleurigheid van onze samenleving en maakt het christendom onzichtbaar en onhoorbaar.

Nee, ik betreur het niet dat de tijd voorbij is dat de predikant vanaf de kansel een dringend stemadvies gaf. Een lidmaatschap van de ChristenUnie moet geen ticket to heaven worden. Kerk en individu moeten echter wel op de barricade voor een christelijke manifestatie in de maatschappij. Want net als al die andere groepen moeten we zichtbaar zijn met eigen smoelwerken à la Jongeling en hoorbaar zijn met eigen geluiden a la GPV en ND. In ons eigen belang, maar vooral omdat we een breed aansprekend verhaal hebben te vertellen, waarvan we geloven dat het de hele samenleving ten goede kan komen.

Piet Jongeling kan ons vandaag opnieuw tot actie inspireren. Zijn hele levensverhaal is een dringende oproep aan de christen van vandaag om mee te bouwen aan de samenleving en zich in te zetten voor de aardse vrede. In een tijd dat christenen zich aan dat maatschappelijke streven steeds minder vanzelfsprekend binden, is dat appel meer dan welkom.

Harmjan Vedder

1 'Zonder Twijfel. Pieter Jongeling (1909-1985): Journalist, politicus en Prins' geschreven door Herman Veenhof. Een aanrader!

De plastic soep wordt heet gegeten

Wed, 04 Nov 2009 00:23:25 +0100

Vandaag las ik in de krant weer over het probleem van de plastic soep. Eigenlijk pas sinds kort is dit probleem in het nieuws. En een groot probleem, dat is het. Maar het valt niet mee om er iets aan te doen.

Het werd bijna bij toeval bekend, de plastic soep in de Stille Oceaan. Een oceanograaf voer er doorheen, terwijl normaal gesproken geen zeiler daar komt. Nu is de soep heet, mede door het boek van onze landgenote Jesse Goossens. Als je het op je in laat werken is het nauwelijks voorstelbaar. De verschillende stromingen binnen de oceanen hebben inmiddels een brij van plastic afval bij elkaar gebracht ter grootte van tweemaal de Verenigde Staten. De stukken plastic blijven zich delen totdat een derrie overblijft zo fijn als plankton. Niet uit de zee te vissen en het vergaat ook niet. Vissen eten dit vervolgens zodat het in de voedselketen komt.

Een groot drama is het, waarvan ik tot voor kort niet wist. Een oplossing voor het afval dat al in het water ligt lijkt er nog niet te zijn. Een eerste stap is dan natuurlijk zorgen dat er niet meer bij komt. Zo zijn de plastics die nu gebruikt worden te vervuilend, terwijl het technisch mogelijk is om schonere, beter afbreekbare producten te maken. En het dumpen van afval in de zee, dat moet meer worden tegen gegaan. Maar hoe dwing je partijen in een vrije markt om schoner en zuiniger met verpakking, plastic, afval om te gaan?

Deze problematiek deed me terugdenken aan de verpakkingsbelasting. Dit is een onderdeel van de vergroening van het fiscale stelsel, de ChristenUnie was één van de voorvechters hiervan. Het idee is simpel: door een belasting in te voeren op verpakkingen wordt de verspilling van plastics door overdadige verpakkingen tegengegaan. Maar wat gaf dat een problemen! Veel te ingewikkeld, veel te veel administratieve lasten voor bedrijven. Het toonde weer eens hoe lastig het is om te sturen door middel van het fiscale stelsel.

Wat ondertussen te doen? Voor een mondiaal probleem als dit moeten ook mondiaal afspraken gemaakt worden. Zoals: een verplichting voor het overschakelen op milieuvriendelijker plastics. Strenger straffen van lozingen in zee. En dan nog een afspraak op micro niveau: zullen we vandaag maar beginnen met het gescheiden inzamelen van plastic?

Peter de Kluijver

De gemeenteban van Eindhoven

Sun, 01 Nov 2009 00:45:24 +0100

De rechter vernietigde afgelopen week het gebiedsverbod voor een pedoseksueel in Eindhoven. Hij kreeg hiervoor een korte storm van kritiek. Een Eindhovenaar die met zijn gezicht driekwart van het tv-scherm vulde bij 'Hart van Nederland' vond het oordeel van de rechter schandalig. Ook in de ogen van de redactie kon de uitspraak weinig waardering krijgen. Het heette een wrange uitspraak.

In mijn ogen is dit echter een volledig terechte uitspraak van de rechter. Hij kon redelijkerwijs niet tot een andere conclusie komen. De burgemeester kan mensen een verbiedsgebod geven bij een ernstige (dreigende) ordeverstoring, voor een beperkte duur en een beperkte omvang. Je moet dan denken aan een verbod om enkele maanden en in enkele straten of een deel van de wijk te komen. Daarbij wordt dan voornamelijk gedacht aan hooligans rond een stadion of junks in de binnenstad of bepaalde wijken.

De Eindhovense burgemeester gebruikte het gebiedsverbod voor een geheel ander doel. Zo verstoorde de vrijgekomen pedoseksueel de openbare orde niet. De burgemeester beargumenteerde dat andere mensen wellicht de openbare orde zouden verstoren wanneer de pedoseksueel in de gemeente Eindhoven zou komen wonen. Dat is de wereld op zijn kop. Met deze argumentatie zou je een allochtoon die door zijn racistische buurtgenoten wordt geterroriseerd ook een verbiedsverbod kunnen geven, omdat zijn aanwezigheid de aanleiding geeft voor mogelijke onlusten in de wijk. Daarnaast strekte dit gebiedsverbod zich uit tot de gehele gemeente Eindhoven. Hiermee trachtte de burgemeester de oude stadsban weer in ere te herstellen. Dit kan echter niet de bedoeling zijn. Een burger, wat hij ook heeft gedaan, moet toch ergens kunnen leven. De rechter vernietigde terecht en goed gemotiveerd het gebiedsverbod in Eindhoven.

Hiermee zeg ik niet dat er geen probleem is. Dat is er wel. Pedoseksuelen die kinderen hebben misbruikt horen niet terug te kunnen gaan naar het gebied waar hun slachtoffers nog wonen. Maar dit probleem moet een burgemeester niet op eigen houtje willen oplossen. In dit geval lag de oorzaak van het probleem ook op een andere plaats. De 5 jaar begeleidende maatregelen waartoe de rechter de pedoseksueel had veroordeeld konden niet worden uitgevoerd, omdat deze man in cassatie was gegaan bij de Hoge Raad. Daarom kwam hij na ruim 3 jaar cestraf weer op vrije voeten. Daar zit inderdaad een gat in de wetgeving die moet worden opgelost.

Maar ook die oplossing is symptoombestrijding. Wat ik veel ernstiger vind is dat strafzaken in Nederland dusdanig lang kunnen duren dat het kennelijk meer dan drie jaar kost om een zaak bij de hoogste rechter te krijgen. Ik weet dat rechtszaken veel tijd kunnen vergen. Maar ik denk dat het, met meer capaciteit, mogelijk moet zijn om strafzaken sneller af te handelen. Dan hoeven we een herhaling van deze geschiedenis niet meer te verwachten.

Daarnaast zou het goed zijn als de rechter de mogelijkheid krijgt om daders van seksuele of andere ernstige delicten in bijzondere gevallen een langdurig gebiedsverbod te geven voor de omgeving van de slachtoffers. De burgemeester moet geen enkele rol moeten willen spelen bij het opleggen van gebiedsverboden aan pedoseksuelen. De burgemeester moet geen verlengstuk worden van de strafrechter. Hij is een bestuurder.

(Laurens Buist)

Politici: luister niet altijd naar ons!

Wed, 28 Oct 2009 00:05:15 +0100

Het is een verlammende situatie: burgers vragen de overheid daadkracht te tonen, en rekenen die overheid daar dan ook op af. Maar anderzijds beginnen burgers te steigeren wanneer de daadkrachtige maatregelen hen zelf treffen, en krijgen politici de rekening gepresenteerd wanneer zij het lef hebben gehad de kiezer schade te berokkenen. Wat te doen?

In Amsterdam roepen veel burgers dat de overheid veel te weinig doet aan onveilige verkeerssituaties. Andere burgers stellen dat de doorstroming in de stad zo slecht is. Wanneer het gemeentebestuur met het idee komt een maatregel te onderzoeken die wellicht beide problemen aanpakt, is de wereld te klein. Wat is namelijk die maatregel? De maximumsnelheid gaat op bepaalde plaatsen naar dertig kilometer per uur. Veiligheid en doorstroming prima, maar niet ten koste van mijn snelheid, lijkt de gedachte.

Hiermee hoeft niet per se iets mis te zijn, als politici en bestuurders af en toe maar eens durven zeggen: dit is een maatregel die pijn doet, veel mensen zullen hier niet blij mee zijn, maar de effecten zijn zó gunstig, en op termijn profiteert iedereen ervan, we doen het tóch. Dat is ook de taak van bestuurders, en ook van politici: verder kijken dan een paar individuele belangen, verder kijken dan vandaag, verder kijken dan de volgende verkiezingen.

Maar het lijkt wel alsof bestuurders en politici daartoe steeds minder in staat zijn, en steeds banger worden voor het electoraat. Deels heeft dat te maken met de voortgaande polarisatie: als er één politieke partij is die geen rekening houdt met het algemeen belang, maar gewoon blijft roepen wat de kiezer wil horen, vrezen andere partijen dat daadkracht wel eens veel stemmen zou kunnen kosten. Om die reden durft het CDA bijvoorbeeld niet aan de hypotheekrenteaftrek te komen, terwijl er in heel Nederland geen econoom te vinden is die dat een houdbaar systeem vindt. De VVD staat immers klaar om teleurgestelde CDA-stemmers over te nemen.

Bovendien beginnen politici veel te vroeg met het vooruitkijken naar de volgende verkiezingen. Waar voorheen pijnlijke (maar noodzakelijke) maatregelen vroeg in een regeerperiode genomen werden, om vervolgens het laatste halfjaar voor de verkiezingen weer te proberen in de kiezersgunst te komen, lijkt het nu wel alsof meteen de dag na de verkiezingen het aftellen naar de volgende keer al begint. Terwijl het idee nu juist is dat er in de tussentijd besluiten worden genomen!

Daarom is het belangrijk dat politici en bestuurders elkaar tussen de verkiezingen in weten te vinden. Dat betekent niet dat zij in de ‘achterkamertjes’ moeten gaan zitten om vervolgens alles te bekokstoven (hoewel daar soms niet aan te ontkomen valt), maar wel dat zij zo nu en dan verder kijken dan de grillen van de doorsnee kiezer.

Hugo Scherff

Journalistiek aan zet voor openheid bij financi�le dienstverleners

Mon, 26 Oct 2009 02:02:31 +0100

Na het recente debacle van de DSB-bank staat het volgende voor de deur: Afab. Weer betreft het een kredietverstrekker die over de rug van de klant hopen geld verdient. Tijd dat er meer openheid komt rond deze financi�le dienstverleners. Consumenten zijn daar erg bij gebaat, want met deze openheid kan de consument pas echt kiezen. Een schone taak voor de journalistiek.

Al jaren was bekend dat de DSB Bank geen gezond beleid voerde rond het verlenen van hypotheken en verzekeringen. Dit leidde ertoe dat in maart 2009 de AFM onderzoek ging doen naar de gang van zaken bij deze bank. Naar aanleiding van die onderzoeken kreeg de DSB Bank enkele boetes. De bank klaagde zich suf over beschadiging van de naam als gevolg van de boetes maar, dit alles ten spijt, is het einde op 19 oktober 2009 bereikt voor de DSB Bank: failliet. De sleutel was de door dhr. Lakeman gecreëerde openheid over de slechte producten die de DSB in markt zette.

Anno 26 oktober 2009 staat de volgende kredietverstrekker in de schijnwerpers: Afab. Ook hier is sprake van wanbeleid rond het verstrekken van hypotheken en verzekeringen. De openheid die een intern betrokkene hierover heeft gegeven is aanleiding voor de pers om er bovenop te zitten. De AFM heeft in juni 2009 ook de Afab onder de loep genomen.

Beide gevallen tonen aan dat er openheid voor de consument nodig is om een goed oordeel te kunnen geven over de producten die dergelijke partijen aanbieden. En die openheid komt niet vanzelf. Die moet gecreëerd worden. Uiteraard ligt hier een logische taak voor de AFM. De commissie die onderzoek naar de val van de DSB bank gaat doen, zal ook deze taak van de AFM kritisch bekijken. Maar, de AFM is niet de enige die voor deze openheid kan zorgen.

Wat mij betreft ligt hier namelijk een grote en dankbare taak voor de journalistiek. Een jaarlijks overzicht waarin de kwaliteit van financiële dienstverleners op een rijtje wordt gezet zal zeker helpen de consument een bewuste keuze te laten maken voor een hypotheekverstrekker of verzekeraar. Neem als voorbeeld de jaarlijkse lijst die Elsevier opstelt van ziekenhuizen. Een zakelijke beoordeling laat zien hoe het staat met de kwaliteit van de ziekenhuizen. Waarom is zo’n lijst nog niet opgesteld voor banken, hypotheekverstrekkers en verzekeraars?

Bart van der Vegte

Laat Kamerleden examen doen

Mon, 26 Oct 2009 02:04:11 +0100

Hij zei het met een knipoog, maar zo gek is het eigenlijk niet. Bas van der Vlies (SGP) bekende aan het begin van de Week van de Geschiedenis dat Kamerleden wat hem betreft wel wat meer historisch besef van het staatsrecht mogen hebben. Een examen is hiervoor geen gek middel. Weten hoe het spel gespeeld wordt, is wat mij betreft voorwaarde om mee te doen.

Het grote argument dat tegen dit goede idee in stelling gebracht kan worden, is de stem van het volk. Een volksvertegenwoordiger ontleent zijn mandaat niet aan een examen maar aan het aantal stemmen bij de verkiezingen. Klinkt heel nobel en democratisch, logisch is het niet. Het goed te vergelijken met de opleiding van een advocaat. Waarom zouden advocaten een lange opleiding moeten volgen als je toch naar eigen wens er één kunt inhuren? We willen dat in Nederland alle advocaten aan een bepaald minimum zijn gehouden. Dat waarborgt de kwaliteit van de Nederlandse rechtspraak.
Ondanks het feit dat Kamerleden het recht om in de Kamer het woord te voeren ontlenen aan het mandaat van de kiezer, zou een aanvullende proeve van bekwaamheid de kwaliteit van de kunnen politiek verbeteren. Zo zou men de rol van de voorzitter in de Kamer beter op waarde kunnen schatten, zou men het takenpakket van de minister iets scherper voor ogen mogen hebben, of de rechten als Kamerlid beter in kunnen zetten… Eerlijk is eerlijk: ook leden van het kabinet zouden dan wellicht een dergelijk examen moeten maken.

Nu dit argument van tafel is nog enkele concrete punten. Laten we het niet al te streng maken: binnen een jaar na installering zal het een examen met een voldoende moeten zijn afgesloten.
De zaal van de Tweede Kamer als tentamenzaal lijkt me een prachtige aanblik. Uiteraard hoeft het geen landelijke show op televisie te worden waarbij de uitslagen per sms te ontvangen zijn. Kamerleden met een slechte score zullen geen spreektijd verliezen.
Het Kamerledenexamen zal ongetwijfeld een verbetering van de staatrechtelijke kwaliteit van de Kamer zijn. Wie kan hier nog tegen zijn?

Welk Kamerlid zet er een medewerker aan het werk om hier een motie van de maken?

Jan Lont

Wilders is geen Hitler

Mon, 26 Oct 2009 02:14:09 +0100

Onlangs zag ik de film The Boy in the Striped Pyjama's. Het is een verslag van de Tweede Wereldoorlog door de ogen van een achtjarig Duits jongetje. De film grijpt aan en maakt opnieuw bewust van de diepe jodenhaat in de Tweede Wereldoorlog. Onwillekeurig dwaalden mijn gedachten af naar Wilders en zijn kopvoddentax-visie op moslims.

Afgelopen maanden hadden ook diverse publicisten last van WOII-associaties in het debat over Wilders. Onder andere Fatima Elatik (PvdA), Eveline Tonkens (Volkskrant) en Ton Zwaan (Centrum voor Holocaust- en Genocidestudies KNAW) spraken zich op dergelijke wijze uit. Ze kregen felle kritiek te verduren. Niet in de laatste plaats van Wilders (hoewel de politicus zelf de oorlogstroef zonder moeite speelt, maar dan richting moslims (Koran=Mein Kampf)).

De vraag is: mag je de vergelijking maken?

Het belangrijkste antwoord daarop is glashelder als je de omvang en consequenties van de jodenvervolging op je in laat werken. Enkele jaren geleden was ik in Israel en bezocht Yad Vashem, het museum dat vertelt over de geschiedenis van de Holocaust. Het bezoek maakte op mij grote indruk. Met name denk ik nog met enige regelmaat terug aan een kleine maquette van gaskamers. In de nagebouwde kamers wordt met kleifiguren een beeld gegeven van het moment dat het gas in de kamers werd gelaten. Beelden van slachtoffers, ook kleine kinderen, die wegvallen van de douchekoppen en schreeuwen van angst. Zonder twijfel is geen vergelijking dat alles verkillende en zwarte beeld waardig. Deze gebeurtenis heeft er recht op niet te worden gepolitiseerd.

Maar er is nog een ander antwoord nodig, want tegelijk heeft de Holocaust er recht op nooit meer te gebeuren. Is dat risico dan aanwezig? Hoe authentiek het is, dat mijn gedachten onwillekeurig afdwalen naar Wilders bij het kijken van een film over concentratiekampen, staat voor mij ter discussie. De verhitte debatten en emotionele discussies op opiniepagina’s en in tv-programma’s kunnen de associatie net zo goed hebben opgewekt als de uitspraken en standpunten van de PVV-leider zelf. Natuurlijk benoemt hij op respectloze wijze de bestaande problemen en komt hij met groteske ‘oplossingen’, waar ik geen letter van onderschrijf. Maar dat staat niet in een directe verhouding tot de gebeurtenissen van zestig jaar geleden. Bovendien ben ik zelf ook kritisch en bezorgd over aspecten van de islam en hoe die doorwerken in de levens van sommige medeburgers.

Wat echter wringt bij Wilders en wat associaties met het verleden oproept is het ontbreken van een handreiking, een sprankje hoop. De lijn is: overtuigd moslim zijn en Nederlander, dat gaat niet samen. Dat is wantrouwen georganiseerd langs religieuze lijnen en zet een hele bevolkingsgroep op een zijspoor zonder recht op terugkeer. Dat dient fel te worden bestreden. Die strijd moeten we echter vormgeven zonder de Holocaust of Tweede Wereldoorlog als politiek steekwapen te gebruiken. Zij moet als persoonlijk en collectief drama op zichzelf blijven staan en nooit worden vergeten. Zeker, deze historische gebeurtenis waarschuwt meer dan alle andere verschrikkingen uit het verleden voor wantrouwen tegen bevolkingsgroepen langs etnische en religieuze lijnen. Die collectieve les uit de geschiedenis moeten en mogen we ook steeds weer inbrengen in het debat. Maar dan wel op eigen kracht en niet onder historische rembours.

Harmjan Vedder

Afghaanse marionet van het Westen

Wed, 21 Oct 2009 23:11:21 +0200

President Karzai zag zich door internationale druk genoodzaakt om een tweede verkiezingsronde uit te schrijven. Ziehier de teleurstellende resultaten van acht jaar Westerse democratisering. Niet in de eerste plaats een democratische regering, maar een politieke en constitutionele cultuur maakt vrijheid mogelijk. Deze cultuur is zij door de aantasting van zowel haar interne als externe soevereiniteit grotendeels kwijt.

Maandag concludeerde een door de VN gesteunde, onafhankelijke klachtencommissie, dat wegens fraude bijna een miljoen stemmen op president Karzai ongeldig zijn verklaard. Terwijl iedereen wachtte op een reactie van Karzai, meldde de Amerikaanse minister Hillary Clinton na veel telefoontjes dat de Afghaanse president zich de volgende dag zou uitspreken. Tot dusverre ontkende hij, maar gisteren accepteerde Karzai eindelijk een tweede verkiezingsronde. “Wij geloven dat dit besluit legitiem, wettig en constitutioneel juist is, en het pad naar democratie versterkt”, zo liet hij weten. De Amerikaanse senator John Kerry (die bij de toespraak niet geheel toevallig naast hem stond) prees het grote leiderschap van Karzai. Het is echter gezichtsverlies, zowel voor Karzai als de Amerikaanse regering. Want als de Verenigde Staten extra troepen naar Afghanistan willen sturen -wat nodig is om de orde te handhaven- moet er wel een legitieme regering in Kabul zijn.

Deze ‘vrije volksregering’ is één grote farce, omdat de huidige regering wordt ondersteund door diverse Westerse staten. De regering Karzai was weliswaar democratisch verkozen, maar laat de constitutionele rechten van haar burgers ondergeschikt zijn aan de wensen van buitenlandse troepen in haar land. Dit ondergraaft haar legitimiteit en versterkt het positieve beeld van de Afghaanse bevolking ten aanzien van de Taliban. Zij vertegenwoordigen wél het volk en bepalen zélf wat goed is voor het gebied dat zij besturen.

Afghanistan is niet geholpen met een democratische regering, maar met een goede, effectieve regering. Er is een overheid nodig die constitutionele wetten en rechten en daarbij een onafhankelijke rechtsspraak voor haar burgers garandeert. Inspanningen voor vrije en eerlijke verkiezingen zijn waardeloos als de regering niet eerst de civiele basisvrijheden veiligstelt. Daar kan ze echter alleen aan beginnen, als ze vergaand zal onderhandelen met de Taliban, want Afghanistan wordt vanouds bestuurd door allerlei rivaliserende stamhoofden. Onderhandelen met terroristen is echter tegen het zere been van het Westen en zeker voor de VS, die na de aanslagen op de Twin Towers de oorlog aan hen verklaarden. Dus blijft er voor Karzai niets ander over dan nieuwe verkiezingen uit te schrijven, in ruil voor extra buitenlandse troepen om de beoogde vrede en vrijheid te bewerkstelligen. Maar of dat de juiste oplossing is, waag ik te betwijfelen.

Maarten Vogelaar

Goede bedoelingen bij AOW-voorstel zijn gevaarlijk

Wed, 21 Oct 2009 23:11:11 +0200

Het AOW-voorstel van het kabinet getuigt van moed. Het is geen gemakkelijk en ook niet een heel populair besluit. De regering toont haar goede wil om een evenwichtig voorstel neer te liggen met oog voor kwetsbare groepen. Maar pas op dat goede bedoelingen niet leiden tot een veel te ingewikkelde constructie!

Nadat de eerste periode van dit kabinet een tijd van beslissingen doorschuiven en conflicten vermijden leek te zijn, is dit een maatregel van formaat. Het zou altijd zo moeten werken, maar ongeacht wat de electorale afrekening straks zal zijn: het kabinet heeft doorgezet. Lof daarvoor. Uiteraard komen er zure reacties. Het FNV was niet tevreden, dat had ook niemand verwacht trouwens. Er mag straks nog steeds gekozen worden voor eerder uittreden (wel tegen een lagere uitkering) en men probeert rekening te houden met zware arbeid. Maar ja, ‘not invented here’ heet dat geloof ik.

Als ik Balkenende of Bos was ging ik nu lekker mee zitten schrijven, want de alternatieven worden van alle kanten over je uitgestrooid. Aftoppen hypotheekrenteaftrek, fiscaliseren AOW, enzovoort. In de wetenschap dat we nóg een miljard of dertig ‘om te buigen’ hebben zou ik terughoudend zijn met het brainstormen op de televisie als ik de oppositie was.

Ik heb wel twee belangrijke kanttekeningen bij dit voorstel. Ten eerste: ik weet ook wel dat de generatie van 55 jaar en ouder een belangrijke groep kiezers is. Ze hebben natuurlijk ook minder tijd gehad om zich voor te bereiden op een latere uittreding. Maar is dat nu zo'n drama? Nu te horen krijgen dat je niet nog tien jaar moet werken, maar tien jaar en (bijvoorbeeld) drie maanden? Kom nou. Nu wordt weer een tegenstelling opgerakeld tussen juist een generatie die dit twintig jaar heeft zien aankomen, geen maatregelen heeft getroffen en nu hier ook helemaal niets van meekrijgt.

Het tweede is de moeite die het kabinet doet om zware beroepen te ontzien. Lovenswaardig, maar daar gaat men nog ongelooflijk veel problemen mee krijgen. Wat is een zwaar beroep, definieer het maar. Stratenmaker is een inkopper, verpleging ook wel. Buschauffeur? Waarschijnlijk wel. Topconsultant met werkweken van meer dan zeventig uur ook? Of verdien je dan te veel? Ik bedoel die laatste niet serieus, maar je komt er niet uit. En dan nog: bijna niemand werkt nog dertig jaar bij dezelfde werkgever. Als je als werkgever straks een sollicitant krijgt met 25 zware jaren achter de rug, dan krab je jezelf wel even achter de oren. Hoeveel metselaars kun je kwijt op de afdeling Planning?

Het is aantrekkelijk om een moeilijke maatregel te verzachten, te proberen iets te vinden op bezwaren die je zelf ook wel ziet. Maar dat maakt de zaak niet altijd beter of gemakkelijker. Zoals al die uitzonderingen of specifieke heffingen in de fiscaliteit, doelsubsidies en heffingen voor een hoger doel: de weg naar het regeldoolhof is geplaveid met goede bedoelingen.

Peter de Kluijver

AOW

Sat, 17 Oct 2009 20:42:28 +0200

Nadat de SER er afgelopen maand niet uitkwamen hakte het kabinet deze week dan maar de knoop door. De AOW leeftijd gaat omhoog naar 67. Daarbij werd gelukkig besloten dat niet ineens te doen. Hoewel de FNV blijft proclameren dat 'Nederland dit niet wil' vind ik het een goede eerste stap.

Het moet immers wel. De overheidsfinanciën slaan behoorlijk op hol en om daar een einde aan te maken is dit een noodzakelijke beslissing. Nederland kan het simpelweg niet meer opbrengen om iedereen na de 65 een staatspensioen te gunnen. Dat heeft niets met ‘asociaal’ te maken. Er werd afgelopen weken terecht op gewezen dat de invoering van de AOW plaatsvond in tijdsgewricht waarin mensen gemiddeld minder oud werden. In die context is het sociaal om er voor te zorgen dat ouderen na hun 65^e hun oude dag fatsoenlijk kunnen beleven. Nu mensen veel langer van hun oude dag kunnen genieten zou het vooral asociaal zijn om toekomstige generaties op te zadelen met de financiële molensteen van AOW op 65.

Een probleem is wel dat deze maatregel pas later (waarschijnlijk in 2020) geld oplevert. Dat is te laat, de overheidsfinanciën slaan immers nu op hol. Tegelijk zijn er ook nu al genoeg mensen die graag na hun 65^e door zouden werken. Wat ik nooit begrepen heb en nog steeds niet begrijp, is waarom het voor die mensen fiscaal zo onaantrekkelijk wordt gemaakt om toch door te werken. Als men nu eenmaal wil, prima toch? Waarom neemt het kabinet deze drempel niet weg?

Er bekruipt me bij de AOW nog een ander ongemakkelijk gevoel. Als ik het goed heb mag nu de generatie die rustig vele jaren als ‘eeuwige student’ kon studeren op kosten van de overheid, die ongelimiteerde hypotheekaftrek kon genieten en die Nederland op een bijzonder welvarend moment meemaakte nu ook op 65-jarige leeftijd met pensioen. Dat zijn wel veel voordeeltjes voor één generatie. Dat is ze op zich gegund, maar ik zou er wel voor zijn dat we bij andere maatregelen om te bezuinigen de lasten ook eens bij die generatie leggen.

Aangezien die generatie nu aan het bewind is vraagt dat staatsmanschap. Maar het lijkt me wel zo sociaal.

Kraakverbod ja, daklozen nee

Wed, 14 Oct 2009 15:54:44 +0200

Het kraakverbod van VVD, CDA en ChristenUnie is een goed voorstel. Helaas neemt het niet de angel weg uit het probleem van de woningmarkt. Zonder aanvullende plannen komen er mensen op straat te staan. Dat kan net zo goed als kraken niet goed gepraat worden. CDA, VVD en ChristenUnie: aanvullende plannen graag!

Christelijke krakers. Ze bestaan. Nee, niet van die hippies. Hele ´normale´ mensen die zeggen genoodzaakt te zijn om andermans huis te gebruiken. Afgelopen week had ik Alex op bezoek. Alex is zo´n christelijke kraker. Door ziekte is hij al lang werkloos. Hij ziet kraken als enige redmiddel voor een dak boven zijn hoofd. Is er niet zoiets als een sociaal vangnet in Nederland? Volgens Alex werkt dat vangnet niet altijd. Ondanks zijn eigen ziekte vangt Alex zelfs ook nog mensen op die anders op straat slapen. Bij deze kraker geen gebrek aan naastenliefde.

Ik zou bijna vergeten dat kraken natuurlijk de wereld op z´n kop is. Het kan niet zo zijn dat er zomaar beslag gelegd kan worden op je eigendom. Als ik 36 oldtimers in mijn garage heb staan betekent dat nog niet dat mijn buurman die geen auto heeft gratis bij mij mag komen shoppen. De invulling van het kapitalisme mag zeker in deze tijd ter discussie gesteld worden, maar met de kern van het kapitalisme, namelijk privé-eigendom, is wat mij betreft niets mis. Het alternatief, een socialistische heilstaat, heeft ook niet bepaald goed uitgepakt. Ook het één- op-één nadoen van de eerste christengemeenten (waar ook alle bezit gemeenschappelijk was) in deze tijd werkt niet.

Toch heeft Alex wel een punt. De woningmarkt in Nederland zit al jaren op slot. Huizen zijn zeker voor starters echt belachelijk duur om te kopen. Voor sociale huur moet je gemiddeld 10 jaar wachten en huren in de privésector is onbetaalbaar. Tel uit je winst: 500.000 woningzoekenden. Het wetsvoorstel van VVD, CDA en ChristenUnie voor het invoeren van een kraakverbod gaat dít probleem niet oplossen. Kraken moet overbodig gemaakt worden. Daarom moet er naast het kraakverbod als de wiedeweerga gewerkt worden aan plannen om de koop- en huurprijs omlaag te brengen.

In het wetvoorstel van VVD, CDA en ChristenUnie staat alleen dat er wat gedaan moet worden aan leegstand. Die leegstand op zichzelf is echter geen probleem. Tegenover mijn huis staat een pand al 18 jaar leeg. Als de eigenaar daar blij van wordt moet hij dat vooral zo laten. Het probleem zit in het feit dat er tegelijkertijd heel veel mensen op zoek zijn naar woonruimte. Dat moeten we zien op te lossen. Laten we beginnen met het aanpakken van woningbouwcoöperaties. 60% van de krakers blijkt in panden van deze ondoorzichtige instellingen te zitten. Aan de ene kant staan er dus mensen jarenlang op een wachtlijst en aan de andere kant laten de coöperaties woningen leeg staan. Het kan aan mij liggen, maar volgens mij doe je dan echt wat fout. En dan heb ik het nog niet eens over de miljoenen die de coöperaties onnodig opgepot hebben en niet willen investeren.

Heilige huisjes zijn belangrijker geworden dan echte bakstenen huizen. Neem nu de hypotheekrenteaftrek. Juist hierdoor worden huizen onbetaalbaar voor starters. Tijd om deze heilige huisjes af te breken en echte huizen te gaan bouwen. Kraken is slechts een gevolg. Een verbod er op is prima, maar er moet wel erkend worden dat het niet de wortel van het probleem aanpakt.

Het mag in ons rijke land niet zo zijn dat er mensen tegen hun wil in onder een kartonnen doos slapen. Alex, ik ga me er hard voor maken dat ook jij een betaalbare woning kan krijgen. Als je met het vooruitzicht op een betaalbare koop of huurwonig alsnog iemand andermans woning bezet, dan mogen ze je wat mij betreft de in het wetvoorstel van CDA, VVD en ChristenUnie geplande één jaar celstraf opleggen.

IJmert Muilwijk

Tegen koopzondagen? Niks christelijks aan.

Tue, 13 Oct 2009 17:26:44 +0200

Veel mensen denken dat christelijke politieke partijen allerlei dingen aan Nederland willen opleggen met als enige argument dat het nu eenmaal in de Bijbel staat. 'Als je naar de Bijbel wilt luisteren, moet je het zelf weten, maar val er andere mensen niet mee lastig', lijkt de redenering. Dat geldt ook voor het debat over de koopzondag. Maar laat dat nu juist een punt zijn waarbij Bijbelse argumentatie helemaal niet nodig is om tot een standpunt te komen.

Vanochtend was ik in Amsterdam-Noord bij het startschot van de actie Winkelrust. Verschillende vakbonden (waaronder ook de seculiere FNV) komen in het geweer tegen de voortgaande uitbreiding van de hoeveelheid koopzondagen. En terecht!

De zondag is, net als de zaterdag, in Nederland een vrije dag. Dat betekent dat werknemers dan niet verplicht zijn te werken. Je zou dus denken dat iedereen die niet op zondag wil werken, dat prima zelf kan beslissen. Maar dat blijkt in de praktijk tegen te vallen. Nu is het zo dat in de meeste CAO’s is vastgelegd dat er een toeslag geldt voor op zondag werken, zoals dat vroeger ook voor de zaterdag gold. Dat betekent dat de meeste winkels die zondag open zijn worden bemand door oproepkrachten (vaak studenten) die niet fulltime werken en graag bereid zijn zondag te werken. Dat levert immers meer op, en zij pakken hun vrije dag wel op een ander moment in de week.

Veel kleinere winkeliers kunnen dat dure zondagpersoneel echter niet betalen. Terwijl hun omzetcijfers laten zien dat zij wel gedwongen worden open te gaan op zondag wanneer concurrenten dat doen, omdat ze anders omzet mislopen.

Je zou zeggen: schaf dan die zondagstoelage af, zodat winkeliers op zondag goedkoper mensen kunnen laten werken. Maar dat werkt natuurlijk ook niet: wanneer er niet extra verdiend kan worden, werken al die oproepkrachten natuurlijk liever doordeweeks. Dat betekent dat winkeliers een beroep zullen moeten doen op hun vaste personeel, maar die mensen zien het doorgaans niet zitten op zondag te moeten werken. Het gevolg hiervan is voorspelbaar: hoewel werknemers formeel niet op zondag hoeven te werken, gebeurt het steeds vaker dat een werkgever zegt: je moet op zondag werken, anders wordt je contract niet verlengd. Op dat moment is van vrijwilligheid nauwelijks sprake.

Daar wordt wel eens tegen ingebracht dat mensen die op zondag werken op een andere dag in de week vrij krijgen? Ja, dat kan zo zijn. Maar wat kun je met die vrije dag? Als je kinderen hebt, gaan die naar school, een eventuele partner werkt wellicht, er zijn geen kerkdiensten, er is geen voetbal op tv en de sportclubs in de buurt hebben overdag ook geen activiteiten. Verder staat er overal file en gaat voor de wereld om je heen het leven gewoon door. Dat zal een leuke vrije dag worden.

Wat lijkt op een uitbreiding van de vrijheid (‘op zondag ook lekker kunnen winkelen’) blijkt in wezen dus een inperking daarvan te zijn. Terwijl het ook economisch niks oplevert, zoals het Centraal Planbureau eerder dit jaar liet zien. En terwijl er in Nederland al ruimschoots gelegenheid is om je boodschappen te doen: het is flauwekul als beweerd wordt dat je anders niet aan je boodschappen toekomt. Veel supermarkten zijn in Nederland rond de tachtig uur per week open, en andere winkels meer dan vijftig uur, je kunt niet met droge ogen beweren dat je dan de hele week niet in de gelegenheid bent om je inkopen te doen.

Ik hoop dat het duidelijk is: dit punt is moeiteloos te onderbouwen zonder daar de Bijbel bij te gebruiken. Natuurlijk laat de Bijbel mij wel zien dat een dag rust in de week goed is voor de mens, maar dat maakt voor mijn argumentatie niets uit. Van het willen opleggen van fundamentalistische standpunten aan de rest van de bevolking is dan ook helemaal geen sprake.

Hugo Scherff

P.S. Voor meer informatie en de petitie: www.winkelrust.nl

Anti-kraakwet nauwelijks te handhaven

Mon, 12 Oct 2009 11:38:30 +0200

Het lijkt er op dat over niet al te lange tijd kraken verboden is. De initiatiefwet van ChristenUnie, CDA en VVD kan op voldoende steun rekenen in de Kamer. Arie Slob verdedigt de nobele stelling dat je van andermans spullen af moet blijven. Ik denk dat bij wetgeving meer komt kijken dan nobele principes.

Ondanks het economische verhaal over vraag en aanbod die elkaar vinden, is er in Nederland naast leegstand nog steeds behoefte aan woonruimte. Om de kloof tussen vraag en aanbod te dichten nemen krakers het recht om leegstaande panden te bewonen. Als het gaat om panden die langer dan een jaar leegstaan wordt dit meestal gedoogd. Een eigenaar zal met de krakers om de tafel moeten gaan zitten om af te spreken wanneer hij zijn eigenlijk pand weer mag gebruiken.
Erg netjes is het niet van krakers om zomaar ergens te gaan wonen, maar voor de eigenaar is het ook wel een beetje eigen schuld dikke bult. Moet die eigenaar zijn panden maar niet zo lang leeg laten staan!

In de initiatiefwet van CU, CDA en VVD wordt kraken verboden. Om toch nog enige druk uit te oefenen op vastgoedeigenaren om hun panden niet leeg te laten staan als het hen uitkomt, zullen ambtenaren van de gemeente regelmatig op fiets moeten stappen om een rondje te rijden en door de ruiten te gluren.
Gezien de reactie van de Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) denk ik niet dat deze nieuwe aanpak goed van de grond gaat komen. Bij deze initiatiefwet loopt de uitvoering achter uitgangspunt aan. Bij het maken van wetgeving zouden deze twee hand in hand moeten gaan.

Je moet van andermans spullen afblijven en krakers kunnen heel vervelend zijn, maar je moet je alsnog afvragen of de rechtstaat het gewicht van deze wet aan kan. Zonder gedegen regeling over hoe de wet moet worden toegepast door gemeenten en politie staat de wet voorgesorteerd om te mislukken. Een wet werkt pas als deze op een goede manier gehandhaafd kan worden.

ChristenUnie moet oppassen voor tupperware-syndroom

Fri, 09 Oct 2009 14:46:11 +0200

De ChristenUnie verdient een pluim voor haar trouw aan de coalitie. Maar ze moet oppassen dat dit kabinet geen tupperware-bakje wordt dat de prakjes warm houdt. Als we bij de volgende verkiezingen een stevig stuk vlees op tafel willen hebben, dan is er commitment van drie partijen nodig.

Politiek gebrek aan lef

Twee dingen vallen vriend en vijand op rondom de deelname van de ChristenUnie aan dit kabinet. De partij is een trouwe coalitiepartner én een hartstochtelijk verdediger van de coalitie. Zo kreeg de oppositie afgelopen week de wind van voren van André Rouvoet. Het oppositionele optreden tijdens de Algemene Beschouwing kwalificeerde de ChristenUnie-leider als “politiek gebrek aan lef.” Hij was de enige van kabinetszijde die zo prominent en overtuigend de coalitie verdedigde in interviews en op een eigen partijcongres. Hij deed daarmee wat Balkenende had moeten doen.

Haags geheim

De ChristenUnie verbindt zich nadrukkelijk aan de huidige regering. Hoe anders lijkt dat soms te zijn bij CDA en PvdA. Het is een Haags geheim dat beide partijen grote moeite met elkaar hebben. Niet alleen zijn er grote inhoudelijke verschillen wanneer er nieuwe keuzes gemaakt moeten worden. Persoonlijke stijl en partijcultuur botsen eveneens. Leiderschapsdiscussies bij beide partijen, aanhoudende kritiek vanuit de eigen partij en heimwee naar oude coalitiepartners komen daar nog eens overheen. Dat alles maakt dat beide partijen maar met een half been in dit kabinet lijken te staan. Of dit feitelijk klopt is daarbij nauwelijks relevant. Veel relevanter is het feit dat CDA en PvdA er niet in slagen een eenduidig en krachtig coalitie-verhaal te communiceren, waarmee ze geruchten over animositeit en verdeeldheid van tafel vegen.

Erop of eronder

Dat het zakelijke enthousiasme –althans in de beeldvorming- ontbreekt is dodelijk in een periode waarin belangrijke beleidskeuzes aan de orde van de dag zijn. Beleid maak je niet alleen, je moet het ook verkopen aan degene die je vertegenwoordigt: de kiezer. Je zou bovendien zeggen dat beide partijen er genoeg belang bij hebben om van dit kabinet een succes te maken. De vooruitzichten in de peilingen zijn voor de grote partners van de ChristenUnie immers dramatisch en lopen gelijk op met het dalende vertrouwen van de bevolking in dit kabinet. De ChristenUnie mag beide partijen dat best aanwrijven. Een eenduidig verhaal is nodig om het vertrouwen van de bevolking terug te winnen en de grote inhoudelijk uitdagingen in het komende politiek seizoen te slechten. De ChristenUnie moet dat bij haar partners afdwingen. Om met Wouter Bos te spreken: “En nu aan het werk allemaal!” (1)

Harmjan Vedder

(1) Bosblog van 8 oktober, http://www.pvda.nl/nieuws/nieuws/2009/10/Bosblog+8+oktober.html

Het dreigende gevaar van Rouvoets gezinsbeleid

Wed, 07 Oct 2009 15:49:28 +0200

Afgelopen maandag werd de nieuwe gezinsnota van minister Rouvoet in de Kamer besproken. Het is inderdaad een 'ideologische doorbraak' te noemen, want het gezin staat gelukkig centraal. De liberale gelijkheidsdoctrine is in dit gezinsbeleid echter duidelijk aan te wijzen. Zij kan in de toekomst het paard van Troje blijken te zijn geweest, als we niet op de bres blijven staan voor de rechten van ouders en de autonomie van het gezin.

De Nederlandse overheid heeft onder leiding van Rouvoet en daarvoor staatssecretaris Ross de schouders gezet onder een verantwoord jeugd- en gezinsbeleid. Het is met recht een verademing, dat er weer gesproken mag worden over het belang van relaties en de verantwoordelijkheden die komen kijken bij de opvoeding van kinderen. Daarom is het te waarderen dat de overheid allerlei stimulerende maatregelen bedenkt om te werken aan ‘sterkere gezinsverbanden’. De zorg voor het gezin wordt ons echter aangeboden vanuit de gedachte dat de rechten van het individuele kind gewaarborgd moeten zijn. In een ideaal Nederland hebben alle kinderen gelijke kansen om een goed leven te leiden. Zo niet, dan komt de overheid om de hoek zetten. Door middel van een elektronisch kinddossier en nauwgezette wetgeving houdt de overheid - bijgestaan door zorgprofessionals - een rechtvaardige start van individuen in de gaten.

Het is zeer de vraag of Rouvoet en de zijnen geen zand in de ogen is gestrooid door feministisch liberale denkers, wanneer hij de rechten van het kind centraal stelt ten koste van de vrijheid en eigen zelfstandigheid van het gezin. Feministische denkers over de implementatie van rechtvaardigheid in een samenleving hebben terecht gewezen op de ongelijke kansen van individuen in een gezin. Zij delen met de christelijk-sociale traditie, dat de scheiding tussen publiek en privaat domein misleidend is, omdat politieke besluiten doorwerken op de vormgeving van het gezin. Eind jaren tachtig schreef de feministe Susan Okin in haar boek Justice, gender and the family dat de ongelijkheid tussen beide seksen zou blijven bestaan, zolang het gezin politiek als een onaantastbare sfeer wordt behandeld. In haar optiek zou de overheid zich actief moeten mengen in de gezinsopvoeding, zodat er gelijke kansen aanwezig zijn voor alle kinderen. Inmiddels wordt deze agenda uitgevoerd.

De overheid trekt teveel verantwoordelijkheid naar zich toe, wat ten koste zal gaan van de vrijheid om zelf als gezin te bepalen welke waarden en normen je aan je kinderen wilt meegeven. Nu is dit nog in het voordeel van culturele minderheden, zoals de christelijke, maar het is aannemelijk dat dit in de toekomst bij een andere regeringscoalitie zal veranderen. Als de overheid dan de liberale gelijkheidsdoctrine gaat opleggen aan het gezin, zijn we weer terug in de tijd van Groen en Kuyper.

Maarten Vogelaar

We hebben veel te verliezen!

Sun, 04 Oct 2009 22:22:29 +0200

Twintig commissies gaan zich de komende tijd buigen over de vraag waar we 35 miljard euro vandaan halen. Tot de meest gevoelige beleidsterreinen horen toch wel onderwijs en zorg. De uitgangspositie in de zorg lijkt evenwel niet zo slecht als die vaak lijkt te zijn.

Dat was even schrikken, vorige week. Nederland werd bovenaan gezet in de Europe Health Consumer Index. Oftewel, we hebben in Nederland de beste gezondheidszorg van Europa. Voor zover ik kon ontdekken wordt die ranglijst opgemaakt door een onafhankelijke organisatie. Blijkbaar zijn we echt zo goed…

Wie had dat toch gedacht? Nou, bijvoorbeeld de mensen die de krant elk jaar lezen, eind september en begin oktober. ‘We’ zijn namelijk al jaren erg goed volgens het EHCI. In 2005 kwam Nederland ook als beste uit de bus, de twee jaren daarop eindigden we als runner up en nu prolongeert ons kleine land de koppositie van vorig jaar, als eerste land ooit en met een duidelijke voorsprong. Bovendien zijn we een voorbeeld voor president Obama bij het hervormen van het zorgstelsel in de Verenigde Staten (al mogen de Republikeinen dat niet weten).

Dat wil natuurlijk niet zeggen dat alle binnenlandse kritiek onterecht is en ook niet dat er niets beter kan, maar het is goed om ons te realiseren dat onze uitgangspositie niet zo slecht is. We hebben onze positie volgens de onderzoekers ondermeer te danken aan de nieuwe manier van financiering van de zorg. Het nieuwe zorgstelsel als succesverhaal. Opvallender vind ik nog de verbeterpunten. Werk aan de wachtlijsten is een intikker, maar directer toegang tot specialisten? Als ik één heel specifiek en positief punt van onze zorg zou moeten noemen, zou de eerstelijns opvang (en soms nuttige barrière) van de huisartsen als eerste in me opkomen.

Onze uitgangspositie is dus blijkbaar niet slecht, daar kunnen we blij mee zijn. Aan de andere kant, we hebben ook veel te verliezen. Waar haalt minister Klink ooit 12 miljard bezuiniging vandaan? De mantra van efficiënter en slimmer werken moet eerst onderbouwd worden. Pijnlijke keuzes wachten wellicht (hoger eigen risico, kleiner basispakket, een rem op de toepassing van medische ontwikkelingen in alledaagse zorg), of heilige huisjes moeten omver (winstuitkering in de zorg, meer privaat geld). De eerste plaats is nog geen zekerheidje, de komende jaren, maar wel iets om voor te knokken!

Peter de Kluijver

Het einde van zware arbeid?

Sat, 03 Oct 2009 18:50:50 +0200

Wouter Bos wil werkgevers verbieden werknemers zulk zwaar werk te laten doen dat ze eraan kapot gaan. Dit is zijn sociale oplossing voor mensen die een zwaar beroep uitoefenen en dus niet blij zijn met de verhoging van de AOW-leeftijd. Zwaar werk houd je immers niet vol tot je 67e. Het einde van zware arbeid is nabij en dus kunnen we de AOW-leeftijd verhogen. Maar werkt het zo gemakkelijk?

Met de oplossing om zwaar werk te verbieden wil Bos voorkomen dat hij genoodzaakt wordt om de AOW-leeftijd te differentieren tussen verschillende beroepsgroepen. Mensen met een zwaar beroep zouden dan eerder AOW krijgen dan iemand met een licht beroep. Dit zou alleen maar lastige discussies opleveren over de vraag wat aangemerkt moet worden als een zwaar beroep. Dat leidt alleen maar tot zeer ingewikkelde regelgeving.

De oplossing om zwaar werk te verbieden is verbluffend simplistisch maar gaat buiten iedere realiteit om. Maar ik zie geen reden om aan te nemen dat zwaar werk in de toekomst tot het verleden gaat behoren. Wie of wat neemt het handwerk van bouwvakkers, schilders, fruitkwekers en aspergeboeren over? Ik zie dat nog niet gebeuren. Daarnaast is het nog de vraag wanneer het werk te zwaar is, zodat het verboden wordt. Iemand die 10 jaar stratenmaker is, kan nog uitstekend functioneren. Wellicht is hij op zijn zestigste versleten, maar als hij na 10 jaar wat anders gaat doen, hoeft dat niet het geval te zijn.

Ik vind een verhoging van de AOW-leeftijd prima voor mensen, die gedoemd zijn hun tijd achter een beeldscherm of aan de koffie/vergadertafel, door te brengen. Mensen leven nu eenmaal langer en (hopelijk) gezonder. Dat kost meer geld. Maar voor mensen met een zwaar beroep is die verhoging buitengewoon zuur. Jarenlang hebben zij zwaar werk gedaan, waarvoor ze vaak ook nog minder worden betaald dan mensen met een ‘zittend’ beroep. En dan is het zwaar om na je 65^e nog verder door te gaan. Vaak zijn zij voor hun 65^e al uitgeput.

Het kabinet zou daar rekening mee moeten houden in de nieuwe plannen die zij voorstelt. Dit kan overigens ook buiten de overheid om. Denkbaar is een CAO-afspraak dat werkgevers geld storten in een fonds om werknemers met een zwaar beroep een pré-AOW te kunnen geven vóór hun 67^e. Dit leidt bovendien tot een eerlijker prijs voor laaggeschoolde maar zware arbeid, omdat de werkgevers de kosten voor het fonds moeten doorberekenen aan de klant. Maar als de werkgevers een dergelijke oplossing weigeren, dan zou de overheid daar toch regels over moeten stellen. Anders verwordt de verhoging van de AOW-leeftijd tot een a-sociaal beleid.

Het is naïef om te veronderstellen dat het probleem van de zware arbeid opgelost kan worden door een verbod op zware arbeid. Een sociaal kabinet zou daarom zorgen voor een compensatie voor werknemers met een zwaar beroep. Dan kan de leeftijd van de AOW gerust omhoog.

Laurens Buist

BAZO

Thu, 01 Oct 2009 13:17:07 +0200

Niet dat ik er ooit succesvol in ben geworden, maar ik heb me wel eens verdiept in theorie over onderhandelen. Veel gebruikt is de Harvard-methodiek. Die gaat er kort en goed vanuit dat je niet op posities maar op belangen moet letten bij onderhandelen. En een belangrijk instrument daarbij is het 'BAZO'. Dat begrip is gisteren heel scherp bij de vakbeweging op het netvlies gekomen.

Waar BAZO dan voor staat? Het is een afkorting voor Beste Alternatief Zonder Overeenkomst. Het is een belangrijk begrip om te kijken of de deal die je wilt sluiten werkelijk gunstig is. Soms is het laten afketsen van een overeenkomst gunstiger dan het sluiten van de overeenkomst, afhankelijk van je belangen.

In de AOW-discussie hadden de verschillende partijen verschillende BAZO's. De vakbeweging had duidelijk het meest te verliezen: als er geen overeenkomst gesloten werd (zoals nu is gebeurd), gaat het kabinet de plannen uitvoeren waar de vakbonden zo op tegen zijn. De werkgevers vinden de oplossing van het kabinet eigenlijk wel prima. De nadelen voor de werkgevers van het uitblijven van een akkoord zijn hooguit een vermindering van het belang van de SER (dat zal op termijn wel loslopen) en een verstoorde relatie met de vakbeweging (die met het oog op de crisis hun looneisen toch ook niet extreem hoog zullen stellen). Beide nadelen raken ook de vakbeweging zelf.

Het lijkt erop dat de vakbonden hun onderhandelingspositie niet stevig genoeg hebben gemaakt om zich beter te positioneren. Het BAZO van de werkgevers was aanmerkelijk beter dan dat van de vakbeweging. Het is wel duidelijk: Agnes Jongerius heeft te vroeg gejuicht. Dat is bij onderhandelingen niet zo handig...

Marcel Benard

Laat het kabinet zich (weer) piepelen?

Mon, 28 Sep 2009 07:21:00 +0200

Bos, Rouvoet, Balkenende, Verhagen en Van Middelkoop. Allemaal leden van hetzelfde kabinet. Met allemaal een verschillende reactie op de vraag: Blijven we nog in Uruzgan? De ��n zegt indirect 'ja', de ander 'nee', de volgende liet het in het midden. E�n conclusie kunnen we wel trekken: het kabinet is niet duidelijk. Het kabinet wordt op alle fronten bewerkt door de VS en de NAVO. Ik hoop dat ze zich niet weer laten piepelen.

Eind 2007 was het kabinet duidelijk: “De Nederlandse missie heeft een duidelijke looptijd. 1 augustus 2010 zal de einddatum zijn”. Duidelijker kan het bijna niet. In de afgelopen tijd is dit meerdere malen herhaald. De PvdA stond altijd vooraan om dit nog eens te bekrachtigen. Maar ook ChristenUnie, bij mondde van Van Middelkoop, liet er weinig twijfel over bestaan: “we blijven als ‘lead-nation’ in Uruzgan tot augustus 2010. Daarna pakken we in en in december 2010 is de laatste militair vertrokken uit Uruzgan. We gaan ook niet naar een ander gebied in Afghanistan”.

Het CDA daarentegen is altijd de twijfelzaaier geweest. Allereerst was het een CDA-er, De Hoop Scheffer, die Nederland oproep deel te nemen aan de missie. Vervolgens was het een CDA-er die in de kabinetsformatie van 2007 een deal wilde sluiten over verlenging: Verhagen. In november 2008 was weer een CDA-er, weer Verhagen, aan het woord: in 2010 gaan we écht weg uit Uruzgan, maar niet uit Afghanistan. Januari 2009 sprak ook Balkende over mogelijke verlenging of inzet elders in Afghanistan. En de afgelopen week was het weer raak.

Het kabinet is niet duidelijk over de betrokkenheid van Nederland in Afghanistan. Als er een gedeelde mening was, hadden de kabinetsleden niet zoveel woorden nodig om steeds maar weer uit te leggen hoe het nu zit. Mij is het nog steeds niet duidelijk. Als Bos aan het woord is, hoor ik wat anders dan wanneer ik naar Balkenende/Verhagen luister. En de woorden van Van Middelkoop begin 2009, klonken heel anders dan de woorden anno september 2009. Kortom, het lukt het kabinet maar niet met een duidelijk standpunt over Uruzgan te komen.

Al met al heb ik het gevoel dat de druk vanuit de NAVO en ook vanuit de VS hoog is op de Nederlandse kabinetsleden. En dan vooral op Balkenende en op Verhagen. De bezoekjes die Balkenende mag brengen aan Obama, de praatjes op de VN, de uitnodigingen om deel te nemen in de G8 en G20; het zijn allemaal zaken waarmee hij en Verhagen worden gemanipuleerd. Ik hoop maar dat de andere kabinetsleden zich niet weer laten piepelen, zoals het in 2007 ging. Maar dat ze voet bij stuk houden: “we blijven als ‘lead-nation’ in Uruzgan tot augustus 2010. Daarna pakken we in en in december 2010 is de laatste militair vertrokken uit Uruzgan. We gaan ook niet naar een ander gebied in Afghanistan”. Soms is het tijd op een punt te zetten. Ook nu!

Bart van der Vegte

Kinderen mogen schreeuwen

Fri, 25 Sep 2009 12:37:45 +0200

Vanaf 1 januari vallen de buitenspelende kinderen van scholen en cr�ches niet meer onder de regels voor geluidsnormen. Dat heeft minister Cramer van milieu bepaald. Een goede zaak lijkt mij. Als je last hebt van buiten spelende kinderen, kun je niet aankomen met decibellen. Kinderen moeten toch lawaai kunnen maken tijdens het spelen?

Het is een aantal keer behoorlijk uit de hand gelopen. In Amsterdam zijn er eieren gegooid naar spelende kinderen en een buurman heeft ouders met een megafoon ziektes toegewenst.

Natuurlijk is het belangrijk om rekening met elkaar te houden, maar dat zou niet tot gevolg moeten hebben dat kinderen niet meer buiten kunnen spellen. Of dat kinderen alleen nog mogen fluisteren tijdens het buiten spelen. Waar bij muziek een aantal decibel als grens gebruikt kan worden, klinkt dat bij spelende kinderen onzinnig.

Vandaag las ik in Trouw de volgende reactie van hoogleraar toegepaste psychologie Stallen van de Universiteit Leiden:
“Geluidsoverlast is een opstelsom van decibellen en de relatie tussen veroorzaker en overlast-ervaarder. Als je je saxofoonspelende buurman goed kent, heb je minder last van zijn geluid dan wanneer hij weigert te groeten. Door bewoners en instellingen te dwingen eerst met elkaar te overleggen, wordt het overlastgevoel al verminderd. En mogen de partijen er niet uitkomen, dan kan altijd nog de gemeente of de rechter worden ingeschakeld. Want overlast is overlast ook zonder norm.”

Beter kan ik het niet zeggen. Geluidsoverlast is geen kwestie van alleen decibellen. Het gaat om de onderlinge relatie! Goed gedaan minister Cramer: van regels naar mensen.

ChristenUnie moet professioneel zijn

Wed, 23 Sep 2009 13:58:56 +0200

De Algemene Beschouwingen van vorige week leverde een onverwachte motie van wantrouwen op vanuit de VVD. Mark Rutte kan het niet meer aanzien en zit liever zelf aan het roer. Dat was tegen het zere been van de ChristenUnie. Bij monde van Arie Slob werd de samenwerking met de VVD rond een antikraakwet opgeschort. Een onprofessionele reactie.

Alexander Pechtold gooide ze nog maar eens op tafel, alle rapporten van de afgelopen jaren. Inderdaad, van commissie Bakker tot SER- en WRR-rapporten. Er is veel onderzocht in de afgelopen jaren. Natuurlijk werden die rapporten onder het gunstige gesternte van economische rugwind geschreven, maar of al die onderzoeksrapporten dan ineens waardeloos worden?

Arie Slob benadrukte tegenover de Volkskrant nog maar eens hoe groot de opdracht is, en dat is hij. En ook werd nog maar eens gemeld dat in 2010 toch nog niet kan worden bezuinigd omdat de economie het niet kan verdragen, waarschijnlijk heeft hij gelijk. Maar om dan te zeggen dat we de tijd hebben om nog maar eens over de maatregelen na te denken? Wat mij betreft had dat al lang kunnen gebeuren. Want tussen droom en daad staat een behoorlijk wetgevingsproces in de weg, nog los van de praktische bezwaren.

Hoe lang is de ChristenUnie bijvoorbeeld al bezig met de antikraakwet? Want dat was voor mij de echte uitglijder van de ChristenUnie deze week. Meningen over een snelle of langzame aanpak van de crisis kunnen verschillen. Dat oppositiepartijen en coalitiepartijen anders denken over dit kabinet lijkt me ook helder. Maar wie kan mij uitleggen wat een gelegenheidscoalitie inzake één wetsvoorstel te maken heeft met het vertrouwen dat een partij heeft in dit kabinet? Welk landsbelang dien je door uit chagrijn over een debat of een motie, een ander wetsvoorstel, waar je nota bene enthousiast over bent, te traineren?

Politiek kan niet altijd leuk zijn. Je moet soms een flinke jongen zijn. Het uitstellen van de behandeling van de antikraakwet is een te kleinzerige reactie van de ChristenUnie.

Peter de Kluijver

Roerig weekje

Fri, 18 Sep 2009 17:27:11 +0200

Het was roerig de afgelopen week. Dat hoort ook zo natuurlijk, rondom de algemene beschouwingen. Toch was het roeriger dan andere jaren. Populisten met harde taal en snelle oordelen, een belasting op hoofddoekjes en een minister-president die volgens de krant al een andere baan had. Een roerige week, ook een zure. Dat had niet gehoeven.

De miljoenennota was nog niet uit of de oppositie had haar reactie al klaar. Volgens vrijwel volledig voorspelbare lijnen werd forse kritiek op de miljoenennota geuit. Dat hoort ook zo, daar ben je oppositie voor. Toch had het allemaal wel wat minder zuur gemogen. Het leek voor een groot deel van de oppositie onmogelijk om na een realistische beschouwing van de machtsverhoudingen binnen het parlement van ideologische lijnen af te stappen en iets nuttigs te doen. Een gemiste kans die hopelijk tijdens de behandeling van de begrotingen van de ministeries goed wordt gemaakt.

Op het voorstel voor een belasting op hoofddoekjes werd door enkele commentatoren positief gereageerd. Binnen het Ottomaanse rijk betaalden Christenen en Joden immers ook extra belasting vanwege hun geloof? Daarbij werd voor het gemak vergeten dat van ons land toch wel een iets andere houding ten opzichte van godsdienstvrijheid mag worden verwacht dan van het Ottomaanse rijk in de 19^e eeuw.

En dan Balkenende. Kamerleden hadden ‘in de krant gelezen’ dat zijn naam rondgaat als kandidaat-voorzitter van de Europese Raad. Het lijkt me inderdaad onverstandig als Balkenende zijn huidige positie verlaat, hij moet nu stabiliteit bieden. Goed dat de oppositie hier druk op zet maar ook hier werd het debat snel weer zuur. Druk zetten werd al gauw wat drammerig doorzeuren over of de geruchten ‘uit de krant’ nu wel of niet klopten. Dat kan anders.

‘Zuur’ was de term die Bas van der Vlies gebruikte. Terecht. Het was vrijwel onmogelijk onder alle retoriek en ferme taal nog te ontdekken wat er nu werkelijk speelt in ons land. De zure toon van vrijwel alle debatten en interviews deze week was niet nodig. Dat de economische situatie niet tot vrolijkheid leidt is begrijpelijk, tegelijk vraagt juist deze situatie om een constructief debat. Het is te hopen dat dat de komende maand nog ontstaat.

Cor Oudes

Weg met de werkgroepen

Wed, 16 Sep 2009 17:21:43 +0200

Op de vraag "wat vindt u van de plannen" antwoordde Femke Halsema gisteren op Prinjesdag "er zijn geen plannen". Inderdaad, waar we in 2011 in vredesnaam 35 miljard vandaan gaan toveren is nog volstrekt onduidelijk. Een gemiste kans om de duidelijkheid te geven. Toch heeft Halsema ook ongelijk; het niet bezuinigen in 2010 is weldegelijk een plan. Een goed plan.

Het lot van Nederland na 2010 wordt in de handen van werkgroepen met topambtenaren gelegd. Alsof dat de mensen zijn waar wij om gevraagd hebben. Het hele idee van volksvertegenwoordiging is dat zij keuzes willen en durven te maken voor de mensen waardoor ze gekozen zijn. Nu leggen die vertegenwoordigers de taak weer bij experts. Dat is óf heel slim, óf heel zwak. Ik denk het laatste.

Dit kabinet heeft er namelijk een handje van om commissies in het leven te roepen op moeilijke thema’s. De praktijk is dat dit soort commissies er zijn om tijd te rekken. Ambtenaren bezuinigen zichzelf niet weg. Ook is het echt niet zo dat we er nu achter komen dat er op ieder ministerie een hele verdieping ambtenaren aan het ping-pongen is de hele dag. Natuurlijk is er overbodige bureaucratie, maar geen ambtenaar en geen enkele regeling of uitkering is er voor niets. De werkgroepen kunnen vast wel een paar miljard aan maatregelen voorstellen door slimmer en sneller te werken, maar 35 miljard wegsnijden no way. Het snijden kan dan ook enkel en allen gebeuren door het stellen van prioriteiten. En daar heb je geen werkgroepen voor nodig, maar daadkrachtige politici.

Toch ben ik het niet eens met Halsema als ze zegt dat er geen plannen zijn. De keuze om in 2010 niets te doen – lees niet keihard te bezuinigen – is weldegelijk een plan. Een goed plan zelfs. We zouden de economie helemaal om zeep helpen als we in tijden waarin de werkloosheid al heel hard oploopt ook nog eens keihard te gaan bezuinigen. Ookal komt de staatsschuld op de schouders van de jongeren, komend jaar is de beste keuze om deze nog op te laten lopen. Niets doen is ook een keuze!

Toch snapt iedere Nederlander wel dat er een keer gesneden moet gaan worden. Daarom had er gisteren wel meer richting aangegeven moeten worden in waar na 2011 op bezuinigd gaat worden. Hangend uit een raam aan het binnenhof om een glimp van de koningin op te vangen, ving ik een eerste goede voorstel op om de 35 miljard te bezuinigen. “Laten we volgend jaar wat minder van die mannen in strakke witte broeken, toeters en grote geweren langs de kant zetten”.

IJmert Muilwijk

Eng: christelijke hulpverleners

Wed, 16 Sep 2009 00:23:55 +0200

Het Scharlaken Koord lag vorige week onder vuur, net als enige tijd geleden Youth for Christ. De kern van de zaak is dezelfde: wantrouwen naar christenen als hulpverleners. Stel je voor dat ze over hun geloof vertellen!

Dit wantrouwen is niet gerechtvaardigd. De hulpverleners in kwestie zijn gewoon professionals, dáárop moeten ze worden afgerekend. Zeker wanneer zij in opdracht van de overheid werken, geldt dat afgesproken doelen behaald moeten worden.

Daarnaast: stel dat een hulpverlener in gesprek raakt met een cliënt over zijn drijfveren, waarbij het geloof een grote rol speelt. De cliënt kan daar gewoon naar luisteren, en ermee doen of laten wat hij wil. In het ‘ergste’ geval besluit zo iemand ook christen te worden. Kan iemand mij vertellen wat daar mis mee is? Natuurlijk moet evangelisatiewerk niet door de overheid worden gefinancierd, maar als tijdens het werk het geloof ter sprake komt, wordt niemand daar minder van.

Maar vooral: let er eens op hoeveel goede dingen er gebeuren vanuit een geloofsovertuiging. Het Leger des Heils heeft prominent op de website staan: ‘Jezus is ons voorbeeld in ons dagelijks handelen.’ Onder dat motto worden in Nederland duizenden daklozen, verslaafden, gedetineerden, ouderen en gehandicapten geholpen.

Het Scharlaken Koord doet al twintig jaar uit diezelfde overtuiging maatschappelijk werk onder prostituees, en dat zonder structurele subsidie. Pas sinds kort is er ook een seculiere instantie die dat werk verricht, maar daarvoor is voor miljoenen aan gemeenschapsgeld geïnvesteerd.

Wat kun je dan beter zeggen tegen al die mensen die uit hun diepste overtuiging opkomen voor wat zwak is? ‘Doe wat je niet laten kunt, maar zoek het vooral zelf uit en verwacht zeker geen hulp van ons.’? Of: ‘Mooi dat je klaar wilt staan voor mensen die dat nodig hebben, wij willen dat graag mogelijk blijven maken.’? Wat mij betreft is het antwoord op die vraag volkomen duidelijk.

Hugo Scherff

Ik heb een duif op mijn balkon

Mon, 14 Sep 2009 20:42:01 +0200

Zondagochtend, 8.30 uur. Ik sta op het punt om naar de kerk te gaan, maar zie een duif op mijn balkon zitten. Hij bleek een zere vleugel te hebben. Vermoedelijk omdat hij tegen het raam aan is gevlogen. Ondanks de duivenoverlast waardoor mijn wijk geterroriseerd wordt besloot ik gehoor te geven aan de enorme zorgplicht die ik vanuit mijn binnenste voelde opkomen.

De duif, één van de vele duiven die redelijk ongewenst in de wijk vertoeven, de boel onderkakken en zo nu en dan ’s morgens veel te vroeg geluid maken verblijft nu al weer twee dagen op mijn balkon. Dat doet de vraag opkomen of hij ooit nog zal vertrekken. Moet ik hem gedwongen uitzetten door te testen of zijn vleugels weer werken en hem van het balkon gooien? Zal hij zich, als hij blijft, wel aanpassen en zijn poepjes niet meer op het balkon leggen? Zal hij willen eten wat ik eet, of moet ik straks ook duivenvoer gaan kopen?

Zomaar wat vragen over de komst van de duif. Ik heb hem een woning gegeven door wat handdoeken met stro erin neer te leggen – wie weet heeft hij het koud als hij niet kan vliegen – en voer hem met appel en brood zodat hij kan aansterken.

En hoewel de vergelijking wellicht krom is, deed het mij denken aan de vele debatten over vluchtelingen, integratie en vreemdelingen van de afgelopen jaren.

Net als de duif, zijn er mensen beschadigd aankloppen bij Nederland of een ander Europees land. Echter, in veel debatten worden deze mensen over één kam geschoren met alle allochtonen, kinderen van vluchtelingen, straatterroristen en ga zo maar door. Is dat rechtvaardig?

Ik dacht aan de discussie over het Generaal Pardon van een tijd terug. Jarenlang een heet hangijzer, nu eindelijk geregeld. De angst was er voor een ‘aanzuigende werking’: er zouden stromen van vluchtelingen naar Nederland komen met onze regelingen. Nu, twee jaar later, blijven die doemscenario’s uit. Waarom? Omdat de regelgeving kennelijk helder is.

Daarom maak ik een goede afspraak met mijn duif. Zolang hij wil blijven, is het goed. Echter, dit betekent niet dat ik ook voer zal kopen voor zijn kinderen buiten mijn balkon. Het betekent ook dat nieuwe duiven op mijn balkon getoetst zullen worden: zijn ze wel echt gewond? Als ze de hulp niet nodig hebben dan zal ik ze moeten weigeren.

Dat betekent alleen niet dat ik het duifje zal behandelen als alle duiven die overlast veroorzaken in de buurt. Deze duif valt voor nu even onder mijn zorgplicht. Ik hoop dat politieke partijen in Nederland hetzelfde willen doen: een rechtvaardig immigratiebeleid voeren en nuance zoeken in het integratiedebat. Maak daarin onderscheid tussen vluchtelingen, asielzoekers, voormalige gastarbeiders en mensen die in Nederland geboren zijn (wellicht nog nooit in Marokko geweest zijn) maar één of meerdere ouders hebben met een niet-Nederlandse komaf. Iedere groep verdient speciale aandacht. Waar ze in ieder geval allemaal recht op hebben is dat ze als specifiek worden erkent. Het over één kam scheren van mensen brengt meestal geen oplossingen.

Waar de komst van een duif je al niet aan kan laten denken. Het herinnerde mij er in ieder geval aan dat ik blij ben met het generaal pardon dat er is gekomen. Voor de zekerheid richting de PVV: deze duif heeft tot nu toe één sneetje brood en een stukje appel gekost. De reinigingskosten voor het balkon kan ik nog niet in kaart brengen.

Rogier Havelaar

Kan een minister te eerlijk zijn?

Mon, 14 Sep 2009 07:20:00 +0200

Van Middelkoop was afgelopen weekend weer in het nieuws. Naar aanleiding van twee slachtoffers van de missie in Afghanistan. Van Middelkoop maakt zich zorgen om het gebrek aan draagvlak voor de missie. Dit terwijl juist de opperbevelhebber Van Uhm aan de Nederlandse bevolking onvoorwaardelijke steun vroeg voor het goede werk dat de militairen in Afghanistan leveren. Dit verschil is opvallend. Is dit de volgende tactische misser van Van Middelkoop? Of is hij gewoon eerlijk? Te eerlijk?

Voor minister Van Middelkoop heb ik diep respect. Het is geen sinecure om zo’n zware portefeuille als Defensie te hebben. De missie in Afghanistan, de 21 slachtoffers, de oppositie die vraagt om vertrek uit Afghanistan, anderen vragen juist om verlenging van de inzet van Nederland. Daarnaast gingen al deze zaken ook nog eens gepaard met enkele blunders en versprekingen die het vertrouwen in hem niet ten goede zijn gekomen. En dan toch je taak op een, naar eer en geweten, juiste manier uitvoeren. Dat is geen makkie.

Is de uitspraak van de minister over het gebrek aan draagvlak van de Nederlandse bevolking voor de missie in Afghanistan dan zijn volgende blunder? Het is namelijk koren op de molen van de oppositie die deze missie toch al meer dan zat is. Bovendien is het weinig bemoedigend voor de militairen in Afghanistan. Een domme misser zou je zeggen.

Of is Van Middelkoop hier gewoon eerlijk? Het blijkt namelijk uit eigen onderzoek van Defensie dat het draagvlak steeds verder afneemt. Dan is het toch eerlijk en terecht om te zeggen dat je je daar zorgen om maakt? Te eerlijk zou ik in dit geval zeggen. Het komt het laatste jaar van de missie in Afghanistan namelijk totaal niet ten goede.

Bart van der Vegte

Steun voor EU-kandidaat Barroso teleurstellend

Thu, 10 Sep 2009 19:27:24 +0200

Afgelopen week sprak ChristenUnie-parlementslid Peter van Dalen zijn steun uit voor de herbenoeming van Jose Manuel Barroso als voorzitter van de Europese Commissie. Dat de fractie zich voor deze wijfelende, gezichtsloze kandidaat uitspreekt, verraadt weinig ambitie om Europees vooruit te denken. Men lijkt hiermee in te zetten op de status quo, terwijl de mondiale werkelijkheid om internationale regulering vraagt.

De gegeven verklaring van Van Dalen is ronduit nietszeggend: „Bij de Europese verkiezingen in juni hebben de kiezers in Europa zich duidelijk uitgesproken voor centrumrechts. Dat betekent dus steun voor de centrumrechtse politicus Barroso. Bovendien hebben de andere partijen geen tegenkandidaat naar voren geschoven en is hun kritiek op Barroso dus tamelijk goedkoop". Sinds wanneer dient een politieke partij zich bij een geschikte kandidaat te laten leiden door dé kiezers in Europa? Het eerstgenoemde is een non-argument, wat de eurokritische koers van de partij op een indirecte wijze weergeeft. Men wil gewoon geen superstaat en daarom wordt de voorkeur gegeven aan een initiatiefloze kandidaat. Dat bijgebrek aan tegenkandidaten, kritiek op Barroso ongeloofwaardig en steun voor deze kleurloze kandidaat geloofwaardig wordt genoemd, illustreert de matheid van de Europese politiek. Uiteindelijk gaat deze nietszeggende voorzitter wel een ploeg eurocommissarissen samenstellen en voor een belangrijk deel zorgdragen voor de politieke agenda van Europa.

Gelukkig heeft Barroso in de vakantieperiode hard gewerkt aan een zinnenstrelend vergezicht onder de titel Politieke richtsnoeren voor de volgende Commissie, waarin hij zijn agenda voor een nieuwe ambtsperiode uiteenzet. Bij de presentatie beloofde hij zijn inspanningen te verdubbelen en schuwde hij de grote woorden niet: ‘Europa staat voor sterke keuzes in de wereld van vandaag. Of we werken samen om de uitdagingen aan te gaan, of we veroordelen onszelf tot onbelangrijkheid’. Maar zijn woorden klinken hol als we afgaan op zijn prestaties in de afgelopen vijf jaar. Hij was voorzitter in de tijd dat het Verdrag van Lissabon werd afgewezen en hij heeft in zijn eerste ambtsperiode niet laten zien wat het voorzitterschap van de Europese Commissie wél inhoudt. Het lijkt vandaag de dag of het Europese beleid enkel door lobbywerk en belangenafwegingen tot stand komt, los van enige visie van de voorzitter zelf. Sterk leiderschap bij de aanpak van de economische crisis bijvoorbeeld, hebben we nog niet gezien.

Gisteren merkte Barroso in een interview in The Daily Telegraph op, dat de inkomstenvergaring van de Europese Unie in zijn ogen veel transparanter moet. Op elk bonnetje moet in de toekomst komen te staan hoeveel er wordt afgedragen aan Europa. Er mogen geen taboes bestaan over de vraag hoe zij haar budget rond krijgt, aldus Barroso. Een sterke Europese voorzitter zou met visie en daadkracht wat mij betreft de zaken veel transparanter maken.

Maarten Vogelaar

CEO van Nederland

Tue, 08 Sep 2009 15:01:42 +0200

'De afstand tussen overheid en bedrijfsleven is te groot. Dat is schadelijk voor Nederland, zeker in internationaal verband.' Het is vaker geconstateerd, ING commissaris Elverding doet het nog eens in Het Financeele Dagblad. En inderdaad, meer kruisbestuiving kan goed werken voor de overheid en voor het bedrijfsleven, voor Nederland. Maar enige afstand lijkt me gezond.

Sommige partijen hebben de naam dat ze dicht op, dan wel in bedrijvig Nederland zitten. De VVD als partij van de ondernemers en ook het CDA is befaamd om haar netwerk van old boys. Toch klinkt regelmatig de roep om meer samenwerking en wisselwerking tussen de multinationals en kabinet. Peter Elverding kijkt daarbij met afgunst naar de vervlochten elite in Frankrijk en Duitsland. In Nederland is de één een ‘graaier’ en de ander ‘wereldvreemd’. Is er in Nederland geen kruisbestuiving?

Eenrichtingsverkeer

Vanuit de Haagse politiek stromen diverse bewindslieden door naar de top van het bedrijfsleven. Joop Wijn is als lid van de Raad van Bestuur van ABN Amro wederom een directe collega van Gerrit Zalm (hoewel die daar terecht kwam via een ‘opkontje’ van Wouter Bos). Roger van Boxtel is bestuursvoorzitter van Menzis. Hans Wijers kwam als consultant in de politiek, maakte in vier jaar veel indruk en staat nu aan het hoofd van multinational Akzo Nobel. In een verder verleden werd minister van Financiën Nelissen later topman van de AMRO Bank. Geen kleine jongens om het zo te zeggen. En hoewel kamerleden moeilijker aan topposities komen, de uitstroom is toch wel verzorgd.

Maar omgekeerd is de spoeling inderdaad een stuk dunner. Welke oud-CEO komt de ministerraad nu versterken? Zien we Jeroen van der Veer ooit minister van Economische Zaken worden? Het is onwaarschijnlijk. Goed, Bolkestein en Bos stapten beiden over van Shell naar de Nederlandse politiek, maar dat waren toen nog slechts topbestuurders in de dop (zeker Bos). Verder stemmen de (recente) ervaringen met zakenmensen in de politiek niet al te vrolijk, Herman Heinsbroek kan gemist worden aan het Binnenhof.

Politieke cultuur

Salaris lijkt me niet het grootste probleem, de angel zit eerder in de Nederlandse politieke cultuur, met twee hoofdredenen: Minister wordt je gemakkelijker als onderdeel van het partijkader dan als zakelijke topper. Zie er als relatieve outsider maar eens tussen te komen. Bovendien zou een voormalig ‘chief executive officer’ toch flink moeten wennen aan een Tweede Kamer als wispelturige meerdere. Gewend aan het besturen, het regelen en aansturen, is het waarschijnlijk niet prettig om telkens op stel en sprong naar de Kamer te moeten voor de verantwoording inzake de declaratie van twee broodjes haring.

Gemis

Is het nu zo erg dat de afstand in Nederland wat groter is? Ik moet zeggen dat ik het niet goed vind klinken als iemand als Elverding daarover klaagt. En hij heeft recht van spreken, met zijn inzet in onder andere een Commissie Infrastructuur heeft hij politieke besluitvorming diepgaand kunnen ontleden. Zijn conclusie: de politieke besluitvorming kan veel efficiënter en zowel Kamer als regering als ambtelijke organisatie moet meer aandacht geven aan uitvoering van beleid. Wat meer bedrijfsmatige kwaliteiten kunnen daar van pas komen. En een gezamenlijke lobby in Europa van bedrijven en overheid in het belang van Nederland lijkt me ook niet slecht.

Gepaste afstand

Tegelijk ben ik huiverig voor een vervlochten elite die elkaar dekt en de hand boven het hoofd houdt. Hoe meer ik lees over de vervlechting van Goldman Sachs met onder andere de Amerikaanse overheid, met als beste voorbeeld oud-minister Paulson van Financiën die een ‘hotline’ had met zijn oud-collega’s van de zakenbank. En verdraaid, de maatregelen van de Amerikaanse overheid pakten niet slecht uit voor Goldman Sachs. Een jaar later zijn de torenhoge bonussen daar al weer terug.

Een gezonde mix

Het is niet verkeerd om de politiek ook te beschouwen als een vak. Niet iedere zakenman is daar geschikt voor (Heinsbroek). Ook spelen er andere belangen dan zakelijke in de politiek. Het is niet alleen de BV Nederland, maar ook de samenleving Nederland. En een gepaste afstand tussen politici en ‘het grote geld’ zorgt voor checks and balances. Ik ben best positief over het Nederlandse model, zolang men elkaar mar wel ziet staan. En dan mag er (in plaats van een oude schooljuf..) best een CEO in ruste Minister van Economische Zaken worden.

Peter de Kluijver

CDA verlaat christelijk-sociale wateren

Mon, 07 Sep 2009 11:23:37 +0200

In het debat over de embryoselectie liet het CDA de ChristenUnie de kolen uit het vuur halen. Het was Esm� Wiegman bij wie de tranen in de ogen stonden: stond ze alleen nu ze embryo's niet ziet als overtollig materiaal? Gaat het niet om beschermwaardig menselijk leven, dat meer verdient dan een rechtenloos en vogelvrij bestaan, of zelfs dat niet?

Solidariteit met medemensen stopt blijkbaar als deze nog onzichtbaar zijn. Het is waar, vragen rond menselijk leven en lijden zijn niet eenvoudig. Maar iets anders is: geruisloos meegaan in de stroom van mensen die bij het woord ‘selectie’ in embryoselectie de ethische vragen wegdrukken rond de keuzevrijheid van ‘doe maar een meisje’ en de weg naar de Übermensch (waar ook in Nederland enkele academici geen probleem zien: waarom zou je als mensen – eh, welke mensen? – deze verantwoordelijkheid voor komende generaties niet gewoon nemen?).

Goed, iets eenvoudiger dan: solidariteit met mensen die je wel kunt zien. Nee, het gaat bij solidariteit of christelijk-sociale ideeën niet om softe, onkritische manieren om misbruik van belastinggeld te continueren, luie mensen te pamperen of in een positie van afhankelijkheid te houden. Stimuleren tot zelfstandig functioneren hoort erbij. Ben je een gezonde twintiger? Dan ben je of aan het leren of aan het werken! Geen gelanterfant op straat. En leg maar uit hoe je aan die BMW komt zonder een officiële baan met bijpassend salaris. Maatschappelijke solidariteit betekent ook: niet wegkijken waar profiteurs rondlopen; in het (soft-)drugscircuit, in bepaalde wijken, bij bepaalde bevolkingsgroepen. Erbij willen horen betekent meedoen! In een nogal aangeharkt land willen wonen betekent ook: daarvoor de benodigde belasting betalen.

Terug naar het CDA en de mensen die je wel kunt zien. Het WI van het CDA beveelt vlaktaks aan – iedereen hetzelfde belastingtarief. Dan kun je een hoop clausules toevoegen om de lager betaalden weer te compenseren. Maar als CDA-kringen deze vlaktaks kritiekloos omarmen, dan is de boodschap duidelijk: exit het beginsel van ‘sterkste schouders, zwaarste lasten’; we geven een belangrijke vormgeving van sociale, maatschappelijke solidariteit op. Een beroep op de administratieve vereenvoudiging is dan een minuscuul en vrij doorzichtig vijgenblad: wat moet je niet allemaal repareren om het sociale kant van de partij niet helemaal te grabbel te gooien? En de topdogs? Die vinden dit een prima idee.

Nog een kwetsbare groep die solidariteit nodig heeft: zieken en mensen in acute noodsituaties. Helaas. Minister Klink (CDA) gelooft nog altijd in het heil van de markt. Hoe meer het management zich om geld zorgen maakt, hoe beter de zorg... Nu is de ambulancemarkt aan de beurt. Dank, broeders, voor al uw inzet tot nu toe. Pas wanneer in statistieken gaat blijken dat meer mensen overlijden door te late aankomst in het ziekenhuis, zal protest ontstaan. Maar verplegend personeel weet hoe je zoal doodsoorzaken kunt noteren. Dus zolang ziekenhuisdirecties hier geen transparantie willen, blijft het voorlopig bij stil protest.

Nog een kans dan: de solidariteit met verre naasten, al komen ze dan doorgaans hoogstens via breedbeeld in het vizier. Nee, het CDA tornt niet aan de 0,8 % voor ontwikkelingshulp. Welnee. Alleen, we kunnen toch wel 0,1% aan meer zinnige zaken ‘alloceren’? Opnieuw: een discussie over en vooral iets doen aan de effectiviteit van ontwikkelingsgelden is broodnodig. Maar effectiviteit verhoog je niet door een deel van de geldstroom te verleggen, hoogstens door een deel van het budget dan te besteden aan het bedenken van mogelijkheden om effectiviteit te verbeteren en die dan proberen te realiseren. Het kost moeite om in deze vermindering van ontwikkelingshulp niet een derde knieval in te zien voor een toekomstige liberale regeringssamenstelling die doet denken aan Balkenende I tot III.

Een laatste mogelijkheid tot solidariteit: de dieren. Geen mensen, maar toch. Gerda Verburg (CDA) had in de nieuwe Wet Dieren een visitekaartje kunnen afgeven van omgaan met leven en schepping. Maar nee, geen behoefte. Of kon ze niet tegen een lobby op?

Maar het resultaat is geweldig: een CDA dat niet moeilijk doet over medisch-ethische kwesties, dat ook vlaktax wil (en onbeperkte hypotheekrenteaftrek; nogmaals dank namens de goudkust), een CDA dat ook gelooft in de markt, dat ook ontwikkelingshulp wil afromen en dat ook over het omgaan met dieren niet moeilijk doet. Prachtig, de CDA-PVV-VVD-combi komt eraan. D66 loopt zich al warm om als smeerolie te dienen. Christelijk-sociale traditie? Solidariteit? Ach wat, laat Balkenende gewoon zo nu en dan naar een EO-Jongerendag gaan voor het imago, als we de rest van het jaar maar besturen! Zolang het Goudzwaard-achtige deel van de achterban hem maar niet achterna gaat....Of de serieus-sociale katholieken, die in Benedictus’ Liefde in waarheid een voorbeeld zien hoe je vanuit en in het licht van het evangelie de maatschappelijke realiteit kunt benaderen.

CDA verlaat christelijk-sociale wateren

In het debat over de embryoselectie liet het CDA de ChristenUnie de kolen uit het vuur halen. Het was Esmé Wiegman bij wie de tranen in de ogen stonden: stond ze alleen nu ze embryo’s niet ziet als overtollig materiaal? Gaat het niet om beschermwaardig menselijk leven, dat meer verdient dan een rechtenloos en vogelvrij bestaan, of zelfs dat niet? Solidariteit met medemensen stopt blijkbaar als deze nog onzichtbaar zijn. Het is waar, vragen rond menselijk leven en lijden zijn niet eenvoudig. Maar iets anders is: geruisloos meegaan in de stroom van mensen die bij het woord ‘selectie’ in embryoselectie de ethische vragen wegdrukken rond de keuzevrijheid van ‘doe maar een meisje’ en de weg naar de Übermensch (waar ook in Nederland enkele academici geen probleem zien: waarom zou je als mensen – eh, welke mensen? – deze verantwoordelijkheid voor komende generaties niet gewoon nemen?).

Terug naar het CDA en de mensen die je wel kunt zien. Het WI van het CDA beveelt vlaktax aan – iedereen hetzelfde belastingtarief. Dan kun je een hoop clausules toevoegen om de lager betaalden weer te compenseren. Maar als CDA-kringen deze vlaktax kritiekloos omarmen, dan is de boodschap duidelijk: exit het beginsel van ‘sterkste schouders, zwaarste lasten’; we geven een belangrijke vormgeving van sociale, maatschappelijke solidariteit op. Een beroep op de administratieve vereenvoudiging is dan een minuscuul en vrij doorzichtig vijgenblad: wat moet je niet allemaal repareren om het sociale kant van de partij niet helemaal te grabbel te gooien? En de topdogs? Die vinden dit een prima idee.

Nog een kans dan: de solidariteit met verre naasten, al komen ze dan doorgaans hoogstens via breedbeeld in het vizier. Nee, het CDA tornt niet aan de 0,8 % voor ontwikkelingshulp. Welnee. Alleen, we kunnen toch wel 0,1% aan meer zinnige zaken ‘alloceren’? Opnieuw: een discussie over en vooral iets doen aan de effectiviteit van ontwikkelingsgelden is broodnodig. Maar effectiviteit verhoog je niet door een deel van de geldstroom te verleggen, hoogstens door een deel van het budget dan te besteden aan het bedenken van mogelijkheden om effectiviteit te verbeteren en die dan proberen te realiseren. Het kost moeite om in deze vermindering van ontwikkelingshulp niet een derde knieval in te zien voor een toekomstige liberale regeringssamenstelling die doet denken aan Balkenende I tot III.

Maar het resultaat is geweldig: een CDA dat niet moeilijk doet over medisch-ethische kwesties, dat ook vlaktax wil (en onbeperkte hypotheekrenteaftrek; nogmaals dank namens de goudkust), een CDA dat ook gelooft in de markt, dat ook ontwikkelingshulp wil afromen en dat ook over het omgaan met dieren niet moeilijk doet. Prachtig, de CDA-PVV-VVD-combi komt eraan. D66 loopt zich al warm om als smeerolie te dienen. Christelijk-sociale traditie? Solidariteit? Ach wat, laat Balkenende gewoon zo nu en dan naar een EO-Jongerendag gaan voor het imago, als we de rest van het jaar maar besturen! Zolang het Goudzwaard-achtige deel van de achterban hem maar niet achterna gaat....Of de serieus-sociale katholieken, die in Benedictus’ Liefde in waarheid een voorbeeld zien hoe je vanuit en in het licht van het evangelie de maatschappelijke realiteit kunt benaderen.

Stop de hysterie rond rampen en ongeregeldheden

Sun, 06 Sep 2009 00:06:36 +0200

Als het gaat over veiligheid, dan gaat het vaak mis. Na iedere ramp of ongeregeldheid breekt er een korte maar hevige mediahysterie los over de rol en het optreden van de overheid. Onmiddellijk worden meerdere onderzoeken gestart. De media vragen zich vertwijfelt af hoe het toch zover heeft kunnen komen. Maar wie een beetje verder kijkt ziet de hypocrysie van het beeldscherm druipen.

Na de vraag hoe het met de slachtoffers gaat, komt al snel de sensatievraag wat de rol van de overheid is en welke koppen er mogelijk zullen rollen. De meeste volksvertegenwoordigers brengen het er overigens niet beter vanaf. In het debat houden zij zich ogenschijnlijk bezig met de vraag naar de verantwoordelijkheden en de lessen voor de toekomst, maar in werkelijkheid aast men op de val van zijn of haar rivaal. De media-aandacht voor de rellen in Hoek van Holland gaven hiervan weer een goed voorbeeld.

Een ramp komt vaak van buitenaf, maar er is altijd wel iets aan te wijzen waarin de overheid gefaald heeft. Signalen zijn niet opgepikt, de situatie is niet goed ingeschat, niet alle morbide scenario’s zijn doorgenomen, de inspectie heeft niet grondig genoeg gecontroleerd, de naleving van de vergunningsvoorschriften is niet altijd gehandhaafd, etc. Of dit falende optreden van de overheid nu de hoofdzaak of bijzaak is in relatie tot de ramp of ongeregeldheden, maakt niet uit. De overheid heeft gefaald en dat is nieuws.

Ik mis in het debat over veiligheid vaak een stuk nuchterheid. Vaak leidt het debat over het falende overheidsoptreden af van hetgeen dat er daadwerkelijk fout zat. Het drama op koninginnedag werd niet veroorzaakt door de veiligheidsmaatregelen, maar door de verziekte geest van de bestuurder. De rellen in Hoek van Holland werden niet veroorzaakt door de politie ter plaatse maar door de relschoppende hooligans. De overmatige aandacht voor het optreden van de overheid, leidt de aandacht vaak af van de zaken die er werkelijk mis zijn.

Een van de meest storende vragen die verslaggevers in mijn ogen kunnen stellen is: “Hoe heeft het allemaal zo ver kunnen komen?” Hieruit spreekt de houding, dat onze veiligheid gegarandeerd is of had moeten zijn. Dat is vaak ook de teneur van de verdere verslaglegging. Natuurlijk is het een taak van de overheid om de veiligheid van burgers zoveel mogelijk te waarborgen. Maar de overheid kan geen enkele garantie voor veiligheid geven. Nederland moet leren leven zonder de garantie van veiligheid.

Ook mag er wat mij betreft wel wat meer ruimte zijn voor het maken van fouten. Zo snel als we onze eigen fouten in ons werk vergoeilijken, zo genadeloos is het publieke debat over fouten die door de overheid worden gemaakt bij rampen en ongeregeldheden. Onder die omstandigheden moeten ambtenaren vaak onder een onmogelijk grote tijdsdruk werken. Inschattingen en afwegingen moeten in een hoog tempo worden gemaakt. In een onderzoeksrapport kan uitvoerig uit de doeken gedaan worden wat er beter had gemoeten, maar het moment van de ramp laat vaak geen ruimte voor een uitvoerig onderzoek naar de beste afweging. Het is buitengewoon onrealistisch te verwachten dat deze processen perfect verlopen. Je kunt daarvoor veel oefenen, en dat is buitengewoon nuttig, maar fouten zullen blijven bestaan.

Ik ben niet tegen het onderzoeken van de rol van de overheid bij rampen en ongeregeldheden. Die analyse kan erg nuttig en bruikbaar zijn. Maar ik zou graag wat meer nuchterheid en realiteitszin willen zien als het gaat om het debat over veiligheid. Dat scheelt mij een hoop ergernis wanneer ik de krant lees of de politieke debat volg.

Roosevelt revisited

Fri, 04 Sep 2009 10:28:32 +0200

"Ze hebben het inderdaad geprobeerd, maar hun inspanningen volgden de regels van een versleten traditie. Beroofd van de verlokking van het winststreven als aansporing aan de mensen om hun valse leiding te volgen, hebben ze hun toevlucht gezocht tot oproepen en huilerige pleidooien voor een herstel van oude verhoudingen. Ze kennen alleen het voorbeeld van een generatie van zelfzuchtigen.

Ze hebben geen visie, en als er geen visie is, gaat het volk ten onder. Geluk ligt niet in het simpele bezit van geld maar in de vreugde van een prestatie, in de spanning van een creatief streven. De vreugde en morele stimulans van werk mogen in de dolle jacht op vluchtige winsten niet vergeten worden. Deze donkere tijden zijn elke cent waar die ze kosten, als ze ons leren dat de ware bestemming niet ligt in het verzorgd worden maar in de verzorging van onszelf en anderen.“

Deze mooie zinnen zijn niet in 2009 uitgesproken door Barack Obama. En ook niet door Sarkozy, Merkel of Balkenende. Ze komen uit 1933 en zijn afkomstig uit de eerste inaugurale rede van Franklin D. Roosevelt – die van “we have nothing to fear but fear itself”. Toen ik ze laatst las, verraste mij de vergelijking met de huidige crisistijd en de reacties daarop.

In de rede van toen worden ‘leiders van de ruilbeurs’ en ‘gewetenloze geldwisselaars’ aan de schandpaal genageld. Hun rol is overgenomen door bankiers en kredietverzekeraars.

In de rede van toen werd een omvangrijke aanval op de (gevolgen van de) crisis aangekondigd – het begin van de New Deal. De huidige overheden doen daar nog een schepje bovenop.

Maar het meest trof mij de overeenkomst in een soort moreel appel dat toen en nu klinkt. Een appel op soberheid, loon naar werken, eerlijkheid en beroepstrots. En een scherpe veroordeling van grenzeloze en gewetenloze zelfverrijking ten koste van anderen. Het zou tijd zijn voor een nieuwe economische orde (wie herinnert zich Wijffels nog?)…

Wat moet je nu met die vergelijking? Ik vind het in ieder geval opvallend dat een toespraak van 76 jaar geleden zo actueel is. En ook wel griezelig dat alle maatregelen, lessen en goede voornemens van toen kennelijk niet in staat zijn geweest om de huidige crisis te voorkomen of zelfs maar aan te zien komen. Je zou er bijna conservatief van worden. Of gaan we van deze crisis wel wat leren…?

Marcel Benard

Commissarissen moeten aan de slag

Wed, 02 Sep 2009 17:21:50 +0200

Morgen vergadert de Tweede Kamer over de nieuwe Code Corporate Governance. De afgelopen maanden is veel gesproken over risicobeheersing, de macht van de aandeelhouder en over beloningen. Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) is in deze discussie een ondergeschoven kindje geweest. Om recht te doen aan de importantie van dit thema dient het debat van morgen juist over MVO te gaan. Dit kan bijvoorbeeld door te spreken over de prikkels achter bonussen, in plaats van over de hoogte ervan.

Leden van Raden van Bestuur en Raden van Commissarissen moeten expliciet aandacht hebben voor de maatschappelijke aspecten van het ondernemen, voor zover relevant voor de onderneming. Dit is te lezen in de nieuwe Code Corporate Governance welke op 1 januari 2010 van kracht wordt in Nederland.

Deze bepaling is in de code corporate governance gekomen naar aanleiding van het advies van de commissie Burgmans. Burgmans stelt dat ieder bedrijf beleid ten aanzien van MVO moet hebben en daar minimaal eens per jaar over dient te rapporteren.

De aandacht voor MVO zal komende jaren toe zal nemen. Echter, hoewel het belang van MVO onderkend wordt, zal MVO niet vanzelfsprekend als een kritiek onderwerp worden ervaren door de Raden van Bestuur en Commissarissen van beursgenoteerde bedrijven. Dit geldt in mindere mate voor grote bedrijven: AEX bedrijven zijn bereid meer stappen te zetten dan AMS (small cap) bedrijven. Daarom zullen leden van Raden van Commissarissen van AEX bedrijven zich kunnen beperken tot hun toezichthoudende taak, maar bij AMX (mid cap) bedrijven een actieve adviseurhouding aan moeten nemen om het begrip over MVO in de organisatie op gang te brengen. Bij AMS bedrijven zal de Raad van Commissarissen hiervoor zelfs een ‘aanjaagfunctie’ moeten vervullen.

Kortom: waar de Code Corporate Governance in Nederland uitgaat van het pas toe of leg uit principe, kan worden geconcludeerd dat commissarissen niet kunnen volstaan met louter toezicht houden op de maatschappelijke verantwoordelijkheid. Zeker bij AMX en AMS genoteerde bedrijven dienen commissarissen een stap extra te zetten: zie toe en daag uit!

De overheid heeft gekozen voor een low key benadering ten aanzien van het bekendmaken van de MVO bepaling in de code. Er is dan ook niet veel publiek debat over geweest. De bepalingen zullen ongetwijfeld opgemerkt zijn door de corporate governance en MVO experts, maar deze huizen meestal in grotere bedrijven. Kleinere bedrijven hebben deze experts niet. Hierdoor kan het zijn dat de MVO bepaling door kleinere bedrijven niet opgemerkt worden. Dan is het maar de vraag of een relevante verandering wordt gerealiseerd.

Een tweede punt is dat om gedrag van niet-genoteerde bedrijven te veranderen – wat door de commissie Burgmans wel werd beoogd, de code Corporate Governance strikt genomen een oneigenlijk middel is. Immers, niet-genoteerde bedrijven zijn niet gehouden aan de bepalingen in de code.

Om deze redenen lijkt het voor de hand te liggen dat de overheid verdere stappen zet in het stimuleren van MVO in het Nederlandse bedrijfsleven en zich daarbij vooral richt op kleinere beursgenoteerde en alle niet beursgenoteerde bedrijven. Belangrijk is om hierbij op te merken dat de basis van MVO moet blijven liggen in vrijwilligheid. Geef bedrijven daarbij de ruimte om zelf te bezinnen op wat MVO voor hen betekent in plaats van a-priori in te vullen wat de uitkomst van deze bezinning moet zijn. Dwingende maatregelen vergroten het risico op “box ticking”, “window dressing” of “avoidance” en missen dus hun doel.

Het debat van komende donderdag kan worden aangewend om een bredere discussie over MVO op gang te houden. Indien het debat zich beperkt tot makkelijke oneliners over bonussen of de kredietcrisis zullen ongetwijfeld korte termijn successen door politici geboekt worden, maar wordt er geen lange termijn waardecreatie bedreven.

Rogier Havelaar

De ChristenUnie als Humanistisch Verbond

Mon, 31 Aug 2009 16:04:48 +0200

Tijdens mijn vakantie kwam ik in een prettig NIVON-natuurvriendenhuis een oude folder van het Humanistisch Verbond tegen. Titel: 'Denk zelf, leef samen'. Alsof mensen die niet lid zijn van dit Verbond, niet zelf denken. Het viel me al op dat het HV met valse tegenstellingen mensen van zich vervreemdt die sympathie voor een aantal humanistische waarden motiveren vanuit hun geloof.

Maar de keus voor een seculier humanisme lijkt dus al eerder begonnen dan de PVV-achtige reclamecampagne die het Verbond de laatste jaren wegens succes herhaalt: ‘Het geluid van religie klinkt steeds vaker en harder’ – wat inderdaad ook geldt voor seculiere felheid in publieke uitingen. Maar dan: ‘Humanisten geloven in de kracht van mensen’. Alsof mensen die voor die ‘kracht van mensen’ God danken, hun menskracht nergens voor inzetten. Deze suggestieve leuzen zijn varianten van een vergelijkbaar cliché: ‘Bidden? Ik doe er liever zelf iets aan’. Of bij malaria-bestrijding: ‘Ik bid niet, ik stuur liever medicijnen’.

Dat de mensheid samen moet leven, dat daarvoor vormen van tolerantie nodig zijn, en vormen van onderlinge hulpvaardigheid, en dat beschaafde zelfinperking van al te dikke of anderszins asociale ‘ikken’ wenselijk is, daarin kunnen christenen en al dan niet katholieke of protestantse humanisten elkaar aardig vinden. Erasmus, Hugo de Groot, Locke en vele andere ‘verlichte’ geesten zagen hun denkbeelden in het verlengde van hun christelijke overtuigingen – onder andere over tolerantie en gewetensvrijheid. Maar wat nu vaker klinkt, leunt op een seculiere, radicale Verlichting die – het lijkt echt de PVV – ongewenste maatschappelijke spelers intolerant karikatureert en/of wil uitsluiten. Valse tegenstellingen doen de samenleving nooit goed. Om drie van deze seculier-humanistische zenuwen bloot te leggen volgt nu drie keer een ‘zelf’. Drie keer een geïsoleerd zelf, waarmee het Humanistisch Verbond zichzelf tot een soort DrieZelf-kerk degradeert.

Zenuw 1: zelfredzaamheid als houding aanbevelen tegenover ‘verlossing’ die bijvoorbeeld christenen zoeken.

Adam Smith hamert (onder andere in zijn Theory of Moral Sentiments) op het belang dat mensen leren zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen natje, droogje en andere primaire levensbehoeften. Een gezonde samenleving gaat uit van de zelfredzaamheid van volwassenen, behoudens bijzondere situaties zoals rampen of handicaps. Dat laat echter onverlet dat diezelfde volwassenen verantwoordelijkheid dragen voor hun eigen doen en laten, neigingen, keuzes en karakter, inclusief falen en feilen, streken en slapte, en het al dan niet bewust negeren van God of medemensen. Dat bij deze diepere persoonlijke verantwoordelijkheid ‘zelfredzaamheid’ nooit zal leiden tot een persoonlijke band met de Schepper van mensen – een God die hun verantwoordelijkheid serieus neemt, maar ook graag vergeving geeft – dat leert het evangelie van Christus. Erkenning daarvan, bekering – zelf, persoonlijk, bewust en bij voorkeur doordacht –, overgave en verlossing zijn hier de trefwoorden. Een christen wordt niet verlost van eigen verantwoordelijheid, maar juist opgeroepen om die te nemen. Dat hoeft veel vormen van humanisme niet in de weg te staan. Tenzij een tak van humanisme zich als seculier of anti-christelijk ontpopt, zoals de PVV zich vooral anti-islamitisch uit.

Zenuw 2: ‘denk zelf’ aanbevelen als strategie tegenover erkenning van normen of openbaring ‘van buitenaf’.

Niemand kan naar mijn idee denken met andermans hersenen, dus zelfs de beslissing om andermans keuzes te volgen is iemands eigen keuze. Als dat op een slaafs-onbewuste of anderszins ongezonde manier gebeurt, is sprake van onvolwassenheid die wellicht therapeutisch ingrijpen behoeft. Maar bewuste erkenning van openbaring of normen is iets anders. Men kan op een volwassen manier, welbewust, Gods stem in eeuwenoude geschriften of tradities erkennen, of speciaal in het optreden van Jezus zelf, en daarom bijbelse normen serieus nemen als normen die passen bij een werkelijkheid die Joden en niet-Joden, christen of niet, toen en nu gemeenschappelijk hebben (wie, afgezien van de Duitse politica Pauli, vindt echtscheidingen ‘normaal’?). Normen, al dan niet geopenbaard, al dan niet maatschappelijk breed geaccepteerd, al dan niet bewust aanvaard, hebben altijd een zekere regulerende functie ‘van buitenaf’ op menselijke keuzes – anders zijn het geen normen meer, maar tijdelijke wilsuitingen. In alle gevallen ga ik bij volwassenen uit van een zelf denken over de situatie die afweging vraagt, inclusief het wel of niet erkennen van normen en hoe deze toe te passen – bijvoorbeeld rond wel of niet scheiden. Alleen een oneerlijk humanisme propageert met ‘denk zelf’ een valse tegenstelling tegenover input voor dit denken: een situatie, en wijsheid van medemensen en van vorige generaties. Of tellen dan alleen die takken van ‘wijsheid’ die God uitsluiten?

Zenuw 3: ‘zelf doen’ afzetten tegen bidden of andere als weinig doeltreffend gekenschetste religieuze rituelen.

Het is weinig realistisch om mensen die van alles ‘zelf doen’ neer te zetten tegenover christenen of anderen die dat niet zouden doen omdat ze tijd ‘verspillen’ aan bidden of andere ‘rituelen’. Doorgaans scoren christenen niet slecht als het gaat om vrijwilligerswerk en al dan niet financiële inzet in situaties waar hulp nodig is. Kennelijk gaan bidden en zelf verantwoordelijkheid nemen, iets doen, prima samen. Bovendien: iedereen die iets doet, wordt ook eens moe: tijd voor ontspanning. Je kunt je afvragen welke vorm van tijdelijk-niet-aktief-verantwoordelijkheid-uitoefenen weer de nodige motivatie en energie geeft om daarna de schouders er weer onder te zetten. Twee of drie nachten stappen levert op veel middelbare scholen beruchte maandagochtenden op. Aktief dingen doen en aktief ontspannen is allebei prima, maar zet dan het aktief tijd nemen om te bidden niet af tegen het uitoefenen van verantwoordelijkheden (‘zelf doen’), maar tegen andere manieren dan bidden om eigen verantwoordelijkheden weer helder te krijgen en met nieuwe moed op te nemen. Pas als humanist wel op: dat kan tot herwaardering van bidden leiden.

Kortom, christenen waarderen doorgaans een humanisme dat eigen verantwoordelijkheid van mensen benadrukt, maar zelfredzaamheid niet op verkeerde momenten oppert (een categoriefout, die strandwachten hopelijk niet maken); een humanisme dat zelf denkt én daarbij openbaring of boven-willekeurige normen niet bij voorbaat uitsluit; een humanisme dat zelf dingen doet én ruimte laat voor sympathisanten die ook bidden. In zekere zin is de ChristenUnie zelf een soort Humanistisch Verbond, maar dan niet van ongenuanceerde PVV-snit. Ora et labora is een oud adagium, ‘bid en werk’. Zinnig voor christenen die een nieuw politiek seizoen hun verantwoordelijkheden weer willen opnemen, en voor niet-christenen om door flauwe, polariserende tegenstellingen heen te kijken, hoe wervend ook via de onderbuik.

Rob Nijhoff

De ChristenUnie als Humanistisch Verbond

Tijdens mijn vakantie kwam ik in een prettig NIVON-natuurvriendenhuis een oude folder van het Humanistisch Verbond tegen. Titel: ‘Denk zelf, leef samen’. Alsof mensen die niet lid zijn van dit Verbond, niet zelf denken. Het viel me al op dat het HV met valse tegenstellingen mensen van zich vervreemdt die sympathie voor een aantal humanistische waarden motiveren vanuit hun geloof. Maar de keus voor een seculier humanisme lijkt dus al eerder begonnen dan de PVV-achtige reclamecampagne die het Verbond de laatste jaren wegens succes herhaalt: ‘Het geluid van religie klinkt steeds vaker en harder’ – wat inderdaad ook geldt voor seculiere felheid in publieke uitingen. Maar dan: ‘Humanisten geloven in de kracht van mensen’. Alsof mensen die voor die ‘kracht van mensen’ God danken, hun menskracht nergens voor inzetten. Deze suggestieve leuzen zijn varianten van een vergelijkbaar cliché: ‘Bidden? Ik doe er liever zelf iets aan’. Of bij malaria-bestrijding: ‘Ik bid niet, ik stuur liever medicijnen’.

Dat de mensheid samen moet leven, dat daarvoor vormen van tolerantie nodig zijn, en vormen van onderlinge hulpvaardigheid, en dat beschaafde zelfinperking van al te dikke of anderszins asociale ‘ikken’ wenselijk is, daarin kunnen christenen en al dan niet katholieke of protestantse humanisten elkaar aardig vinden. Erasmus, Hugo de Groot, Locke en vele andere ‘verlichte’ geesten zagen hun denkbeelden in het verlengde van hun christelijke overtuigingen – onder andere over tolerantie en gewetensvrijheid. Maar wat nu vaker klinkt, leunt op een seculiere, radicale Verlichting die – het lijkt echt de PVV – ongewenste maatschappelijke spelers intolerant karikatureert en/of wil uitsluiten. Valse tegenstellingen doen de samenleving nooit goed. Om drie van deze seculier-humanistische zenuwen bloot te leggen volgt nu drie keer een ‘zelf’. Drie keer een geïsoleerd zelf, waarmee het Humanistisch Verbond zichzelf tot een soort DrieZelf-kerk degradeert.

Zenuw 1: zelfredzaamheid als houding aanbevelen tegenover ‘verlossing’ die bijvoorbeeld christenen zoeken.

Adam Smith hamert (onder andere in zijn Theory of Moral Sentiments) op het belang dat mensen leren zelf verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen natje, droogje en andere primaire levensbehoeften. Een gezonde samenleving gaat uit van de zelfredzaamheid van volwassenen, behoudens bijzondere situaties zoals rampen of handicaps. Dat laat echter onverlet dat diezelfde volwassenen verantwoordelijkheid dragen voor hun eigen doen en laten, neigingen, keuzes en karakter, inclusief falen en feilen, streken en slapte, en het al dan niet bewust negeren van God of medemensen. Dat bij deze diepere persoonlijke verantwoordelijkheid ‘zelfredzaamheid’ nooit zal leiden tot een persoonlijke band met de Schepper van mensen – een God die hun verantwoordelijkheid serieus neemt, maar ook graag vergeving geeft – dat leert het evangelie van Christus. Erkenning daarvan, bekering – zelf, persoonlijk, bewust en bij voorkeur doordacht –, overgave en verlossing zijn hier de trefwoorden. Een christen wordt niet verlost van eigen verantwoordelijheid, maar juist opgeroepen om die te nemen. Dat hoeft veel vormen van humanisme niet in de weg te staan. Tenzij een tak van humanisme zich als seculier of anti-christelijk ontpopt, zoals de PVV zich vooral anti-islamitisch uit.

Zenuw 2: ‘denk zelf’ aanbevelen als strategie tegenover erkenning van normen of openbaring ‘van buitenaf’.

Niemand kan naar mijn idee denken met andermans hersenen, dus zelfs de beslissing om andermans keuzes te volgen is iemands eigen keuze. Als dat op een slaafs-onbewuste of anderszins ongezonde manier gebeurt, is sprake van onvolwassenheid die wellicht therapeutisch ingrijpen behoeft. Maar bewuste erkenning van openbaring of normen is iets anders. Men kan op een volwassen manier, welbewust, Gods stem in eeuwenoude geschriften of tradities erkennen, of speciaal in het optreden van Jezus zelf, en daarom bijbelse normen serieus nemen als normen die passen bij een werkelijkheid die Joden en niet-Joden, christen of niet, toen en nu gemeenschappelijk hebben (wie, afgezien van de Duitse politica Pauli, vindt echtscheidingen ‘normaal’?). Normen, al dan niet geopenbaard, al dan niet maatschappelijk breed geaccepteerd, al dan niet bewust aanvaard, hebben altijd een zekere regulerende functie ‘van buitenaf’ op menselijke keuzes – anders zijn het geen normen meer, maar tijdelijke wilsuitingen. In alle gevallen ga ik bij volwassenen uit van een zelf denken over de situatie die afweging vraagt, inclusief het wel of niet erkennen van normen en hoe deze toe te passen – bijvoorbeeld rond wel of niet scheiden. Alleen een oneerlijk humanisme propageert met ‘denk zelf’ een valse tegenstelling tegenover input voor dit denken: een situatie, en wijsheid van medemensen en van vorige generaties. Of tellen dan alleen die takken van ‘wijsheid’ die God uitsluiten?

Zenuw 3: ‘zelf doen’ afzetten tegen bidden of andere als weinig doeltreffend gekenschetste religieuze rituelen.

Kortom, christenen waarderen doorgaans een humanisme dat eigen verantwoordelijkheid van mensen benadrukt, maar zelfredzaamheid niet op verkeerde momenten oppert (een categoriefout, die strandwachten hopelijk niet maken); een humanisme dat zelf denkt én daarbij openbaring of boven-willekeurige normen niet bij voorbaat uitsluit; een humanisme dat zelf dingen doet én ruimte laat voor sympathisanten die ook bidden. In zekere zin is de ChristenUnie zelf een soort Humanistisch Verbond, maar dan niet van ongenuanceerde PVV-snit. Ora et labora is een oud adagium, ‘bid en werk’. Zinnig voor christenen die een nieuw politiek seizoen hun verantwoordelijkheden weer willen opnemen, en voor niet-christenen om door flauwe, polariserende tegenstellingen heen te kijken, hoe wervend ook via de onderbuik.

Rob Nijhoff

De geest van Darwin

Wed, 26 Aug 2009 12:09:55 +0200

In dit gedenkwaardige Darwinjaar lopen veel gelovigen te hoop tegen de theorie dat de soorten tot stand zijn gekomen door natuurlijke selectie en genetische aanpassingen. Ze zeggen dat het niet de survival of the fittest is waardoor wij bestaan, maar de liefde en de wijsheid van een schepper.

Daar ben ik het helemaal mee eens, al maak ik me zelf niet zo druk om hoe dat (honderd)duizenden jaren geleden exact heeft gewerkt. Ik vind het veel erger dat de idee van survival of the fittest zo veel invloed op ons heeft in het heden. De geest van Darwin zit in ieder van ons.

Hoe vaak denken we niet niet dat we ons in het strijdgewoel van de wereld moeten begeven, en dat we van anderen moeten winnen? Of het nu gaat om onze persoonlijke loopbaan, de positie van de kerk in de stad, of om het bnp van ons land? We moeten vooruit, want anders doet de ander het, en dan raken we achterop. Over de weg ernaartoe zijn we niet al te kritisch, want is ons mooie doel (een mooie baan, een stabiele verzorgingsstaat, een grote kerk, een vrije markt, een invloedrijke stem, een sterke financiële sector, whatever) niet heel zuiver? Het is merkwaardig dat creationisten zich daar meestal niet druk om maken.

In de VS gaat alles altijd wat minder subtiel. Daar heb je gewoon het keiharde 'objectivisme', in de jaren vijftig bedacht door de Amerikaanse schrijfster Ayn Rand. Objectivisten verheerlijken individualisme, wilskracht en concurrentie in een soort atheïstisch, rationalistisch libertarisme. Het is niet verwonderlijk dat bijvoorbeeld Alan Greenspan een enthousiaste aanhanger van Rand is. Hij heeft als voorzitter van de Amerikaanse Fed, het stelsel van centrale banken, altijd volledig ingezet op deregulering. Jaag de dynamiek maar aan, laat bedrijven maar groeien en elkaar kapotconcurreren, want dan komt de sterkste boven en dat is goed voor iedereen!

Dat bankiers dan uiteindelijk hun kortetermijnbelang belangrijker vinden dan de wet, dat we elkaar opjagen tot een levensstijl waar eigenlijk twee aardbollen voor nodig zijn, dat vergeten objectivisten. Dat deze zeepbel uiteindelijk knapt, omdat de mens beperkt is, ontdekken ze te laat.

Overwinnen door strijd, dat is het darwinisme, en ons hele culturele en economische systeem is daarvan doorademd. Uiteindelijk komt dit uit onszelf. Ook wij christenen kunnen zonder met onze ogen te knipperen de tekortkomingen van het darwinisme oplepelen en direct daarna uitleggen waarom we een "invloedrijke positie" willen verwerven. We willen de captains of industry worden. En wat doen we als we politiek bedrijven? Dan willen we natuurlijk media-aandacht, want dat levert zetels op – en dat is goed, want die geven ons meer invloed.

Begrijp me goed: schoonheid, kracht en excellentie zijn eigenschappen van God. Wij zullen daar steeds meer van terug zien als wij ons door zijn geest laten leiden. We zijn niet geroepen om te zwelgen in onze zwakheid, zoals Nietzsche vol walging beschreef, maar om vrucht te dragen en te bloeien.

We moeten echter heel erg op onze hoede zijn voor het elemenent van concurrentie dat er altijd weer insluipt, het element van strijd. Strijd kent namelijk verliezers, en daar zijn er heel, heel veel van. De man wiens schoonheid en kracht wij navolgen koos juist voor de weg van gemeenschap. Hij creëerde een feestelijke gemeenschap van mensen die in werelds opzicht niets waren. Maar door Gods geest droegen zij vrucht.

We hoeven niet de sterkste te worden, we hoeven niet de wereld te redden. God wil ons gebruiken als wij naar hem luisteren, absoluut, maar hij houdt de wereld in zijn hand. Hij heeft 'm zelf gemaakt.

Frank Mulder is werkzaam bij Time to Turn

Overtoepen met de AOW leeftijd

Tue, 25 Aug 2009 01:07:05 +0200

De voorgenomen verhoging van de AOW leeftijd was en is ��n van de grootste discussiepunten uit het hernieuwde akkoord van de coalitie. Het leek een overwinning voor het CDA, maar de PvdA zag nog een uitweg (alternatieven bedenken). Eerst moet echter maar blijken of die verhoging wel zin heeft..

De verhoging van de AOW leeftijd was jarenlang verboden terrein voor politieke partijen. Alleen D66 durfde, maar was niet relevant genoeg om een echte discussie los te maken. Tegenwoordig is alles anders. Het CDA (Donner) is helemaal om, hoewel dat niet bepaald de verkiezingsboodschap was.

In het ‘tussenakkoord ‘ is een verhoging van de AOW leeftijd opgenomen, tenzij de SER met alternatieven komt. Een vluchtroute voor de PvdA, maar waarschijnlijk een onbegaanbare. De randvoorwaarden zijn zo strikt dat er geen alternatief tegen opgewassen zal zijn.

Eén van de grootste voorvechters van een hogere AOW leeftijd is Lans Bovenberg. Econoom (die ooit dominee wil worden), CDA denker en niet in de laatste plaats lid van de SER. Nu de vervulling van zijn wens op dit gebied voorhanden lijkt kiest hij voor de (wetenschappelijk onderbouwde) vlucht naar voren. 67 jaar? Het is al 68 jaar geworden!

Op zo’n moment baal ik weer dat ik geen lid ben van het ESB tijdschrift. Ik hoop dat ik het artikel binnenkort nog te pakken krijg. Temeer omdat ik, als een groot voorstander van het verhogen van de AOW grens, tegenwoordig toch twijfel. Zo wordt vaak gesproken van een ‘veertig dienstjaren grens’. Een werknemer gaat met pensioen op zijn 67e of zoveel eerder hij veertig dienstjaren heeft gewerkt. Nu was ik zelf een vrij snelle student, maar ik denk dat er maar een heel klein percentage van de beroepsbevolking nog niet werkte op 25 jarige leeftijd.

Verder: we worden ouder, akkoord. Maar de toename van de gemiddelde levensverwachting van liefst een jaar of acht zit hem niet alleen in de staart. Hierin zit ook een lagere zuigelingensterfte verwerkt. Blijft staan dat ‘we’ ouder worden, maar zo extreem ligt het allemaal niet.

En ook nog: De fysieke arbeid is vaak te zwaar als jaren klimmen, de slijtage slaat onverbiddelijk toe. Systemen en computers zijn soms een behoorlijke hindernis voor seniore werknemers. Ik bedoel maar: je kunt wel 66 zijn, maar dat wil niet zeggen dat er passend werk te vinden is. Als de verhoging van de AOW leeftijd vooral een groei van WW’ers betekent, is dat een wrang bijeffect.

Genieten van 25 jaar pensioen na 25 jaar jong zijn en een ‘luttele’ 40 jaar werken is geen recht. Het moet allemaal betaald worden en waarom niet nog wat werken als dat mogelijk is. En dat een verhoging van de AOW leeftijd een zinvolle maatregel is voor lang studerende (en dus hoogopgeleide) werknemers met een niet-fysiek beroep, dat is verdedigbaar. Maar daar winnen we de vergrijzingsoorlog niet mee, daar dichten we het begrotingstekort niet mee. Mijn angst is dat er keihard gevochten gaat worden om een maatregel waar ik mij principieel goed in kan vinden, maar die praktisch vervolgens van te weinig waarde is.

Ik zie mezelf morgen al bij de AKO staan: “heeft u de laatste ‘Economisch Statistische Berichten’ nog liggen?”

Peter de Kluijver